|
CENAZELER |
1. ÖLÜM GERÇEKLEÞTÝKTEN
HEMEN SONRA YAPILACAK ÝÞLER
Kiþi ölünce gözleri
[açýk ise] kapatýlýr. Alt ve üst çenesi bir sargýyla baðlanýr. Mafsallarý gevþetilir.
Bütün bedeni hafif bir kumaþla örtülür, karnýna aðýr bir þey konulur. Ölü sedye
vb. bir þeyin üzerine konulur. Elbiseleri çýkarýlýr, týpký ölümü yaklaþan
kiþide olduðu gibi kýbleye doðru döndürülür. Bütün bunlarý, ölünün mahremleri
içinde ona en çok merhamet eden [yumuþak davranan] yapar.
1. Ölünün Gözlerinin
Kapatýlmasý
Kiþi ölünce [þayet
gözleri açýk ise] çirkin bir þekilde görünmesin diye gözleri kapatýlýr.
[*] - Müslim þunu
rivayet etmiþtir: Resulullah (s.a.v.), gözleri açýk bir þekilde ölen Ebu
Seleme'nin cenazesinin yanýna girerek gözlerini kapattý, sonra da þöyle
buyurdu: Ruh bedenden alýnýnca göz de onu takip eder. (Müslim, Cenaiz, 2127)
Denildiðine göre göz,
ruhun kendisinden ilk olarak çýktýðý ve ilk olarak bozulmaya baþlayan organdýr.
Nevevi el-Mecmu'da þöyle
demiþtir: Cenazenin gözlerini kapatýrken "Bismillah ve ala milleti
rasulillah" demek sünnettir.
2. Ölünün çenelerinin
baðlanmasý
Kiþi öldüðünde, alt ve
üst çeneyi kapatacak geniþlikte bir bezle baþýnýn üzerinden geçirerek çeneleri
baðlanýr, böylece aðzý açýk kalýp da içine haþerat girmesi önlenmiþ olur.
3. Ölünün kasýlmamasý
için mafsallarýnýn gevþetitmesi
Ölünün mafsallarý
gevþetilir. Bu da kolunu pazusuna doðru kývýrmak sonra geri döndürmek, bacaklarýný
baldýrlarýna doðru götürüp, baldýrlarýný da karnýna doðru götürmek ve geri
getirmek suretiyle yapýlýr. Parmaklarý da gevþetilir. Bu, ölünün yýkanmasýný
kolaylaþtýrmak için yapýlýr. Çünkü canýn bedenden ayrýlmasý esnasýnda bedende
bir sýcaklýk geriye kalýr, bu esnada mafsallar yumuþatýlýrsa yumuþar, aksi
takdirde bundan sonra mafsallarý yumuþatmak mümkün olmaz. [Ölü kasýlýr].
4. Ölünün bütün
bedeninin hafif bir kumaþla örtülmesi
Daha sonra -þayet ölünün
yanýndakiler mahremi deðilse- ölünün bütün bedeni hafif bir kumaþla örtülür.
[*] - Çünkü Buhari ve
Müslim þunu rivayet etmiþtir: Nebi (s.a.v.) vefat ettiðinde üzerine Yemen
yapýmý pamuklu bir kumaþ örtüldü.(Buhari, Libas, 5814; Müslim, Cenaiz, 2180)
Ölünün üzerine hafif bir
kumaþ örtülmesinin sebebi þudur: Þayet kalýn bir kumaþ örtülürse bu ölünün
bedeninin ýsýnarak çabuk bozulmasýna sebep olur.
Bu, ölünün elbiselerinin
çýkarýlmasýndan sonra yapýlýr.
Ölünün üzerine örtülen
kumaþýn açýlmamasý için kumaþýn iki tarafý ölünün baþýnýn ve ayaklarýnýn altýna
konulur.
Þayet ölen kiþi ölünün
yanýnda bulunanlarýn mahremi ise ölünün bedeninin yalnýzca kefenle örtülmesi
gereken yerleri örtülür.
5. Ölünün karnýna aðýr
bir þey konmasý
Ölünün karnýna; kýlýç,
ayna vb. demir türünden aðýr bir þey konulur. Þayet bu yoksa yaþ çamur, o da
yoksa bulunan herhangi bir þey konur. Bunun sebebi [ölünün þiþip de] kötü bir
þekilde görünmemesi içindir.
Þeyh Ebu Hamid bunun
miktarýný yirmi dirhem aðýrlýðý olarak belirlemiþtir.
Ezrai de þöyle demiþtir:
Anlaþýldýðý kadarýyla onun belirlediði bu miktar en alt sýnýrdýr; çünkü kýlýcýn
aðýrlýðý bundan daha fazladýr.
Zahir olan görüþe göre
kýlýç vb. þeyler ölünün üzerine ölünün boyuna doðru konur. Ölünün üzerine konan
þey, adette uygulanageldiði üzere ölünün üzerine örtülen örtünün üstüne
konulur.
Mushafa gösterilen saygý
gereði mushafýn ölüden korunmasý menduptur. Ýsnevi'nin görüþüne göre hadis
kitaplarý ve saygýnlýðý olan ilimlerin kitaplarý ölünün yakýnýnda bulundurulur.
6. Ölünün koltuk vb. yüksek
bir yere konmasý
Ölüye yerin ýslaklýðý
bulaþýp da bedeni deðiþikliðe uðramasýn diye koltuk, kürsü vb. yüksek bir yere
konur.
Þayet yer kuru ise
el-Kifaye' de bu durumda ölüyü yere koymanýn caiz olduðu söylenmiþtir. Yani
böyle yapýlmasý halinde "daha faziletli olan davranýþ! terk etmiþ
olmak" da söz konusu olmaz.
Ölü, ýsýnýp da bedeni
deðiþikliðe uðramasýn diye yataða konmaz.
7. Ölünün elbiselerinin
çýkarýlmasý
Ölünün bedeni bozulmasýn
diye, içinde öldüðü dikiþli elbiseleri, bedeninden herhangi bir yer
görünmeyecek þekilde çýkarýlýr.
Ezrai þöyle demiþtir: Bu
hüküm, öldükten sonra yýkanacak kimseler hakkýnda olup savaþ meydanýnda þehit
olan kimseler hakkýnda geçerli deðildir.
Þayet temiz ise ölünün
içinde yýkanacaðý gömleðin üzerinde kalmasý gerekir, bunu çýkarýp sonra tekrar
giydirmenin bir anlamý yoktur. Ancak -bazýlarýnýn belirttiði üzere- bu gömlek,
ölünün bedeninden çýkmasý muhtemelolan necasetle kirlenmesin diye ölünün
böðrüne kadar sývanýr.
Nevevi bu [maddede yer
alan] edebi bir önceki [maddede yer alan] edepten daha önce zikretse daha uygun
olurdu.
8. Ölünün kýble yönüne
döndürülmesi
Þayet mümkün ise ölü de
ölümü yaklaþan kimsenin kýbleye döndürüldüðü gibi kýbleye döndürülür.
Ezrai þöyle demiþtir: Bu
ifadeden, ölünün sað yaný üzerine kýbleye döndürüleceði gibi bir anlam
çýkmaktadýr. Zahir olan görüþe göre burada kastedilen ölünün sýrt üstü
yatýrýlmasý, yüz ve ayak tabanlarýnýn kýbleye döndürülmesidir. Nitekim
"ölünün karnýna aðýr bir þey konur" ifadesi de buna iþaret etmektedir.
9. Ölünün iþleri ile
mahremleri arasýndan ona karþý en yumuþak olanýn ilgilenmesi
Yukarýda sayýlan
iþlemleri ölünün mahremleri arasýndan ona karþý en yumuþak ve merhametlj olan
kiþi yerine getirir. Çünkü onda ölüye karþý þefkat tam olarak bulunmaktadýr.
Ölen erkek ise bunu
mahremler içinden erkek olaný, kadýn ise kadýn kiþi yerine getirir. Þayet ölen
kadýn ise ve onun mahremleri içinden bir erkek bunu yerine getirirse veya ölen erkek
ise ve onun mahremleri içinden bir kadýn bunu yerine getirirse bu caiz olur.
Ziyadetü'r-Ravda böyle belirtilmiþtir.-
Ezrai þöyle demiþtir: Bu
ifade, bir erkeðin kendisine yabancý bir kadýn cenazesi ile ilgilenemeyeceðini,
bir kadýnýn da yabancý bir erkeðin cenazesi ile ilgilenemeyeceðini
göstermektedir. Gözlerini kapatmalarý ve dokunmamalarý þartýyla bunun caiz
görülmesi de uzak bir ihtimal deðildir.
Zahir olan görüþ de
budur.
Zikredilen hususlar
bakýmýndan karý-koca mahremler gibidir, hatta onlardan daha önceliklidir.
Kitapta ölen ve onunla ilgilenen ayný cinsten olan iki erkek ve iki kadýn
hakkýnda mahrem ifadesinin kullanýlmasý mecazdýr.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN