|
CEMAATLE NAMAZ |
4. CEMAATLE NAMAZA
YETÝÞMEK
Baþlama tekbirine
yetiþmek bir fazilettir. Bu yalnýzca imamýn tekbir almasýnýn ardýndan tekbir
almakla uðraþmak durumunda elde edilir.
[Zayýf] bir görüþe göre
kýyamýn bir kýsmýna yetiþmekle elde edilir.
[Zayýf] bir baþka görüþe
göre ilk rüku'ya yetiþmekle elde edilir. Daha doðru görüþe göre imam selam
vermediði sürece [namaza baþlayan kiþi] cemaate yetiþmiþ olur.
A. BAÞLAMA TEKBÝRÝNE YETÝÞMEK
B. CEMAATE YETÝÞMEK
A. BAÞLAMA TEKBÝRÝNE
YETÝÞMEK
A. FAZÝLETÝ
Baþlama tekbirine
yetiþmek bir fazilettir.
Baþlama tekbirine imamla
birlikte yetiþmek bir fazilettir.
[*] - Çünkü Enes, Nebi {s.a.v.)'den
þu hadisi rivayet etmiþtir: Kim kýrk gün boyunca Allah rýzasý için baþlama
tekbirine yetiþmek suretiyle cemaatle namaz kýlarsa onun için iki beraat
yazýlýr: Ateþten [cehennemden] beraat, nifaktan [münafýklýktan] beraat.
(Tirmizi, Salat, 241)
Bu hadis munkatý'
[rivayet zincirinde kopukluk bulunan] bir hadis olmakla birlikte faziletlerle
ilgili bir konuda olduðundan böyle konularda bu þekildeki bir hadise müsamaha
gösterilir.
[*] - Yine þu hadis
rivayet edilmiþtir: Herþeyin seçkin [en iyi} bir yönü vardýr. Namazin seçkin
yönü ise baþlama tekbiridir. Bu sebeple bunu muhafaza edin. (HeysemÝ,
Mecmeu'z-zevaid, II, 103)
Bu hadisi Bezzar, Ebu
Hureyre ve Ebu' d-Oerda.' dan merfu olarak riva.yet etmiþtir.
B. HANGÝ DURUMDA BAÞLAMA
TEKBÝRÝNE ÝMAMLA YETÝÞMÝÞ OLUNUR?
[Bu konuda mezhep içinde
farklý görüþler vardýr]
[Birinci görüþ]:
[Mezhepte genel kabul gören görüþ þudur]
Bu yalnýzca imamýn
tekbir almasýnýn ardýndan tekbir almakla uðraþmak durumunda elde edilir.
Baþlama tekbirine
yetiþme fazileti, yalnýzca kiþi imamýn baþlama tekbirinde bulunmakla birlikte
onun tekbirinden hemen sonra tekbir almakla elde edilir.
[*] - Çünkü Buhari ve
Müslim þunu rivayet etmiþtir: Ýmam kendisine uyulmasý için imam yapýlmýþtýr;
öyleyse o tekbir getirince siz de tekbir getirin. (Buhari, Ezan, 722; Müslim,
Salat, 929)
Bu hadisin Arapçasýnda
geçen "fa" harfi, imamýn tekbirinin arkasýndan hemen imama uyan
kiþinin de tekbir getirmesini ifade eder.
Zahir olmayan bir
vesvese sebebiyle kiþinin tekbiri yavaþ almasý -el-Mecmu'da belirtittiði üzere-
bir özür kabul edilir. Ancak kiþi bir vesvese olmadýðý halde aðýrdan alsa veya
abdest almak vb. namaz için yapýlan bir fiil sebebiyle geç kalsa yahut da
imammýn baþlama tekbiri esnasýnda bulunmasa veyahut da zahir olan bir vesvese
sebebiyle geç kalsa bu bir özür kabul edilmez.
Bu, alimlerin þu sözüne
uygundur: Kýraat konusunda kiþinin vesvesesinin olmasý, iki fiill rükün boyunca
imamdan geri kalma konusunda bir özür teþkil etmez. Çünkü kýraatin süresi
uzundur.
[Ýkinci görüþ]:
[Zayýf] bir görüþe göre
kýyamýn bir kýsmma yetiþmekle elde edilir. Çünkü baþlama tekbirinin alýnacaðý
yer kýyamdýr.
[Üçüncü görüþ]:
[Zayýf] bir baþka görüþe
göre ilk rükua yetiþmekle elde edilir. Çünkü ilk rüku, kýyam hükmüne sahiptir. Nitekim
kiþi ýmamý rükuda iken yakalamýþ olsa o rekatý yakalamýþ sayýlmaktadýr.
Son iki görüþ, imamýn
baþlama tekbirinde bulunmayanlar içindir.
Ýmam baþlama tekbiri
aldýðý sýrada hazýr bulunup da tekbiri erteleyen kimse ise rekata yetiþmiþ olsa
bile baþlama tekbirini imamla birlikte yapma sevabmý kaçýrmýþ olur.
Ziyadetü'r-Ravda'da bu görüþ elBasýt'ten nakledilmiþtir.
Kiþi, [mescide
girdiðinde] koþmadýðý takdirde ilk tekbiri kaçýrmaktan korksa koþmasý mendup
olmaz, kaçýrma korkusu olmamasý halinde yaptýðý gibi sakin bir þekilde yürümesi
gerekir.
[*] - Çünkü Buhar]' ve
Müslim' de yer alan bir hadiste Nebi (s.a.v.) þöyle buyurmaktadýr: Namaz için
kamet getirildiðinde koþarak gelmeyin, sakin bir þekilde yürüyerek gelin.
Yetiþtiðiniz kýsmýný [imamla birlikte] kýlýn, kaçýrdýðýnýz kýsmý [kendi
baþýnýza] tamamlayýn. (Buhari, Cuma, 908; Müslim, Mesacid, 1358)
Ancak vakit daralýr da
kiþi namazý kaçýrmaktan korkarsa o zaman -týpký cumayý kaçýrmaktan korkan
kimsenin durumunda olduðu gibikoþarak gitmelidir. Ayný þekilde Cuma namazýnda
vakit geniþ olsa bile, cemaat ancak kendisi ile tamamlanýyor ve namaz
kýlýnabiliyorsa, koþmamasý halinde Cuma namazý kýlýnmayacaksa koþmasý gerekir.
Bunu Ezrai söylemiþtir.
Rafii ve diðer
bazýlarýnýn sözlerinden aksi anlaþýlmakla birlikte elMecmu ve diðer eserlerde
belirtildiðine göre kiþi cemaati kaçýrmaktan korktuðunda [cemaate yetiþme k
için] koþmaz.
B. CEMAATE YETÝÞMEK
Daha doðru görüþe göre
imam selam vermediði sürece [namaza baþlayan kiþi] cemaate yetiþmiþ olur.
Daha doðru görüþe göre
imam selam vermediði sürece kiþi, cemaatin faziletine yetiþmiþ olur. Bu kiþi
imamla birlikte oturmamýþ olsa bile, örneðin baþlama tekbirini almasýnýn
ardýndan imam selam vermiþ olsa bile hüküm böyledir. Hatta sonrakilerden bir
alime göre kiþi tekbir almadan önce imam selam vermeye baþlamýþ olsa bile
[selam tamamen bitmeden kiþi tekbir alýrsa] cemaate yetiþmiþ sayýlýr; çünkü
imamla birlikte namazýn bir rüknüne yetiþmiþtir. Ancak bu kiþinin elde ettiði
fazllet namazýn baþýndan itibaren cemaate yetiþmiþ kimsenin faziletinden daha
düþüktür. Kiþi bu durumda cemaatin faziletini elde etmemiþ olsaydý onun imama
uymasý da yasaklanýrdý; çünkü o durumda bu faydasý olmayan bir fazlalýk olurdu.
Açýktýr ki bu -Zerkeþf'nin dediði üzere- Cuma namazý dýþýndaki namazlarda
geçerlidir. Cuma namazýna ancak ilk rekatýnda yetiþilir.
Kiþi tekbiri getirirken
imam selam verirse, yani kiþi tekbiri bitirdiði anda imam da selam vermeyi
bitirirse cemaat fazileti söz konusu olmadýðý gibi -Ýsnevi'nin sözünden
anlaþýldýðýna göre- bu namaz tek baþýna kýlýnan bir namaz olur.
Not: Bir cemaat mescide girdiðinde imam son
oturuþta olsa, Kadý Hüseyin' e göre kendileri ikinci defa cemaat yapmak için
beklemeyip imama uymalan müstehaptýr. Mütevelli bunun tam zýddý olan görüþü tek
görüþ olarak zikretmiþtir. Kadý Hüseyin'in bir baþka yerdeki görüþü de ona
uymaktadýr ki itimad edilecek olan görüþ budur. Hatta bir kimse cemaatle
kýlýnmaya baþlanmýþ olan namazýn bir bölümünü kaçýrsa ve vakit içinde bir baþka
cemaatý e birlikte namazý baþtan sona kýlma umudu bulunsa onun, namazýn
bütününü cemaatle kýlmak amacýyla ilk cemaate uymamasý daha faziletlidir. Bu,
namazý tek bir defa kýlmakla yetinecekse geçerlidir. Aksi takdirde namazý
birinci cemaatle kýlmasý ardýndan diðer cemaatle iade etmesi daha faziletlidir.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN