zadu’l-mead

İkİncİ kİtap peygamber'İn (s.a.) İbadetler konusundakİ tutumu

 

ana sayfa      kur’an      hadis      sözlük      biyografi

 

b) fitir sadakasindakİ tatbİkati

 

1- fıtır sadakası hakkındaki hadisler:

2- fıtır sadakasının zamanı:

3- fıtır sadakası verilecek kimseler:

 

1- fıtır sadakası hakkındaki hadisler:

 

allah rasulü (sallallahu aleyhi ve sellem) fıtır sadakasını muslümana ve onun bakımım üstlendiği küçük / büyük, erkek / kadın, hür / köle herkese hurmadan bir sa\ yahut arpadan bir sa', yahut keş denen yoğurt kurusundan bir sa', yahut da kuru üzümden bir sa' olarak farz kıldı.

 

bir rivayette "yahut undan bir sa' " denmekte ve bir rivayette de "buğdaydan yarım sa' ", şeklinde kaydedilmektedir.

 

bilinen odur ki, bu sıralanan şeylerden biri sa' yerine, buğdaydan yarım sa'ı, hz. Ömer ibnü'l-hattab koymuştur. bunu ebu davud kaydetmektedir.

 

sahihayn'daki rivayete göre bunu bu*şekilde değerlendiren muaviye'dir. bu konuda hz. peygamber'den (sallallahu aleyhi ve sellem) mürsel ve musned haberler aktarılmıştır; bu haberler birbirini takviye eder. bu hadislerden bazıları şunlardır:

 

a) abdullah b. sa'lebe yahut sa'lebe b. abdullah b. ebu suayr'ın, babasından rivayet ettiğine göre allah rasulü (sallallahu aleyhi ve sellem): "her iki kişi için buğdaydan bir sa' vermek gereklidir." buyurmuştur. bu hadisi İmam ahmed ve ebu davud rivayet etmiştir.

 

b) amr b. Şuayb'ın, babasından, onun da dedesinden rivayetine göre hz. peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) mekke sokaklarında şunu ilan etmesi için bir tellal gönderdi: "fıtır sadakası, erkek / kadın, hür / köle, küçük / büyük her muslümana buğdaydan iki müd yahut onun dışındaki bir şeyden verilecekse bir sa' yiyecek olmak üzere vacibtir." tirmizi: "bu hadis, hasen-garibtir." diyor.

 

c) darakutni'nin İbn Ömer'den (r.a.) rivayet ettiği bir hadise göre allah rasulü (sallallahu aleyhi ve sellem), fıtır zekatı konusunda amr b. hazm'a, buğdaydan yarım sa' vermesini emretti. bu hadisin senedindeki süleyman b. musa'yı kimileri sika sayarken, kimileri de onun hakkında laf etmişlerdir.

 

d) hasan el-basri anlatıyor: İbn abbas, ramazan'ın sonunda basra minberinde okuduğu hutbede dedi ki: orucunuzun sadakasını verin. herhalde halk bilmiyor. burada bulunan medineliler, kalkın kardeşlerinize öğretin. zira onlar bilmiyorlar ki, allah rasulü (sallallahu aleyhi ve sellem) bu sadakayı, hür / köle, erkek / kadın, küçük / büyük herkese hurmadan yahut arpadan bir sa' veya buğdaydan yarım sa', olarak farz kıldı. hz. ali (r.a.) geldiğinde fiyatların ucuzluğunu gördü ve "allah size bolluk vermiş. fıtır sadakasını her şeyden bir sa' verseydiniz ya!" dedi. bu rivayeti bu metinle ebu davud kaydetmiştir. nesai ise şu şekilde kaydediyor: bunun üzerine hz. ali: "allah size bolluk verdiği zaman siz de bollaştirın. fıtır sadakasını buğdaydan ve diğer şeylerden bir sa' verin." dedi.

 

Üstadımız bu görüşü destekler ve derdi ki: imam ahmed'in, keffaretlerde buğdaydan, diğer şeylerden verilmesi gerekenin yarısı verilir görüşüne kıyasla elde edilecek sonuç da' budur.

 

 

2- fıtır sadakasının zamanı:

 

hz. peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) bu sadakayı bayram namazından önce verirdi. sünen'de o'nun şöyle buyurduğu kaydedilir: "kim bu fıtır sadakasını namazdan önce verirse, makbul bir zekat yerine geçer. kim namazdan sonra verirse bu da herhangi bir sadaka yerine geçer."

 

sahihayn'da İbn Ömer'den rivayet edildiğine göre allah rasulü (sallallahu aleyhi ve sellem) fıtır zekatının, insanlar namaza çıkmadan önce verilmesini emretmiştir.

 

bu iki hadis gereğince fıtır sadakasının bayram namazından sonraya tehir edilmesi caiz değildir ve namazdan çıkmakla fıtır sadakası kaçırılmış olur. doğru olan budur. zira bu iki hadisle çelişen, bunları nesheden bir delil ve bu hadislerle hüküm vermeyi engelleyen bir icma yoktur. Üstadımız bu görüşü destekler ve kollardı. bu meselenin bir benzeri de, kurban kesiminin sıra itibariyle namazın vaktini değil, imamın namazım takip etmesi meselesidir. zira kim imamın namazı kıldırmasından önce kurbanını keserse kestiği hayvan kurban olmaz, et için kesilmiş bir hayvan olur. Öteki meselede doğru olan yine budur. her iki yerde de allah rasulü'nün (sallallahu aleyhi ve sellem) tavrı böyledir.

 

 

3- fıtır sadakası verilecek kimseler:

 

hz. peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) bu sadakayı yoksullara tahsis etmiştir. bunu, birer tutam birer tutam sekiz sınıfa paylaştırmazdı. ne kendisi böyle bir şeyi emretmiş, ne sahabilerden biri ve ne de onlardan sonra gelenler böyle bir şey yapmıştır. hatta mezhebimizdeki iki görüşten birine göre fıtır sadakası özellikle yoksullara verilmelidir, bu sadakanın onlardan başkasına verilmesi caiz değildir. bu görüş fıtır sadakasının sekiz sınıfa paylaştırılmasını farz sayan görüşten daha tercihe şayandır.

 

sonraki sayfa için aşağıdaki link’i kullan:

 

c) nafİle sadaka konusundakİ tutumlari