AV HAYVANINI TEKRAREN
ÖlDÜREN KÝMSE
Þafii (Yüce Allah'ýn
rahmeti ona) dedi ki: Bir av hayvanýný öldürüp hakkýnda hüküm verildikten sonra
bir baþkasýný öldüren hakkýnda dedi ki: Bu ilanihaye her tekrar av hayvaný
öldürdüðünde onun hakkýnda hüküm verilir. Birisi:
- Bu görüþünü neye
dayanarak söylüyorsun, derse derim ki:
- Birincisini telef
etmiþ olmasý sebebi ile onunu hakkýnda hüküm verilmesi
gerekiyorsa, ikincisini
telef etmesinden dolayý da onun hakkýnda hüküm verilmesi gerekir ve ondan sonra
tekrarlanan hepsi için böyledir. Týpký bir caný öldürmesi halinde onun diyetini
ödemek zorunda olduðu gibi. Ondan sonra daha baþkalarýný öldürecek olursa, her
bir can için ayrý ayrý diyet ödemek durumunda olmasýna benzer. Ayný þekilde
birisine ait bir malý ifsad etse, telef etse sonra bir baþkasýna ait bir malý
ifsad etse, sonra pek çok mallarý ifsad ve telef etse her durumda onun telef
ettiðinin kýymetini öder. Eðer:
- Aziz ve celil
Allah'ýn: "Fakat kim bir daha böyle yaparsa Allah ondan intikam alýr?'
(Maide, 95) buyruðu ne demektir. Bu buyrukta onun aleyhine hüküm
verilmeyeceðine delalet yok mudur? Þafii dedi ki:
- Bildiðim kadarýyla
buna bir delalet yoktur. Birisi:
- O halde anlamý nedir
derse þöyle denilir:
- Anlamýnýn ne olduðunu
Allah elbette en iyi bilendir. Fakat manasý muhtemelen þudur: Tekrar dönmesi
sebebi ile ondan intikam alýnmasý gerekir. Ýntikam da çeþitli þekillerde
olabilir. Dünyada mal ile ahrette de ateþ ile. Dese ki:
- Bu ayetin dýþýnda,
senin söylediklerine ya da onun benzerine delalet edecek bir delil bulabiliyor
musun?
- Evet, denilir. Aziz ve
celil Allah þöyle buyurmaktadýr: "Onlar ki Allah ile birlikte baþka bir
ilaha ibadet etmezler. Hak ile olmasý dýþýnda, Allah'ýn öldürülmesini haram
kýldýðý nefsi de öldürmezler, zina da etmezler. Kim bunlarý iþlerse, cezalarý
ile karþýlaþýr. Kýyamet gününde azabý kat kat verilir. O azapta ebediyen hor ve
hakir bir halde kalýr;' (Furkan, 68-69) Þaný yüce Allah, kafirin ve kasten
katilin öldürülmesini hüküm kýlmýþtýr. Rasulullah (s.a.v.) da maktulün
velisinin dilemesi halinde diyet ile katilin affedilmesi sünnetini koymuþtur.
Zina edenin haddini de tayin etmiþtir. Þaný yüce Allah tevbe etmeleri hali
dýþýnda, ahirette onlara azabýn kat kat arttýrýlmasý suretiyle onlardan intikam
alýnmasýný vacip kýlmýþtýr. Zina edene de haddi tayin etmiþtir. Yüce Allah'ýn
onlara hadlerin uygulanmasýný vacip kýlmýþ olmasý, ahiretteki intikamýn dünya
hayatýnda onun dýþýndaki hükmü kaldýrmayacaðýna delildir. Nitekim yüce Allah
þöyle buyurmuþtur: "Zina eden diþi ile zina eden erkeðin her birine yüzer
deðnek vurun;' (Nur, 2) her zina ettiklerinde onlara ayný deðnek haddinin
uygulanacaðý hususunda kimse ihtilaf etmemiþtir. Böylelikle son defa zina
etmeleri halinde onlara uygulanmasý gereken ilk zina ettikleri sýrada
uygulananýn aynýsýdýr. Eðer ikisi arasýnda fark gözetilmesi gerekmiþ olsaydý,
bu fark sonraki zinada olmalýydý. Sonraki öldürme sebebi ile de öldürülmesi
daha uygundur ama böyle bir þey söz konusu olmamýþtýr. Dese ki:
- Bunu o kiþi bir günah
iþlemeyi kastetmiþtir, anlamýnda kabul eden kimse hakkýnda ne dersin? Yani o
kiþi kasten ilk öldürdüðü av sebebiyle günahkar olur. Buna dair nasýl hüküm
verilir? Derim ki:
- Yüce Allah, buna bu
husustan ötürü hüküm vermiþtir. Eðer dediðin gibi olsaydý, kasti öldürmesi
halinde onun hakkýnda günah kazanmanýn söz konusu edilmemesi gerekirdi. Ýlk
öldürmesi günah kastý ile olduðuna göre ikincisi de onun gibidir. Eðer: Bunu
seninle birlikte senden baþka dile getiren var mýdýr? derse;
- Evet denilir. Eðer:
- O kiþileri zikret
derse derim ki:
[1209] Bize Said,
Muhammed b. Cabir'den haber verdi. O Hammad'dan, o Ýbrahim'den rivayet ettiðine
göre, kasten av öldüren ihramlý kiþi hakkýnda dedi ki: Her öldürdüðünde onun
hakkýnda hüküm verilir. Birisi dese ki:
- Aziz ve celil Allanýn:
''Allah geçmiþtekiler baðýþlamýþtýr fakat kim bir daha böyle yaparsa Allah
ondan intikam alýr .. ;' (Maide, 95) buyruðu ne demektir? Þöyle denilir:
- Allah muradýn manasýný
en iyi bilendir. Ama Ata b. Ebu Rebah þu kanaati benimsemiþ görünüyor:
"Allah geçmiþtekileri baðýþlamýþtýr?' Kasýt cahiliye dönemindekilerdir.
"Fakat kim" avýn öldürülmesinin haram kýlýnmasýndan sonra Ýslam'da
bir defa olsun "böyle yaparsa Allah ondan intikam alýr?'
[1210] Bize Said, Ýbn
Cüreyc'den þöyle dediðini haber verdi: Ataya yüce AIlanýn: "Allah
geçmiþtekileri baðýþlamýþtýr?' buyruðu ne demektir dedim. O: Allah cahiliye
döneminde olanlarý affetmiþtir, dedi. Ben: Ya: "Fakat kim bir daha böyle
yaparsa Allah ondan intikam alýr" buyruðu ne demektir dedim. Dedi ki:
Kim Ýslam'da bu iþe
tekrar dönerse, Allah ondan intikam alýr ve bu hususta ona malum kefaret düþer.
Dedi ki: Eðer kasten de yaparsa ona kefaret var mýdýr? Ona dedim ki: Tekrar
yapýlmasý halinde bilinen bir had var mýdýr? O: Hayýr deyince ben de dedim ki:
Peki bundan ötürü onu cezalandýrmak sence imamýn bir görevi midir? O: Hayýr
çünkü bu kendisi ile yüce Allah arasýnda iþlemiþ olduðu bir günahtýr ve bunun
fidyesini öder, dedi.
Þafii dedi ki: Bundan
ötürü imam onu cezalandýrmaz. Çünkü bu cezasý bir fidye olarak tespit edilmiþ
bir günahtýr. Ancak onun bu iþi kasten ve hafife alarak yapmýþ olduðunu ileri
sürmesi hali müstesnadýr.
Sonraki için týkla: