|
NAMAZ / KIBLE |
III. KABE'DE NAMAZ KILAN
KÝMSE ÝÇÝN KIBLEYE DÖNME YÜKÜMLÜLÜÐÜ
Kabe'nin içinde namaz
kýlan kimse Kabe'nin duvarlarýna dönse veya kapalý bulunan kapýsýna dönse yahut
kapýsý açýk olmakla birlikte kapýnýn eþiði bir zira'ýn üçte ikisi yüksekliðinde
ise [namazý caiz olur].
Kabe'nin damýnda
[terasýnda] namaz kýlan kiþi Kabe'nin binasýndan bir zira'ýn üçte ikisini geçen
kýsma dönmüþse namaz caiz olur.
A. KABE'NÝN ÝÇÝNDE NAMAZ KILMAK
B. KABE'NÝN DAMlNDA VEYA ARSASINDA
NAMAZ KILMAK
A. KABE'NÝN ÝÇÝNDE
NAMAZ KILMAK
> Kabe'nin içinde
farz veya nafile namaz kýlan kimse;
> Kabe'nin
duvarlarýna dönerek namaz kýlsa,
> Veya Kabe'nin
kapalý bulunan kapýsýna dönerek namaz kýlsa,
Yahut Kabe'nin açýk
bulunan kapýsýna dönerek namaz kýlmakla birlikte kapýnýn eþiði yaklaþýk bir
zira'ýn üçte ikisi yüksekliðinde ise namaz caiz olur.
B. KABE'NÝN DAMlNDA
VEYA ARSASINDA NAMAZ KILMAK
Kiþi Kabe'nin damýnda namaz
kýlsa veya -Allah korusun- Kabe yýkýlmýþ olsa ve onun arsasýnda namaz kýlsa,
Kabe'nin binasýndan bir zira ýn üçte ikilik kýsmýna (45 cm) dönerek namaz
kýlmýþsa veya Kabe'ye bitiþik olan bu miktardaki bir yükseltiye, örneðin orada
biten bir aðaca, çiviyle çakýlmýþ bir sopaya veya uzunluk ve geniþlik olarak
kendisi kadar olan bir binaya dönmüþ olsa kýldýðý namaz caiz olur. Çünkü bu
durumda Kabe'ye veya onun bir parçasý gibi olan bir þeye dönerek namaz
kýlmýþtýr. Kiþinin bir kýsmý bu yükseltinin dýþýna çýkmýþ olsa bile namaz
geçerlidir; çünkü bedeninin bir kýsmý ile yükseltiye, diðer bölümü ile Kabe'nin
hava sahasýna dönmüþtür. Ancak yükselti, bir zira'ýn üçte ikisinden az olursa
ona dönerek kýlýnan namaz sahih olmaz. Çünkü bu miktar, namaz kýlan kiþinin sütre
yüksekliðidir, burada da bu miktar dikkate alýnmýþtýr. Nebi (s.a.v.)'e sütrenin
yüksekliði sorulduðunda "bineðin arkasýndaki yaslanma yeri
yüksekliðinde" olduðunu söylemiþtir. (Müslim, Salat, 1114. )
Alimlerin sözlerinden
ilk anda þu anlaþýlmaktadýr: Kiþi yalnýzca ayakta dururken söz konusu
yükseltiye dönse, örneðin Kabe'nin kapýsýnda enine bir þekilde duran bir ziram
üçte ikisi yüksekliðindeki bir tahtaya, ayakta iken göðsünü döndürse, diðer
rükünlerde döndürmese namazý sahih olur.
Ancak bu anlaþýlan anlam
üzerinde dikkatli olmak gerekir; çünkü bu durumda yalnýzca cenaze namazýnýn
sahih olmasý gerekir. Zira bu durumdaki kiþi cenaze namazýnýn tümünde [ayakta
durduðundan] Kabe'ye dönmüþ demektir. Diðer namazlar ise böyle deðildir. Zira
bu durumdaki kiþi secde ederken Kabe'nin herhangi bir bölümüne dönmemektedir.
Kiþi namaz kýlarken bu
yükselti yerinden kaldýrýlsa bunun namaza zararý olmaz; çünkü baþlangýçta göz
yumulmayan bir þeye devam açýsýndan göz yumulur.(Genel kural)
Bundan farklý olarak
kiþi Kabe'nin arsasýna konulmuþ bir eþyaya veya bir bitkiye, dikili bir tahtaya
dönerek namaz kýlarken bunlar kaldýrýlsa namaz sahih olmaz; çünkü bunlar
Kabe'nin bir parçasý deðildir.
[Soru]: Alimler dikili
kazýklarý araziye dahil saymaktadýrlar. Nitekim arazi satýmýnda bunlarýn da
akde girmesi bunu göstermektedir. Kabe'ye dikili olan sopayý niçin Kabe'den
saymamýþlardýr?
[Cevap]: Adete göre
insanlar arazilerine çeþitli gerekçelerle kazýk dikerler, bu yüzden bunlar
araziye dahil kabul edilir.
Kiþi, arsanýn dýþýnda
bir daðda bile dursa, karþýsýnda dikili bir þey olmasa da namaz yeterli olur
çünkü bu þahýs, arsanýn içinde kýlanýn aksine Kabe'ye dönmüþtür.
Kýblenin yakýnýnda olan
kiþinin Kabe'ye döndüðünün kesin olarak bilinmesi gerekli olduðu halde, uzakta
olan kiþinin Kabe'ye döndüðüne dair kanaatin bulunmasý yeterlidir. Konunun
baþýnda geçen deliller sebebiyle kiþinin Kabe'ye deðil de onun bulunduðu yöne
dönmesi yeterli deðildir.
Kiþi bedeninin bir kýsmý
ile Kabe hizasýnýn dýþýna çýksa, örneðin Kabe'nin bir tarafýnadoðru dönse ve
bedeninin bir kýsmý Kabe'ye geldiði halde bir kýsmý Kabe istikametinin dýþýnda
kalsa namazý batýl olur.
Kabe'nin yanýnda uzun
bir saf yapýlsa ve saftakilerin bir kýsmý Kabe hizasýnýn dýþýna çýksa namazlarý
geçersiz olur, çünkü Kabe'ye dönmemiþlerdir. Kabe' den uzakta olanlarýn saflarý
ne kadar uzun olursa olsun Kabe hizasýna yönelme gerçekleþtiðinden bir þüphe
söz konusu olmaz ve namazlarý geçerli olur. Çünkü hacmi küçük olan bir þeyin
uzaklýðý arttýkça hizasý da artar; örneðin okçularýn hedefleri böyledir.
[Ýtiraz]: Bu görüþe
"Kabe hizasýna dönme biraz eðrilik [inhiraf] ile gerçekleþir"
þeklinde itiraz edilmiþtir.
Ezrai'nin dediði üzere
kiþi namaz kýlarken Kabe'nin köþesine dönse namaz sahih olur. Çünkü bu durumda
o -bedeninin bir kýsmý Kabe'nin köþesinin iki kenarýndan dýþarýya çýkmýþ olsa
bile- köþeye bitiþik olan binaya dönmüþtür.
Kiþi yalnýzca Kabe'nin
Hicr kýsmýna dönerek namaz kýlarsa bu yeterli olmaz. Çünkü Hicr'in Kabe'ye
dahil olup olmadýðý kesin deðildir. Buranýn Kabe'ye dahil kabul edilmesi, ahad
rivayetlerle sabit olmuþtur.
Kiþi unutarak Kabe'ye
arkasýný dönse ve uzunca zaman bu þekilde kalsa namazý bozulur, çünkü bu
kýbleye dönme þartýna aykýrýdýr. Ancak arada az zaman olursa namazý bozulmaz.
Kiþi zorla kýble
istikametinden baþka yere döndürülürse, çok zaman geçmeden hemen kýbleye dönmüþ
olsa bile namazý bozulur.
Kabe'nin içinde kýlýnan
nafile namaz, dýþýnda kýlýnandan daha faziletlidir. Farz namazýn da, þayet
Kabe'nin dýþýnda cemaatle kýlýnmasýna dair bir beklenti yoksa, Kabe'nin içinde
kýlýnmasý daha faziletlidir. Þayet Kabe'nin dýþýnda farz namazýn cemaatle
kýlýnmasý ümit ediliyorsa dýþarýda kýlmak daha faziletlidir; çünkü ibadetin
kendisine iliþkin fazileti korumak, ibadetin mekanýna iliþkin fazileti
korumaktan daha iyidir. (Genel kural) Nitekim kiþinin namazý evinde cemaatle
kýlmasý, camide tek baþýna kýlmasýndan daha faziletlidir. Yine ev camiden daha
faziletli olsa bile kiþinin evinde nafile namaz kýlmasý, camide nafile namaz
kýlmasýndan daha faziletlidir.
"Kabe'nin içinde
kýlýnan namaz sahih olmaz, çünkü bu Kabe'ye saygýsýzlýktýr" þeklindeki
karþý görüþ dikkate alýnmamýþtýr; çünkü Nebi (s.a.v.)'in Kabe'nin içinde namaz
kýldýðýna dair sahih sünnet vardýr.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN