Þuabu’l-Ýman

23.Þu’be: oruc

 

receb ayýnýn zikre tahsis edilmesi

 

3519- osman b. hakim der ki: said b. cübeyr'e receb ayýnda oruc

tutmayý sorduðumda þu karþýlýðý verdi: "Ýbn abbas'ýn bana bildirdiðine göre resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem), recep ayýnda öyle peþpeþe oruc tutardý ki bu ayýn tümünü oruclu geçirecek sanýrdýk. yine bu ayda oruca öyle peþpeþe ara verirdi artýk bu ayda hiç oruc tutmayacak sanýrdýk."

müslim bunu sahih'te osman b. hakim kanalýyla rivayet etti.

 

tahric: ravileri güvenilirdir. - müslim 1/811,812 (178, 179, 180) ve buhari (2/244).

 

 

 

3520- abdulaziz b. said'in, babasýndan bildirdiðine göre resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) þöyle buyurmuþtur: "receb ayýnda bir gün oruc tutan kiþi, bütün bir yýlý oruclu geçirmiþ gibi sevap alýr. bu aydan yedi gün oruc tutan kiþiye cehennemden yedi kapý da kendisine kapanýr. bu aydan sekiz gün oruc tutan kiþiye cennetin sekiz kapýsý da açýlýr. bu aydan on gün oruc tutan kiþi, yüce allah'tan ne dilerse ona verilir. bu aydan on beþ gün oruc tutan kiþiye gökten birisi: ''geçmiþ gunahlarýn baðýþlandý. amellerine devam et. geçmiþte yaptýklarýn kötülükler de iyiliðe çevrildi'' diye seslenir. bu aydan daha fazla oruc tutan kiþiye de yüce allah'ýn ihsaný daha fazla olur. nuh peygamber recep ayýnda gemiye bindi. hem kendisi oruc tuttu, hem de beraberinde olanlara oruc tutmalarýný söyledi. gemi onlarla altý ay boyunca, muharrem ayýnýn on'una kadar yol aldý. ''

 

beyhaki der ki: "yanýmda receb ayýnda her gün yapýlan zikir hakkýnda baþka bir hadis daha vardýr. ancak uydurma hadis olduðu için tahricini yapmadým."

 

tahric: Ýsnadý zayýftýr. taberani, m. el•kebir 6/83,84 (5538).

 

 

 

3521- amir b. Þibl der ki: ebu kýlabe'nin: "cennette receb ayýndan oruc tutanlar için özel bir saray vardýr" dediðini iþittim.

 

beyhaki der ki: rivayet ebu kýlabe'nin sözüdür. ebu kýlabe de tabiundan biridir. böylesi bir durumda olan kiþi de bunu ancak vahyin nazil oluþu sýrasýnda bulunan kiþilerden naklen söyleyebilir muvaffakiyet allah'tandýr.

 

 

 

3522- ebu hureyre'nin bildirdiðine göre resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem), ramazan dýþýnda sadece receb ile Þaban aylarýnda oruc tutardý.

 

Ýsnadý zayýftýr.

 

Ýsnadý zayýftýr. bu konuda ravileri meçhul ve zayýf olan münker hadisler zikredilmiþtir. ben de onlarý zikretmekten allah'a sýðýnýrým. bunlardan bir kýsmý daha önce geçmiþtir ve bir tanesi bir sonraki hadistir.

 

 

 

3523- hz. aiþe der ki: resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) þöyle buyurdu: "recep ayý allah'ýn ayýdýr ve asam (saðýr ay) olarak isimlendirilir. cahiliye döneminde receb ayý girdiði zaman bitene kadar silahlarýný asýp kaldýrýrlardý. bu ayda insanlar uyuduðu zaman yollar güvenli olur, kimse kimselerden korkmazdý. ..

 

Ýsnadý zayýftýr.

 

 

bu hadiste rivayet edilen, tarihte ilim ehli yanýnda meþhur bir hadistir.

 

haram aylarda durum burada zikredildiði gibiydi. bu hadisin münker olmasý hadisin resulullah'a (sallallahu aleyhi ve sellem) dayandýrýlmasý ve kendisinden rivayet edilmesidir. islam'ýn ilk döneminde de bu aylarda savaþ yapýlmazdý. sonra yüce allah bütün vakitlerde müþrikler ile savaþmaya izin verdi. sadece haram aylarýn haramlýlýðý kaldý. bu aylarda iyiliðin de kötülüðün de karþýlýðý katlanarak verilir. yüce allah bu aylarda kötülükleri ve zulmü daha fazla menetmek için bu aylarý has olarak haram kýldý ve: "allah'a göre aylarýn sayýsý on ikidir. bunlardan dördü karam aylardýr. bu dosdoðru bir nizamdýr. Öyleyse o aylarda kendinize zulmetmeyin. topyekun sizinle savaþan putperestlerle siz de topyekun savaþýn"[tevbe 36] buyurdu. bu sebeple Þafii haram aylarda hata ile öldüren kiþinin cezasýný aðýrlaþtýrmýþtýr. bu konuda ibn Ömer ve ibn abbas kanalýyla rivayetler de vardýr.

 

 

 

3524- ebu bekre bildiriyor: allah resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) þöyle buyurdu:

"bilin ki zaman yüce allah'ýn gökleri ve yeri yarattýðý gündeki durumuna geri dönmüþtür. bir yýl on iki aydýr. bu aylardan dördü haram aylardýr. haram aylardan üçü peþpeþe gelir ki bunlar zilka'de, zilhicce ve muharrem aylandýr. diðeri de cemadiye'l-ahir ile Þaban ayý arasýnda olan mudar kabilesinin receb ayýdýr ...

 

müslim bunu ebu bekr b. ebi: Þeybe kanalýyla rivayet etti.

buhari ise bunu muhammed b. el-müsenna kanalýyla abdulvehhab'dan .. rývayet ettý'

 

tahric: ravileri güvenilirdir. - müslim 2/1305 (29). - buhari (4/74,5/ 126, 127,8/185, 186).

 

 

 

3525- ali b. ebi talha bildiriyor: Ýbn abbas: "allah'a göre aylarýn sayýsý on ikidir. bunlardan dördü haram aylardýr. bu, dosdoðru bir nizamdýr. Öyleyse o aylarda kendinize zulmetmeyin"[tevbe 36] buyruðunu açýklarken þöyle dedi: "yüce allah: ''bu aylarda kendinize zulmetmeyin'' buyurdu. sonra bunlardan dört tanesini seçip haram aylar olarak belirledi ve bu aylarda iþlenen bir gunahýn diðer aylara nazaran daha aðýr olduðunu, bu aylarda yapýlan ameli salihin diðer aylara nazaran daha deðerli olduðunu bildirdi.''

 

ravileri güvenilirdir. ancak ali b. ebi talha, Ýbn abbas ile karþýlaþmamýþtýr.

 

 

 

3526- beyan der ki: receb ayýný zikrettiðimizde kays b. ebi hazým'ýn:

"Ýçimizdeki kutsallýðýndan dolayý cahiliye döneminde receb ayýný ''asam (saðýr)'' diye isimlendirirdik" dediðini iþittim.

 

Ýsnadý zayýftýr.

 

 

 

3527- ebu reca el-utaridi der ki: cahiliye döneminde receb ayý girdiði zaman: "keskin demirleri yere düþüren ay geldi" derdik. sonrasýnda ay bitene kadar mýzrak ve oklardaki demirleri söker atardýk.

 

ravileri güvenilirdir.

 

 

 

3528- mehdi bir önceki hadisin aynýsýný zikretmiþtir. ancak rivayetinde:

"ayýn kutsallýðýndan dolayý (ay bitene kadar mýzrak ve oklardaki demirleri) sökerdik" ibaresi geçmiþtir.

 

buhari bunu salt b. muhammed kanalýyla mehdi b. meymun'dan museylemetu'l-kezzab'ýn kýssasýnda bundan daha uzun bir metinle zikretmiþtir.

 

tahric: ravileri güvenilirdir. - buhari (5/119).

 

 

 

3529- 3529- Ýbn abbas anlatýyor: biz bir gün Ömer b. el-hattab'ýn yanýnda divanda iken oradan kýlavuzuna zahmet veren kör ve topal olan bir adam geçti. Ömer adamýn bu halini görüp þaþýrýnca: "bunu tanýyan var mýi" diye sordu. oradakilerden bir kiþi: "bu kiþi sabða oðullarýndan kendisine berik tarafýndan beddua edilmiþ bir adamdýr" dedi. Ömer: "berik kimdiri" diye sorunca, adam: "yemenli bir kiþidir" dedi. -baþka biri rivayetinde: "adý Ýyad'dýr" ziyadesinde bulunmuþtur- Ömer: "sen bu olaya þahit oldun mui" deyince, adam: "evet" dedi. bunun üzerine adam Ömer'in yanýna getirilince ona: "seninle sabða oðullarý arasýnda ne vardýi" diye sordu. adam þöyle anlatmaya baþladý: "sabða oðullarý on iki kiþiydiler. bunlar cahihye döneminde komþum olduktan sonra malýmý yemeye ve namusuma dil uzatmaya baþladýlar. onlardan allah aþkýna, akrabalýk aþkýna bunu yapmamalarýný istedim. ancak onlar ayný þeyleri yapmaktan geri durmadý. ben de onlarý býraktým. haram ay geldiði zaman allah'a þöyle dua ettim: "allahým! sana içten bir dua ediyorum biri dýþýnda sabða oðullarý'ný helak et. sonra da o adamý yatalak ve kör et. sonra onu bizden birine muhtaç et."

 

daha bir yýl geçmemiþti ki bir kiþi dýþýnda hepsi helak oldu. o da iþte gördüðün gibi ona bu þekilde zahmet vermektedir." bunun üzerine Ömer: "sübhanallah bu ibret verici ve þaþýrtýcý bir þeydir" dedi. oradakilerden baþka bir kiþi: "ey müminlerin emiri! sana bunun gibisini ve bundan daha fazla þaþýrtýcý olan bir þeyi anlatayým mýi" deyince, Ömer: "olur" dedi ve adam þöyle anlatmaya baþladý: "huza'alýlardan bir grup kendilerinden olan birine komþu oldular ve onunla olan akrabalýk baðlarýný kesip ona kötü davranmaya baþladýlar. adam allah için böyle yapmamalarýný istedi, ama onlar adamýn hoþlanmayacaðý þeyler yapmaktan geri durmadý. o da onlarý býraktý. haram ay geldiði zaman allah'a þöyle dua etti: "güven ve korku içinde bulunan her kiþinin rabbi olan allahým!

 

sana seslenen her kiþinin sesini iþiten allahým! huza'alýlar gelip malýmý aldý ve bir þey kalmadý onlar bana hakkýmý vermedi ve adaletli davranmadý. onlarýn sevenlerini toplayýp bir araya getir

hepsini birden kötü bir þekilde yok edip bitir."

 

bu kimseler bir kuyunun yanýnda kimi içinde, kimi yukarýda olup suyunu çekerken kuyu göç tü ve hepsinin mezarý oldu." bunun üzerine Ömer: "sübhanallah bu ibret verici ve þaþýrtýcý bir þeydir" dedi. oradakilerden baþka bir kiþi: "ey müminlerin emiri! sana bunun gibisini ve bundan daha fazla þaþýrtýcý olan bir þeyi anlatayým mýi" deyince, Ömer:

"olur" dedi ve adam þöyle anlatmaya baþladý: "huzeyl'den bir adam içinde bulunduðu kabileden bir akrabasýna varis oldu. kabiledeki bütün akrabalarý öldü ve hepsine varis olup bir çok mal topladý. sonra kendini ve malýný savunmalarý için kavminden olan ve kendisine müemmil oðullarý denilen bir grubun yanýna gitti. ancak onlar malýnýn çokluðuna hased edip mallarýný elinden aldýlar. sonra malýný yemeye ve namusuna dil uzatmaya baþladýlar. adam allah için adil olmalarýný istedi, ama onlar adamýn hoþlanmayacaðý þeyler yapmaktan geri durmadý. o da onlarý býraktý. haram ay geldiði zaman da allah'a þöyle dua etti:

"allahým! müemmil oðullarýný oldukça uzaklaþtýr sen benden,

onlarý, baþlarýna kaya atarak veya orduyla yok etmeni isterim senden. onlarý sevdiklerinin arasýnda mahvedip yok et

onlar gibi olmayan rebah'ý onlardan istisna et."

bir gün bu kimseler bir daðýn dibinde konaklamýþken bir kaya yuvarlanarak önüne çýkan herkesi ezip geçti. evlerini de yerle bir edip rebah dýþýnda onlarýn hepsini öldürdü." bunun üzerine Ömer: "sübhanallah bu ibret verici ve þaþýrtýcý bir þeydir" dedi. oradakilerden baþka bir kiþi: "ey müminlerin emiri! sana bunun gibisini ve bundan daha fazla þaþýrtýcý olan bir þeyi anlatayým mýi" deyince, Ömer: "olur" dedi ve adam þöyle anlatmaya baþladý: "cahiliye döneminde cüheyneli bir adam, damra oðullarýna komþu oldu. damra oðullarýndan kendisine riþe denilen biri vardý. bu kiþi cüheyneli adamýn yanýna gelir ve her geliþinde adamýn bir devesini keserdi. adam bu konuda kavmi ile konuþunca: "biz onu býraktýk, sen onu öldürebilirsin" dediler. cuheyneli, adamýn bundan vazgeçmediðini görünce onu býraktý ve haram ay geldiði zaman da onun için allah'a þöyle dua etti: "rýþe sadýk mýdýr damra oðullarýna karþýi t\liah'ýn kudreti yetmez mi sanki ona karþýi devamlý günün baþlangýcýnda veya ortasýnda gelir elinde parlak bir kýlýç veya bir býçakla belirir

 

kötü bir þekilde de bir devemi hep kesiverir. allahým! hakkýma tecavüz ediyorsa helak et onu ona gözler önünde öyle bir þey gönder ki mezarýna geldiðinde bu þey yiyip yok etsin onu."

 

daha bir yýl geçmeden allah ona bir hayvaný musallat etti ve hayvan onu yedi."

bunun üzerine Ömer þöyle dedi: "sübhanallah bu ibret verici ve þaþýrtýcý bir þeydir. allah cahiliye döneminde insanlarý birbirinden kurtarmak için böyle yapmaktaydý. Ýslam geldiði zaman da cezayý kýyamet gününe býraktý. bu sebeple allah kitab'ýnda: "doðrusu hüküm günü hepsinin bir arada bulunacaðý gündür."[duhan 40] "bilakis kýyamet onlara vaad edilen asýl saattir ve o saat daha belalý ve daha acýdýr.''[kamer 46] ''eðer allah, yaptýklarý yüzünden insanlarý (hemen) cezalandýrsaydý, yeryüzünde hiçbir canlý yaratýk býrakmazdý. fakat allah, onlarý belirtilmiþ bir süreye kadar erteliyor"[fatýr 45] buyurmaktadýr.

 

Ýçinde Ýbn lehia'nýn bulunmasýndan dolayý Ýsnadý zayýftýr.

 

 

beyhaki der ki: muhammed b. Ýshak b. yesar bunu damra oðullarýný zikretmeksizin meðazi bölümünde Ýkrime kanalýyla Ýbn abbas'tan rivayet etmiþtir. bu da Ýbn lehia'nýn rivayetini kesinleþtirmektedir. baþka bir yolla Þihab b. hiraþ'tan rivayet edildiðine göre nusayr b. ebi'l-eþ'as rivayetinde: "Ömer b. el-hattab yemin ederek kör adama baktý ... " demiþ ve söz konusu hadisi aktarmýþtýr. bu konuda münker olarak rivayet edilen hadislerden biri de bir sonraki hadistir.

 

 

 

3530- selman el-farisi der ki: resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) þöyle buyurdu:

"receb ayýnda bir gündüz ile gece var ki bu gündüzü orucla geceyi de ibadetle geçiren kiþi yüz yýl oruc tutup yüz yýl ibadet etmiþ gibi sevap alýr, bu gündüz ile gece de receb ayýnýn son üç günündedir, yüce allah da muhammed'i bu ayda gönderdi"

bir sonraki hadiste de baþka bir isnadla bundan daha zayýf bir þekilde zikredilmiþtir.

 

Ýsnadý zayýftýr,

 

 

 

3531 - enes'in bildirdiðine göre allah resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) þöyle buyurmuþtur: "receb ayýnda bir gece var ki bu gecede ibadet te bulunan kiþiye yüz yýllýk iyilik sevabý yazýlýr, bu gece de receb ayýnýn son üç günü içindedir, bu gecede her rekatýnda fatiha suresi ile kuran 'dan bir sure okuyan, her iki rekatta teþehhüdde bulunup sonunda selam veren, sonrasýnda yüz defa: ''allah'ýn her türlü eksiklikten tenzih ederim. hamd ancak allah'a mahsustur. allah'tan baþka ilah yoktur. allah büyükler büyüðüdür'' diyen, yüz defa baðýþlanma dileyen, yüz defa peygambere salavat getiren ve o gecenin sabahýna da oruclu baþlayan kiþi allah'a isyan olan bir konuda olmadýktan sonra dünya ve ahiretine yönelik edeceði her türlü duaya yüce allah icabet eder."

 

Ýsnadý zayýftýr.

 

 

 

3532- enes b. malik der ki: resulullah {sallallahu aleyhi ve sellem} þöyle buyurdu:

"aylar içinde yüce allah'ýn seçtiði ay receb ayýdýr. bu ay allah'ýn ayýdýr. receb ayma gereken saygýyý gösteren kiþi yüce allah'a gereken saygýyý göstermiþ demektir. yüce allah da kendisine gereken saygýyý gösteren kiþiyi naim cenneti'ne sokar, büyük rýzasýna mazhar kýlar. Þaban ayý da benim ayýmdýr. Þaban ayma gereken saygýyý gösteren kiþi bana gereken saygýyý göstermiþ demektir. bana gereken saygýyý gösteren kiþinin de kýyamet gününde öncüsü ve azýðý olurum. ramazan ayý ise ümmetimin ayýdýr. ramazan ayma gereken saygýyý gösteren, bu ayda haram kýlman þeylere riayet edip haddini aþmayan, bu aym gündüzlerini orucla gecelerini de ibadetle geçiren, bütün uzuvlarýný haram olan þeylerden koruyan kiþi ramazan ayýndan, allah'ýn kendisinden hesabýný soracaðý tek bir gunahý dahi olmadan çýkar."

 

Ýsnadý zayýftýr.

 

 

beyhaki der ki: bu, tamamýyla münker bir isnaddýr. enes kanalýyla bundan baþka bir hadis zikredilmiþtir. ancak ben münker olduðundan þüphe ettiðim hadisleri deðil de uydurma olduðunu bildiðim hadislerden hoþlanmadýðým için onu zikretmedim. allah rahmetiyle bizi baðýþlasýn. bir sonraki hadis þöyledir:

 

 

 

3533- Ýbn abbas'ýn bildirdiðine göre resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem), receb ayýnýn tümünü oruclu geçirmeyi yasaklamýþtýr.

 

tahric: Ýsnadý zayýftýr. Ýbn mace 1/554 (1743).

 

davud b. ata bunu bu þekilde zikretmiþtir ve güçlü bir ravi deðildir. bu bölümün baþýnda Ýbn abbas kanalýyla resulullah'ýn (sallallahu aleyhi ve sellem) böyle yapmasý konusunda bir rivayette bulunmuþtuk. ancak yapma fiili nehyetme diye tahrif edildi. en doðrusunu allah bilir.

 

 

 

3534- enes der ki: resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem), receb ayý girdiði zaman:

"allahým! receb ve Þaban ayýný bize bereketli kýlýp bizi ramazan ayýna kavuþtur" diye dua ederdi. ayrýca: "cuma gecesi parlak bir gece ve cuma günü ak bir gündür" buyururdu.

ziyad en-numeyri bunu rivayette tek kalmýþtýr. zaide b. ebi'r-rukad da bunu ziyad en-numeyrý kanalýyla rivayet etti.

buhari der ki: "zaide b. ebi'r-rukad'ýn, ziyad en-numeyri kanalýyla rivayet ettiði hadisler münkerdir."

 

bir sonraki konu için aþaðýdaki link’e týklayýn:

 

Þaban ayýnda oruç