NAMAZIN ÝLK FARZ
KILlNDIÐI ZAMAN
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bu konu ile ilgili olarak bilgisi olan ve haberi doðru olanýn,
þöyle dediðini iþittim: Allah (c.c) namazIn farz kýhnýþýyla alakah olarak emir
indirmiþtir. Sonra indirdiði emri baþka bir emirle neshetmiþ ve en sonunda da
ikinci emri beþ vakit namazIa neshetmiþtir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) dedi ki: Sanki söylediðiyle Allah (c.c) þu kavlini kastetmektedir:
"Ey örtünüp bürünen (Peygamber)! Kalk, birazý hariç olmak üzere geceyi;
yarýsýný ibadetle geçir. Yahut bundan biraz eksilt." (Müzzemmil, 1-3)
Sonra ayný surede þu
emriyle bu ayeti neshetmiþtir: "(Ey Muhammed!) Þüphesiz Rabbin, senin,
gecenin üçte ikisine yakýn kýsmýný, yarýsýný ve üçte birini ibadetle
geçirdiðini biliyor ... "
Devamla ayetin þu
kýsmýna kadar: " ... Artýk, Kur'an'dan kolayýnýza geleni okuyun ... "
(Müzzemmil, 20)
********************************************
[Ayetin
toplu meali: "(Ey Muhammed!) Þüphesiz Rabbin, senin, gecenin üçte ikisine
yakýn kýsmýný, yarýsýný ve üçte birini ibadetle geçirdiðini biliyor.
Beraberinde bulunanlardan bir topluluk da böyle yapýyor. Allah, gece ve gündüzü
düzenleyip takdir eder. Sizin buna (gecenin tümünde yahut çoðunda ibadete)
gücünüzün yetmeyeceðini bildi de sizi baðýþladý (yükünüzü hafifletti.) Artýk,
Kur'an'dan kolayýmza geleni okuyun. Allah, içinizde hastalarýn bulunacaðýný,
bir kýsmýnýzýn Allah'ýn lütfundan rýzýk aramak üzere yeryüzünde dolaþacaðýný,
diðer, bir kýsmýnýzýn ise Allah yolunda çarpýþacaðýný bilmektedir. O halde,
Kur'an'dan kolayýnýza geleni okuyun. Namazý dosdoðru kýlýn, zekatý verin,
Allah'a güzel bir borç verin. Kendiniz için önceden ne iyilik gönderirseniz,
onu Allah katýnda daha üstün bir iyilik ve daha büyük mükafat olarak
bulursunuz. Allah'tan baðýþlama dileyin. Þüphesiz Allah çok baðýþlayandýr, çok
merhamet edendir."]
********************************************
Bununla gece namazýnýn,
gecenin yarýsý,'yahut yarýsýndan azý yahut yarýsýndan fazlasý, kolaya gelenle
neshedilmiþtii: Bu söylenen þey, dediðine ne 'kadar da benzemektedir.
Ben hiç kimsenin gecede
Kur'an'dan kalayýna geleni okumasýný terk etmemesini müstehab sayarým. Devamla
þöyle dedi: Müzzemmil suresinden zikredilen, Allah'ýn þu kavli ile
neshedilmiþtir:
[Ayetin tamamýnýn manasý
þu þekildedir: "Güneþin zevalinden (öðle vaktinde -batýya. kaymasýndan) gecenin
karanlýðýna kadar (belli vakitlerde) namazý kýl. Bir de sabah namazýný kýl.
Çünkü sabah namazý þahitlidir."
"Güneþin zevalinden
(öðle vaktinde \ batýya kaymasýndan) gecenin karanlýðýna kadar (belli
vakitlerde) namazý kýl. Bir de sabah namazýný kýl. Çünkü sabah namazý
þahitlidir." (Ýsra, 78)
Güneþin zevali /
dönmesi, zeval vaktidir.
"Gece bastýriiýcaya
kadar (belli vakitrerde) namaz kýl." Gecenin bastýrmasý, karanlýðýdýr.
"Bir de Kur'an'
el-fecr. Çünkü Kur'an'el-fecr þahitlidir." (Ýsra, 78) Kýýr'an' el-fecr,
sabah namazýdýr ..
"Gecenin bk
kýsmýnda uyanarak, sana mahsus bir namax olmak üzere namaz kýl." (Ýsra,
,79)
Gece namazýnýn farz bir
ibadet olmayýp nafile bir ibadet oldýýðunu katiyetle Allah (c.c.), Peygamberine
öðretmiþtir .
Farzlar ise zikri geçen
vakitlerde -gerek gece gerek. gündüz- yapýlan
ibadetlerdir .
Allah (c.c)'ýn þu
buyruðuyla alakalý olarak þöyle dendi;
"Haydi, siz, akþama
ulaþtýðýnýzda Aýlalr'i tesbih edin'' Burada, akþam ve yatsý namazý
kastedilmiþtir.
"Sabaha kavuþtuðunuzda''
Burada, sabah namazý kastedilmiþtir.
'Göklerde ve yerde hamd
O'na mahsustur. Gündüzün sonunda" Burada Ýkindi namzzý kastedilmiþtir.
''Öðle vakine
eriþtiðinizde." (Rum, 17 -18) Burada, öðle namazzý kastedilmiþtir. Bu
hususta söylenenin, söylenne ne kadar da benzemektedir.
AHah en doðrusunu bilir.
**********************
[Ayetin
tamamýnýn manasý þu þekildedir: "Öyle ise akþama girdiðinizde, sabaha
kavuþtuðunuzda, Allah'ý tesbih edin. Göklerde ve yerde hamd O'na mahsustur. Gündüzün
sonunda ve öðle vaktine girdiðinizde Allah'ý tesbih edin." (Rum, 17-18)]
**********************
Dedi ki: Resulullah
(s.a.v.)'in sünnetinin beyanýna dayanarak yaptýðým açýklamalar þunlardýr:
Bize Malik, amcasý Ebu
Süheyl b. Malik'ten, o da babasýndan, Talha b. Ubeydullah'ýn þöyle dediðini
nakletti: Bir adam gelerek "Ýslam'ý" sorduðunda Resulullah (s.a.v)
þöyle buyurdu: "Bir gün ve gecesinde beþ vakit namazdýr. " Adam,
"Bunun dýþýnda üzerime farz kýlýnan baþka namazlar var mýdýr?"
deyince "Hayýr, ancak Allah'a yaklaþmak istersen, nafile namazlar vardýr.
" buyurdu. Tahric: Taberi,
Seferde namazý kýsalma 1/175 no: 97; Buhari, iman 1/31-32 no: 46; Müslim, iman
1/40-41 no: 8/11
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Farz olan namazlar; beþ vakit namazlardýr. Onlarýn dýþýndaki
namazlar ise, Allah'a yaklaþmak için kýlýnan nafile (tatavvu) namazlardýr.
Resulullah (s.a.v.) katýr üzerinde vitir namazý kýlmýþtýr. Ama farz bir namazý
katýr üzerinde kýldýðý bilgisi bize ulaþmamýþtýr.
Nafile namaz (tatavvu
namazý), edasý yönünden iki çeþittir: Cemaatle veya münferiden kýlýnan
namazdýr. Cemaatle kýlýnan namaz, müekked namaz olup kýlma imkýný olanlarýn
hiçbir surette terk etmelerini caiz görmediðim namazlardýr. Bunlar; iki bayram
namazý, küsuf ve husuf (güneþ ve ay tutulmasý) namazý ile istiska (yaðmur
duasý) namazýdýr. Ramazan ayýndaki kýyamý (teravili), kiþinin münferiden
yapmasý bana daha sevimli gelir. Münferiden kýlýnan namazlarýnýn en
kuvvetlileri; -bazýlarý bazýlarýndan daha kuvvetlidir- vitir namazý (bu namaz
neredeyse teheccüt namazýna benzer) ve sabah namazýnýn iki rekatý olup hiçbir
Müslüman'a bu namazlarý vacip görmememle beraber hiçbirinin bu namazlarý terk
etmesine rýza göstermem. Bu namazlardan birini terk eden bir Müslüman'ýn
durumu, -gerek gece gerek gündüz olsun- nafileleri terk eden Müslüman'dan daha
kötü bir durumdur.
Sonraki için týkla: