HARAM BiR MADDE
KULLANMADAN AKLÝ MELEKEYÝ YÝTiRMEK
Rebi' þöyle haber verdi:
Ýmam Þafii (Allah rahmet etsin) þöyle dedi: Kiþinin akýl idrakinin üzeri
örtünür yahut kavrama melekesini yitirir yahut bir hastalýktan dolayý bu duruma
düþerse -hastalýðý ne olursa olsun fark etmez- bu kiþinin üzerinden namaz
filrziyeti kalkar. Söz konusu hastalýðý akli idrakine engel olduðu müddetçe
namaz farziyeti üzerinden kalkmýþ olur. Çünkü bu kiþi, ne söylediðini idrak
edinceye kadar namaza yaklaþmaktan nehyedilmiþtir. Bu kiþi, idrak kabiliyetini
yitirmiþ ve hiçbir suçu olmadan bu duruma yenik düþmüþtür. Bu durumda olan
kiþi, sadece mükellefiyetten kurtulmaz, ayrýca bu durumundan dolayý mükafat
alýr ve bu durumu kendisine kefaret nesabesinde de olabilir. Allah'ýn izni, ve
inayetiyle inþaallah. Bu durumda olan kiþi, ne zaman ayýlýr ve aklý idraki
yerine gelirse, o zaman namazýný kýlar.
Ayný þekilde kiþi, eðer
içinde bazý zehirli maddeler bulunan bir ilaç içerse yüksek ihtimalle içmiþ
olduðu bu ilaç kendisine þifa olacaðýna inanýrsa, bu ilacý içmekle asi olmuþ
sayýlmaz. çünkü söz konusu kiþi, bu ilacý kendine zarar vermek yahut aklý
melekesinin gitmesi için içmemiþtir. Kiþinin bu ilacý içtikten sonra akli
melekesini kaybetmesi halinde de durum deðiþmez ..
Bu kiþinin ihtiyaten
namazýný kýlmasýný müstehab görürüm. Çünkü helal olsada içinde zehir olan bir
madde içmiþtir. Kiþinin helal olan bir þeyi içmesi veya yemesi halinde akli dengesi
bozulursa yahut bazý þeyleri algýlayýp bazý þeyleri algýlamaz duruma yahut bir
þeyi kullanmayý alýþkanlýk haline getirdiðinden dolayý akli dengesi bozulursa
bozulup akli idrakini kaybederse -eðer kendisi bu yediði veya içtiði maddelerle
akli idrakinin kaybolmasýný hedeflememiþse- akli dengesi yokken kýlmýþ ,olduðu
namazlarýn ve kýlmayýp terk etmiþ olduðu namazlarýn iadesi gerekmez.
Eðer kiþi, faydasýz
þeylerle uðraþtýðý için yahut isteyerek akli melekesi gitmesi için uðraþýrsa ve
akli melekesi giderse, günahkar olur. Bu kiþinin, akli dengesi yerine geldikten
sonra akli melekesi yokken kýlmýþ olduðu yahut terk etmiþ olduðu tüm namazlarý
iade etmesi gerekir.
Kiþi, kendi isteðiyle
akli dengesini bozuyorsa yahut kendine. zarar vererek günahkar oluyorsa aymý
þekilde akli dengesi yokken kýlmýþ olduðu yahut terk etmiþ olduðu tüm namazlarý
iade etmesi yükümlülük haline gelir.
Ama býr þey yapaýý ve bu
sebeple akli dengesi, bozulan kiþi, yaptýðýndan doIayý güriahkar olmuyorsa, bu
durumdayken kýlmadýðý namazlar için iade gerekmez. Sadece içinde ayýldýðý
vaktin namazýný kýlmasý gerekir.
Baygýn olan kiþi eðer
ayýldýðýnda günden sadece bir tekbir alacak kadar bir zaman kalmýþsa, öðle ve
ikindi namazlarýný iade eder. Ondan önceki sabah, akþam ve yatsý namazlarýný
iade etmesine gerek yoktur. Eðer ayýldýðýnda gece bitmeden veya fecir çýkmadan
önce bir tekbir alacak kadar bir zaman varsa, akþam ve yatsý namazlarýný kaza
eder, Eðer kiþinin; güneþ doðmadan önce bir tekbir alacak kadar, bir zamaný
varsa, sabah namazýný kaza eder. Ama güneþ doðmuþsa, kaza yapmasýna,gerek
yoktur. Bunu bu þekilde söylememin sebebi; bu vakitte mazeret olduðundan
dolayýdýr.
Resulullah (s,a,v.)
seferde, öðle ile ikindi namazlarýný öðle vatinde; akþam ile yatsý namazlarýný yatsý
vaktinde cem etmiþtir. Bu durumda önce gelen nanýazýn vaktini, sonra gelen
namaz için vakit yapmýþ ve sonra gelen namazýn vaktini de önce gelen namaz için
vakit yapmýþtýr. Bu durumda birinin vakti diðeri için vakit olmuþfur. Aklýn
kaybolmasý da özür sayýlmýþtýr. Aklýn tekrar gelmesi ile ikindi namazýný
kýlmaksýný ve ayrýca öðleni kaza etmesini söyledim, çünkü ikisine vakit
olabilecek bir zamanda ayýlmýþ olduðundan dolayýdýr.
Ayný þekilde, hayýzdan
temizlenen kadýn ile Ýslam'a giren kiþiye de bayýlmadan uyanan kiþiye
söylediðim kaza emrini söyüyorum. Kazadan baþka da bir þey olmaz.
Bize Süfyan, Zühri'den,
Salim yoluyla ibn Ömer'in þöyle dediðini nakletti: "Nebi (s.a.v) eðer
seyir halindeyken acele edecek ohýrsa akþam ile yatsý namazlarýný cemederdi. Tahric: Buhari, Namaz 1/345 no: 1106; Müslim, Seferinin
namazý 1/488; no: 44/703
Mahir: Ýmam Þafii bu
hadis ile kardeþ namazlarýnýn bitiþikliðini vurgulamýþ ve uyanan kiþinin iki
vakti de deðerlendirmesi gereðini kanýtlamak istemiþtir. Ýslam'a girem'e gereken
kaza'da Ýslam'a girdiði vakitteki kardeþ namazýn kazasýný da içerir. Yani Yatsý
vaktinde giren kiþi Maðrib / Akþam namazýný da kaza eder. -En doðrusunu Celle ve A'la olan Allah
bilir.-
Sonraki için týkla: