|
NAMAZ / BOZAN ÞEYLER-KONUÞMAK |
G. NAMAZDA ZÝKÝR VE DUA
OKUMAK
Kiþi namazda zikir ve
dua okuduðunda veya adakta bulunduðunda namazý bozulmaz. Ancak hapþýran bir
kimseye "yerhamükallah" deme durumunda olduðu gibi birine hitap
yapmýþsa namaz bozulur.
A. ÝÇÝNDE BÝRÝNE HÝTAP
GEÇMEYEN DUA YAPMAK
B. ÝÇÝNDE BÝR ÞAHSA
HÝTAP BULUNAN DUA OKUMAK
A. ÝÇÝNDE BÝRÝNE HÝTAP
GEÇMEYEN DUA YAPMAK
Namaz içinde okunmasý
mendup olmasa bile kiþi namazda zikir ve dua okusa namazý bozulmaz. Nevevi
el-Mecmu'da bunun gerekçesini þu þekilde belirtmiþtir: Çünkü bu, Allah'a
yakanþtýr, dua türünden bir sözdür.
Adak konusunda bunun bir
ibadet olup olmadýðý konusu ele alýnacaktýr.
Kiþi adakta bulunurken
bunu bir þarta baðlamýþsa; örneðin "Allah'ým dilersen beni affet"
veya "Allah hastama þifa verirse köle azat etmek borcum olsun",
"Zeyd'le konuþursam þunu yapmak boynuma borç olsun" gibi þarta baðlý
sözler söyleyerek adakta bulunursa namazý bozulur.
Haram olan bir dua yapma
halinde de namaz bozulur.
Daha önce iþaret
edildiði üzere [namazIn bozulmamasý için] kiþinin bunu -Arapça okumasý gerekir.
Yine duada, Nebi {s.a.v.} dlþInda insan, cin veya meleðe hitap bulunmamasý
gerekir.
B. ÝÇÝNDE BÝR ÞAHSA HÝTAP
BULUNAN DUA OKUMAK
1. Kiþi içinde bir þahsa
hitap bulunan dua okursa namazý bozulur. Örneðin hapþýran birine
"Yerhamükallah" [Allah sana merhamet etsin] derse veya birine
"Sübhane rabbý ve rabbik" [Benim ve senin rabbini tenzih ederim]
derse yahut kölesine "lillahi aleyye enu'tikake" [Seni azat etmem
Allah'ýn benim üzerimdeki bir hakkýdýr] derse namazý bozulur.
Zerkeþi ve bazý alimler
þu durumlarý bu hükümden istisna etmiþlerdir:
1. Ýçinde akýl sahibi
olmayan bir varlýða hitap olan dualar. Örneðin kiþi namazda "Ya arz! Rabbý
ve Rabbuki Allah, euzü billahi min þerriki ve þerri ma flki ve þerri ma debbe
aleyki" dese, yine hilali görünce "Amentü billahillezý halekake,
Rabbý ve Rabbuke Allah" dese bu namazý bozmaz.
2. Þeytaný[n kendisine
vesvese verdiðni] hissettiðinde kiþinin ona hitap ederek duada bulunmasý
müstehaptýr. Örneðin "el'anuke bi la'netillah. Euzü billahi mink"
dese namazý bozulmaz.
3. Cenaze namazýnda
"rahimekallahu, ðaferakallah" vb. ifadelerle ölüye hitap etse namazý
bozulmaz. Çünkü bu hitap sayýlmaz. Nitekim kiþi karýsýna "Zeyd'le
konuþursan boþsun" dese, karýsý da ölmüþ olan Zeyd'e hitap etse boþ olmaz.
Ýtimad edilen görüþ, bu
istisnalara muhalif olan görüþtür.
Nevevi Müslim Þerhi'nde
Nebi (s.a.v.)'in "el'anuke bi la'netillah" þeklinde þeytana hitap
etmesi ile ilgili hadis (Müslim, Mesacid, 1211) konusunda þunlarý söylemiþtir:
Bu ya yorumlanmasý
gereken bir ifadedir, yahut da bu namazda konuþmanýn haram kýlýnmasýndan önce
gerçekleþmiþ bir olaydýr.
