MUÐNݒL-MUHTAC

TALAK

 

Kölenin Boþama Hakkýnýn Sayýsý

 

113. Köle hür bir kadýnla evli olsa bile yalnýzca iki boþama hakkýna sahiptir. Bunun delili Darekutnl'nin merfu olarak rivayet ettiði "kölenin boþamasý ikidir" hadisidir.(Darekutni, Talak, hul', ila, 4, 39)

Bu görüþ, Hz. Osman ve Zeyd b. Sabit'ten rivayet edilmiþ ve sahabeden hiç kimse bu ikisine muhalefet etmemiþtir. Bunu Ýmam Þafii rivayet etmiþtir.

 

Mükatep, kýsmen hür olan köle, müdebber de bu konuda normal köle gibidir.

 

Burada kadýnýn hür olmasý dikkate alýnmamýþtýr; çünkü boþama konusunda kocanýn durumu dikkate alýnýr. Zira Beyhaki'nin rivayet ettiðine göre Hz. Peygamber (s.a.v.) þöyle buyurmuþtur:

 

> Boþama konusunda erkeklerin, iddet konusunda kadýnlarýn durumu dikkate alýnýr.(Beyhaki, Ric'at, 7, 370)

 

Bir köle [istisnai olarak] üçüncü boþama hakkýna da sahip olabilir. Örneðin zýmml bir erkek karýsýný iki defa boþadýktan sonra [zimmet anlaþmasýný bozarak] harp ülkesine katýlsa ve [Müslümanlar tarafýndan] köle edinilse sonra karýsýyla tekrar evlenmek istese, daha doðru görüþe göre bu kadýnla evlenmesi helal olur, bu durumda karýsý üzerinde üçüncü boþama hakkýný elde etmiþ olur; çünkü bu kadýn, önceki iki boþamayla bu adama haram olmamýþtý.

Sonradan kölelik durumunun ortaya çýkmasý, önceki helalliði engellemez. Ancak karýsýný bir defa boþadýktan sonra köle edilmiþ olsaydý tekrar karýsýna döndüðünde bir boþama hakký olacaktý; çünkü o, kölelere ait boþama sayýsýný tamamlamadan önce köle edinilmiþtir.

 

114. [Köle olan bir adam] karýsýný bir defa boþadýktan sonra azat edilse iki boþama hakký kalmýþ olur; çünkü kölelere ait boþama sayýsýný tamamlamadan önce azat olmuþtur. Karýsýný iki defa boþadýktan sonra azat edilse karýsý üzerinde herhangi bir hakký kalmamýþ olur; çünkü köle iken kölelere ait boþama sayýsýný tamamlamýþtýr.

 

115. Ýki boþamanýn kocanýn azadýndan önce mi sonra mý meydana geldiði konusunda eþler arasýnda problem oluþsa kocanýn boþama hakký kalmamýþ olur; çünkü kocanýn önceden köle olduðu ve boþamanýn meydana geldiði kesin olarak bilinmektedir. Aslolan, koca iki boþamayý meydana getirdiðinde kendisinde kölelik özelliðinin devam ediyor olmasýdýr.

 

116. Koca, iki boþamayý yapmadan önce azat edildiðini iddia ettiði halde karýsý bunu inkar etse, eþler ister boþamanýn tarihi konusunda ittifak etsin ister etmesinler yeminle birlikte kocanýn sözü kabul edilir; çünkü boþamanýn vaktini koca daha iyi bilir.

 

117. Boþamanýn -mesela Cuma günü gibi- belirli bir günde meydana geldiði konusunda eþler ittifak ettiðinde koca azadýn daha önce gerçekleþtiðini iddia etse yeminle birlikte kadýnýn sözü kabul edilir; çünkü aslolan Cuma günü öncesinde köleliðin devam ediyor olmasýdýr.

 

BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN AÞAÐIDAKÝ LÝNK’E TIKLAYIN

 

Hür Kocanýn Boþama Hakkýnýn Sayýsý