KORKU HALÝ OLMAKSIZIN NAMAZLARIN KISALTILARAK KILlNABÝLECEÐi YOLCULUK

 

Ýmam Þafii (Allah rahmet etsin) þöyle dedi: Resulullah (s.a.v) Mekkeye yolculuk yaparken namazlarýný kýsaltarak kýlmýþtýr ve bu mesafe dokuz veya on menzildir.

 

Dolayýsýyla Resulullah (s.a.v)'in namazlarý kýsaltarak kýlmasý, onun namazlarýný kýsalttýðý benzeri veya daha uzun bir yolculukta namazlarýn kýsaltýlabileceðinin delilidir. Namazýn kýsaltýlmasý ile ilgili kýyas, ancak þu iki þeye yapýlabilir: Birincisi: Namazýn ancak Hz. Peygamber (s.a.v)'in namazý kýsaltarak kýldýðý mesafe kadar veya daha fazla olan yolculuklarda kýsaltýlarak kýlýnmasý. Hz. Peygamber (s.a.v)'in namazlarý kýsaItarak kýldýðý bundan daha az mesafedeki bir yolculuðu gösteren ve bu görüþe muhalefet eden herhangi bir görüþ de bilmediðim için bu yönde bir kýyas yapmamýz da doðru olmaz.

 

Ýkincisi: Hz. Peygamber (s.a.v)'in herhangi bir yolculuðunda namazlarýný kýsaltarak kýlmasý ve bu seferinden daha kýsa mesafeli baþka bir seferde de namazlarý kýsalttýðýna dair herhangi bir bilginin bize ulaþmýþ olmamasýdýr. Dolayýsýyla ancak bu anlamda sefer adýný hak eden bir yolculukta namazlar kýsaltýlabilir. Týpký sefer adýný alabilecek bir yolculukta teyemmüm alýp bineðinin sýrtýnda yol hangi tarafa gidiyorsa o tarafa yönelereknafile namaz kýlmasý gibi ... AmaPeygamberimiz (s.a.v)'in iki günlük mesafeden daha kýsa mesafeli herhangi bir yolculukta namazlarý kýsalttýðýna dair bir bilgi bize ulaþmýþ deðildir.

 

Dolayýsýyla bana göre bir kiþi, iki gece süren kýsa mesafeli bir yolculukta namazlarýný kýsaltarak kýlabilir. Bu da kýrk altý (46) Haþimi mili eder. Bundan daha kýsa mesafeli yolculukta namazlar kýsaltýlamaz. Ben ise kendimle ilgili bir ihtiyat olarak üç geceden daha kýsa mesafede namazlarýn kýsaltýlarak kýlýnmasýný sevmiyorum ve kendim için geçerli olarak bundan daha kýsa mesafelerde namazý kýsaltmayý terk etmeyi mubah görüyorum.

 

Biri dese ki: Önceki rivayete gÖre namazlarýn iki günlük yolculukta kýsaltýlacaðýna dair bir delil var mýdýr? Cevap olarak deriz ki: Evet vardýr. Ýbn Abbas ve Ýbn Ömer (r.a)'dan bu yönde rivayetler vardýr.

 

Bize Süfyan, Amr'dan; o daAta'dan þöyle rivayet etmiþtir: ÝbnAbbas'a soruldu: "Buradan (Mekke) Arafat'a gidersek namazlarý kýsaltalým mý?" O da þu cevabý verdi: Hayýr, Asfan'a, Cidde'ye veya Taif'e giderseniz namazý kýsaItarak kýlabilirsiniz.

 

Ýmam Þafii (Allah rahmet etsin) þöyle dedi: Bu yerlerden Mekke'ye en yakýn olaný kýrk altý (46) Haþimi mili mesafesindedir. Bu ise yaya ve yüklü bineklerle çýkýlan iki gecelik kýsa bir yolculuk mesafesi demektir.

 

Bize Malik, Nafi'den rivayet etmiþtir: Ben, Ýbn Ömer ile bir menzillik yolculuða çýkardým ve o, namazlarýný kýsaltarak kýlmazdý.

 

Bize Malik, Nafi'den; o da Salim'den þöyle rivayet etmiþtir: Ýbn Ömer, Zatu'n-Nusab denilen yere gitmek üzere bineðine bindi ve bu yolculuðunda namazlarýný kýsaltarak kýldý. Malik dedi ki: Zatu'n-Nusab ile Medine arasý dört menzildir.

 

Bize Malik, Ýbn Þihab'dan; o da Salim'den þöyle rivayet etmiþtir: Babam, Riym denilen yere gitmek üzere bineðine bindi ve bu mesafede namazlarýný kýsaltarak kýldý. Malik dedi ki: Bu mesafe dört menzil kadardýr.

 

Ýmam Þafii (Allah rahmet etsin) þöyle dedi: Bir adam, namazlarýný kýsaltarak kýlabileceði en kýsa mesafeli yolculuða çýktýðý zaman yolculuða baþladýðý menzilinden çýkmadýkça namazlarýný kýsaltarak kýlamaz. Menzilinin köy, belde, þehir gibi bir yerleþim birimi veya çöl obasý gibi bir yerleþim birimi olmasý arasýnda bir fark yoktur. Eðer yolculuða bir köyden / beldeden baþlýyorsa namazlarý kýsaltarak kýlmasý için o yerleþim biriminin en son evini geride býrakmýþ olmasý gerekir. Katedeceði mesafe üzerinde o yerleþim birimine ait evlere bitiþik veya ayrý bir evin bulunmamasý lazýmdýr. Þayet menzili çöldeyse menzilinin bulunduðu bölgeyi geride býrakýnadýkça namazlarýný kýsaItarak kýlamaz. Mesela menzili bir vadinin eni tarafýna düþüyorsa enini kat edinceye kadar, vadinin boyu tarafýna düþüyorsa menzilinin bulunduðu yerden iyice uzaklaþýncaya kadar, eðer menzillerin öbeklendiði merkezdeyse menzili, merkezi geride býrakýncaya kadar, þayet daðýnýk öbekler halinde toplanmýþlarsa bu takdirde de menziline en yakýn öbeði geride býrakýncaya kadar namazý kýsaItarak kýlamaz.

 

Eðer yukarýda belirtilen þekilde menzilleri aþmadan namazý kýsaltarak kýlarsa, kýsaltarak kýldýðý namazlarý, ayný yerde yeniden tam olarak kýlmalýdýr.

 

Bir adam, namazlarýn kýsaltýlabileceði bir yolculuða, varacaðý yerde dört gün kalmak üzere çýkarsa, sonra baþka bir yere yolculuk ederse, kalmaya niyet ettiði yere varýncaya kadar namazlarý kýsaltarak kýlabilir. Oraya vardýðýnda içinde burayý kalma yeri deðil, geçiþ güzergahý edinme niyeti uyanýrsa orada namazlarý tam olarak kýlar. Oradan ayrýlýp yola çýkarsa namazlarý kýsaltabilir. Kalma (üç gÜnden fazla) niyeti getirirse namazlarý tam olarak kýlar. Çünkü kalmak niyetle olur. Ama bizzat yolcuða baþlayýp yürÜmedikçe yolculuk niyetiyle namaz kýsaltýlamaz.

 

Eðer bir adam, bir beldeye doðru, orada dört gÜn kalmak ve sonra oradan baþka bir beldeye gitmek üzere yolculuða çýkarsa, ilk baþta gitmeye niyet ettiði beldenin mesafesi namazlarýn kýsaltýlmasýný gerektirecek kadar deðilse, namazlarý kýsaltarak kýlamaz. Sonra bu beldeden ayrýlýp namazlarýn kýsaltýlmasýný gerektirecek mesafedeki gitmek istediði beldeye doðru yola çýkarsa dört gün kalmaya niyet ettiði beldeyi gerisinde býraktýðý yerden itibaren namazlarýný kýsaltarak kýlabilir. Aksi takdirde namazlarý kýsaltamaz. Bu ikinci beldeden ikamet ettiði asli beldesine dönmek üzere yola çýkarsa ve mesafe de namazlarý kýsaltmayý gerektirecek kadarsa namazlarýný kýsaltarak kýlar. Durum bu þekildeyse ve birinci beldeden sadece geçmek istiyorsa, yolunu dýþýndan çevirmek istemiyorsa, orada ikamet etmek maksadý yoksa, o takdirde gitmek istediði belde namazlarýn kýsaltýlmasýný gerektirecek mesafedeyse namazlarýný yolculuða çýktýðý andan itibaren kýsaltarak kýlabilir. ÇünkÜ gitmek istediði beldeden daha yakýnýnda olan beldede ikamet etmeye, bir ihtiyacýný gidermeye niyet etmemiþtir. Orasý onun için yol hükmündedir. Ama oraya bir ihtiyacý için giderse ve mesafe de namazlan kýsaltmayý gerektirecek kadar deðilse namazlarýný kýsaltarak kýlamaz.

 

Bir kimse namazlarýn kýsaltýlmasýný gerektirecek mesafedeki bir beldeye gitmek isterse ve fiilen yola çýkmak suretiyle bu niyeti sabit olursa, o beldeye veya namazlarýn kýsaltýlmasýný gerektirecek bir yere varmadan ikamet ettiði asli beldesine geri dönmeyekararverirse namazlarýný tam olarak kýlar. Namazlarýný tam olarak kýlmaya baþladýktan sonra önceki beldeye doðru yolculuðunu sürdürmeye karar verirse, o haliyle namazý tam olarak kýlar. Ancak namazlarýný tam olarak kýldýðý yer ile gitmek istediði belde arasýndaki mesafenin namazlan kýsaltarak kýlmayý gerektirecek uzaklýkta olmasý baþka. Bir adamýn gitmek istediði beldeye giden iki yol varsa, bu yollardan daha kýsa olanýný takip ettiði zaman aradaki mesafe namazlan kýsaltarak kýlmayý gerektirecek kadar deðilse, diðerini takip etmesi durumunda aradaki mesafe namazlan kýsaltmayý gerektirecek uzaklýkta ise bu adam hangi yolu takip ederse etsin, bana göre, namazlarýný kýsaltarak kýlamaz. Ancak o beldenin namazlan kýsaltarak kýlmayý gerektirecek uzaklýktaki tek yolu bulunursa namazlarýný kýsaltarak kýlabilir. Ancak kýsa mesafeli yolda korktuðu veya üzülmesini gerektiren bir þey varsa yahut uzun mesafeli yolla birleþen bir yol ayýrýmý bulunuyorsa durum deðiþir. Durum böyleyse bu takdirde mesafenin namazlan kýsaltarak kýlmayý gerektirecek uzaklýkta olmasý þartýyla namazlarýný kýsaltarak kýlabilir.

 

Ýmam Þafii (Allah rahmet etsin) þöyle dedi: Namazlarýn kýsaltýlarak kýlýnmasý hususunda, hep birlikte Allah'a isyan amacýný gütmemeleri þartýyla yolculuða çýkarlarsa hasta, saðlýklý, köle, hür, kadýn, erkek arasýnda herhangi bir fark yoktur. Ama bir kimse, bir Müslümana veya anlaþmalý bir gaynmüslime karþý isyan etmek veya yol kesmek yahut yeryüzünde bozgunculuk çýkarmak ya da köleyse efendisine itaatsizlik etmek veya yanýnda bulunan ve baþkasýna ait olan bir hakký vermemek için kaçmak ve benzeri bir günah fiili gerçekleþtirmek için yolculuða çýkarsa bu kimse namazlarý kýsaltarak kýlamaz. Eðer kýsaltarak kýlarsa bu þekilde kýldýðý bütün namazlan yeniden ve tam olarak / kýsaltmadan kýlmasý gerekir.

 

Çünkü namazý kýsaltarak kýlmak bir ruhsattýr ve ruhsat da günahkar olmayanlara tanýnmýþ bir haktýr. Yüce Allah'ýn þu ay etini gÖffiýediniz mi?

 

"Allah, size ancak leþ, kan, domuz eti ve Allah'tan baþkasý adýna kesileni haram kýldý. Ama kim mecbur olur da istismar etmeksizin ve zaruret ölçüsünü aþmaksýzýn yemek zorunda kalýrsa, ona günah yoktur. Þüphesiz, Allah çok baðýþlayandýr, çok merhamet edendir." (Bakara, 173)

 

Bu durumdaki bir kimse günah ve isyan hali üzereyken mest üzerine meshederek de abdest alamaz, yolculukta namazlarý cem ederek de kýlamaz. Yine nafile namazlarý da ancak kýbleye dönerek kýlabilir. Yolculuðu Allah'a isyan amacýna yönelik olan kimse için hafiffetici ruhsatlar geçerli deðildir.

 

Mekkeli olup da hac ibadetini yerine getirmekte olan bir kimse, Mina ve Arafat'ta namazlarý tam olarak kýlar. Arafat ve Mina ehli olanlar da. Yine yolculuðu Arafat'a yönelik olmayan, katettiði mesafe de namazlarýn kýsaltýlmasýný gerektiren miktarda olmayan ve Mekke'ye yaklaþmakta olan kimse de ayný hükme tabidir.

 

Namazlarýn kýsaltýlmasýný gerektiren mesafede yolculuk edenler açýsýndan namazlarý kýsaItarak kýlmak hususunda yolculuðun yorucu, rahat, takip edilme korkusuyla geçiyor olmasý, kaçmak için olmasý veya güvenli bir yer bulma amacýna yönelik olmasý arasýnda herhangi bir fark yoktur. Çünkü namazlarýn kýsaltýlmasý, mesafeyle ilgili bir ruhsattýr, yolculuðun yorucu veya rahat olmasýyla ilgili deðiL. Eðer bu ruhsat, ancak yolculuðun yorucu olmasýyla ilgili olsaydý bu takdirde binekler sýrtýnda katedilen uzun mesafelerde, kýsa mesafelerde, yaya katedilen kýsa mesafelerde, yorucu veya korkuyla çýkýlan binek sýrtýndaki yolculuklarda geçerli olmazdý.

 

Bir kimse, Mekke'ye yakýn olmakla beraber beldesiyle Mekke arasýndaki mesafe namazlarý kýsaltarak kýlmayý gerektirecek uzaklýktaysa ve Mekke'de dört gün kalmaya kesin kararlýysa, namazlarý tam olarak kýlar. Bu kimse hac menasikini eda etmek isteðiyle Arafat'a çýkmak üzere hareket ederse ve dört gün kalmayý da istemezse, Mekke'ye döndüðünde namazlarý kýsaltarak kýlabilir. çünkü yolculuktaki kalýþ süresini azaltýyor ve Arafat ile beldesi arasýndaki bir yerde namaz kýlmýþ oluyor. Ama Arafat'ta hac menasikini yerine getirdikten Sonra Mekke'de dört gün kalmayý isterse Mina'da, Arafat'ta ve Mekke'de namazlarýný tam olarak kýlar. Ama Mekke'den ayrýlýp yola çýkýnca da namazlarýný kýsaltarak kýlabilir.

 

Mekke'ye yolculuk eden bir kimse hac valisi olarak görevlendirilirse, Mekke'ye varýncaya kadar namazlarýný kýsaltarak kýlabilir. Mekke'ye varýnca da orada, Arafat ve Mina'da namazlarýný tam olarak kýlar. Çünkü azledilmediði sürece ikamet edeceði bir beldeye ulaþmýþ bulunmaktadýr. Mekke de onun için böyledir. Bu hususta hac emiri ve kurbanlýklarý Harem'e sevk eden görevliler arasýnda herhangi bir fark yoktur. Ayný þekilde eðer Mekke emiri görevinden azledilirse ve yolculuða çýkmayý isterse Mekke'den çýkýncaya kadar namazlarýný tam olarak kýlar. Çünkü Mekke'de bulunduðu sürece, yolculuða çýkmayý isteyip de henüz yolculuða fiilen baþlamamýþ kimse hükmündedir.

 

Sonraki için týkla:

 

YOLCUNUN NAFÝLE NAMAZLARI