2. "Ýyyake na'
budu" [yalnýz sana kulluk ederiz] diye Allah'a hitap etmek ve
"es-Salatü aleyke ya rasulallah!" [salat sana olsun ey Allah'ýn
resulü!] diye teþehhüdde Nebi (s.a.v.)'e hitap etmek namazý bozmaz.
Ezrai þöyle demiþtir: Bu
ifade þunu gerektirir: Kiþi Nebi (s.a.v.)'in adýnýn anýldýðýný namazda duysa ve
esselamu aleyke veya essalatü aleyke ya resulallah vb. bir ifade kullansa namaz
batýlalmaz. Alim bir kimsenin namazýnýn bu durumda bozulacaðýný kabul etmek
daha uygun bir görüþtür; çünkü bunun yapýlmasý yasaklanmýþtýr. Bu tip ifadeler
kullanmayý, teþehhüdde yer alan esselamü aleyke eyyühennebiyyü ifadesi gibi
deðerlendirmek itiraza açýk bir durumdur; çünkü yukarýda belirtildiði gibi bir
hitap meþru kýlýnmamýþtýr.
Daha uygun olaný, bu
ifadelerin de teþehhüddekiler ile ayný hükme tabi tutulmasýdýr.
Zerkeþi þöyle
söylemiþtir: Zahir olan görüþe göre Hz. Ýsa'nýn (aleyhisselam) inmesinden sonra
onun davetine icabet etmek, Nebi (s.a.v.)'in davetine icabet etmek gibidir.
Ancak Rafii'nin sözünden anlaþýldýðýna göre meleklere ve diðer peygamberlere
namazda hitap edilirse namaz bozulur.
Rafil'nin sözünden
anlaþýlan hüküm itimad edilmesi gereken hükümdür.
Ýsnevý'nin dediði gibi
þu, yerinde bir görüþtür: Nebi (s.a.v.)'e çok fiilde bulunarak icabet etmek sözlü
olarak icabet etmek gibidir.
3. Namazda iken
ana-babanýn çaðrýsýna karþýlýk vermek farz deðildir; hatta farz namazda bunu
yapmak haramdýr. Bu, nafile namazda caizdir. Bazý son dönem alimlerinin
belirttiði üzere þayet kiþi icabet etmediðinde anne-baba için bir zorluk söz
konusu olacaksa onlarýn çaðrýsýna icabet etmek daha iyidir. Ana-babanýn
herhangi birinin çaðrýsýna cevap verirse namazý bozulur. Ancak dilsiz kiþi buna
iþaretle cevap verirse namazý bozulmaz. Dilsizin iþareti alým-satým konusunda konuþma
gibi kabul edildiði halde bu meselede öyle kabul edilmemiþtir.
4. Kiþi namazda
"kaf", "sad", "nun" harflerinden birini telaffuz
etse, bununla insanlarýn sözleri gibi sözler söylemeyi kast ederse namazý
bozulur. Bazýlarýnýn dediði gibi "herhangi bir þey kastetmediðinde de
namaz bozulur". Þayet Kur' an' dan bir ayet olarak bunlarý okumayý kast
ederse namazý bozulmaz. Bundan anlaþýldýðýna göre "namazý bozmayan, anlamý
olmayan harf" ile kastedilen harfin ismi deðil harfle isimlendirilen þeydir.
5. Kiþinin uyduðu imam
iyyake na 'budu ve iyyake nestafn ayetini okurken kiþi de bunu, Kur'an okumaya
veya dua etmeye niyet etmeksizin okusa -et-Tahkik'te belirtildiðine göre- namaz
bozulur. Bununla Kur' an okumaya niyet ederse namazý bozulmaz.
6. Kiþi namazda isteantü
billah [Allah'ýn yardýmýný istedim] veya isteanna billah [Allah'ýn yardýmýný
istedik] dese bununla Allah'ý övmeyi ve O'nu zikretmeyi kastetmiþ olsa bile
namaz bozulur. Bunu Hocam Remli fetvalarýnda belirterek þöyle demiþtir:
"Çünkü sözcüðün ifade etmediði anlamý kastetmenin bir anlamý yoktur."
Benzer ifadeler de buna kýyas edilir.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN