EL-MUVAFAKAT *ŞATİBİ*
ŞART / BİRİNCİ MESELE:
Bu kitapta şartlardan
maksadımız; hikmeti ya da hükmü konusunda meşrutun vasfı mesabesinde olan
şeydir. Mesela şöyle deriz: Yılın dolması veya nema (artma) imkam
mülkiyetin gereği ya da zenginliğin hikmeti için tamamlayıcı bir unsurdur. Muhsanlık recmi gerektirmesi konusunda zinanın vasfım
tamamlayıcı bir unsur olmaktadır. Hürmette (dokunulmazlıkta) eşitlik kısasın
gereğini veya zecr (önleme) hikmetini tamamlayıcıdır.
Taharet, kıbleye yönelmek, avret mahallini örtmek namaz fiilinin veya münacat
ve tazarru için Allah'ın huzurunda durma hikmetinin tamamlayıcısıdır. Ve
benzeri meseleler. Şartın; sebebin, illetin, müsebbebin,
ma'lulun (talil edilen
şeyin) veya bunların mahallerinin ya da bunların dışında şer'i hitabın
gereğinin taalluk ettiği diğer şeylerin vasfı olması arasında bir fark yoktur.
Şart, (bu zikredilen şeylerden oluşan) meşrutun vasıflarından bir vasıf
olmaktadır. Bundan da, şartın meşruttan ayrı (ona mugayir) olması lazım gelir.
Öyle ki, şartlardan yoksun olmakla birlikte meşrutun aklen bulunması mümkün
olabilir. Aksi ise (yani meşrut bulunmadan şartın bulunması) mümkün olmaz. Hakiki ve itibari olan diğer vasıfların mevsuflarıyla olan
ilişkisinde olduğu gibi. Burada sözü uzatmanın bir faydası yoktur. Çünkü
biz burada bir ıstılah ortaya koymuş oluyoruz.
Sonraki
sayfa için aşağıdaki link’e tıkla: