m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Vasiyetler

Çocuğun Vasiyetini Caiz Görenler

31493. Abdullah b. Ebi Bekr b. Amr b. Hazm, babasından naklediyor: Medine'de Gassanlı genç bir çocuk vardı ve bunun Şam'da mirasçıları bulunuyordu. Medine'de de bir tane halası vardı. Genç çocuğun ölüm anı geldiğinde halası, Ömer b. elHattab'ın yanına geldi ve: "Vasiyet bıraksın mı?" dedi. Ömer: "Hiç ihtilam oldu mu?" diye sorunca, kadın: "Hayır!" karşılığını verdi. Ömer de: "o zaman vasiyet etsin!" dedi. Bunun üzerine genç, çocuk halasına bir hurmalık vasiyet etti. Sonraları o hurmalığı ben kadın adına otuz bin dirheme satmıştım.

31494. Zühri bildiriyor: ''Hz. Osman, onbir yaşındaki bir çocuğun vasiyetini geçerli saydı.''

31495. Zühri bildiriyor: ''Ömer b. Abdilaziz çocuğun vasiyetine cevaz verdi.''

31496. Muhammed (b. Sirin) bildiriyor: Abdullah b. Utbe'ye, insanlar tarafından yaşı küçük görülen bir kız çocuğunun vasiyeti sorulduğunda: tiŞayet vasiyeti yerinde bir vasiyetse sevabını alır'' dedi.

31497. Ebu Bekr b. Ebi Musa bildiriyor: Ebu Musa'nın küçük bir erkek çocuğu bir vasiyette bulundu. Diğer kardeşleri onu bu vasiyetten vazgeçirmek istediler. Bu konuyu (Kadı) Şureyh'e taşıdıklarında ise, Şureyh çocuğun vasiyetini geçerli saydı.

31498. ibrahim(-i Nehai) der ki: ''Çocuğun kendi malında, üçtebir ve daha az olması şartıyla vasiyeti geçerlidir."

31499. Mutarrif bildiriyor: Şa'bi'ye: "çocuğun vasiyeti geçerli midir?" diye sorduğumda bana: "Geçerlidir" dedi.

31500. Umara bildiriyor: Ebu Amr b. el-Ecda'nın şöyle dediğini işittim: "Bir çocuğun (köle olan) sütannesi Hz. Ali'nin huzurunda. (kendisine edilen vasiyet konusunda) davalaşınca, Hz. Ali onu azat etmemizi istedi biz de azat ettik."

31501. Şa’bi bildiriyor: çocuğun vasiyeti konusunda Şureyh: "Her kim vasiyetini yerli yerinde ve doğru olarak yaparsa bu vasiyeti geçerli olur" dedi.

31502. Yunus b. Ebi ishak, babasından naklediyor: çocuğun biri Hıre ahalisinden olan sütannesine kırk dirhemlik bir vasiyette bulundu. Şureyh ise bunu geçerli saydı.

31503. Kadı Şureyh der ki: "Şayet çocuk kuyuya düşmekten sakınıyorsa (yeteri düzeyde akıllıdır) vasiyeti de geçerli sayılır."

31504. Amir(-i Şa’bi) der ki: ''Namaz kılana dek bir erkek veya kız çocuğunun vasiyetleri geçerli olmaz."

ihtilam Olmadıkça çocuğun Vasiyetinin Geçerli Olamayacağını Söyleyenler

31505. Ata, İbn Abbas'ın şöyle dediğini nakleder: "çocuğun ne köle azat etmesi ne vasiyeti, ne satması, ne satın alması, ne de boşaması geçerli değildir."

31506. Hasan(-ı Basri) der ki: "ihtilam olana kadar erkek çocuğunun, hayız olana kadar da kız çocuğunun vasiyetleri geçerli değildir."

31507. Zühri: "Önemsiz derecede az olmadıktan sonra çocuğun vasiyeti geçerli değildir" dedi.

31508. Ebu Bekr b. Abdillah bildiriyor: Mekhul'un şöyle dediğini işittim: "Erkek çocuk, onbeş yaşına ulaştığı zaman artık vasiyeti geçerli sayılır.''3

31509. Hasan(-ı Basri) der ki: "çocuğun vasiyeti geçerli değildir."

31510. Mustemir b. er-Reyyan bildiriyor: Merkez camisinde Cabir b. Abdillah'ın yanında idim. O zamanın kadısı olan Zurare b. Evfa ona şöyle dedi: "Bana, genç bir çocuğun kendisine ait olan köleyi azat ettiği bir dava geldi. çocuğun ailesi ise bunu kabul etmiyorlardı. Bunun üzerine genç çocuğun büyüyüp malı sevene kadar azat ettiği kölenin ona harac vermesine, büyüdükten sonra ise artık ya olduğu gibi onun azat olmasına veya çocuğun onu köle olarak geri almasına karar verdim.''

Kişinin Bir Erkek ve Bir Kız çocuğu Olmasına Rağmen Birisine çocuğunun Mirastan Alacağı Pay Kadar Vasiyette Bulunması

31511. Avf bildiriyor: Adamın biri ölümü sırasında kızkardeşine çocuklarından ikisinin mirastaki payları kadar bir vasiyette bulundu. Ölen kişi de geriye hem erkek, hem de kız çocukları bıraktı. Kızkardeşi mirasta kendini erkek çocuk konumunda saymak istemiş, ancak mirasçılar bunu kabul etmeyip onu kız çocuğun konumunda saymak istemişlerdi. Hişam b. Hubeyre'nin bu konuda, şayet ölen kişi bu payın hangi çocuklar üzerinden olacağını belirtmemişse ölenin kız-kardeşinin, kızçocuğu konumunda sayılması gerektiği hükmünü verdiğine şahit oldum .

31512. Avf el-A'rabı naklediyor: Bir adam bir adama çocuklarından birinin mirastaki payı oranınca bir vasiyette bulunmuştu. Ölen kişinin de hem erkek, hem de kız çocukları vardı. Hişam b. Urve bu konuda, kendisine vasiyette bulunulan kişinin kızçocuğunun aldığı pay kadar almasına hükmetti." Ravi Vekı' ise bu konuda Süfyan'ın:

"Kendisine vasiyette bulunulan kişi kızçocuğunun payı kadarını alır" dediğini bildirir.

Birinin, Birine Bir At Birine de Malının Üçtebirini Vasiyet Etmesi, Atın da Ölen Şahsın Malının Üçtebiri Değerinde Olması

31513. Yunus bildiriyor: Adamın biri birine bir at vasiyet etti ve hangi at olduğunu da belirtti. Yine: "Malımın üçtebiri filan ve filan kişiye aittir" dedi. Atın da değeri ölen adamın malının üçtebirine eşdeğerdi. Bu konuda Zühri şöyle hüküm verdi: "Görüşümüz, ölen kişinin malının üçtebirinin, kendilerine vasiyette bulunulan kişilerin alacakları oranınca paylaştırılmasıdır."

31514. Huşeym bir arkadaşından naklediyor: Bir miktar dirhem Ile malının altıda birini veya benzerini vasiyette bulunan kişi konusunda Hasan(-ı Basri) şöyle hüküm verdi: "Kendilerine vasiyette bulunulan kişiler bunu aralarında paylaşırlar."

Kişinin, Kölesine Birşeyler Vasiyet Etmesi

31515. Yunus bildiriyor: "Hasan(-ı Basri), diğer velilerde razı olduktan sonra kişinin kölesine yüz veya iki yüz dirhem vasiyet etmesinde sakınca görmezdi. Ancak ona malının üçtebirinden bir şeyler vasiyet ederse bunun ona verilmesi zorunludur."

31516. Hafs bildiriyor: Kölesine vasiyette bulunan kişi hakkında Ömer'e sorduğumda şöyle karşılık verdi: "Bu konuda Hasan şöyle derdi: Kişi kölesine bir ekmek dahi vasiyet etse bu, onun azat edilmesi anlamına gelir."

Kölenin Vasiyeti Caiz midir?

31517. Cundub bildiriyor: Tahman, İbn Abbas'a: "Köle vasiyette bulunabilir mi?" diye sorunca, İbn Abbas: "Hayır!" dedi.

"Kişinin Vasiyeti, Belirtildiği Üzere Yerine Getirilir" Diyenler

31518. Hasan(-ı Basri) ile Muhammed (b. Sirin): "Vası olan kişi, bir ithama uğramadıktan sonra kişinin vasiyeti belirttiği üzere yerine getirilir" dediler.

31519. Amir(-i Şa’bi) der ki: "Vası (mirasçılar için) baba konumundadır. Vası herhangi bir ithama maruz kaldığında ise ya azledilir, ya da yanında başka biri daha vekil kılınır."

Kişinin, içinde Köle Azat Etme de Bulunan Bir Vasiyette Bulunması

31520. Hz. Ömer der ki: "Vasiyetin yanında bir de köle azat etme de varsa köle ile diğer vasiyetlere eşit miktarda payayrılır."

31521. İbn Ömer: "Kişi hem bir köle azat adilmesini istemiş, hem de vasiyette bulunmuşsa ilk önce köle azat edilir" dedi.

31522. Hakem naklediyor: "Böylesi bir durumda Şureyh hüküm verirken önce kölenin azat edilmesiyle başlardı."

31523. Muğire naklediyor: Hastalığı sırasında kölesinin azat edilmesinin yanında başka vasiyetlerde de bulunan kişi konusunda İbrahim(-i Nehai): "Diğer vasiyetlerden önce kölenin azat edilmesiyle başlanır. Ancak eğer bir kölenin satın alınıp azat edilmesi istenmişse bu, diğer vasiyetler gibi sayılır" dedi.

31524. Yunus bildiriyor: Bu konuda Hasan(-ı Basri) şöyle derdi: "Malın üçtebirini götürecek olsa dahi önce kölenin azat edilmesiyle başlanır."

31525. Eyyub bildiriyor: içinde köle azat etme olan ve bundan dolayı malın üçtebirlik oranını aşan vasiyet konusunda Muhammed (b. Sirin) şöyle derdi: "Malın üçtebiri azat ile diğer vasiyetler arasında eşit bir şekilde paylaştırılır."

31526. ŞeybanT, kendisine aktaran kişiden bildiriyor: Vasiyetin yanında köle azat etme konusunda Mesruk şöyle dedi: "Önce vasiyetin ifasıyla başlanır."

31527. Mutarrif naklediyor: Bu konuda Şa'bi şöyle demiştir: "Malın üçtebiri azat ile diğer vasiyetler arasında eşit bir şekilde paylaştırılır."

31528. Mansur bildiriyor: Bu konuda İbrahim(-i Nehai): "Kölenin azat edilmesiyle başlanır" dedi.

31529. Hammad bildiriyor: Bu konuda İbrahim(-i Nehai): "Vasiyette bulunan kişi şayet kölenin hangisi olduğunu belirtmişse vasiyete önce o kölenin azat edilmesiyle başlanır" dedi.

31530. Süfyan der ki: "Kişi birden çok vasiyette bulunmuş ve: ''Benim adıma bir köle azat edin!'' demişse, azat etmeye diğer vasiyetlerle birlikte malın üçtebirinden eşit şekilde pay verilir. Ancak vasiyette bulunup da: ''Filan köle özgür olsun!'' derse, önce köle azat edilir."

31531. İbn Cüreyc naklediyor: Bu konuda Ata (b. Ebi Rabah): "Önce köle azat edilir" dedi.

31532. Ata (b. Ebi Rabah) der ki: "Malın üçtebiri azat ile diğer vasiyetler arasında eşit bir şekilde paylaştırılır."

31533. İbrahim(-i Nehai) der ki: "(Böylesi bir durumda) önce köle azat edilir."

31534. Haccac naklediyor: Adamın biri geriye ikibin dirhem ile değeri bin dirhem olan bir köle bırakarak öldü. Ölmeden de bir adama beşyüz dirhem verilmesini vasiyet etti ve kölenin de azat edilmesini istedi. Bu konuda Şa’bi: "Köle azat edilir, diğer vasiyet ise iptal edilir" dedi.

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

"Miras Taksiminde (kendilerine pay düşmeyen) Akrabalar Bulunursa ..."[Nisa, 8] Ayeti Hakkında