|
CENAZE NAMAZI |
6. CENAZE NAMAZINA
ÝLÝÞKÝN BAZI MESELELER
A. CENAZE NAMAZINI
KILDIRMA KONUSUNDA ÖNCELÝK HAKKI (1)
B. CENAZE NAMAZI
KILlNIRKEN CENAZENÝN NERESÝNDE DURULUR?
C. BÝRDEN FAZLA CENAZE
ÝÇÝN TEK CENAZE NAMAZI KILMAK
A. CENAZE NAMAZINI
KILDIRMA KONUSUNDA ÖNCELÝK HAKKI (1)
Þarih Celaleddin el-MahallI þöyle
demiþtir: Önceki mesele ile bu mesele arasýnda uzun bir konu bulunduðundan
Nevevi el-Muharrer metninde bulunmayan "fer'" baþlýðýný fazladan
eklenmiþtir. Nitekim önceki mesel e ile arasýnda az fark olmasý sebebiyle asýl
metinde bulunan "ta'ziye" baþlýðýný da kaldýrmýþtýr. Bu açýklama
"Nevevl'nin ''fer' þeklinde baþlýk koymasý problemlidir" þeklindeki
itirazý ortadan kaldýrmaktadýr; çünkü bu velinin öncelik hakkýný
bildirmektedir. Bu mesele, kendisinden önce yer alan "namazýn kýlýnýþ
þekli"nin bir fer'i deðildir; çünkü namaz kýlan kiþi namazýn bir uzantýsý
deðildir.
Þafii'nin yeni görüþüne
göre ölenin velýsi cenaze namazýnda imam olma konusunda valýden daha
önceliklidir.
[Ölenin velileri
içindeki sýralamaya gelince;]
a) Baba ilk sýrada
gelir,
b) Daha sonra -yukarýya
doðru ne kadar giderse gitsin- dede gelir,
c) Sonra oðul gelir,
d) Sonra da -aþaðýya doðru
ne kadar giderse gitsin- oðlun oðlu gelir,
e) Sonra erkek kardeþ
gelir. Daha güçlü görüþe göre ana-baba bir
erkek kardeþ, baba-bir
erkek kardeþten önce gelir.
f) Sonra ana-baba bir
erkek kardeþin oðlu gelir.
g) Daha sonra da
baba-bir erkek kardeþin oðlu gelir.
h) Sonra da mirastaki
sýralamaya göre asabe gelir,
ý) Sonra zevi'l-erham
gelir.
Ayný derecede birden
fazla kiþi bulunsa; Þafii'nin açýk ifadesine göre yaþý daha büyük olan
güvenilir þahýs daha önceliklidir.
Ölene daha uzak olan hür
kimse ölene daha yakýn olan köle kimseden daha önceliklidir.
A. VELÝ ÝLE VALÝ
ARASINDA ÖNCELÝK HAKKI
Þafii'nin yeni görüþüne
göre ölenin velýsi cenaze namazýnda imam olma konusunda vallden daha
önceliklidir.
[Cenaze namazýný
kýldýrma konusunda öncelik hakký vellye mi yoksa cenazenin bulunduðu bölgenin
valisine mi aittir? Bu konuda Ýmam Þafii {r.a.)'ye ait iki görüþ bulunmaktadýr]
[Birinci görüþ]
Ýmam Þafii {r.a.)'nin
yeni görüþüne göre ölenin yakýný olan erkek, cenaze namazýnda imam olma
konusunda validen daha önceliklidir, yani daha fazla hak sahibidir. Hatta ölen
kiþi hayatta iken cenazesini veliden baþkasýnýn kýldýrmasýný vasiyet etmiþ olsa
bile hüküm böyledir; çünkü -miras konusunda olduðu gibi hak, veliye aittir,
ölen kiþinin bu hakký ortadan kaldýrma yetkisi yoktur.
Buna itiraz olarak þu
söylenebilir: Hz. Ebu Bekir, kendisinin cenaze namazýný Hz. Ömer'in
kýldýrmasýný vasiyet etmiþ ve bu þekilde de yapýlmýþtýr. Hz. Ömer, kendisinin
cenaze namazýný Suheyb'in kýldýrmasýný vasiyet etmiþ ve bu þekilde de
yapýlmýþtýr. Yine sahabeden baþkalarý hakkýnda da buna benzer uygulamalar söz
konusudur.
Buna þu þekilde cevap
verilir: Bu, ölen þahýslarýnýn velilerinin bunu onayladýklarý þeklinde
yorumlanýr.
[Ýkinci görüþ]
Ýmam Þafii {r.a.)'nin
eski görüþüne göre, -týpký diðer namazlarýn imamlýðýnda olduðu gibi- cenaze
namazýný kýldýrma hakký da öncelikle valiye aittir, sonra mescidin imamýna sýra
gelir, daha sonra da ölenin velisine sýra gelir.
Üç imamýn [Ebu Hanife, Ýmam
Malik ve Ahmed b. Hanbel'in] görüþleri de böyledir.
Ýmam Þafii {r.a.)'nin
yeni görüþüne göre diðer namazlada cenaze namazý arasýnda bu konuda þu fark
vardýr: Cenaze namazýnýn amacý ölü için dua etmektir; ölenin yakýnýnýn onun
için dua etmesi -kendisi bu ölüm sebebiyle acý duyduðundan ve gönlü buruk
olduðundan- icabete daha yakýndýr.
-el-Muin yazarýnýn da
dediði gibi- Yukarýdaki görüþ ayrýlýðý [cenaze namazýný kýldýrma hakký valiye
býrakýlmadýðýnda] validen bir fitne meydana gelmesinden korkulmamasý halinde
söz konusudur. Aksi takdirde onun imamlýða geçirileceði konusunda tek bir görüþ
vardýr.
Ölen kimseye daha yakýn
olan veli cenaze de bulunmasa -ister yakýn mesafede ister uzak mesafede olsun-
ölene daha uzak olan veli imamlýða geçirilir. Bunu Begavý söylemiþtir.
B. CENAZE NAMAZINDA
ÝMAMLIK YAPMA KONUSUNDA VELÝLER ARASI SIRALAMA
[Ölenin cenaze namazýnda
imamlýk yapma hakký konusunda;]
a) Baba ilk sýrada
gelir.
b) Daha sonra -yukarýya
doðru ne kadar giderse gitsin- dede gelir,
c) Sonra oðul gelir,
d) Sonra da -aþaðýya
doðru ne kadar giderse gitsin- oðlun oðlu gelir,
e) Sonra erkek kardeþ
gelir. Daha güçlü görüþe göre ana-baba bir erkek kardeþ, baba-bir erkek
kardeþten önce gelir.
f) Sonra ana-baba bir
erkek kardeþin oðlu gelir.
g) Daha sonra da
baba-bir erkek kardeþin oðlu gelir.
h) Sonra da mirastaki
sýralamaya göre asabe gelir,
ý) Sonra zevi'l-erham
gelir.
1. Ölenin cenaze
namazýnda imamlýk yapma hakký konusunda baba -Ýbnü'l-Mukrl'nin belirttiðine
göre babanýn vekil kýldýðý kiþi de böyledir- ilk sýrada gelir. Baba
dýþýndakilerin vekilleri de böyledir. (Yani mesela dedenin vekili dede gibi,
kardeþin vekili kardeþ gibidir. (çev)
2. Daha sonra babanýn
babasý olan dede ve sonra onun yukarýsý
[babanýn babasýnýn
babasý ... ] gelir.
Çünkü ölenin üst
hýsýmlarý [usulü] alt hýsýmlarýna [furuuna] göre ölene daha fazla þefkat
gösterirler.
3. Daha SOnra ölenin
oðlu,
4. Ondan sonra da
oðlunun oðlu ve aþaðýsý [oðlunun oðlunun oðlu ... ] gelir.
Bu sýralama mirastaki sýralamadan
farklýdýr; çünkü burada cenaze namazýnýn en önemli amacý ölü için duada
bulunmaktýr; bunun için ölene daha þefkatli olanlar öne alýnýr. Çünkü daha
þefkatli olanýn [imam olarak] dua etmesi icabete daha layýktýr.
5. Daha sonra
"ölene daha çok þefkatli olanlarýn sýraya tabi tutulmasý" kuralý
gereðince erkek kardeþ gelir.
[Ana-baba bir erkek
kardeþ ile baba-bir erkek kardeþ arasýnda fark var mýdýr? Bu konuda Ýmam Þafil
(r.a.)'ye ait iki görüþ bulunmaktadýr]
[Birinci görüþ]
Daha güçlü olan görüþe
göre ana-baba bir erkek kardeþ, bababir erkek kardeþten önce gelir; çünkü
birincisi ölene daha yakýn olduðundan ikincisine göre daha fazla þefkat
gösterir.
[Ýkinci görüþ]
Ana-baba bir erkek
kardeþ ile baba-bir erkek kardeþ [cenaze namazýnda imam olma hakký konusunda]
eþittir; çünkü erkeklerin imamlýk yapmasý konusunda anneliðin bir fonksiyonu
yoktur; analarýn bir olmasýna bakýlarak biri diðerine tercih edilmez.
Ýlk görüþ sahipleri buna
þu þekilde cevap vermiþlerdir:
Analýðýn, erkeklerin
imamlýðý konusunda bir etkisi söz konusu olmasa bile burada tercihte bulunmaya
uygun bir sebeptir; çünkü analýðýn namaz konusunda [þu veya bu þekilde ufak da
olsa] bir etkisi vardýr; zira anne imama uyarak veya tek baþýna namaz
kýlabildiði gibi, erkeklerin bulunmadýðý bir durumda kadýnlara imam olarak da
namaz kýlabilmektedir; bu yüzden ana-baba bir erkek kardeþ analýk bakýmýndan da
bir olmasý sebebiyle tercih edilmiþtir.
Bu konudaki görüþ
ayrýlýðý "iki amcaoðlundan biri ana-bir erkek kardeþ olduðunda hangisinin imamlýða
daha layýk olduðu" konusunda vb. meselelerde de geçerlidir.
Meseleyi þöyle
tasavvur edebiliriz: Ali, Fatýma ile evli olup ikisinin Hasan diye bir çocuðu
vardýr. Ali'nin ölümünden sonra kardeþi Veli, Fatýma ile evlenmiþ o kadýndan
Hüseyin diye bir çocuðu doðmuþtur. Ali'nin diðer bir erkek kardeþi Cafer'in de
Muhsin diye bir oðlu vardýr. Hasan öldüðünde geride ana-bir erkek kardeþi ve
amcaoðlu olan Hüseyin ve yalnýzca amcaoðlu olan Muhsin bulunsa Hasan'ýn cenaze
namazýný hangisi kýldýracaktýr? (çev.)
Nevevi'nin birinci
görüþü "mezhepte kabul edilen görüþ" diye belirtmesi daha yerinde
olurdu; çünkü -daha doðru olan görüþe göreilk görüþ üzerinde ittifak vardýr.
6. Daha sonra ana-baba
bir erkek kardeþin oðlu,
7. Sonra baba-bir erkek kardeþin
oðlu,
8. Sonra da nesepten
asabe olan diðer þahýslar mirastaki tertibe göre gelirler.
Buna göre;
a) Ana-baba bir amca en
önde gelir,
b) Sonra baba-bir amca
gelir,
c) Sonra ana-baba bir
amcanýn oðlu gelir,
d) Daha sonra baba-bir
amcanýn oðlu gelir.
9. Neseben akraba
olanlardan sonra vela [köle azadý] sebebiyle olan asabelik devreye girer.
Buna göre;
[Ölen daha önceden köle
idiyse] öleni azat eden kiþi ve onun asabesi gelir. Onun neseben asabe olan
yakýnlarý, sonra onu azat edenler sonra az at edenlerin neseben asabe yakýnlarý
gelir ve bu þekilde devam eder.
10. Daha sonra þayet
devlet hazinesi düzenli bir þekilde iþletiliyorsa devlet baþkaný veya onun
vekalet verdiði kiþi gelir.
11. Daha sonra
zevi'l-erham gelir. Bunlar yakýnlýk sýrasýna göre dizilirler.
Buna göre sýrayla;
annenin babasý, ana-bir erkek kardeþ, dayý, ana-bir amca gelir. Burada
-mirastakinin aksine- ana-bir erkek kardeþ zevi'l-erhamdandýr.
Kýyasa göre -öleni
yýkama konusunda geçtiðine göre- burada da kiþiyi öldüren þahsýn onun cenaze
namazýný kýldýrmamasý gerekir. Nitekim el-Kifaye adlý eserde bu görüþ
alimlerimizden nakledilmiþtir.
Nevevl'nin kocayý
zikretmemesinden "kocanýn karýsýnýn cenaze namazýný kýldýrma konusunda
hakkýnýn olmadýðý" izlenimi doðmaktadýr ki bu doðrudur. Yýkama, kefenleme
ve defin ise bunun aksinedir. Kadýnýn da cenaze namazý kýldýrma yetkisi yoktur.
Bu, ölen kadýnýn kocasý ile birlikte yabancýlardan baþkalarý bulunduðunda ve
kadýn ile birlikte bir erkek bulunduðunda söz konusudur. Þayet ölen kadýnýn
kocasý dýþýnda yalnýzca yabancýlar varsa koca yabancýlara göre imamlýk yapma
konusunda öncelik sahibidir. Kadýnýn yanýnda da erkek yoksa kadýn -erkeklerin
tertibinde olduðu üzere- namaz kýldýrmaya geçer.
Ezrai þöyle demiþtir:
Efendinin, kölenin hür akrabalarýndan önce gelmesi itiraza açýktýr. Bu;
"kölelik ölüm ile sona erer mi ermez mi" konusundaki görüþ ayrý lý ðý
ile ilgilidir.
Bundan anlaþýldýðýna
göre yakýnlar efendiden önce gelir.
C. CENAZE NAMAZI
ÝMAMLIÐI KONUSUNDA AYNI DERECEDEN ÝKÝ VELÝNÝN BULUNMASI
Ayný derecede birden
fazla kiþi bulunsa; Þafii'nin açýk ifadesine göre yaþý daha büyük olan
güvenilir þahýs daha önceliklidir.
1. Her ikisi de ölenin
cenaze namazýnda imam olmaya elveriþli iki oðul, iki erkek kardeþ vb. ölenin cenaze
namazýný kýldýrmaya ehil iki kiþi bulunsa [öncelik sýrasý nasýlolacaktýr? Bu
konuda iki görüþ bulunmaktadýr]
[Birinci görüþ]
Ýmam Þafii (r.a.)'nin
-el-Muhtasar adlý eserde yer alankendi ifadelerine göre; müslümanlýkta
geçirdiði yýlý fazla olan - adil kiþi, fýkhý daha iyi bilen vb. kiþiden daha
önceliklidir.
Namazlarla ilgili
bölümde ise Ýmam Þafii (r.a.) "fýkhý daha iyi bilenin, yaþý büyük olandan
daha öncelikli olduðunu" belirtmiþtir.
[Ýkinci görüþ]
Ýmam Þafii (r.a.)'nin
görüþlerinden tahric yoluyla ortaya konan bir görüþe göre ise -diðer namazlarda
olduðu gibi- fýkhý daha iyi bilen ve Kur' an' ý daha iyi okuyan kiþi daha fazla
hak sahibidir.
Daha doðru olaný
[birinci görüþte ifade edilen] Imam Þafii (r.a.)'nin kendisine ait iki görüþü
onaylamaktýr.
Cenaze namazý ile diðer
namazlar arasýnda þu fark vardýr: Cenaze namazýnýn amacý ölü için dua etmektir.
Daha yaþlý olanýn duasý icabete daha yakýndýr. Diðer namazlarda ise pekçok
farklý durumlar meydana gelebileceðinden imamýn fýkýh bilgisine ihtiyaç
duyulmaktadýr.
Güvenilir [adil] olmayan
fasýk ve bidatçý kimselerin imamlýkta hiçbir payý yoktur.
Ýki kiþi muteber olan
yaþ konusunda birbirine eþit olsalar diðer namazlarda imamlýða kim daha layýk
ise cenaze namazýnda da o önce gelir.
Birbirine eþit olan iki
kiþiden biri ölenin kocasý ise, -Buveytf'nin el-Muhtasar'mda yer alan Ýmam
Þafif (r.a.) 'nin kendi ifadesinin gerektirdiði sonuca göre- diðer þahýs daha
yaþlý olsa bile koca öncelik sahibidir.
Þu halde alimlerin
"ölen kadýnýn yakýnlarý varken kocasýnýn cenaze namazýnda imam olma hakký
yoktur" ifadeleri "koca, kadýnýn akrabasý deðilse" þeklinde
anlaþýlmalýdýr.
Þayet iki veli tüm
niteliklerde birbirine eþit olsalar ve her ikisi de imamlýk konusunda diðeri
ile anlaþmazlýða düþse -el-Mecmu'da belirtildiðine göre- aralarýnda kura
çekilir. Kura' da çýkan kiþi deðil de namazý diðeri kýldýrsa bu yine sahih
olur.
-el-Udde adlý eserde
belirtildiðine göre- mezhebimiz alimlerinin iki görüþünden ký yasa daha uygun
olanýna göre derece bakýmýndan birbirine eþit olan kimselerin en faziletlisi
yerine baþkasýný geçirdiðinde ayný derecedeki diðer þahýslarýn razý olup
olmadýðýna bakýlýr. Çünkü bu [imamlýk] kendisinin yapacaðý bir iþtir, bunun
için baþkasýna ve kal et verme hakký yoktur. Akraba ise öyle deðildir; çünkü o
cenaze namazýný kýldýrmaya ehil olduðunda yerine baþkasýný vekil kýlma hakký da
vardýr, bu durumda daha uzakta olanýn itiraz hakký yoktur. Nevevi bunu
el-Mecmu'da belirtimþtir.
Ölen e daha uzak olan hür
kimse ölene daha yakýn olan köle kimseden daha önceliklidir.
2. Cenaze namazýnda imam
olma konusunda, ölene akrabalýðý daha uzak olan hür kimse, ölene akrabalýðý
daha yakýn olan köle kimseden daha çok hak sahibidir. Örneðin ölenin hür bir
amcasý ve köle olan bir erkek kardeþi bulunsa amca daha çok hak sahibidir.
[Zayýf] bir görüþe göre
ise iki durum (3) arasýnda karþýlýklý muaraza bulunduðundan ikisi birbirine
eþittir.
(3) Hürriyet ile akrabalýk (çev)
3. Cenaze namazýnda imam
olma konusunda ölenin yakýný olan köle kiþi, ölene yabancý olan hür kimseden
daha fazla hak sahibidir.
4. Ergenlik çaðýna
ulaþmýþ köle, ergenlik çaðýna ulaþmamýþ hür kimseden daha çok hak sahibidir.
Bunun iki sebebi vardýr:
[a] - Köle, dinin
hükümleri ile yükümlüdür, namazý tam kýlma konusunda ergenlik çaðýna ulaþmamýþ
kimseye göre daha isteklidir.
[b] - Ayrýca onun
arkasýnda namaz kýlmanýn caiz olduðu konusunda icma bulunduðu halde çocuðun
arkasýnda namaz kýlmanýn caiz olup olmadýðý konusunda ihtilaf bulunmaktadýr. Bunun
Nevevi el-Mecmu'da belirtmiþtir.
B. CENAZE NAMAZI
KILlNIRKEN CENAZENÝN NERESÝNDE DURULUR?
Cenaze namazý kýlan
kiþi; erkek cenazenin baþý hizasýnda, kadýn cenazenin ise kalçasý hizasýnda
durur.
Cenaze namazýný kýlan
imam veya münferit kiþi; büyük erkek veya çocuk cenazesinin baþý hizasýnda,
kadýn cenazenin ise kalçasý hizasýnda durur.
Bu konuda Tirmizl'nin
rivayet ettiði ve hasen kabul ettiði bir hadis bulunmaktadýr.
EI-Mecmu'da belirtildiði
ne göre çift cinsiyetli þahýs da bu konuda kadýn ile ayný hükme tabidir.
Erkek ile diðerleri
arasýnda farklýlýk olmasýnýn sebebi; kadýnýn örtülmesi konusunda iþi sýký
tutmak, çift cinsiyetli þahýs konusunda da ihtiyatý esas almaktýr.
Ýmama uyan kiþi ise
safýn herhangi bir yerinde durabilir.
Not:
ý. "Acize"
sözcüðü yalnýzca "kadýn kalça kemiði" hakkýnda kullanýlýr.
"Acuz" kelimesi ise hem kadýn hem de diðer þahýslarýn kalça kemiði
hakkýnda kullanýlýr.
2. Bazý Yemenli
fakihler þöyle demiþtir: "Erkek ile diðerleri arasýndaki bu farklýlýðýn,
kabir baþýnda kýlýnan cenaze namazýnda da geçerli olacaðýný söylersek, doðruya
uzak bir görüþ belirtmiþ olmayýz." Zerkeþ! bunu uzak bir görüþ saymýþsa da
asýl [kendisine kýyas yapýlan] meseledeke sünneti esas aldýðýmýz gibi burada da
[ona kýyasla] uygulama yapmýþ oluruz ki bu, güzel bir görüþtür. (Þirbinl)
C. BÝRDEN FAZLA CENAZE
ÝÇÝN TEK CENAZE NAMAZI KILMAK
Birden fazla cenaze için
bir cenaze namazý kýlmak caizdir.
A. HÜKMÜ
Velilerinin izni ile
birden fazla cenaze namazý için bir tane cenaze namazý kýlmak caizdir; çünkü
cenaze namazýnýn amacý dua etmektir. Ýster cenazelerin tümü erkek, ister tümü
kadýn isterse bir kýsmý erkek bir kýsmý kadýn olsun birden fazla cenazeyi bir
duada birleþtirmek mümkündür.
[*] - Buna dair þu
rivayet bulunmaktadýr: Hz. Ali'nin kýzý [ve ayný zamanda Hz. Ömer'in karýsý
olan] Ümmü Gülsüm ile onun [Hz. Ömer' den olma] oðlu Zeyd vefat etti. Bu ikisi
için bir tane cenaze namazý kýlýndý. çocuðun cenazesi imamýn önüne [annesinin
cenazesi de çocuðun ön tarafýna] konuldu. Cenaze namazýný kýlanlar arasýnda
sahabeden -Allah onlardan razý olsun- bir grup da bulunmaktaydý. Bunlar
"iþte sünnet budur" dediler.(Ebu Davud, Cenaiz, 3193; Nesai, Cenaiz,
1976. Beyhaki'nin dediðine göre bu hadisin senedi sahihtir. )
[*] - Bir baþka rivayet
þöyledir: Hz. Ömer'in oðlu Abdullah, kadýnlar ve erkeklerden oluþan dokuz
kiþilik bir cenaze topluluðunun namazýný kýldý; erkek cenazeleri imamýn önüne,
kadýn cenazeleri ise kýble tarafýna erkek cenazelerinin ilerisine
konuldu.(Beyhaki, Cenaiz, 4, 33. Hadisin senedi hasendir)
B. BÝRDEN FAZLA CENAZE
NAMAZI KILINACAÐINDA CENAZELERÝN KONULACAÐI SIRA
Cenazeler[in
sýralanmasýnda iki ihtimal söz konusudur:]
[Birinci ihtimal]
Cenazeler namaz
kýlýnacak yere ayný anda getirilirse cenazelerin velileri arasýnda kura
çekilir.
Ýmamýn önüne erkek,
[kýble tarafýna doðru] erkek cenazesinin ilerisine çocuk, onun ilerisine çift
cinsiyetli þahýs, onun da ilerisine kadýn cenazesi konulur.
Yalnýzca erkekler ve kadýnlardan
oluþan cenaze topluluðunda cenazeler imamýn önüne biri diðerinin arkasýnda
olacak þekilde kýble yönüne doðru sýra ile kolunur; böylece hepsi ayný hizada
bulunmuþ olur. Cenazeler içinden en faziletli olaný imamýn önüne konulur. En
faziletliyi belirleme ölçüsü konusunda dikkate alýnacak olan þey vera' [þüpheli
þeylerden uzak durmak], cenazenin namazýný kýlmaya insaný teþvik edecek
özelliklerin bulunmasý ve insana onun baþkalarýndan daha fazla Allah'ýn
rahmetine yakýn olduðunu düþündürecek özelliklerin bulunmasýdýr. Burada ölenin
hür olmasý dikkate alýnmaz; çünkü kölelik ölümle birlikte sona erer.
[Ýkinci ihtimal]
Cenazeler [ayný anda
deðil de] biri diðerinin peþinden [sýrayla] getirilirse [þu hükümler söz
konusudur:]
1. Daha önce getirilen
cenazenin velisi -o cenaze ister erkeðe ister kadýna ait olsun- öne alýnýr.
Gerek erkek gerekse kadýnlardan daha önce gelenin cenazesi -sonra gelen daha
faziletli olsa bile- daha öne alýnýr.
2. Þayet bir erkek veya
çocuk önce getirilmiþse bu þekilde cenazelerin diziliþi devam eder. Þayet önce
bir kadýn sonra bir erkek yahut çocuk getirilmiþse kadýn cenazesi erkeðinkinden
arkaya konulur. Çift cinsiyetli þahsýn cenazesi de öyledir.
Birden fazla çift
cinsiyetli þahýs cenazesi ayný anda veya sýra ile getirilirse bunlar, her
birinin baþý diðerinin ayaðý kýsmýna gelecek þekilde imamýn sað tarafýnda saf
þeklinde dizilirler; böylece diþi [olmasý muhtemel] birisi, erkek [olmasý
muhtemel] birinin önüne alýnmamýþ
olur.
Nevevi'nin "birden
fazla cenaze için tek bir cenaze namazý kýlmak dÜzdir" ifadesi, her bir
cenaze için ayrý ayrý namaz kýlýnmasýnýn daha faziletli olduðunu ima etmektedir
ki hüküm böyledir; çünkü birden fazla cenaze namazý kýlmak daha çok am el
yapýlmasý ve ölü için yapýlan duanýn kabulünün daha çok ümit edilmesi anlamýna
gelir. Bu þekilde her bir ölü için tek tek namaz kýlýnmasý ölünün gömülmesini
çokça geciktirmek anlamýna gelmez. Oysa Mütevelll "ölünün bir an önce
defnedilmesi emredildiðinden bunu saðlamak için hepsi için tek namaz kýlmak daha
faziletlidir" demiþtir. Þayet [tek tek namaz kýlýnmasýndan doðacak]
gecikme sebebiyle ölülerden herhangi birinin bedeninde bir deðiþiklik veya
yanýma meydana gelmesinden korkulursa tek bir namaz kýlýnmasý daha
faziletlidir.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN