ÝSTÝNCA BAHSÝ
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Allah (c.c) þöyle buyurdu: "Ey iman edenler! Namaza kalkacaðýnýz
zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi ve -baþlarýnýza mesh edip- her
iki topuða kadar da ayaklarýnýzý yýkayýn." (Maide, 6)
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Allah (c.c) abdesti zikretti. Biz, kiþinin "namaza
kalktýðý" þeklindeki ifadeyi, kiþinin "uykudan kalktýðýnda namaz için
abdest almasý gerekir. " þeklinde anlýyoruz.
Dedi ki: Uykudan uyanan
kiþinin def-i hacetten dolayý abdesti bozulmamýþtýr. Def-i hacettin dýþýndaki
fiillerle Allah'ýn zikrettiði abdestin alýnmasýný, sünnetin bize sunduðu
delillerle almaktayýz. Def-i hacet sonrasý abdestin bozulmasý ile def-i hacetin
dýþýnda kalan abdest bozucu fiiller arasýnda fark vardýr. Çünkü gerek dübür,
gerek kubulden (ön ve arkadan) def-i hacet yoluyla gelen, necis olup bedenin bir
kýsmýna deðmektedir.
Dedi ki: Def-i hacet
dýþýnda herhangi bir yolla abdest bozan kiþiye abdest için istinca yapmasý
gerekmez. Def-i hacet yapan kiþinin de su yahut taþ ile istinca yapmasý
gerekir.
Bize Süfyan b. Uyeyne,
Muhammed b. Aclan'dan; o, Ka'ka b. Hakim'den; o da Ebu Salih'ten, Ebu Hureyre
yoluyla Resulullah (s.a.v)'in þöyle buyurduðunu nakletti: "Ben sizin için
babanýz mesabesindeyim. Sizden biriniz def-i hacetini yapmak için gittiðinde ne
önünü ne de arkasýný kýbleye dönsün. Üç taþla da istinca yapsýn. " Tahric: Ebu Davud, Taharet 1/18 no: 8; ibn Mace, Taharet
1/114 no: 313; Nesai, Taharet 1/38; Müslim, Taharet 1/224
Kuru hayvan dýþkýsý,
kemik ve sað elle istinca yapmayý nehyetmiþtir. Ýstinca; insanýn önünden veya
arkasýndan çýkan necaseti gidermesidir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Buradaki kemik; Çürümüþ kemiktir.
Þair þöyle der: "
... Etleri gevþeyip cývýklaþmýþ, kemikleri de çürümüþtür. (Alkame b. Abde,
Divan, sh. 3)
Bize Süfyan, Hiþam b. Urve'den;
o, Ebu Vecze'den; o, Ummara b. Huzeyme b. Sabit'ten; o da babasýndan, Nebi
(s.a.v)'in, istincanýn üç taþla yapýlacaðýný, istincada kemik yahut kuru hayvan
dýþkýsýnýn kullanýlmasýný ve istinca esnasýnda kiþinin sað eliyle taharet
yapmasýný da yasakladýðýný nakletmiþtir. Ayrýca istincada kullanýlan taþlarýn
tekrar kullanýlmamasý gerektiðini de eklemiþtir. Tahric: Ebu Davud, Taharet 1/37 no: 41; Marife, Taharet
1/200; ibn Mace, Taharet 1/114; "EI-Elbani, Sünen-i Ebu Davud ve ibn Mace,
Sahih'lerinde tashih etmiþtir:'
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kim def-i hacette bulunursa üçtaþla üç kere silinmesi kafi
gelir. Yahut temizliði en az taþ kadar temiz olacak cisimlerle yapýlýr. Mesela
toprak / çömlek gibi, ot yahut kumaþ cinsinden ve benzerleriyle olabilir.
Dedi ki: Eðer istincada
kullanacaðý taþ yahut taþ benzeri cisim üç yüzü kullanýlabilir türdense, sanki
üçtaþ ile silinmiþ gibi olur. Kiþinin üçtaþ ile silindikten sonra halen
kendisinde bir necaset bulunursa, necaseti tamamen yok edinceye kadar silinmeye
devam etmesi gerekir. Ama sudan
baþka bir þeyle çýkmasý
mümkün olmayan bir necaset bulunuyorsa onu çýkartmaya çalýþmasý gerekmez, çünkü
uðraþsa da sudan baþka bir yolla temizlenmeyecektir.
Dedi ki: Daha önce
kullanýldýðý bilinen bir taþ, bir daha kullanýlamaz. Ama o taþý temiz (yaðmur
suyu vb.) suyun yýkadýðýný bilirse kullanýr. Taþýn üzerinde daha önceki
kullanýmdan dolayý kalýntý görünmemesine raðmen temiz suyla temasý
gerçekleþmemiþ se kullanýlmaz. Söz konusu taþýn üzerindeki necaseti izale etmek
maksadýyla aðaç suyuyla yýkanmasý halinde de kullanýlmasý caiz olmaz. Onu,
ancak necaseti temizleyen su temizler.
Dedi ki: Hayvanýn kuru
dýþkýsýyla ilgili habere dayanarak onunla istinca yapmak caiz deðildir. çünkü
kendisi kullanýlmýþtýr. Onun için kullanýlan her þey necaset temizliðinde
kullanýlmaz. Kemikle ilgili habere dayanarak kemikle de istinca yapýlmaz. O
necis deðil, ama temizleyici de deðildir. Temizlik (taharet) mutlaka temiz
þeylerle olmalýdýr. Temiz ama tabaklanmamýþ deri de kemik hükmündedir. Yani
taharetine / temizliðine raðmen temizleyici deðildir. Ama tabaklanmýþ deri,
taharetine bu yolla temizlik ekleneceðinden istincada kullanýlmasýnda beis
yoktur.
Dedi ki: Necaset, çýkýþ
yerinden taþmamýþsa, karný yumuþak olanda da, karný sert olanda da taþla yahut
benzeriyle istinca yapabilir. Bu, eðer necaset, çýkýþ yerinin iç duvarlarýndan
taþmamýþ olursa böyledir. Necaset çýkýþý iç duvarlarýndan taþmýþsa, taharet
ancak suyla yapýlabilir. insanlarýn içinde sert karýnlý insanlar olduðu gibi
yumuþak karýnlýlar da vardýr. [Büyük abdestinin katý olmasý veya cývýk olmasý
kastediliyor] Öyle zannediyorum ki yumuþak karýnlýlýk, hurýnayý yediklerinden
dolayý muhacirlerde diðerlerine nazaran daha fazladýr. çünkü onlar hurmayý azýk
ederlerdi. Resulullah (s.a.v) onlara istincayý emretmiþtir.
Dedi ki: idrardan
istinca, diðeri gibi olup arasýnda fark yoktur. Eðer idrar deliðin diþýna
taþmadan nihayet bulmuþsa istinca kafi gelir. Ama zikri geçen kýsýmdan taþmýþsa
o zaman taharet, suyla yapýlmak mecburiyetindedir. Ýdrar yapan kiþi, üzerine
idrar damlamasýn diye istibnlda bulunur. Müstehab olan, idrardan dolayý istibra
yapmaktýr. Abdestten önce bir müddet bekledikten sonra, istincadan önce
erkeklik organý, içindeki idrarýn bitip bitmediðini kontrol maksadýyla sallanýr
ve sonra abdest alýnýr.
Dedi ki: Eðer kiþi suyun
dýþýndakilerle istinca yapacak olursa, temizlense bile üçtaþtan daha az
kullanmasý yeterli gelmez. Ýstinca yapmak kafidir. Ama önce taþla, sonra da
suyla yýkamak müstehabtýr.
Þöyle dendi: Ensardan
bir topluluk suyla istinca yaptýklarý ýçýn haklarýnda þu ayet inmiþtir:
"...Orada
temizlenmeyi seven adamlar vardýr. Allah da tertemiz olanlarý sever. "
(Tevbe, 108)
Eðer istinca yapacak
kiþi, taþ kullanmadan suyla yetinecek olursa kafi gelir. çünkü su, taþtan daha
temizleyicidir. Kiþinin sadece suyla istinca yapmasý halinde suyun kullaným
adedi yoktur. Ancak bununla istenilen temizliðe ulaþýldýðýný görmesi kafi
gelecektir. Öyle tahmin ediyorum ki istenilen temizliðe ulaþmak, ancak üç yahut
üçten daha fazla suyla yýkamakla mümkün olacaktýr.
Dedi ki: Kiþide basur
yahut makatta ya da makat civarýnda yara varsa ve bundan kan, irin ve benzeri
þeyler akýyorsa taþla istinca yapmasý kafi gelmeyip mutlaka suyla istinca
yapmasý gerekir.
Suyla her türlü taharet
yapýlýr. Taþla istinca yapmanýn ruhsatý sýnýrlý olup o sýnýr içinde kalmak
kaydýyla ruhsat verilmiþtir. Eðer def-i hacetten sonra necaset çýkýþ
yerlerinden daha fazla bir yere isabet ederse, taharet ancak suyla yapýlýr.
Suyla yahut baþka þekilde
abdest alacak kiþi, taþla istinca yapabilir. Kiþi def-i hacetten sonra eðer su
bulamaz ve teyemmüm yapacak olursa, önce istinca, sonra da teyemmüm yapmasý
gerekir. Eðer önce teyemmüm, sonra istinca yapacak olursa, teyemmüm istincadan
sonra alýnmadan caiz olmaz.
Rebi' þöyle dedi:
Þafii'nin bu hususta ikinci bir görüþü vardýr: Teyemmümün istincadan önce
alýnmasý caizdir. Eðer istinca yapan kiþi, istinca esnasýnda erkeklik uzvunu
yahut makatýný eliyle ellememiþ olursa caizdir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Suyla yýkama gerekli olduðu zaman suyun dýþýnda istinca
yapmak caiz deðildir.
Sonraki için týkla: