1411 nolu Hadis’in
İzahı:
Bu hadîsi muhtelif
râvilerden bütün Kütübü Sitte sahibleri tahric etmişlerdir. Tirmizî : «Bu hadîs
Hasen sahindir.» demiştir. Bu babda ibni Hibbân Sahih'inde, Beyhakî Sünen'inde
Hz. Âişe'den Tahavî dahi Hz. Ebu Hureyre'den hadîs rivayet etmişlerdir.
îbni Abbâs (Radiyallahu
anh) hadîsiyle ibrahim Nehaî, Sevrî, Ata' b. Ebî Rabâh, Hâkim b. Uteybe, Hammâd
b. Ebî Süleyman, ikrime, Mesruk, Ebu Hanîfe, Ebu Yusuf ve imamı Muhammed
istidlal etmiş: «ihrâmlı bir kimsenin nikâh yapmasında beis yoktur. Lâkin
ihramdan çıkmadıkça cinsî münasebette buîunamaz demişlerdir. Sahabe-i kiramdan
ibni Abbâs ile ibni Mes'ud (Radiyallahu anh) Hazerâtının kavilleri de budur.
Saîd b. El-Müseyyeb,
Salim, Kaasim, Süleyman b. Yesâr, Leys, Evzaî, imamı Mâlik, imamı Şafiî, imamı
Ahmed ve îshâk ihrâmlı bir kimsenin nikâhlanamıyacağına, başkalarını da nikâh
edemeyeceğine kaaii olmuşlardır. Onlara göre ihrâmlının nikâhı batıldır.
Sahabeden Hz. Ömer ile Alî (Radiyallahu anh)'ın kavilleri de budur.
ihrâmlının nikâhına
cevaz vermeyenler babımızın Ebân b. Osman hadîsiyle istidlal ederler. Mezkur
hadîsi Ebu Dâvud dâhi tahric etmiştir. Hadîs~i şerîf ihrâmlı bir kimsenin
kendisine veya başkasına nikâh yapamayacağını, dünür bile gönderemeyeceğini
ifâde etmektedir. Zira dünür göndermekte nikâha arzu ve niyet vardır. Sahabeden
Ebu Rafi' ile Ümmü'l Mu'minin Meymune (Radiyallahu anha) Nebi (Sallallahu
Aleyhi ve Seliem)'in ihrâmsız olduğu halde evlendiğini söylemişler.
Ebu Râfi' hadîsini
Tirmizî rivayet etmiştir. Hadîs şudur:
Bize Kuteybe rivayet
etti. (Dediki): Bize Hammâd b. Zeyd, Matar El-Varrâk'dan, o da Rabîatu'bnu Ebi
Ahdirrahman'dan, o da Süleyman b. Yesâr'dan, o da Ebü Rafi'den naklen rivayet
etti. Ebu Rafi' şöyle demiş:
«Resulullah (Saliallahu
Aleyhi ve Sellem) Meymune ile ihrâmsız olduğu halde evlendi. Aralarında elçilik
eden ben idim.»
Meymune hadîsi babımızın
sonundaki hadîsdir. Bunu Tirmizîde tahric etmiş, sonunda:
«Bununla ihramla
çıktıktan sonra zîfâfa girdi. Meymune Şerifte vefat etti. Resulullah
(Sallallahu Aleyhi ve Sellem) onu Şerifte yaptığı türbeye defnetti.» demiştir.
ihrâmlının nikâhına
cevaz verenler muhaliflerinin delillerini zayıf bulmuşlardır. Çünkü Ebu Rafi'
hadîsinin râvilerinden Matar El-Marrak zayıftır. Hadîsiyle ihticâc edilemez. Bu
sebeble aynı hadîsi rivayet eden imam Mâlik onu hadîsin senedinden düşürmüş,
hadîsi, mürsel olarak rivayet etmiştir. Aynı hadîs Süleyman b. Bilâl'in
rivayetinde dahi mürseldir.
ibni Abdilberr diyor ki:
«Bu babda imam-ı Rabî'a'dan rivayet ettiği hadîs muttasıl değildir. Onu
muttasıl olarak Matar rivayet etmiştir. Hadîsi Hammad b. Zeyd, Matar
El-Varrâk'dan, o da Rabiatu'bnü Ebî Abdirrahman'dan; o da Süleyman b.
Yesâr'dan, o da Ebu Rafi'den naklen rivayet etmiştirki,
bence Matar hakkında bu
sened yanlıştır. Çünkü Süleyman b. Yesâr otuzdört. tarihinde doğmuştur. Yirmi
dokuz tarihinde doğduğunu söyîiyenîer de vardır. Ebu Rafi' ise Hz. Osman'ın
şehâdetinden az sonra Medine'de vefat etmiştir. Osman (Radiyallahu anh) 'ın
şehâdeti otuzbeş tarihindedir. Binâenaleyh Süleyman'ın Ebu Rafi 'den hadîs
dinlemiş olması caiz ve mümkün değildir. Şu haîde Matar'ın rivayetinin bir mânâsı
yoktur. imam-ı Mâlik rivayeti daha şayanı kabuldür. Beyhâki'ye şaşarım. Bu
hadîs hakkındaki şu malumatı bildiği halde ses çıkarmıyor da üstelik : Matar b.
Ta'man El-Verrâk ile Müslim, ihticac etmiştir, diyor.»
Şüphesiz ki, Matar, Hz.
ibni Abbâs'dan rivayet edenler derecesinde bir râvi değildir. Onun hakkında
Nesaî: «Matar kavi değildir» demiş, imam-ı Ahmed'in dahi belleyişinde noksan
olduğunu söylediği rivayet olunmuştur.
Hz. Meymune hadîsine
gelince : Amr b. Dinar bu hadîsin senedindeki Yezîd b. Esam'ı zayıf bulmuş. Bu
hususta Zührî ile aralarında geçen bir konuşmada, Zührî bu iddiayı red
edememiştir. Halbuki Hz. Meymunenin ihram hâlinde nikahlandığını rivayet eden
Saîd b. Cübeyr, Ata', Tavus, Mücâhid, ikrime ve Câbir b. Zeyd hazeratı. bunun
aksini rivayet edenlerden daha mutemed ve makbuldürler. Onun ihram dışında
nikâhlandığmı rivayet eden Meymun b. Mihrân, Habîb b. Şehir ve emsali bunların
yanından bile geçemez Üstelik ibni Ebî Şeybe'nin, isâ b. Yunus'dan, onun da
ibni Cüreyc 'den, onun da Ata 'dan naklen rivayet ettiği bir hadîsde dahî:
«Nebi (Sallallahu Aleyhi
ve Sellem) Meymune ile ihram halinde evlendi» denildiği gibi, ibni Sa'd'ın
Tabakât'ında Ebu Nuaym'den, onun da Ca;fer b. Burkan 'dan, onun da Meymun b.
Mihram'dan naklen rivayet ettiği bir hadîste Meymun şöyle demektedir ; «Ata'nın
yanında oturuyordum. Bir adam ona ihrâmlının nikâh edip edemeyeceğini sordu.
Ata' ona şu cevabı verdi: Allah nikâhı helâl kıldıktan sonra bir daha haram
etmemiştir. Ben kendisine Yezîb. Esam'ın hadisini yâni Nebi (Sallallahu Aleyhi
ve Sellem)'in Hz. Meymune ile ihrâmsızken evlendiğini söyledim. Atâ :
«Biz bunu ancak
Meymune'den almışızdır. Ve keza Resulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'in
ihram halinde evlendiğini işitmîşizdir. dedi.»
Resulullah (Sallallahu
Aleyhi ve Sellem)'in Hz. Meymune ile ihram halinde iken evlendiğini bildiren
başka rivayetler de vardır.
Zahiriler'den ibni Hazm
ihram halinde nikâhın caiz olmadığını iltizam etmiş; bu babdaki müddeasını
isbat için sözü bir hayli uzatmış ise de Buhari sarihi Aynî bütün iddialarına
birer birer cevap vererek hepsini çürütmüştür,
Şâfiîler'den bazıları
ihram halinde evlenmenin Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)'e mahsus olduğunu
söylemişlerdir. Fakat Aynî bunlara da cevap vermiş ve: «Tahsis iddiası delile
muhtaçtır.» demiştir.