CEMAATLE NAMAZ KILMAK
Bize Rebi' b. S üleyman
þöy le haber verdi: B ize Ýmam Þafii Muhammed b. Ýdris Muttalibi þöyle dedi: Allah
(c.c) namaza çaðrýnýn ismi olan ezaný zikrederek þöyle buyurdu: "Siz
namaza çaðýrdýðýnýz vakit onu alaya alýp eðlence yerine koyuyorlar. Bu,
þüphesiz onlarýn akýllarý ermeyen bir toplum olmalarýndandýr." (Maide, 58) Ve þöyle buyurdu: ''Ey iman edenler! Cuma
günü namaz için çaðrý yapýldýðý zaman, hemen Allah'ýn zikrine koþun ve
alýþveriþi býrakýn. Eðer bilirseniz, bu sizin için daha hayýrlýdýr. "
(Cuma, 9)
Allah (c.c) -en
doðrusunu Allah bilir- Cuma namazýna katýlmayý vacip/farz kýlmýþtýr. Resulullah
(s.a.v) de farz namazlar içinde ezaný sünnet kýlmýþtýr. Ezan, farz namazlara
hamledilmiþtir.
Cuma namazýna katýlmanýn
ve alýþ-veriþi terk etmenin, Cuma vaktinde deðil de Cuma günü dýþýnda bir gün
ve vakitte olma ihtimali olsaydý o zaman da olabilirdi. Ama vaktinde ezan
okunmasýnýn sebebi, kendi vakti içinde kýlýnmasý içindir. Ve Resulullah (s.a.v)
seferde olsun, mukim olsun, korkunun hakim olduðu vakitte ve korkunun hakim
olmadýðý vakitlerde olsun namazlarý cemetmiþtir. Allah (c.c), Nebisine (s.a.v)
þöyle buyurmuþtur: "(Ey Muhammed!) Cephede sen de onlarýn (mü'minlerin)
arasýnda bulunup da onlara namaz kýldýrdýðýn vakit, içlerinden bir kýsmý
seninle beraber namaza dursun. Silahlarýný da yanlarýna alsýnlar. Bunlar
secdeye vardýklarýnda (bir rekat kýldýklarýnda) arkanýza (düþman karþýsýna)
geçsinIer. Sonra o namaz kýlmamýþ olan diðer kýsým gelsin, seninle beraber
kýlsýnlar ve ihtiyatlý bulunsunlar, silahlarýný yanlarýna alsýnlar. Ýnkar
edenler arzu ederler ki, silahlarýnýzdan ve eþyanýzdan bir gafýl olsanýz da
size ani bir baskýn yapsalar. Yaðmurdan zahmet çekerseniz, ya da hasta
olursanýz, silahlarýnýzý býrakmanlZda size bir beis yoktur. Bununla birlikte
ihtiyatlý olun (tedbirinizi alýn). Þüphesiz Allah, inkarcýlara alçaltýcý bir
azap hazýrlamýþtýr." (Nisa, 102)
Ve Sonraki ayet:
"Namazý kýldýnýz mý, gerek ayakta, gerek otururken gerek yan yatarak hep
Allah'ý anýn. Güvene kavuþtunuz mu namazý tam olarak kýlýn. Çünkü namaz,
mü'minlere belirli vakitlere baðlý olarak farz kýlýnmýþtýr." (Nisa, 103)
Bu, duruma açýklýk
getiriyor. [Yani Cuma namazýný kýlmak ve alýþ veriþi terk etmek, bugüne/Cuma
gününe aittir ve mutlaka uyulmasý lazýmdýr.]
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Resulullah (s.a.v) namaza gelecek þahsýn vakar ve sükunet
içinde namaza gelmesini emretmiþtir. Cemaatle namaz kýlmaya katýlmamayý, ancak
özür sahibi olanlara ruhsat olarak vermiþtir. Bunu inþaallah, mahallinde
zikredeceðiz. Kitap ve sünnette izah ettiðim benzerliðinden dolayý farz olan
namazlarýn her birinin cemaatle kýlýnmasýnýn terki helal deðildir. Bu hususa
riayet edilmesi halinde gerek mukim olanlar için gerek seferde olanlar için
cemaatle namaz kýlacaklarý bir ortam saðlanmýþ olur.
Bize Malik þöyle haber
verdi: Ebu Zinad, el-A'rec'den, Ebu Hureyre (r.a) tarikiyle Resulullah (s.a.v)'in
þöyle buyurduðunu nakletti: "Nefsim elinde olan Allah'a yemin olsun ki,
içimden þöyle yapmak isterim: Odun toplanmasýný emretmeyi, sonra namazýn
kýlýnmasý için ezan okunmasýný, daha sonra da birisinin müminlere namaz
kzldýrmasýný emredeyim. Ardýndan namaza gelmeyen o erkeklerin evlerini,
evlerindeyken ateþe vereyim. Nefs'im elinde olan Allah'a yemin olsun ki, namaza
gelmeyenlerden birisi, üzerinde et bulunan bir kemik veya koyunun toynaðýnýn
arasýndaki azýcýk bir et bulacaðýný bilse, yatsý namazýna gelirdi. " Tahric: Taberi, Cemaatle namaz 1/129-130 no: 3; Buhari,
Ezan 1/215-216 no: 644; Müslim, Mescidler1/451 no: 251/561
Bize Ýmam Þafii (Allah
rahmet etsin) þöyle haber verdi: Bize Malik þöyle haber verdi: Abdurrahman b.
Hermele, Resulullah (s.a.v)'in þöyle buyurduðunu nakletti: "Bizimle
münafiklar arasýndaki fark, yatsý ve sabah namazlarýný cemaatle kýlmaktýý~
Onlar bu namazlarý cemaatle kýlamazlar. " Yahut bu sözlerin benzerleri
nakledilmiþtir. Tahric: Taberi, Cuma
namazý 1/130 no: 5
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Resulullah (s.a.v)'in, evlerini üzerlerine yakma arzusunda
olduðunu beyan buyurduðu kiþilerin, yatsý namazýna gelmeme sebeplerinin nifak
olmasý ihtimali vardýr. En doðrusunu Allah bilir.
Cemaatle namaz kýlmaya kudreti
olanýn özürsüz cemaati terk etmesine ruhsat yoktur. Cemaate katýlmaktan geri
kalan kiþi, iade etmesi gerekmeden namazýný münferiden kýlar. Söz konusu namazý
imamdan önce yahut imamdan sonra kýlmasý arasýnda fark yoktur. Ancak kýlýnan
namaz eðer Cuma vaktinde öðle namazý olup imamdan önce kýlýnmýþsa, iade
edilmesi gerekir. çünkü Cuma namazýný cemaatle kýlmak açýk bir farzdýr. En
doðrusunu Allah bilir.
Kiþinin, namazýný evinde
cemaatle veya küçük yahut büyük bir camide kýlmasý, namazýný beraber kýldýðý
cemaatin sayýsýnýn az veya çok olmasý arasýnda fark olmadan cemaate katýlma
sorumluluðu üzerinden düþer. Ama namazýný büyük ve cemaati kalabalýk olan bir
camide kýlmasý müstehaptýr. Kiþinin, cemaate katýldýðý mescidin cemaati
namazlarýný kýlmýþsa ve onun dýþýnda da baþka kiþiler gelmiþse, onlarla
birlikte -cemaatle- namazýný kýlmasý müstehaptýr. Ama kimse gelmezse, namazýný
münferiden kýlmasý da doðru olur. Eðer mescidin maaþlý imamý varsa ve bir veya
birden fazla kiþi cemaatle namazý kaçýrmýþsa, namazlarýný münferiden kýlarlar.
Söz konusu camide namazlarýný imamdan sonra (imamdan ayrý) cemaatle kýlmalarýný
uygun görmem. Ama cemaatle namazlarýný kýlarlarsa, cemaatle kýldýklarý
namazlarý geçerli olmasýna raðmen kendilerine bunu kerih sayarým. çünkü bu fiili
bizden önce selef yapmamýþtýr, hatta bazýlarý bunu kýnamýþtýr. [Bu hükümler
Ýslami bir idare olduðu zamanlar içindir.]
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bu fiili mekruh görmelerinin sebebi cemaatin bölünmesinden
dolayýdýr. Ve bu yolla kiþi, namazýný imamýn arkasýnda kýlmaktan geri kalýr.
Ayrýca kendisi ve onun gibi olanlar namaz vaktinde mescide gelmeyip namaz
bittikten sonra gelerek namazlarýný kýlmak suretiyle ihtilafa ve cemaatin
birliðine zarar vermiþ olurlar. Ýþte bu yüzden bu fiilleri mekruhtur.
Ýmamý ve müezzini olan
mescidlerde böyle yapýlmasýný mekruh sayarým. Ama yol üzerinde olan, kenar
mahallede olup müezzini olmayan, belirli bir imamý olmadýðý için oradan
geçenlerin namazlarýný kýldýðý ve gölgelenmek kastýyla uðranan mescidlerde bunu
mekruh saymam. çünkü -yukarýda izah ettiðim gibi- burada tefrika söz konusu
deðildir. Ve bir imam terk edilerek baþka bir kiþi imam yapýlmamaktadýr, imam
seçilerek ihtilafa vesile olunmamýþtýr.
Eðer imamý olan bir
mescidde cemaat imamla beraber namazýný kýldýktan sonra baþkalarý gelerek o
namazý cemaatle kýlarlarsa, namazlarý geçerli olmasýna raðmen -izah ettiðim
sebeplerden dolayý- bu fiilleri mekruh sayýlýr.
Sonraki için týkla: