50- kadinlarin
cenazeler takp etmeler hakkinda gelen hadsler babi
حَدَّثَنَا
أَبُو بَكْر
بْنُ أَبِي
شَيْبَة.
حَدَّثَنَا
أبو أسامة،
عَن هشام، عَن
حفصة، عَن أم
عطية؛ قالت: -
نهينا عن
اتباع الجنائز،
ولم يعزم
علينا.
Ümmü atiyye (r.anha)'dan şöyle demiştir: biz (kad-nlar, resul-i ekrem
s.a.v. tarafından) cenaze'yi takib etmekten men
edildik. bu yasak ('a uymak) üzerijmize vacib kılınmadı. (veya cenazeyi takib
bize vacib kılınmadı.)
diğer tahric: buhari, müslim, ebu davud ve beyhaki
de bunu rivayet etmişlerdir.
aÇiklama: hadisin: ولم يعزم
علينا ‘bu üzerimize vacip kılınmadı’ cümlesi, iki manaya yorumlanmıştır:
birinci yorum,
konulan yasak, diğer yasaklar derecesinde şiddetlendirilmedi, te'kid edilmedi.
cümle böyle
yorumlanınca, kad-nların cenaze takib etmelerinin
haram kılınmadığı, ancak mekruh kılındığı manası çıkarılabilir. herhalde Ümmü atiyye (r.anha)
bu yasağın şiddetli olmayışını bir belirtiden anlamıştır. Çünkü böyle bir
alamet yoksa; yasaklar aslında haramlık içindir.
kurtubi: Ümmü atiyye (r.anha) 'nın hadisinin
ifade tarzı, yasağın tenzih için olduğunu gösterir. nesai
ve bn-i mace nin ebu hureyre
(r.a.)'den rivayet ettiği l1s87 nolu) hadisi, bu görüşü te'yid eder.
(bu hadiste 'bir cenazeyi takip eden bir kad-n, Ömer (r.a.) tarafından kovulmak
istenmiş, nebi (s.a.v.) buna mani olmuştur,' diye bigi'
vardır.)
yukarıdaki
cümlenin açık olan manası mezkur manadır. davudi
hadisi şöyle yorumlamıştır: yani biz kad-nlar cenazeleri takip edip kabristana
gitmekten men edildik. (yukarıda yazılı cümlenin manası da şudur demiştir:)
Ölünün ev halkına taziyede bulunmak ve ölülerine rahmet dilemek için onların
yanına gitmemek üzerimize vacip kılınmadı.
davudi'nin
maksadı, kad-nların kabristana kadar cenazeleri takib
etmelerine ait yasak; asıl manası olan haramiık
içindir. fakat kad-nların ta'ziyeye gitmemeleri
hususunda sıkı bir yasaklama konulmamıştır.
muhibb-i taberi: yukarıdaki
cümleden maksad şu olabilir: cenazeyi ta'kip için erkekler teşvik edilmekle, onlara meşru
kılındığı gibi biz kad-nlara meşru kılınmamıştır, demiştir. buna göre nehiy,
haramlık içindir.
ei-menhel yazarı, yukarıdaki yorumları anlattıktan sonra,
şöyle der: bu hadis, cenazenin kad-nlar tarafından takip edilmesinin kerahetine
delalet eder. alimlerin bu husustaki görüşleri şöyledir :
1- hanefi alimlerine göre kad-nların cenaze takibi, tahrimen mekruhtur. delilleri, bn-i
mace'nin ve beyhaki'nin
rivayet ettikleri ali (r.a.)'in (1578 nolu)
hadisidir.
2- Şafii alimlerine göre mekruhtur. bnü'l-münzir. bu kavli bn-i mes'ud. bn-i
Ömer, ebu Ümame, aişe, mesruk, el-hasan, nahai, evzai, ahmed,
shak ve sevri (r.a.)'den nakletmiştir.
3- bn-i hazm, ebu
derda, zühri ve rabia,
cenazenin arkasında kad-nların çıkmasının caizliğine temayül etmişlerdir.
malikiler de yaşlı kad-nlar için aynı hükmü vermişlerdir. keza baba, anne,
koca, evlat ve kardeş gibi yakın akrabasının cenazesini genç kad-n da takip
edebilir. ancak fitne tehlikesinin olmaması ve örtünmesi şarttır. fitne korkusu
olan kad-nın cenazeyi takip etmesi ise, mutlaka haramdır.
yukarıda
anlatılan fıkıhçıların görüşleri, süslenmeyen, yüksek sesle ağlamıyan
ve slami ölçülere göre örtünen kad-nlar hakkındadır. böyle olmayan kad-nların
cenaze takibi, alimlerin ittifakıyla haramdır. bu
günkü kad-nların ekserisi böyledir.' Çünkü cenazeyi takip ederlerken yüksek
sesle ağlarlar. göğüsleri, boyunları ve bacakları açıktır. bunun için bazı alimler: cenazesi olan dahil, kad-nları kabristana. gitmekten
men ,etmek, uygun alanıdır, demişlerdir.