RÜKU'DA SÖYLENECEK
ÞEYLER
Bize Rebi', Buveyti'nin
þöyle dediðini haber verdi: Bize Ýmam Þafii þöyle haber verdi: Bize Ýbrahim b. Muhammed
þöyle haber verdi: Bana Safvan b. Süleym, Ata b. Yesar'dan; o da Ebu
Hureyre'den þöyle nakletti: Nebi (s.a.v), rüku ettiðinde þöyle derdi:
"Allah'ým! Senin için rüku ettim. Sana teslim oldum. Sana iman ettim.
Sen benim Rabbimsin.
Ýþitmem, görmem, kemiklerim, saçým, tenim ve ayaklarýmýn taþýdýðý her
þeyalemlerin Rabbi olan Allah'a huþu içinde eðildi. "
--Bu hadisi, imam
Þafil'nin dýþýnda bir yerde bu senetle bulamadým. Yalnýz imam, bu hadisi
kendisinden sonra gelen ve ayný metni ve sahih isnadý taþýyan hadisi
zikretmiþtir.
Bize Rebi', Buveyti'nin
þöyle dediðini haber verdi. Bize Ýmam Þafii þöyle haber verdi: Bize Müslim b.
Halid ve Abdülmecid, -öyle zannediyorum ki- Ýbn Cüreyc'den; o, Musa b.
Ukbe'den; o, Abdullah b. Fadýl'dan; o, Abdurrahman el-A'rec'den; o, Ubeydullah
b. Ebi Rafi'den; o da Ali b. Ebu Talib'ten þöyle nakletti: Nebi (s.a.v) rüku
ettiðinde þöyle derdi: "Allah'ým! Senin için rükÜ ettim. Sana teslim
oldum. Sana iman ettim. Sen benim Rabbimsin. Ýþitmem, görmem, baþým, kemiklerim
ve ayaklarýmýn taþýdýðý her bir þey alemlerin Rabbi olan Allah'a huþu içinde
eðildi.'' Tahric: Müslim, Yolcu
namazý 1/535 no: 201/771
Bize Rebi', Buveyti'nin
þöyle dediðini haber verdi. Bize Ýmam Þafii þöyle haber verdi: Bize Süfyan b.
Uyeyne ve Ýbrahim b. Muhammed, Süleyman b. Suhaym'den; o, Ýbrahim b. Abdullah
b. Ma'bed'den; o da babasýndan; Ýbn Abbas'ýn Resulullah (s.a.v)'in þöyle
buyurduðunu naklettiðini rivayet etti: "Dikkat edin, ben, rükil ve secdede
okumaktan nehyedildim. RÜkilda Rabbinizi yÜceltin. Ve secdede ictihat (gayret)
gösterin. " [rüku ve secdede
yasaklanan okuma; Fatiha veya Kur'an'dan ayet okumaktýr, yoksa zikir makamýnda
yapýlan rüku duasý deðildir.]
Buna göre,
"Rabbinizi yÜceltin." ibaresi; "dua" manasýndadýr.
Secdedeki "ietihat (gayret) gösterin" ise "Secdede dua
etmek/secde duasýný yapmaktýr." dedi. "çünkü Allah, duanýzý kabul
etmekte daha cömerttir." Tahric: Müslim, Namaz
1/348 no: 207/479
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Resulullah (s.a.v)'in nehyinden dolayý hiç kimsenin rükýl ve
secdede Kur'an okumasýný uygun görmem. çünkü söz konusu yerler, kýraat yeri
deðil zikir yeridir. Ayný þekilde buna kýyasla teþehhüt mahaIlinde/tahiyyatta
Kur' an okunmasýný da uygun görmem.
Bize Rebi', Buveyti'nin
þöyle dediðini haber verdi: Bize Ýmam Þafii þöyle haber verdi: Bize Muhammed b.
Ýsmail b. Ebi Fudeyk, Ýbn Ebi Zi'b'den; o, Ýshak b. Yezid Huzeyli'den; o da Avn
b. Abdullah b. Utbe b. Mes'ud yoluyla Resulullah (s.a.v)'in þöyle buyurduðunu
nakletti: "Sizden birinizin rÜkila varýp Üç defa 'Subhane Rabbiyel-Azim
demesi halinde rükÜu tamamlanmýþ olur. Bu da asgarisidir. Secdeye varýp Üç defa
'Sübhane Rabbiyel-A 'la' demesi halinde de secdesi tamamlanmýþ olur. Bu da
asgarisidir. " Tahric: Ebu Davud,
Namaz 1/550; Tirmizi, Namaz 2/46-47 no: 261
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Eðer bu sabit ise bunun manasý þudur: -En doðrusunuAllah
bilir- bu yalnýzca farzý deðil, beraberce farzý ve muhayyerliði (sünnet)
tamamlama nisbeti açýsýndan asgari olandýr. Müstehab olan, kiþinin rükýla vardýðýnda
üç defa "Süb/ýana rabbiyel-Azim" demesi, sonra da Nebi (s.a.v)'den
rivayet edilen þeyleri söylemesidir. Resulullah (s.a.v)'in rükil ve secdede
söylemiþ olduðu her þeyi -ondan bir þeyler eksiltmeden- söylemesini müstehab
görürüm. Kiþinin, imam yahut imamýn arkasýnda cemaat olmasý arasýnda fark
yoktur. Söylenecek þeyler, kiþi için bir aðýrlýk deðil, bilakis bir
hafifliktir.
Rebi' þöyle dedi:
Buveyti'den duyduklarým bu hususta bu kadardýr. Bize Rebi', Ýmam Þafii'nin
þöyle dediðini haber verdi: Rükilun tam olmasýnýn asgarisi; kiþinin, ellerini
dizleri üzerine koymasýdýr. Bunu yapan kiþinin, rükliun asgarisini yerine
getirdiðinden dolayý söz konusu rekatý iade etmesi gerekmez; Allah (c.c)'ýn þu
buyruðu gereði: "Ey iman edenler, rükfi edin, secde edin, Rabbinize kulluk
edin ve hayýr iþleyin ki kurtuluþa eresiniz." (Hac, 22/77) Rükil edip
secde ederse, farzý yerine getirmiþ olur. Rükli ederken getirilen zikir,
ihtiyari bir sünnet olup terkini hoþ karþýlamam. Resulullah (s.a.v), o adama
rükü ve secde yapmayý öðretmiþtir. Yalnýz öðretirken zikirden bahsetmemesi,
zikrin ihtiyari bir sünýýet olduðuna delilolmuþtur.
Rükü yapacak kiþi, eðer
elinin birisi kesik yahut felçliyse, diðer eliyle bir dizini kavrayarak rükil
eder. Eðer iki eli de illetliyse, rükila, sanki elleri saðlýklýymýþ gibi eðilir
ve rükil hizasým aþmaz. Bundan baþka bir uygulama geçerli deðildir.
Elleri saðlýklý olmasýna
raðmen ellerini rükilda dizleri üzerine koymadan rükil yapan kiþi, çirkin bir
fiil iþlemiþ olur. Buna raðmen eðer ellerini dizleri üzerine koymuþ gibi rükli
yaparsa, herhangi bir þey gerekmez. Ellerini rükilda dizleri üzerine koymayý
terk eden kiþi, ellerini rükilda koyan kiþinin rükil yaptýðý gibi yaptýðý
konusunda þüpheye düþerse, kendisi için böyle bir rekat sayýlmaz.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kamilolan rükü; kiþinin ellerini dizleri üzerine koymasý ve
beliyle beraber boynunu uzatmasýdýr, ancak boynunu belinden daha aþaðýya
indirmemeli veya daha yukarýda tutmamalýdýr. Ayrýca belini kambur yapmamalý, mümkün
olduðu kadar dümdüz yapmalý, rükil süresince de düz tutmaya çalýþmalýdýr.
Baþýný belinden daha yüksekte tutar yahut beli baþýndan daha yüksekte kalýrsa
yahut belinin ortasýný kambur gibi tutarsa, bunu kendisine kerih görmeme raðmen
iadesi gerekmez. çünkü rükuu yapmýþ sayýlýr. Rükü da beli bükmekle olur. Rükü
pozisyonuna varacak kadar eðildikten sonra ellerini dizlerine yahut baþka bir
yere koymayan kiþinin rekatý iade etmesi gerekmez.
Ýmama rüküdayken
yetiþen, imam belini rüküdan doðrultmadan önce rükü eden kiþi için söz konusu
rekftt sayýlýr. Ama rüküa imam belini doðrulttuktan sonra eðil en kiþinin
rekatý sayýlmaz. Rekfttýn geçerli olmasý için imama rüküda ulaþmasý gerekir.
Ýmam rüküda
mutmain/azalar tam oturduktan sonra baþýný kaldýrýp kýyam durumuna geldiðinde
yahut tam kýyam durumuna gelmeden önceki duruma, yani rükü durumundan ayrýlacak
kadar doðrulduðunda ve tesbihat kastýyla rükü durumuna döndüðü anda ona yetiþip
onunla rüküa katýlan kiþinin rekfttý sayýlmaz. çünkü imam birincisinde rüküu
tamamlamýþtýr, daha sonra yaptýðý, namazdan sayýlmayan rükudur.
Dedi ki: Bu meselede
baþka bir görüþ daha vardýr: Rüküa eðilip tesbihat etmeden baþýný rüküdan
kaldýrýp doðrulan ve sonra tesbihat yapmak için tekrar rüküa eðil en kiþinin
namazý bozulmuþtur. Çünkü birinci rükü, tesbihat getirmemesine raðmen tamamdý.
Ama tekrar tesbihat yapmak kastýyla ikinci bir rüküa gitmekle namazda bilerek
fazla bir rüküu yaptýðý için o kiþinin namazý bozulmuþtur.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Ýmamla beraber rüküa vardýktan sonra imamdan önce doðrulan
kiþinin, imam doðrulmadan önce tekrar dönerek imamla beraber yahut imamdan
sonra doðrulmasýný müstehab sayarým. Söz konusu kiþinin, imamla beraber rüküa
vardýðý için, erken doðrulmasý halinde kerahetle beraber rekatý sayýlýr. Namaz
kýlan kiþi rüküa tam eðildikten sonra yere düþecek olursa, tekrar omurgasý düz
gelecek þekilde ayaða kalkmasý gerekir. Ama rüküa tekrar dönmesi gerekmez.
Çünkü rüküu daha önce yapmýþtýr. Rükü yaptýktan sonra ona (uymak niyetiyle)
baþka birisi, yere oturarak yahut yan gelerek yahut bunlarýn arasýnda bir
pozisyona düþmüþ halde, rüküdan ayrýlmadan ulaþýrsa rekatý sayýlmaz. Çünkü
rükuun geçerli olmayacaðý bir durumda rüku etmiþtir. Söz konusu pozisyonda
rükýla baþlamanýn doðru olmayacaðýný görmez misin? Rükýlun farzý, kiþinin
ayaktayken rükýl yapmasýdýr. Baþka bir durumda olmaz. Söz konusu durumdan sonra
ayaða kalkýp rükýla varsa ve bundan sonra baþka bir rükýlu yapsa, re katý
geçerli olmaz. Çünkü bu durumda birinci rükýldan sonra secdeye varmadan ikinci
bir rükýl daha yapmýþ olduðundan rekatý geçerli sayýlmaz.
Namazý imam olarak
kýldýran kiþi, arkasýna gelecek ve kendisine rükýlda yetiþecek birisini duysa
da onun için rükýlda bekleyemez; namazda bir baþkasýný beklemek kastýyla
namazda herhangi bir gecikmeye de gidemez. Çünkü namazýn tamamý Allah (c.c)
için ihlasla olmalýdýr. Bu ibadeti yerine getirirken Allah (c.c)'ýn rýzasýndan
baþka bir þeyaramamasý gerekir.
Sonraki için týkla: