HUTBE VERiLiRKEN
SUSMAK
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bize Malik anlattý, ona Ýbn Þiliab, ona Ýbn Müseyyeb, Ebu
Hureyre'den naklen þöyle aktarmýþ: Resulullah (s.a.v) þöyle buyurdu: "Ýmam
hutbe okurken arkadaþýna 'sus!' desen, boþ laf etmiþ olursun. " Tahric: Buhari, 1/295; Müslim,2/583.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bize Malik anlattý, ona Ebu Zinad, ona el-A'rec, ona da Ebu
Hureyre anlattý ki: Resulullah (s.a.v) þöyle buyurdu: "Cuma günü imam
hutbe okurken arkadaþýna 'sus!' dersen, boþ laf söylemiþ olursun. " Tahric: Muvatta, 1/103.
Ýmam Þafil (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bize Süfyan anlattý, ona Ebu Zinad, ona el-A'rec, Ebu
Hureyre yoluyla Resulullah (s.a.v)'den buna benzer bir hadis rivayet etmiþtir.
Ancak orada Peygamber (s.a.v)'in, 'boþ laf etmiþ olursun" yerine
"eðlenmiþ olursun" ifadesi yer almaktadýr. Ancak Ýbn Uyeyne, bunun
Ebu Hureyre'nin sözü olduðunu söylemiþtir. Tahric:
Müslim, 2/851; Beyhaki, el-Marife, 6520.
Ýmam Þafil (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bize Malik anlattý, ona da Ömer b. Abdullah'ýn mevlasý Ebu
Nadr, Malik b. Ebu Amir'den naklen anlattý: Osman b. Affan, hutbe okuduðu
zaman, pek az haIler müstesna, "Cuma günü imam hutbe okumak üzere kalktýðý
zaman onu dinleyin ve sesinizi kesin. Çünkü imamýn sözlerini duymadýðý halde
sesini kesen kimse, imamý duyup da sesini kesen kimse kadar sevaptan nasip
alýr. Namaz için kalktýðýnýz zaman saflan düzeltin, omuzlarýnýz ayný hizada
olsun. Çünkü saflarýn düzgün olmasý namazýn eksiksiz kýlýnmýþ olmasýnýn bir
gereðidir." demeyi ihmal etmezdi. Ayrýca Osman, saflan düzeltmekle
görevlendirdiði kiþiler iþlerini bitirdiklerini bildirip saflaki yerlerini alýncaya
kadar namaz için tekbir getirmezdi. Tahric:
Muvaffa,1/104.
Ýmam Þafil (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Hutbe okunduðunda mescidde bulunan herkesin susup hutbeyi
dinlemesini, imam konuþmaya baþladýðý andan iki hutbeyi de tamamladýðý ana
kadar hiçbir þey konuþmamasýný müstehap görürüm.
Ýmam Þafil (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Ýmam minberde otururken, müezzinler de ezan okurken ve ezaný
tamamladýktan sonra, ayrýca imamýn konuþmasýndan önce bir kimsenin konuþmasýnda
herhangi bir sakýnca görmem. Ýmam konuþmaya baþladýðý andan itibaren son
hutbeyi bitirinceye kadar bir kimsenin konuþmasýný uygun görmem. Ýmam, son
hutbeyi de tamamlayýnca, namaz için tekbir getirinceye kadar cemaatten bir
kimsenin konuþmasýnda herhangi bir sakýnca yoktur. Ama adaba en uygun olaný da
imamýn konuþmaya baþladýðý andan namazý tamamladýðý ana kadar konuþmamaktýr.
Ýmam hutbe okurken bir kimse konuþursa bu davranýþý uygun görmem, ama namazý
iade etmesi de gerekmez. Duymadýnýz mý, ResuluIlah (s.a.v) minberdeyken, Ýbn
Ebu Hukayk'ý öldürenlerle konuþmuþ, onlar da ona cevap vermiþ ve adamýn
öldürülmesinden memnun olduklarýný dile getirmiþlerdi. Yine Hz. Peygamber
(s.a.v) mescide girerken namaz kýlmayan bir adamla konuþmuþ, adam da ona cevap
vermiþti. Eðer hutbe namaz gibi olsaydý, Hz. Peygamber (s.a.v) hutbe okurken
hiç kimseyle konuþmazdý. Ýmam hutbe dýþýndaki konuþmalan terk etmek bakýmýndan
cemaatten daha-önceliklidir. Çünkü insanlar onun sözlerini dinlemek için
susarlar.
Ýmam Þafil (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Eðer biri, "O halde Hz. Peygamber (s.a.v)'in, 'Boþ laf
etmiþ olursun. ' sözüne ne denir?" Cevap olarak, "Allah doðrusunu
herkesten daha iyi bilir." denir. Ama ifade ettiðim gibi Resulullah
(s.a.v)'in minberde hutbe okurken birileriyle konuþmasý ve onlarýn da ona cevap
vermesi, benim söylediðimin delilidir. Dolayýsýyla imamýn hutbesini dinlemek
için susmak bir tercihtir. Peygamber (s.a.v)'in, "Boþ laf etmiþ olursun.
" sözü ise, edep açýsýndan konuþulmamasý gereken bir yerde konuþulmamasýna
yönelik bir uyan mahiyetindedir. Edep, biri konuþurken çok gerekmediði sürece
konuþmamayý gerektirmektedir. Cuma günü insanlarýn üzerinden atlayarak ön
saflara geçmeye çalýþmak da insanýn gereksiz yere konuþmasý mesabesindedir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Cuma günü mescidde bir adam birine selam verirse, bunu
mekruh görmekle beraber, bazýlarýnýn selamýný almasý gerektiði görüþündeyim.
Selamý almak farzdýr.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bize Ýbrahim, Hiþam b. Hassan'dan naklen þöyle rivayet etti:
Ýmam Cuma günü hutbe okurken bir kimsenin selam vermesinin ve selamýnýn
alýnmasýnýn sakýncasý yoktur. Ýbn Sirin verilen selamý iþaretle alýr,
konuþmazdý. Tahric: el-Marife,
2/506.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bir kimse Cuma günü mescidde hapþýrýrsa, bir baþkasý da ona
dua ederse (yerhamukellah derse), bunu yapabileceðini tahmin ediyorum. Çünkü
hapþýrana bu þekilde dua etmek sünnettir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bize Ýbrahim b. Muhammed, Hiþam'dan; o, Hassan'dan; o da
ResuluHalý (s.a.v)'den þöyle rivayet etti: "Cuma günü imam hutbe okurken
bir adam hapþýrýrsa ona dua et (yerhamukellah de). " Tahric: Beyhaki, el-Marife, 2/507.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bir adam, birinin yanýna gelmesini isterse, adama iþaretle
gelmesini söylediði halde gelmezse, sözle çaðýrmasýnda bir sakýnca yoktur. Ayný
þekilde imam hutbe okurken bir kiþi veya topluluk hakkýnda bir endiþeye kapýlýr
da bunu iþaretle onlara duyuramazsa konuþarak onlan uyarmasýnýn herhangi bir
sakýncasý yoktur.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Yine adamýn korktuðu bir þeyle ilgili olarak soru sormasýnýn
ve hakkýnda bilgi sahibi olan bazý kimselerin de kendilerine sorulmasý
durumunda adama cevap vermesinin sakýncasý olmaz. Bu anlamdaki bir þeyin imam
açýsýndan da, cemaat açýsýndan da sakýncasýnýn olmadýðý düþüncesindeyim. Ama
kiþinin, arkadaþý açýsýndan gerekli olmayan veya kendisiyle ilgili olarak da
bir anlam ifade etmeyen þeyleri konuþmasýný uygun görmem. Mesela, birine
"sus" demesi veya baþýna gelen bir musibeti þikayet etmesi yahut
yaþadýðý bir sevinci anlatmasý ya da bir yitiðini bulduðunu söylemesi gibi bir
hususta konuþmasý uygun deðildir. Çünkü herhangi bir kimse o anda bunlan
bilmezse bir þey kaybetmez. Adam da o anda bunlan bildirmezse herhangi bir
zarara i uðramaz.
Ýmam Þafil (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bir kimse mesciddeyken susarsa (su içme ihtiyacý
hissederse), imam minber üzerindeyken su içmesinin sakýncasý yoktur. Susamadýðý
halde sadece tat almak için su içerse bundan sakýnmasý bana göre daha uygundur.
Sonraki için týkla: