EUZU'DAN SONRA KlRAAT
Bize Rebi', Ýmam
Þafii'nin þöyle dediðini haber verdi: Resulullah (s.a.v), namaz kýlanýn
Kur'an'ýn anasýný/fatiha'yý okumasýný sünnet kýlmýþtýr. Ve onu iyi okuyabilen
okuyucu/namaz kýlan için, farz olduðu delille sabittir.
Bize Rebi', Ýmam
Þafii'nin þöyle dediðini haber verdi: Bize Süfyan b. Uyeyne, Zühri'den; o,
Mahmud b. Rebi'den; o da Ubade b. Samit'ten Resulullah (s.a.v)'in þöyle
buyurduðunu nakletti: "Fatihatu 'I-Kitabý okumayanzn namazý geçerli
deðildir. " Tahric: Buhari, Ezan
1/247 no: 756; Müslim, Namaz 1/295 no: 34/394
Bize Rebi', Ýmam
Þafii'nin þöyle dediðini haber verdi: Bize Süfyan b. Uyeyne, el-A'la b.
Abdurrahman'dan; o da babasýndan, Ebu Hureyre yoluyla Resulullah (s.a.v)'den
þöyle rivayet etmiþtir: "Ýçinde Ümmü'l-Kur'an / Fatiha okunmadan kýlýnan
her namaz, eksiktlr. " Tahric: Müslim, Namaz
1/296 no: 38/395
Bize Rebi', Ýmam
Þafii'nin þöyle dediðini haber verdi: Bize Süfyan, Eyyub b. Ebi Temime'den; o
da Katade'den, Enes'in þöyle dediðini nakletti: "Resulullah (s.a.v), Ebu
Bekir ve Ömer, namazlarýna, "Hamd, alemlerin Rabbi olan Allah'a
mahsustur." (Fatiha, 2) diyerek baþlýyorlardý. " Tahric: Müsned el-Hamidi, 2/55 no: 1199; Buhari, Ezan
1/242 no: 743
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Onlar, (Ebu Bekir, Ömer) Ummu'I-Kur'§n'ýIFatiha'yý okuyarak
namaza baþlýyorIardý. Bu, ondan önce baþka bir þey okumuyarlardý manasýna
gelmektedir. -Allah en doðrusunu bilir- Besmete'yi terk ettikleri manasýna asla
gelmez .
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Ýmam yahut münferÝt olarak namaz kýlan herkesin her rekatta
Fatiha'yý okumasý vaciptir. Fatiha'yý okumadan namaz geçerli olmaz. Fatiha ile
beraber bir yahut birden fazla ayet okumasýný müstehab görürüm. Ýmamýn
arkasýnda namaz kýlan kiþiyi anlatacaðým, inþaallah.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Fatiha'dan sehven yahut unutarak bir harf dahi terk
edilirse, söz konusu rekat sayýlmaz. çünkü ondan bir harf terk edene,
"Ummu'l-Kur'an'ý/Fatiha'yý kemal üzere okudu." denmez.
imam
Þafiý þöyle dedi: ibn Abbas (r.a.)'ýn þöyle dediði bilgisi bize ulaþmýþtýr:
"Resulullah (s.a.v), Kur'an okumayý Besmele ile açardl:'Tirmizi, Namaz 2/14-15
no: 245
Ýbn Abbas (r.a.),
"Peygamber (s.a.v.), ''Bismillahirrahmanirrahim'' diyerek namaza
baþlardý." dedi ..
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Fatiha'dan bir ayettir. Fatiha, yedi ayettir. Kim Fatiha'yý
yahut onun bir kýsmýný terk ederse, söz konusu rek<1t geçerli olmaz.
Bize, Rebi' Ýmam Þafii'
nin þöy le dediðini haber verdi: B ize A bdülmecid b. Abdülaziz, Ýbn Cüreye'ten
þöyle dediðini rivayet etti: Babam bana Said b. Cübeyr'den þöyle haber verdi:
"Andolsun Biz sana tekrarlanan yedi ayeti ve büyük Kur'an'. verdik."
(Hicr, 87) dedi ki,
bu,
Ummu'l-Kur'an'dýr/Fatiha'dýr. Babam þöyle dedi: Said b. Cüreyc, Fatiha'yý
bitirinceye kadar bana okudu. Sonra da þöyle dedi: "Besmele, yedinci
ayettir." Said þöyle dedi: Benim sana okuduðum gibi Ýbn Abbas da bana
okudu ve þöyle dedi: "Besmele, yedinci ayettir." Ýbn Abbas þöyle
dedi: "Sevabý sizindir/bu ümmetindir. Sizden önce hiç kimseye bu
verilmemiþtir. " Tahric: Musannef
Abdurrezzak, Kýraat 2/90
Bize Rebi', Ýmam Þafii'nin
þöyle dediðini haber verdi: Bize Ýbrahim b. Muhammed þöyle dedi: Bana,
Teveme'nin kölesi Salih þöyle dedi: Ebu Hureyre, namazýný "Besme/e"
ile açýyordu/besmeleyle namaza baþlýyordu. Tahric:
Musannef Abdurrezzak, Kýraat 2/90
Bize Rebi', Ýmam
Þafii'nin þöyle dediðini haber verdi: Bize Abdülmecid b. Abdülaziz, Ýbn
Cüreyc'den þöyle nakletti: Bana Abdullah b. Osman b. Huseym þöyle haber verdi:
Kendisine Ebu Bekir b. Hafis b. Ömer'in, Enes b. Malik'ten þöyle dediðini haber
vermiþtir: Muaviye, Medine' de, sesli okunan bir namaz kýldý. Ve Fatiha'dan
önce besmele çekti. Fakat Fatiha'dan sonra okuduðu sure için besmele çekmeden
okumasýný bitirdi ve secdeye giderken ellerini kaldýrýp tekbir almadan namazýný
bitirdi. Selam verince, Muhacirlerden onu duyanlar her taraftan ona þöyle
seslendiler: "Ey Muaviye! Namazdan hýrsýzlýk mý yaptýn, yoksa unuttun
mu?" Bu olaydan sonra her namaz kýldýðýnda Fatiha'dan sonraki sure için
besmele çekti ve secdeye giderken tekbir aldý. Tahric:
Musannef Abdurrezzak, Kýraat 2/92
Bize Rebi', Ýmam
Þafii'nin þöyle dediðini haber verdi: Bize Ýbrahim b. Muhammed þöyle dedi: Bana
Abdullah b. Osman b. Huseym þöyle haber verdi: Ýsmail b. Ubeyd b. Rifaa,
babasýndan þöyle nakletti: Muaviye, Medine'ye geldiðinde onlara imam oldu.
Ýmamlýðý esnasýnda besmeleyi okumadý ve eðilip kalktýðýnda tekbir getirmedi.
Ensar'dan ve
Muhacirlerden orada
bulunanlar ona þöyle seslendiler: "Ey Muaviye! Namazýndan hýrsýzlýk
yaptýn. Besmele nerede? Eðilip kalktýðýnda tekbir nerede?" Ondan sonra
onlara imam olduðunda daha önce ayýplanmýþ olan hususlarý tekrar etmedi. Tahric: Musannef Abdurrazzak, Kýraat 2/92
Bize Rebi', Ýmam
Þafii'nin þöyle dediðini haber verdi: Bana, Yahya b. Suleym, Abdullah b. Osman
b. Huseym'den; o, Ýsmail b. Ubeyd b. Rifaa' dan; o da babasýndan, Muaviye
ilgili hadiseyi, Muhacir ve Ensar'dan benzerini yahut manen ona muhalefet
etmeyenini nakletti. Öyle tahmin ediyorum ki, bunun isnadý bir öncekinden daha
aþaðýdadýr. Tahric: Taberi, Namaz
1/87 no: 44; Buhari. Ezan 1/254 no: 6402; Müs/im, Namaz 1/307 no: 72/410
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Ýlk kýldýrdýðý namazda Fatiha'dan önce besmeleyi okudu. Ama
daha sonraki surede okumadý. Ýbn Cüreyc'in hýfzýnda olan ve dediði þey (ziyade
olarak) þöyledir: "Onlara baþka bir namaz daha kýldýrdý." Burada,
ayný namazý iade ettiði ihtimali olduðu gibi, baþka bir namazý da kastetmiþ
olma ihtimali vardýr. En doðrusunu Allah bilir.
Bize Rebi', Ýmam
Þafii'nin þöyle dediðini haber verdi: Bize Müslim b. Halid ve Abdülmecid, Ýbn
Cüreyc'den; o, Nafi'den; o da Ýbn Ömer'den þöyle naklettiler: Fatiha ve ondan
sonra okunan sure için besmele çekmeyi terk etmezdi. Tahric: Taberi, Namaz 1/87 no: 44; Buhari, Ezan 1/254 no:
6402; Müslim, Namaz 1/307 no: 72/410
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bu, benim yanýmda daha uygun olandýr. çünkü öyle yapýlmasý
Kur'an'la baþlamaktýr.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Besmeleyi dalgýnlýk neticesinde çekmeden Fatiha'yý
bitirirse, geri dönüp besmeleyi çekerek Fatiha'yý tekrar okumasý gerekir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Çekmediði besmeleyi ne Fatiha'nýn birinci ayetini okuduktan
sonra ne de ortasýna yetiþtikten sonra çekip devam edebilir. Geri dönüp besmele
çektikten Sonra Fatiha'ya baþlamasý gerekir. Böylece her harfi olmasý gerektiði
yere koymuþ olur. Ayný þekilde dalgýnlýk neticesinde besmeleden sonra
Fatiha'nýn üçüncü ayetinden baþlarsa, süreyi bitirdikten sonra tekrar sürenin
baþýndan sonuna kadar okumasý gerekir. Yine dalgýnlýk neticesinde Fatiha'nýn
birinci ayetinin "hamd" kelimesini atlayarak okumaya baþlayan
kiþinin, geri dönüp baþtan okumasý gerekir. Süreyi indirildiði hal üzere
okumadan namaz geçerli sayýlmaz. Eðer bazý ayetlerini bazýlarýndan öne
almasýnda beis olmasaydý yahut önde olaný unuttuðu için arkaya almasýnda beis
olmasaydý, bu durumda sürenin sonda olan ayetlerini önce okumasýnda ve en
sonunda besmeleyi okumasýnda beis olmazdý. Ama ayetler, sýrasýna göre ve
indirildi ði üzere okunmadan namaz geçerli olmaz.
Eðer içinde bir yerde
duraklar yahut durakladýktan sonraki ayetleri hatýrlamaktan aciz kalýr yahut
dalgýnlýk neticesinde araya bir ya da birden fazla ayet geçirirse, geri döner
ve dalgýnlýk yaþadýðý yerden tekrar alýr yahut ayet sýralarýna riayet ederek
okur. Ayet sýralarýna riayet eder, sonra geleni öne almamýþ olur. Ama bilmeden
araya baþka ayet alýp okursa Fatiha'sý geçerli sayýlýr. Çünkü okumasýnda sýrayý
bozmamýþtýr. Bu amelinde, araya namazda okunabilecek baþka bir þeyalmýþtýr.
Okunmasý gereken yerde okumamýþ olmakla beraber Fatiha'yý kesmiþ sayýlmaz.
Bilerek Fatiha'dan bir
bölüm okuduktan sonra Kur'an'dan baþka bir ayet okursa, onu kesmiþ sayýlýr. Bu
durumda Fatiha'yý yeni baþtan okumadan baþka bir þey yeterli olmaz. Ama söz
konusu ameli, unutarak iþlemesi halinde geçmiþi tekrar okumasý gerekmez. Çünkü
Fatiha'yý tam okuduktan sonra, unutma fiili, affedilen fiillerden sayýlmýþtýr.
Unutma neticesinde okur ve sonra hatýrlamasýna raðmen baþka ayetleri okumaya
devam ederse, bu durum onu kesmek þeklinde deðerlendirilir ve baþtan okumasý
gerekir. Fatiha'dan bir kýsým okuduktan sonra bilerek kesmeye niyet eder ve
geri dönüp kalan kýsmý tamamlarsa, geçerli sayýlýr. Bu niyet, farz olan namazý
kesip baþka namaza niyeti hamletmek gibi deðildir. Buna raðmen niyet edip biraz
susarsa, onu kesmiþ sayýlýr ve onu baþtan okumasý gerekir.
Fatiha'yý býrakýp yerine
baþka ayetler okumak yahut susmak, bilinçli kesmek manasýna gelir. Kendi içinde
konuþmaya devam etmesi, kesmesine devam ettiði manasýna gelir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Rekatta önce baþka ayeti okuduktan Sonra Fatiha'yý okursa,
geçerliliði bozulmaz.
Fatiha'yý namazda okuma
konusu, özetle þöyledir: Gücü yettiði halde kasten Fatiha'yý terk ederse namazý
sahih olmaz. Unutarak / sehven terk ederse iki görüþ vardýr. Birincisi; namazý
caiz olur. Bu, imam Þafil'nin kadim / eski görüþüdür. ikincisi; namazý caiz
olmaz. Bu da imam Þafil'nin cedid / yeni görüþüdür. Delili de þudur: Farz olan
bir rüknü unutarak terk etmek, namazý bozar ve namaz tamamlanmamýþ olur. Ruku
ve secde gibi. .. (Bkz. Muhammed ibrahim el-Hinvai tahkiki, 1/363-364)]
Sonraki için týkla: