|
TEYEMMÜM YAPILACAK DURUMLAR |
GİRİŞ
Abdestsiz ve cünüp kimse
şu sebeplerle teyemmüm yapar: Abdestsiz, cünüp, hayızlı ve lohusa olanlar, kuru
bir çocuk doğuran kadın belirli durumlarda teyemmüm yapar.
[*] - Bunun delili
Buhar! ve Müslim' de yer alan şu hadistir: Nebi (s.a.v.) namaz kıldırdJ.
Cemaatle birlikte namaz kılmayıp kenarda duran bir adam gördü. Ona sordu: Sen
niçin cemaatle namaz kılmadın? Adam: Cünüp oldum, su bulamadım, dedi. Nebi
(s.a.v.) ona şöyle buyurdu: Öyleyse temiz toprağa yönel. O senin için
yeterlidir. (Buhari, Menakıb, 3571; Müslim,Mesacid, 1561)
[*] - Yine Buhar! ve
Müslim'de Ammar b. Yasir'den bir rivayet şöyledir: Ben cünüp oldum, su
bulamadım. Toprağı [bütün bedenime] sürttüm. [Bir diğer rivayette: toprağın
içinde yuvarlandım]. Bunu Nebi'e (s.a.v.) söylediğimde o: Ellerinle şunu yapman
senin için yeterlidir. Buyurduktan sonra ellerini yere bir kere vurdu, sonra
tozunu silkeledi. Sonra sol eli ile sağ kolunu, [sağ eli ile sol kolunu],
ellerinin üstünü ve yüzünü meshetti. (Buhari, teyemmüm, 345; Müslim, Hayız,
816)
EI-Mecmu'da şöyle
denilmiştir: Hadiste geçen ....... ifadesinin anlamı
"sürtmek!ovmak"tır. Bir rivayette ise bunun anlamı toprağın içinde
yuvarlanmaktır.
Hocamız Zekeriya
el-Ensar! şöyle demiştir: Hadisteki söz konusu kelimeyi "toprağın içinde
yuvarlanmak" şeklinde yorumlamak daha yerindedir. Çünkü sözlük anlamı
budur. Ayrıca diğer rivayette "hayvanın toprağın içinde yuvarlanması gibi
yuvarlandım" ifadesi yer almaktadır.
Metindeki
"abdestsiz" ifadesi ve daha sonra zikredilenler üzerine necaset
bulaşan kimseyi dışarıda bırakmaktadır. Çünkü necaset sebebiyle teyemmüm
yapılmaz. Zira teyemmüm bir ruhsattır; ruhsatlar, konulduğu alanın dışına
taşınamazlar. (Genel kural)
Nevevİ, el-Havi'de
olduğu gibi yalnızca "abdestsiz" ifadesini kullansaydı daha iyi
olurdu. Çünkü bu, diğerlerini de kapsar.
Veli el-Irakı şöyle
demiştir: Şu söylenebilir: Nevevl'nin abdestsizden sonra cünübü zikretmesi,
özelolanı genelolana atfetme kabilinden bir tasarruftur.
Herhalükarda Nevevl'nin
yukarıda sayılanları zikretmekle yetinmesinin sebebi bunların asılolması ve
naslarda yer almasıdır. Bunun dışında Cuma ve bayram guslü gibi dinde yapılması
emredilen gusüller için de [şayet su yoksa] kişi teyemmüm yapabilir. Nitekim
"Cuma" konusunda Nevevİ bunu zikretmiştir.
İsnevı şöyle demiştir:
Kıyasa göre; gusledilmesi sünnet olan durumlar için teyemmüm yapılabildiği gibi
abdest alınması sünnet olan durumlar için de teyemmüm yapılabilir. Yine [su
bulunmaması halinde] ölüye de teyemmüm yaptırılabilir.
Metinde geçen
"sebepler" kelimesi; "şu sebeplerden biri için teyemmüm
yapılır" anlamına gelir. Sebep sözcüğü başka bir şeye ulaşmaya aracılık
eden şeyanlamına gelir.
Aslında teyemmüm yapmayı
mübah hale getiren şey birdir; bu da "suyu kullanamamaktır [suyu
kullanmaktan aciz olmaktır]". Suyu kullanamamanın sebepleri farklı
olabilir. Nevevİ, ifadeyi benim belirttiğim şekilde ortaya koymuş olsaydı daha
iyi olurdu. Aslında bu zaten açık olmakla birlikte ben daha iyi anlaşılması
için cümlenin açılımını tam olarak verdim.
BİR SONRAKİ SAYFA İÇİN
AŞAĞIDAKİ LİNK’E TIKLAYIN