|
NAMAZ / BOZAN ÞEYLER-KONUÞMAK |
D. BOÐAZINI TEMÝZLEMENÝN
HÜKMÜ
Kiþi kendisini
tutamayarak [gýcýk gelmesi vb. sebeple] boðazýný temizlese veya [gýcýk
sebebiyle Fatiha'yý okuyamadýðýndan, boðazýný temizleyerek] Fatiha'yý okumak
için öksürse bu mazur görülür. Daha doðru görüþe göre [kýraatin açýktan olduðu
bir namazda] kýraati açýktan yapabilmek için [boðazýný temizlemek amacýyla]
öksürse bu mazur görülmez.
A. AZ MÝKTARDA ÝÇTEN
GELEN ÖKSÜRÜK
B. ÇOK MÝKTARDA GICIK
C. KIRAATÝ AÇIKTAN
YAPMAK ÝÇÝN ÖKSÜREREK BOÐAZINI TEMÝZLEMEK
A. AZ MÝKTARDA ÝÇTEN
GELEN ÖKSÜRÜK
Örfen az görülecek
miktarda gýcýk, öksürme ve hapþýrma sonucunda iki harf çýksa bile ve kiþi her
soluðunda öksürse bile, kendisini aþan bir durum olmasý sebebiyle bu mazur
görülür; çünkü burada kiþinin kusuru yoktur.
Kýraati ve diðer sözlü
rükünleri yapabilmek için boðazýný [gýcýktan] temizlemesi de mazur görülür.
B. ÇOK MÝKTARDA GICIK
[Bu konuda iki görüþ
vardýr]
[Birinci görüþ]: Ýçten
gelen gýcýk vb. [öksürme, hapþýrma vb.] çok olur ve bu fiiller sonucunda iki
harf çýkarsa -Rafii ve Nevevi'nin gülme ve öksürme konusunda söyledikleri gibi-
namaz batýl olur. Diðerleri de bu ikisi ile ayný özelliktedir. Bunun sebebi namazýn
düzeninin bozulmuþ olmasýdýr.
[Ýkinci görüþ]: Ýsnevý
ise þu görüþü doðru bulmuþtur: Gýcýk, öksürük ve hapþýrýk kiþinin içinden
geliyorsa çok miktarda bile olsa bu namazý bozmaz; çünkü bundan kaçýnmak mümkün
deðildir.
Bu iki görüþ þöyle
anlaþýlmalýdýr: Ýlk görüþ "kiþi sürekli bir hastalýðý sebebiyle
öksürme,hapþýrma vb. fiilleri yapmýyorsa uzun süreli öksürük vb. sonucunda iki
harf çýkýyorsa" namaz bozulur. Ancak öksürük vb. kiþinin sürekli hastalýðý
ise bunun namaza zararý olmaz. Bu, týpký idrarýný tutamayan kiþinin idrarýnýn
namaza zararý olmamasý gibidir, hatta ona göre bu kiþinin namazýna hiç zararý
olmaz.
C. KIRAATÝ AÇIKTAN
YAPMAK ÝÇÝN ÖKSÜREREK BOÐAZINI TEMÝZLEMEK
Daha doðru olan görüþe
göre kiþi kýraati açýktan yapabilmek amacýyla boðazýný az miktar öksürükle
temizlese bu mazur görülmez [namazý bozulur]. Çünkü kýraati açýktan yapmak
sünnettir, bunun için boðazýný temizlemeye gerek yoktur.
Zamm-ý sure okumak,
kunut okumak, rükünler arasý geçiþ için tekbir almak vb. namazýn diðer sözlü sünnetleri
de bu konuda kýraati açýktan yapmak ile ayný hükme tabidir.
Ýsnevý ise þöyle
demiþtir: Ýmama uyan kiþilere intikalleri duyurmaya ihtiyaç olduðunda intikal
zikirlerini sesli okumak için öksürerek boðazýný temizlemenin caiz olduðu
görüþü yerinde bir görüþtür.
Oysa kiþinin baþkasýnýn
namazýný düzeltmesi gerekli deðildir.
Not:
1. Kiþi namazda
konuþmanýn haram olduðunu bilmekle birlikte boðazýný temizlemek için
öksürdüðünde namazýnýn bozulacaðýný bilmiyorsa, halkýn geneli bu hükmü
bilmediðinden bu konuda mazur görülür.
2. Kiþi namazda
konuþmanýn haram olduðunu bilmekle birlikte konuþtuðunda namazýn bozulacaðýný
bilmese mazur görülmez. Bu þuna benzer: Kiþi þarap içmenin haram olduðunu
bilmekle birlikte þarap içene sapa vurulacaðýný bilmese, þarap içtiðinde
kendisine sapa vurulur. (Kýyas) Çünkü bunu bildikten sonra yapmasý gereken þey
uzak durmaktýr.
3. Namazda konuþmanýn
haram kýlýndýðýný unutmak namazda konuþsa namaz bozulur. Bu, elbisesinde
necaset olduðunu unutmak namaz kýlan kiþiye benzer. (Kýyas) Cüveyni ve
diðerleri bunu ifade etmiþtir.
4. Kiþi genel olarak
konuþmanýn haram olduðunu bilmekle birlikte kendisinin yaptýðý þeyin haram olup
olmadýðýný bilmese mazur görülür. ibnü'l-Mukrl'nin Ravd adlý eserindeki ifadesi
bunu kapsamaktadýr.
5. Ayný þekilde kiþi
unutarak selam verse sonra kasten az miktarda konuþsa Rafii'nin oruç konusunda
belirttiðine göre mazur görülür.
6. Kiþinin uyduðu imam
öksürse ve bu öksürmede iki harf aðzýndan çýksa, imamýn mazur olduðunu düþünerek
imama uymayý býrakmaz. Çünkü normal þartlarda imam namazý bozacak þeyden uzak
durur. Aslolan ibadetin devam etmesidir. imamýn içinde bulunduðu durum [hal
karýnesi] bunun zýddýný gösterirse imama uymayý býrakmasý gerekir.
Zerkeþi þöyle demiþtir:
imam Fatiha suresini okurken herhangi bir manaya gelmeyecek bir hata yaparak
okusa, bir farzý terk etmesi durumunda olduðu gibi burada da ona uyan kiþinin
onu terk etmesi gerekir. Ancak derhal mi terk etmesi gerekir, yoksa yanýlarak
yanlýþ okumasý ve fatihayý tekrar baþtan almasý ihtimaline binaen rükuya kadar
beklemesi gerekir mi? Birincisi daha yakýn bir ihtimaldir. Çünkü imama,
yanýldýðý fiilde uymak caiz deðildir.
Zerkeþi'nin görüþünün
aksine ikincisi daha yakýn bir ihtimaldir. Çünkü imamý rükudan önce secde etse
kiþinin imama uymayý derhal terk etmesi gerekmez.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN