SEFERDE NAMAZ
VAKÝTLERÝ
Bize Ýbrahim b.
Muhammed, Cafer b. Muhammed'den; o, babasýndan; babasý da Cabir b. Abdullah yol
u y la Res ul ullah (s. a. v)' in haccýný zikrederek þöyle dedi: "Nebi
(s.a.v) evinden ayrýlarak ... " Tahric:
Bu hadisi imam Þafii bir müddet sonra zikredecektir. Resuluilah (s.a.v)'in
Arafat'ta öðle ile ikindi namazýarýný cemederek kýlmasýný delil göstermiþtir.
Bkz.Tirmizi, Namaz kitabý, ezanda tekrar yapma babý 1/366
Bize Malik, Ýbn Þihab'
dan; o da Salim' den, babasýnýn þöyle naklettiðini haber verdi: "Nebi
(s.a.v) Müzdelife'de akþam ve yatsý namazlarýný cemederek kýldý." Tahric: Müslim, Hac 2/937 no: 278/703; Taberi, Hac 1/400
no: 196
Bize Malik,
Ebu'z-Zübeyr'den; o da Ebu't-Tufeyl Amir b. Vasile'den þöyle haber verdi: Ona
Muaz b. Cebel þöyle haber verdi: Onlar, Resulullah (s.a.v) ile beraber Tebük'e
çýktýklarýnda Resulullah (s.a.v) öðle ile ikindi namazlarýný ve akþam ile yatsý
namazlarýný cemederek kýlýyordu. Dedi ki: Bir gün namazý geciktirdi. Sonra
milletin huzura çýkýp öðle ile ikindi namazlarýný ceman beraber kýldý. Sonra
(çadýrýna) girdi, sonra bir daha çýktý ve akþam ile yatsý namazlarýný cemederek
beraber kýldý. Tahric: Müslim, Fedail
4/1784 no: 101706
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bu, Resulullah (s.a.v)'in seyir halinde deðil de dinlenme
halinde olduðunu gösterir. Bunu þu sözünden anlýyoruz: Girdi, sonra çýktý. Bu,
ancak konaklayan için söylenir. Seferde olan kiþinin seyir halinde ve konaklama
halinde cemetmesi caizdir.
Bize Süfyan, Ýbn Ebi
Necih (Abdullah b. Ebi Necih es-Sakafi)'den; Ýsmail b. Abdurrahman b. Ebi Züeyb
el-Esedi'nin þöyle dediðini haber verdi: Ýbn Ömer ile beraber sefere çýkmýþtýk.
Güneþ batmasýna raðmen biz ona, inip namazýmýzý kýlalým demekten çekindik.
Ufuktaki beyazlýk kaybolup gece karanlýðý çöktükten sonra indi ve üç rekat
kýldýktan sonra selam verdi. Sonra iki rekat kýldý ve selam verdi. Sonra da bize
dönerek þöyle dedi: "Ben, Resulullah (s.a.v)'in bu þekilde yaptýðýný
gördüm." Tahric: Müsned
el-Hamidi, 2/299-300 no: 680; Sünen, Vakitler 2/286 - 287 no: 591; Sünen
el-Kübra, Namaz vakitleri 1/490 no: 1570
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsjn) þöyle dedi: Resuýunah (s.a.v)'in sünneti, seferde olan kiþinin öðle ile
ikindi namazlarýný ve akþam ile yatsý namazlarýný bu vakitlerin herhangi
birisinin vaktinde cemederek kýlabileceðine delilolmuþtur. Ýsterse ilkinin
vaktinde, isterse sonrakinin vaktinde ikisini cemederek kýlabilir. çünkü Nebi
(s.a.v), öðle ile ikindi namazlarýný öðle vaktinde ve akþam ile yatsý
namazlarýný yatsý vaktinde cemederek kýlmýþtýr.
Ýbn Abbas ve Muaz,
aralarýnda cem meselesini þöyle konuþtular: Seyir halinde olsun ya da olmasýn,
yani kiþinin, seyir halinde veya konuklamýþ (dinlenme halinde) olmasý arasýnda
fark yoktur. çünkü Nebi (s.a.v), Arefe günü cemettiðinde seyir halinde deðildi.
Ancak Mescidin yanýna kadar gitmiþtir. Müzdelife'de ise cemettiðinde hareket
halinde olmayýp sena / dua ile meþguldü. Muaz, ondan þöyle bahseder:
"Cemetmiþtir. Ve cemettiðinde seyir halinde olmayýp konaklama durumdayken
cemetmiþtir." Sünnetin deliloluþuna dayanarak; eðer bir kiþinin kasýr
yapma hakký varsa, ayný kiþiye cemetme hakký da doðar.
Sabah namazý hiçbir
namazIa cemedilmez, hiçbir namaz da onunla cemedilmez. çünkü Resulullah (s.a.v)
onu hiçbir namazIa cemetmemiþ ve hiçbir namazý da onunla cem etmemiþtir.
Sefer halinde olan bir
kiþi, birinci namaz vakti girmeden iki namazý cemedemez. Eðer bunu yaparsa,
iade eder. Ayný þekilde mukim kiþi, eðer bir namazý vaktinden önce kýlmýþsa,
iade eder. Ama vakit çýktýktan sonra cemedebilir. çünkü bu vakit içinde kaza
yapabilir.
Seferde olan bir kiþi,
eðer zevalden önce namaza baþlayýp zeval oluncaya kadar okumadan bekler ve
zeval olduktan sonra namaza baþlayýp öðle ve ikindi namazlarýný kýlarsa, her
iki namazý iade etmesi gerekir. Öðle namazýný vakit girmeden önce kýlmaya
baþladýðý için iade eder. Ama ikindi namazý, normalde kendi vaktinden önce
kýlýnmasý halinde de geçerli olabilecek bir namazdý, yani cemetme hakký
doðduðunda öðle vaktinde cemedebilirdi, fakat öðleni vaktinden önce kýldýðý
için cemederek kýldýðý ikindi namazýný da tekrar iade etmesi gerekir.
Güneþ zevale girmediðini
görmesine raðmen öðle namazýný kýlmaya baþlayan kiþi, daha sonra, baþlamýþ
olduðu namazýn aslýnda zevalden sonra baþladýðýný netleþtirirse, söz konusu
namazý kýlýp ikindi namazýný iade eder. Çünkü namaza, namaz kendisine helal
deðilken baþlamýþtýr. Bu yüzden sorumluluk üzerinden sakýt olmaz. Birçok açýdan
bu namazý kýlan kiþinin, aslýnda bu namaza niyetli olmadýðý anlaþýlýr.
Cem edecek kiþi, önce
ikindiyi, sonra da öðleni kýlarsa, öðle geçerli, ama ikindi geçersiz sayýlýr.
çünkü öðle vaktinde cemettiðinden dolayý cemedilecek namazlarýn ilki olan öðle
namazý kýlýnmadan ikindi namazý geçerli olmaz. Kiþi, öðle namazýna abdestsiz
olarak baþlayýp sonra ikindi namazý için abdest alýp kýlsa, öðle ve ikindi
namazlarýnýn her ikisini iade etmesi gerekir. çünkü üzerinden öðle namazýnýn
yükümlülüðü sakýt olmadan ikindi namazýnýn yükümlülüðü üzerinden sakýt olmaz.
Öðle namazýný fasit kýlacak herhangi sebep, vaktinden önce kýlýnacak olan
ikindi namazýný bu sebepten dolayý geçerli kýlmaz.
Bu saydýklarýmýzýn
tamamý ikindi vakti için de olsa ayný durum geçerlidir. Ama ikindi namazý vakti
geçtikten sonra olursa, ikindi namazý geçerli olur ve öðle namazýný iade etmesi
gerekir.
Öðlen namazý vaktiyle
ilgili þüphesi varken baþlasa, daha sonra, vakti girdikten sonra namaza
baþladýðýný netleþtirmesine raðmen namazý geçerli olmaz. Yahut namazýnýn
geçtiðini zannedip bir namaza baþlasa, daha sonra, geçirdiði namazýn o namaz
olduðunu netleþtirse, söz konusu namazýn yükümlülüðü üzerinden sakýt olmaz. Bu
kabilden olan hiçbir namaz geçerli olmaz. Namazýn geçerli olmasý için mutlaka
namaz niyeti ve vaktin girdiði niyetle baþlamasý gerekir. Ama namaza þüpheyle
baþlanmýþsa, niyet tam saðlanmýþ olmaz ve o namazda geçerli olmaz.
Seferi olan bir kiþi,
eðer öðle ile ikindi namazlarýný ikindi vaktinde kýlmak için kalkarsa, öðleni
kýlacaðý yerde sehven yahut kasten ikindi namazý ile baþlarsa namazý geçerli
sayýlmaz. ikindi namazý kendi vaktinde olmasýna raðmen geçerli olmasý için önce
öðleni, sonra ikindiyi kýlmasý gerekir. Ayný þekilde eðer kendi vakti içinde
öðle namazýný kýldýðý yerde onu ifsat eder ve ifsat ettiðini unutup sonra
ikindi namazýný, ifsat ettiði öðle vaktinde kýlarsa önce öðleni, sonra ikindiyi
iade etmesi lazým gelir.
Sonraki için týkla: