|
ALIM-SATIM |
GÝRÝÞ
Nevevi kitabýn baþlýðýný
koyarken -Kitabu'l-Bey'- þeklinde "satým" diyerek tekil ifade
kullanmýþ, baþka bazý yazarlarýn yaptýðý gibi -Kitabu'l-Buyu'- "satýmlar" diyerek çoðul ifade
kullanmamýþtýr.
Nevevi Kur'an'da
"Allah alým-satýmý helal kýldý" [Bakara, 275] ayetinde tekil ifade
kullandýðýndan buna uymak amacýyla tekil ifade kullanmýþtýr.
Arapçada بِيعَ bey' sözcüðü iki
anlamda kullanýlýr:
[1] - Satýn almanýn
mukabili:
Bu, بِيعَ bey' [satým]
sözcüðünü kullanan kiþiden sadýr olan lafýz için kullanýlýr.
Bunun tanýmý
"mülkün semen [satým bedeli] karþýlýðýnda özel bir þekilde intikali"
dir.
َشَرَاْهُ sözcüðü de bunu
kabul etmek üzere kullanýlýr.
Bununla birlikte her iki
sözcük birbiri yerine kullanýlmaktadýr.
Nitekim Araplar satýn
alma anlamýnda "þeraytu" ifadesini kullandýklarý gibi bunun aksi de
söz konusu olmaktadýr. Yüce Allah, Hz. Yusufla ilgili ayette þöyle buyurmuþtur:
وَشَرَوْهُ
بِثَمَنٍ
بَخْسٍ ''Onu düþük bir bedele sattýlar" [Yusuf, 20]
Bu ayette َشَرَوْه ifadesi [satýn
almak anlamýnda deðil] satmak anlamýnda kullanýlmýþtýr.
Yine bir baþka ayette
þöyle buyrulmaktadýr: وَلَبِئْسَ
مَا شَرَوْاْ
بِهِ
أَنفُسَهُمْ "Karþýlýðýnda
kendilerini sattýklarý þey ne de kötü!" [Bakara, 102]
Alýþ-veriþle
ugraþanlardan her birine َشاَر - مْشَتَر - بِيعَ - بِاِيعَ bayi bey' müþteri,
þari ifadeleri kullanýlabilir.
[2] - [icap ve kabulden
oluþan akit]
بِيعَ 'bey' sözcüðünün
ikinci anlamý "icap ve kabulden oluþan akit"tir.
Konunun baþlýðýnda
kastedilen de budur.
Bu kelime sözlükte bir
þeyi baþka bir þeyle deðiþtirmek anlamýnda kullanýlýr.
Nitekim þair þöyle
demiþtir:
Ruhumu yalnýzca size
kavuþmak için sattý m,
Onu ancak karþýlýðýný
peþin alýrsam teslim ederim.
Sonraki alimlerden biri
þöyle demiþtir:
Alimler böyle demiþlerse
de bu tanýma "ývaz karþýlýðýnda" veya "ývaz mukabilinde olmak
üzere" kaydýnýn eklenmesi gerekir. Böylece "selam vermek" vb.
þeyler tanýmýn dýþýnda býrakýlmýþ olur, çünkü bunlara alým-satým denmez.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN