Kitâb kelimesinin, biri mektub, diğeri de kitab olmak üzere umumiyetle iki mânâsı vardır. Onun mektub mu yoksa hitap ma'nâsma mı geldiğine dair müphqmlik ihtimâlinin belirdiği birçok hallerde bunu, cümlenin gelişi açıklığa|kavuşturmaktadır. Hattâ bazı hallerde cümlenin gelişi bile hiç bir ip ubu vermemektedir. Bu kelime, ne zaman, Sahâbe-i Kirâm'dan 'Abdullah İbnü 'Amr İbni'l-'Âs, İbn 'Abbâs ve Câbir gibi birkaçı hâriç, diğerlerinin yazdıklarına işaret etse, o vakit umûmî bir kâ'ide olarak, onun mfektub ma'nâsında kullandığına hükmederiz; halbuki Tâbi'în'in yazdıklarında , siyak ve sibâkdan başka bir ma'nâya geldiği anlaşılmadıkça,jonun bir kitab ma'nâsma alınması şarttır.[2] Ben, kitab kelimesi "mektjıb" ma'nâsma tercüme edildiği zaman şahsî mektubun edebî faaliyetlerle hiçbir alâkası yoktur demek istemiyorum. Gerçekten bu mektublar daha sonraki edebî mahsullerin başlangıcıydı.

Nüsha ve Sahife

Bu iki kelime birbirinin müteradifi olarak kullanılmıştır. ez-Zehebî, Hammâm'ın, Epû Hureyre'den intikâl eden meşhur bir Nüsha'sı bulunduğunu söyler: fNüshatün Meşhûratün.[3]

Nüsha: Bu kelime kopya etmek demektir. Belki de Hadîs üstadlarıkaynaklan naktadır nın kitaplarından Hadîsleri kopya etme işinden alınmış bir kelimedir. Dikkat edilmesi lâzım gelen bir husus da, onların bazan bu iki kelimeyi birden kullanmalarıdır: el-Asl ve Nüsha. Ibn Başkuvâl, 'Abdurrahman b. Muhammed'i şöyle tasvir etmektedir: "O, el-Asi kaynak kitablar) adındaki eserini hiçbir kimseye ödünç vermezdi. Eğer biri ısrarla rica edecek olsa, o zaman bir kâtibe istinsah ve tashih ettirir sonra onu ödünç isteyene teslim ederdi.[4] Bu hususu aydınlatmak için bir misâl daha verelim: Ebû Ca'fer'in dediğine göre İbn Lahî'a, kitabilannı ulemânın huzuruna getirir, talebelere imlâ ettirirdi. Bunlardan bir kısmı bazı hatalar yaptığı halde bazıları da çok güzel yazardı. Daha sonra Lahî'a, kitablannı ortaya çıkarmadı. Bundan dolayı ondan Hadîs dinlemek isteyen herhangi bir kimse, kitab istinsahı için talebelere gider sonra da onu Ibn Lahî'a 'ya okurdu. Bundan dolayı kitabın sahîh bir nüshasını elde eden bir kimsenin Hadîslerisahihdi aksi halde birçok ihtilâf bulunurdu. [5]

İbn Ebu Hatim er-Râzî der ki: İbn Vehb ile İİ)n el-Mübarek İbn Lahî'a'mn ana kaynaklarından olan eserleri yâni UsiîçFii ta'kîb ederken, diğerleri de Nüshalardan istinsah ediyordu. [6]

Böylece Nüsha kelimesi, talebelerin, muallimlerin kitaplarından istinsah etmekte oldukları hakikatinden istihraç ediilmiş olmaktadır. Hadîs, Sahîfe ve Shuf üzerine kopya edildiğinden Saifyîfe kelimesi de kullanılmıştır. Sahîfe, Arablarca İslâm'dan evvel bile bileniyordu.[7] Bu kelime bizzat Kur'ân-ı Kerîm'de kullanılmıştır. Meselâ:

Sıhuf-u İbrahim'e ve Mûsâ.[8] Kelime aslında bir dosya kâğıdı ma'nâsında olmasına rağmen, burada bu dar ma'nâsında kullanılmış hatta bazan bir rijsâle için bile istimal edilmiştir. Meselâ Hemmâm'ın Sahîfe'si 138 Hadîsi ihtiva etmekte ve matbu 18 sayfalık bir yer kaplamaktadır.[9] Muayyen bjir Sahîfe'de yazılı bulunan birçok Hadîsi tasvir eden kâfî miktarda kayi\ıak vardır.[10] Diğer bir meşhur Sahîfe de Abdullah b. Amr İbnü'l-'Âs'ın idi. es-Sahîfetü's-Sâdıka adını taşıyor ve yüzlerce Hadîs ihtiva ediyordu. [11]Tabi'atiyle bunun da tek bir kağıt üzerine yazılması mümkün değildi. Bu itibarla, Sahîfe veya Nüsha kelimeleri kitap veya risale demekti.

Kurrâse. Bu kelime bir risale veya not defteri demektir.

Risale. Bu kelime hem bir mektub hem de kitab ma'nâsına gelmektedir. İbn Sîrin'in ifadesinde bir risâle'ye atıfda bulunulduğunu görmekteyiz. İbn Sîrin, Samurah'ın oğluna olan Risâle'si çok ma'lûmât ihtiva ediyor demektedir.[12] Taberânî'nin Afu'ce/n'inde mevcud olan bu Risâ-le'nin bir kısmı, onun çok uzun olduğunu göstermektedir.[13] Risale adını taşıyan diğer bir kitab eş-Şafi'î'ninkidir. Takriben 600 sayfadır.[14] Binâenaleyh bu hakikatlere dayanarak, bu bölümde Sahîfe, Risale, Nüsha ve Kitab gibi ıstılahlar "kitab" olarak tercüme edilmiştir. Birçok hallerde kitabların mahiyeti belli değildir. Bir kitap 5 veya 500, yahud da 5000 Hadîs ihtiva edebilir.[15]

Ana Hadîs Kitaplarından Evvelki Kaynaklar Ve Bunların Tasnif Usûlüne Dâir Bilgiler

Kitablar, umûmî bir kaide olarak, talebelerin yazılı Hadîs külliyatlarını kendilerinden naklettikleri muhaddislerin isimlerine göre yazılmışlardır.

Talebelerin Hadîs toplama usûlü, çok defa açıklanmamıştır. Buna göre onların Hadîsleri, muayyen kitaplardan mı istinsah ettikleri, yoksa derslerde veya tahrîr ettirilmek suretiyle mi yazdıkları, yahut da Hadîs külliyâtlarını sonraki devirlerin hâtıralarından mı topladıkları, belli değildir. Bu son usûle pek az rastlanmakta, ve bu tatbikata atıf yapılan her yerde keyfiyet bu şekilde tasnif edilmektedir.

Hülâsa, muayyen bir muhaddisten yazılı bir Hadîs ahzeden bir talebinin adı, aynı muhaddisin ismi altına kayd edilir olmuştu.

Yazılı metinlere veya Hadîs yazımına doğrudan doğruya yapılmış olan atıfları, bu bölümde, mantıkî yaklaşımı hesaba katmaksızın değerlendirmiş bulunuyoruz.

Bu arada bir hususun da açıklanması lâzımdır. Hadîsler hakkında yazılmış hiçbir kitabda, ilk Hadîs kitablarına dayanan hiçbir bölüm yoktur. Kitablar bilhassa ulemânın A ve B gibi iki Hadîs âliminin mukayesesinde veya biribirlerini tenkîdleri sırasında şurada-burada zikredilmişlerdir. O sırada onlar bazan "A" Kitab Sahibi idi demektedirler. Bunun mânâsı şu demek olur: "B" hafızası bakımından meşhurken "A" da daha çok kitablara dayanıyordu; bu arada "B" nın kitablara mâlik olup olmadığı da vuzuha kavuşturulmuş değildir. "Kâne Sâhibü Kitab" ifâdesi, onun sadece bir kitaba sâhib olduğu mânâsına gelmez. Belki de onun 10 veya 20 kitabı vardı. Ancak bu safhada o, sâdece bir kitaba istinâd etmiş olmak mânâsında kullanılmıştır. Mezkûr ifâde, İngilizceye göre "o bir kitaba sâhibdi" demektir. Bu bölümün neresinde böyle bir ifadeye rastlanırsa; bu, başka bir mânâya geldiği belirtilmedikçe, umumiyetle o zât kitablara istinâd ediyordu demektir.[16]

Hadis Yazma Döneminin Tasnifi

Biz burada, Hicretten sonra 150 târihine kadarki Hadîsle alâkalı yazma faaliyetlerini ele alacağız. Araştırma sahası olarak seçtiğimiz bu devrin bu şekilde sımrlandırılmasının sebebi, bu dönemde hem birçok mufassal kitabın ortaya çıkmaya başlamış olması ve hem de telif edilen kitabların, Hadîsler'in sadece rastgele kayd edildiği eserler veya tek bir mevzu üzerine yazılmış risaleler olmaktan çıkarak çeşitli mevzuların bir kitabda toplandığı birikmiş yazılar haline gelmiş bulunmasıdır. Mesâla İbn Ebû Zi'b'in Muvatta'sı ile İmam Mâlik'in Muvatta'sı; İbn Cureyc, İbn İshâk, İbn Ebû 'Arûbe, Ma'mer b. Râşid, el-Evzâ'î, Sufyân es-Sevrî ve benzerlerinin kitablan gibi. Bu müelliflerden çoğu 150-160 tarihleri arasında vefat etmiştir. Bu malzeme sonraki dönemlerde eski müellifler tarafından değerlendirilmiş ve el-Buhâri ile Müslim b. Haccâc'ın üslûbundan açıkça anlaşıldığı veçhile büyük bir dikkatle tanzim edilmişlerdir.

Biz bu devreyi biraz da kendi isteğimizle taksim ettik. Bu bölümün gayesi, bilhassa Hicrî bir ve ikinci asra nazar atfederek ilk Hadîs edebiyatına biraz ışık tutmaktır. Bu esas üzerine yapılan bir tasnif hayli zordur ve bundan dolayı keyfîdir. Hicrî birinci asrın başında doğan birçok kimse vardı ve bunlar ikinci asrın büyük bir kısmında hayattaydılar. Onun için muhaddisleri ve faaliyetlerini aşağıdaki gibi tasnif ettik:

1. Ashâb-ı Kirâm'ın yazıları ve eserleri.

2. Daha çok birinci asırda yaşamış olan Tâbiî'nin yazıları ve eserleri,

3. Edebî hayatı, Hicri birinci asrın sonu ile ikinci asrın mühim bir kısmına tekâbüleden zamanda yaşamış Ulemâ'nın yazı ve eserleri. Bu taksimde biz, Hicrî 65 yılına kadar veya bu civarlarda doğan bütün ulemânın listesini yaptık. Birinci asır bitmeden evvel 35 ve daha fazla yaşta olmalarını, onların aynı asrın sonundaki edebî hayata iştirak edebilmeleri için kâfi bulduk.

4. Hicri 70 ilâ 110 târihleri arasında doğan herkesin 150 târihin'e kadar yazmaya kâfi derecede zaman bulabileceği düşünüldüğü takdirde 70 ilâ 110 târihleri arasında doğan Ulemânın sâhib olabileceği eser ve yazılar- Yukarıda bir ve iki numarada zikredilen Sahâbe-i Kiram ile Tâbi'înin faaliyetleri ve üç numaradalakilerin de takriben yarısı, birinci asra dâhildir. Geriye kalanlar ise, ikinci asrın ilk yarısına aittir.[17]

Ulemânın Yaşadığı Târihlerin Tesbîti

Bu tasnifde, doğum ve vefat târihleri mühimdir. Bazı hallerde, müverrihler tarafından her iki târih de verilmiştir. Diğer hallerde ise ya hiç târih belirtilmemiş veya bu iki tarihten biri verilmiştir. Bazan da dört-beş çeşit târih yazılmıştır. Meselâ ez-Zuhrî'nin doğum târihi 50, 51, 56, 58, vefatı da 123,124 veya 125 vs. olarak gösterilmiştir. Böyle birbirlerine zıt olan durumlarda târihlerden biri hükmen seçilmiştir. Bu zevatın doğum ve vefat târihleri hakkındaki bütün beyanları tahkik etseydik o zaman her hangi muayyen bir neticeye varmamız şüpheli olurdu. Üstelik tedkîk edeceğimiz ulemânın sayısı 500 kadar olacağından Öyle bir araştırma hem lüzumundan fazla uzun hem de faydasız olacaktı.

Eğer sadece vefat târihi verilmişse, ya ondan normal bir insan ömrünün ortalama uzunluğu olarak 60-65 sene çıkarılmıştır; veya onun hocalarının isimlerini tarayarak en erken vefat edeni öğrenmeye çalıştıktan sonra, Hadîs çalışmalarının takrîbî başlangıcım ta'yîn etmek maksadiy-le bu tarihten 20 sene düşürülmüştür. Ulemânın doğum târihi çok defa tahmin edilenden çok daha Öncedir; fakat hakîki târihi tayîn için sağlam vasıtalar yoktur. Meselâ bir râvî Hasan'ül-Basrî (v. 110)'den Hadîs rivayet ettiyse, o zaman gayet rahatlıkla söyleyebiliriz ki, bu zât, takriben Hicrî 90 senesinde doğmuş demektir. Zira zamanın âdetlerine göre onlar umumiyetle yirmi yaşlarına doğru Hadîs öğrenmeye başlıyorlardı.[18]Ayrıca böyle bir talebe, ölüm döşeğindeki bir hocaya gitmek mecburiyetinde de kalmıyordu. O belki, hocasının vefatından çok evvel verdiği derslere katılmış ve ona yıllarca refakat etmiş bulunuyordu.[19]

Bu tahmin, sonraki devirlerin tatbikatı ile de nakzedilemez. Bu tatbikata göre halk, 2-3 yaşlarındaki çocuklarını belli kitabların okunuşunu dinlemeye götürüyorlardı. O kitaplar çok zaman evvel tedvin edilmiş ve onları İsnâd'-ı 'Âlî ile rivayet etmek için otorite olmak âdet haline gelmişti.

Bir âlimin doğum veya vefat tarihinin bulunmadığı yerde, takribi bir doğum tarihi tesbit edebilmek için yukarıdaki usûlü, yani tahmini bir doğum târihini bulabilmek maksadıyla hocalarını sıralamak ve sonra takrî-bî bir vefat târihini tâyin için 65 sene ilâve etmek metodunu tatbik ettik. Bu suretle, eğer bir kimse Nâfi'(v. 117)'den rivayet etmişse, o zaman râvî takriben H. 95 senesinde doğmuş ve (95+65) hesabiyle aşağı yukarı H.160 yılma kadar yaşamış demektir.[20]

I- SAHÂBE-İ KİRAMIN YAZDIKLARI VE ONLARDAN YAZILANLAR

1. Ebû Eyyûb El-Ensârî Hâlîd B. Zeyd (V. 52). [21]

Aşağıdaki şu râvîler kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet etmişlerdir:

1) Kendi yeğeni. Ebû Eyyûb bazı Hadîsleri yazıp onları yeğenine gönderdi.[22]

2) Aile fertlerinden biri. Eyyûb b. Hâîid b. Eyyûb babasından, o da büyük babasından bir çok Hadîsi bir araya getiren bir mecmu'a rivayet etmiştir.

Mecmû'a, 112 Hadîs ihtiva ediyordu.[23]

Mecmu'anm, Ebû Eyyûb'ün bizzat kendisi tarafından mı, yoksa oğlu veya torunu tarafından mı hazırlandığı hususu pek sarih değildir.[24]

2. Ebû Bekri's-Sıddîk (r.a): İlk Halîfe (v. H. 13).

Hz. Ebû Bekir (r.a.)'in, Hz. Peygamber (s.a.v.)'den 500 Hadîs yazdığı rivayet edilmiştir. Fakat sonradan bu Hadîsleri yakmıştır. Zîra onları, sika olduklarına inandığı râvilerden dinleyebileceğini söylemiştir. Hakikatte ise onlar sika râvîler değillerdi.[25] ez-Zehebî bu rivayete asılsız demektedir.[26] Hakikaten Hz. Ebû Bekir (r.a.), Hz. Peygamber s.a.v.)'e en yakın olan Ashâb-ı Kirâm'dan biriydi. Eğer o, Hadîsleri bir araya toplamayı isteseydi, şüphesiz bunu, kendisi ile Resûlullah (s.a.v.) arasında bir aracıya ihtiyaç duymadan yapardı. Bir çok ulemâ, onun bu ifâdesini, sıhhat derecesini tedkîk etmeden veya onun cerhine temas etmeden iktibas etmiştir.[27] Hz. Ebû Bekir (r.a.)'den nakledilen bu haber, Ebû Rayye tarafından Hadîslerin yazılışına karşı bir delîl olarak zikredilmiştir.[28] Eğer bu sahîh olsaydı, o zaman, Hadîslerin en eski yazılışları hakkında bir delîl teşkil ederdi. Zîrâ [mühim olan] Sahîfe'nin [mevcudiyeti olup] yakılması çok farklı sebepler yüzündendi. Yine bu ifade anlatmaktadır ki, Hz. Ebûbekir (r.a.), yazış sırasında Hz. Peygamber (s.a.v.)'in mâni oludu-ğunu bilmemekteydi.

Aşağıdaki râvîler, yazılı olarak Hz. Ebû Bekir (r.a)'den, Hadîs rivayet etmişlerdir:

1) AMR İBNÜ'L-'ÂS. Hz. Ebû Bekir, 'Amr İbnü'l-'Âs'a içinde Hadîslerin yazılı olduğu bir mektub göndermişti.[29]

2) ENES İBNÜ MÂLİK. Hz. Ebû Bekir (r.a.), Bahreyn'de vali olarak bulunan Enes İbnü Mâlik'e de vergi hususunda bir mektup -Ki-tab- yazmıştı. Bu risale Hz. Peygamber (s.a.v.)'in zekât nisbetleri hakkındaki mektubunun -Kitâb- bir kopyası gibi görünmektedir.[30]

3. Ebû Bekre Es-Sakafî, Nufay' İbnü Masrûh (V. H. 51). [31]

Sicistân valisi olan oğluna bir mektub göndermişti. Hz. Peygamber (s.a.v)'in adaletin icrası hususundaki telkinlerini ihtiva ediyordu.[32]

4. Ebû Hureyre (Hicretten Önce 19 - H.59). [33]

Hz. Peygamber (s.a.v.)'e Hayber'de H.7 senesinde katıldı. İlim tahsilinden başka meşguliyeti ve merakı yoktu. Medine'de Hz. Peygamber (s.a.v.)'in himayesinde ve O'nunla beraber yiyib içerek yaşadı. Resûl-i Ekrem (s.a.v.)'e dört sene refakat etmiştir. [34]Bu onun Hayber'e varışı ile Hz. Peygamber (s.a.v.)'in vefatı arasındaki devredir. Diğer bazı rivayete göre o, Resûlullah (s.a.v.)'a üç sene refakat etmiştir.[35] 'Alâ' el-Hadramî ile beraber Bahreyn'e gönderilmişdi. [36]Böylece, eğer bu gaybubeti dört seneden çıkarırsak o zaman Rasûlhıllah (s.a.v.) ile beraberliği üç sene devam etmiş olur.

Ebû Rayye'ye göre o, Resûlullah (s.a.v.)'e sâdece 21 ay refakat etmiştir. [37]O zannediyor ki, 'Alâ', Hz. Ömer (r.a.) zamanından öldüğü vakte kadar Bahreyn Valiliğinde kalmış ve Halîfe onun yerine Ebû Hureyre'yi ta'yîn etmiştir. Halbuki târihî hakikatler bu tahmine muhaliftir. 'Alâ', vazifesinden uzaklaştırılmış ve boş kalan yerine H- 9 senesinde Ebân b. Sa'îd getirilmiştir.[38]

Çok muhtemeldir ki, Ebû Hureyre (r.a.) de o zaman vazifeden ayrılmış ve Medine'ye dönmüştür. Biz onu H. 9 senesi sonunda Mekke'de haccederken görmekteyiz.[39] Bu, sâdece Ebû Hureyre tarafından iddia edilmiş değil, Abdullah İbn 'Abbas'ın da isbât ettiği bir rivayettir.[40] Binâenaleyh bu rivayeti reddedecek ve 'Alâ'nm vazifede devamlı kaldığına inandıracak hiçbir sahîh sebep yoktur.[41] Eğer 'Alâ' el-Hadramî, Bahreyn valiliğinde devamlı kalmış olsaydı, o zaman Ebû Hureyre'nin 'Alâ'dan ayrılışına mâni' olacak hiçbir mantıkî sebeb bulunmazdı.

Ebû Hureyre'yi Emevî taraftarı diye itham eden ve fakat onun Hz.AH'ye mu'ârız ve Emevîlere mütemayil olduğunu isbât edici hiçbir sahîh Hadîs gösteremeyen Ebû Rayye'nin öne sürdüğü iki noktayı daha açıklamakta fayda vardır. Ebû Hureyre (r.a.)'nin Hz. Alî taraftarı ve Emevîlere mu'ânz olarak rivayet ettiği Hadîsleri bize nakleden bizzat Ebû Rayyi'nin kendisidir.[42] Süheyl Nüshası olan 14 numaralı Hadîsi tedkîk edersek, Ebû Hureyre'nin Hayber muharebesinde Hz. Ali'yi Hz. Ömer'den daha üstün tuttuğunu görürüz. Bu sebepten onun Hz. Alî'ye karşı olduğunu söylemek inanılacak şey değildir. Bütün bu Hadîsleri, Ebû Rayye'nin yaptığı gibi,[43] Ebû Hureyre Hz. Mu'âviye'ye karşı şantaj yapmak için yaymıştır diye tefsir etmek ise tamamen saçmadır. Aynı mâhiyetdeki bir başka hezeyan da Ebû Rayye ve diğerlerinin "Ebû Hureyre Hz Muâviye ile yer, Hz. Alî ile ibadet ederdi", diye iddia etmeleridir, [44]ki bu, târihî bakımdan imkânsızdır.[45]

Ebû Rayye, Ebû Hureyre'nin dürüstlüğünden şüphe etmekte ve hükmünü, Bahreyn'den getirdiği parasını Hz. Ömer'le bölüştüğü için Hz. Ömer'in mu'âmelesine istinâd ettirmektedir.[46] Fakat bu, Hz. Ömer'in diğer birçok valiye karşı yaptığı umûmî bir mu'âmele idi.[47]

Ebû Hureyre (r.a.), Hz. Peygamber (s.a.v.) ile üç sene beraber kalmasına rağmen başka herhangi bir sahabeden daha fazla Hadîs rivayet etmiştir.

İbnü'l-Cevzî'ye göre onun rivayet ettiği Hadîsler Müsned-i Bakî'de 5374, İbn Hanbel'in Müsnedlnde 3848'dir. Ahmed Şâkir'e göre Ebû Hureyre'nin rivayet ettiği Hadîsler'in mükerrerleri çıkarılınca, geriye 1579 Hadîs kalmaktadır.[48]

Eğer o, üç yıllık bir zaman zarfında, fiilî ve kavlî Sünnetler'den mü-teşeklil 1500 Hadîsi dinleyip öğrendiyse; bu, hayatında ve bilhassa son zamanlarında çok sayıda Hadîs rivayet etmiş olmakla itham edilen Ebû Hureyre için, pek fazla sayılmaz. Zîra, Ebû Hureyre'yi tenkîd edenlerin bile hepsi onu zaman zaman medhü sena etmektedirler.[49]Hayâtının ilk yıllarında, Ebû Hureyre'nin yazılı bir Hadîs müdevve-nâtı bulunup bulunmadığını bilmiyoruz. Ancak sonraki bir devirde, onun elinde kendi kitablarının bulunduğu rivayet edilmiştir. Meselâ:

1) Hasan b. 'Amr ed-Damarî, Ebu Hureyre' de birçok Hadîs kitabı görmüştür.[50]

2) Beşîr b. Nahîk'in kendi müdevvenâtım Ebû Hureyre'nin kitabından kopya ederek meydana getirdiği söylenmiştir. Fakat bu sözün İsnadı, oldukça zayıftır.[51]

Aşağıdaki râvîler Ebû Hureyre'den yazılı olarak Hadîs rivayet etmişlerdir:

1) Abdü'l-'Aziz b. Mervân. Ebû Hureyre'nin hemen hemen bütün Hadîslerim yazılı olarak elde etmişti.[52]

2) Ebû Salih es-Sammân. Ebû Hureyre ve diğerlerinden rivayette bulundu. el-A'meş ondan 1000 Hadîs yazdı.[53] İbrâhîm en-Nehâ'î (v.96) tedvin ettiği Ebû Hureyre Hadîsleri'ni el-A'meş-Ebû Sâlih-Ebu Hureyre rivayet zinciri vasıtasıyla bir araya getirdi.[54] Bizzat Ebû Salih'in bir araya getirilmiş yazılı Hadîs metinleri bulunup bulunmadığından bir bahis yoktur. Fakat oğlu Süheyl'in ondan temin ettiği yazılı Hadîs metinleri vardır. Binaenaleyh Ebû Salih'in Ebû Hureyre'den intikal eden biraraya getirilmiş yazılı Hadîs metinlerine sahip olması pek muhtemeldir.

3) Akbe b. Ebû'l-Hasnâ', Ebû Hureyre'den bir kitab (Nüsha) rivayet

etti. Bu nüshanın bir kopyası ez-Zehebî'de bulunuyordu.[55]

4) Beşîr b. Nahîk. Topladığı yazılı Hadîs metinlerini Ebû Hureyre'den temin etti; Ebû Hureyre'ye kitabını takdim etti, hatta rivayet etmek için onun musaadeseni aldı.[56]

5) Heramâm b. Munabbih. Ebû Hureyre'den bir kitab (Sahîfe) rivayet etti, ki tahkik edilip yayımlanmıştır.[57]

6) Mervân b. Hakem. Ebû Hureyre Hadîslerini yazılı olarak topladı.

Ve bunlar Ebû'z-Za'zâ' tarafından yazıldılar.[58]

7) Muhammed b. Şîrîn. Kitab, eski bir parşömen kâğıdı üzerine ya-

zılmıştı ve şöyle başlıyordu: "Bu, Ebû Hureyre'nin bize naklettiğidir. Ebul-Kâsım (Hz. Peygamber) böyle dedi, Ebu'l-Kâsım şöyle dedi. Her on Hadîsten sonra dâireler vardı. Ebû Hureyre'nin sözleri ayrı idi". Kitab, Yahya b, Sîrîn'in nezdinde idi. Fakat Muhammed b. Şîrîn, hayâtının son zamanlarında ne kitabı olursa olsun kitabı elinde bulundurmak istemiyordu.[59]

8) Sa'îd el-Makburî. Muhammed b. 'Aclân'da, Sa'îd el-Makburî'nin Ebû Hureyre'den alıp yazmış olduğu Hadîsleri muhtevi bir kitab vardı.[60]

9) Ubeydullah b. Abdillah b. Mevheb et-Teymî. Oğlu, kendisinden bir Nüsha (kitap) rivayet etmiştir, içinde daha ziyâde zayıf Hadîsler bulunmaktadır.[61]

5. Ebû Mûsa'l-Eş'arî, 'Abdullah B. Kays [62]

Kendisinin Hadîs yazmaya hevesli olmadığı mervîdir. Hattâ talebelerinin yazdıklarını bile silmiştir.[63]

Aşağıdaki râvî ondan yazılı olarak Hadîs rivayet etmiştir:

1) Abdullah b. 'Abbas. Ebû Mûsâ bazı Hadîsleri yazmış ve onları 'Abdullah b. 'Abbas'a göndermiştir.[64]

6. Ebû Râfi' (v. yaklaşık H.36). [65]

Aşağıdaki râvîler kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet etmişlerdir:

1) Abdullah b. 'Abbas Ebû Râfi'ye gider, Hz. Peygamber (s.a.v.)'in muayyen hâdiseler dolayısıyla sâdır olan söz ve fiilleri hakkında sualler sorar ve aldığı cevapları bizzat yazar veya kölelerine yazdırırdı.[66]

2) Ebu Bekir b. 'Abdurrahman b. Hişâm. Ebû Râfi', kendisine bir kitab verdi. Kitabda, Hz. Peygamber (s.a.v.)'in ibâdet ve niyazlarına nasıl başladığı tasvir ediliyordu.[67]

7. Ebû Sa'îd El-Hudrî, Sa'd b. Mâlik (v. H.74).[68]

Ebû Sa'îd'el-Hudrî, Hz. Peygamber (s.a.v.)'in Hadîs yazmayı men ettiğini rivayet eden asıl râvîdir.[69] Hadîsleri yazılı metinler hâlinde toplamayı isteyen talebeleriyle hemfikir olmamasına rağmen[70] bizzat kendisi de Hadîsleri kaydediyordu. [71]Bir defasında kendisine İbn 'Abbas'ın Hz. Peygamber (sav)'in Hadîslerine muhalif olarak verdiği fetvasından söz ediliyordu. Bunu söyleyene dedi ki: "Ona yazalım; sonra kimseye böyle bir fetva vermesin.[72] Ebû Sa'id eî-Hudrî'nin 'İbn Abbas'a yazıp yazmadığını bilmiyoruz; ancak İbn 'Abbas daha sonra fetvasını değiştirmişdir. Eğer o, mektup yazmış olsaydı, Hz. Peygamber (s.a.v.)'in Hadîsine atıfta bulunmuş olurdu.[73]

8. Ebû Şâh (Yemenli).

Ebû Şâh, Hicretin 8. senesinde Mekke'de, şehrin fethi münasebetiyle Hz. Peygamber (s.a.v.)'in bir hutbesini

dinliyordu. Rasûlullah (s.a.v.)'dan bu hutbenin yazılmasına müsaade edilmesini istedi. Resul-i Ekrem (s a v.) bunun üzerine bir sahâbîye şu emri verdi: "Onu Ebû Şâh için yaz.[74]

9. Ebû Umâme, Sudey b. 'Aclân (Hicredden önce 10 - Hicrî 81). [75]

el-Hasan b. Câbir kendisine Hadîs yazma hususunu sordu. O da bu işi tasvîb ettiğini belirtti.[76]

10. Abdullah B. 'Abbâs (Hicret'den önce 3 - H.68). [77]

Abdullah b. 'Abbâs, ResuluIIah (s.a.v.)'ın yeğeni idi. Keskin zekâsı ve

ilim aşkı vardı. Resûl-i Ekrem (s.a.v.)'in vefatından sonra Ensar'dan olan bir sahâbîye, ilim tahsilinde kendisine iştirak etmesini teklif etti. Bu zât, 'Abdullah İbn 'Abbas'ın teklifine kahkaha ile cevap verdi ve ayrılıp gitti. Bunun üzerine İbn 'Abbas kendini ilme vakfetti.[78]

İbn 'Abbâs İslâm'ın zuhurundan sonra dünyaya gelmiş olduğu halde, Ruth'a göre "o, İslâm'dan önceki devirde bile yazabilecek kabiliyette olan birkaç Mekkeli'den biriydi.[79]

İbn 'Abbâs, sıcak ve soğuk demeden bütün gün Ashâb-ı Kiramın kapıları önünde oturur ve onlar da kendisini gördükleri zaman şöyle derlerdi: "Ey Allah Rasûlünün yeğeni!... Eğer bize birini gönderseydin senin yanına biz gelirdik". Buna İbn 'Abbas' her zaman "hayır benim sizin yanınıza gelmem lâzımdır", diye cevap verirdi. O vakit onlara Hadîsler'i sorardı.[80]

İlme o kadar çok merakı vardı ki, tek bir mesele hakkında bile otuz Sahâbîye su'âl sorard.[81]

Hadîsleri Yazması

Anlaşıldığına göre, o ne duyduysa yazmış[82] ve bazan kölelerim dahi bu maksatla çalıştırmıştır.[83] Namazdan sonra köleleriyle beraber okumak için oturur ve arkasında köleleri olduğu halde Kur'ân-ı Kerim tilâvet ederdi. Tefsîr'e muhtaç âyetlere rastlayınca onları tekrarlar ve köleleri de bunları not ederlerdi. Sonra kendisi de bunları tahkik ederdi.[84]

Öğretme Usûlü

Onun dersleri o devrin hemen hemen bütün bilgi ve mevzularını içine alıyordu. Anlaşıldığına göre o, belli mevzular için belirli günler ta'yîn ediyor, meselâ bir gün fıkıh, ertesi gün tefsir, üçüncü gün de el-Magâzî okutuyordu. [85]Tedris halkası, hac mevsiminde daha da büyüyordu. [86]Hattâ Arap olmayanların soru ve cevaplarını tercüme etmek üzere tercüman bile bulunduruyordu.[87]

İbn Abbas'ın, Hadîslerin yazılmasını tasvîb etmediği intibaını veren bazı beyanları vardır.[88] Diğer taraftan Hadîslerin yazılmasını teşvîk ettiğini gösteren ifâdeleri de mevcuttur.[89] Eğer onun, öğrenir ve öğretirken bir taraftan da edebî fa'âliyetlerde bulunmuş olduğunu dikkate alırsak, o zaman neden yazmaya taraftar olmadığını açıklayan ve Hz. Peygamber (s.a.v.)'in men edişinden ayrı olan bazı sebebleri îzah etmemiz lâzım gelir. Eli altında Hz. 'Alî'nin hukukî kararlarının bir nüshası bulunuyordu. Hattâ bunu talebelerinden biri kopya etmişti. [90]Gözleri görmemeye başladığı çok ileri yaşlarda halk ona gelir kendi kitaplarını okurdu.[91] Bilâhare, kitaplarından bazıları, köle talebesi Kureyb'in eline geçti, ondan da Mûsâ b. 'Ukbe'ye intikâl etti.[92]

Aşağıdaki râvîler, Hadîsleri ondan yazılı olarak rivayet etmişlerdir:

1)Amr b. Dînâr.[93]

2) İbn Ebû Muleyke.[94]

3) İkrime. Bu râvî, Kur'ân tefsirini de rivayet etmiştir.[95]

4) Kureyb.[96]

5) Mücâhid.[97]

6) Necdet; bir Haricîdir. Mu'ayyen bâzı su'aller sorar ve İbn Abbas da ona, hem halkın kendisini bir Haricî ile görüşüyor diye itham ettiğini söyler hem de cevap verirdi ve derdi ki: "İlmi saklamaktan (ve ağır cezasından) korkmasaydım ona cevap vermezdim".[98]

7) Sa'îdb.Cübeyr.[99]

11. Abdullah B. Ebû Evfâ (v.86). [100]

Aşağıdaki râvîler Hadîsleri ondan yazılı olarak rivayet etmişlerdir:

1) İsmail b. Ebû Hâlid. Kendisinde ondan yazdığı bazı Hadîsler vardı.[101]

2) Salim, 'Abdullah'ın kâtibi idi. İbn Ebû Evfâ, bazı Hadisleri kaydederek, Ömer b. 'Ubeydullah'a yazı yazdı. Salim, onların bir kopyasını aldı ve rivayet etti.[102]

3) Salim, arkadaşlarından birinin talebi üzerine o Hadîslerin bir nüshasını temin etti.[103]

4) Ömer b. 'Ubeydullâh. 'Abdullah b. Ebû Evfâ, Hz. Peygamber (s.a.v.)'in harb hukuku hakkındaki bazı Hadîslerim yazdı ve Ömer'e gönderdi.[104]

12. Abdullah B. 'Amr İbnül-'Âs (H. önce 27-H.63) [105]

Babasından evvel müslüman oldu.[106] Hicretin 7. yılında Medine'ye hicret etti. İbranî dilini biliyordu.[107]

Yermuk'de Ehl-i Kitâb'a âit bazı kitablar buldu. Okudu[108] ve bunlardan bazı bilgiler aktardı. Belki de o bu kitabları, hayatının ilk devirlerinde bir Kitabî olan Yermûk'lü Saric ile beraber tetkik etmiştir.[109]

Edebî Fa'âliyetler:

Ashâb-ı Kirâm'm Hadîsler'i yazdıklarını öğrendi.[110] Bu fa'âliyet onun tecessüsünü artırdı. Bu sefer kendisi de Hz. Peygamber (s.a.v.)'den ne duyduysa yazmaya başladı. Arkadaşlarından bazıları, herşeyi yazmasına muhalefet ettiler. Rasûlullah (s.a.v.) bazan öfkeli bir halde bulunabildiği gibi bazan da yazılmasına pek lüzum olmayan bir söz söylemiş de olabilir dediler. Bunun üzerine Abdullah Hz. Peygamber (s.a.v.)'den müsaade istedi ve meseleye açıklık getirmek için her zaman herşeyi yazıp yazamayacağım sordu. "Yazabilirsin" cevabını aldı.[111]Kitabına es-Sahîfetü's-Sâdıka adını verdi.[112]

Bundan başka Hz. Peygamber (s.a.v.)'in Hz. Ebû Bekir'e öğrettiği bazı Hadîsleri de yazdı.[113] Aynı şekilde Hz. Ömer'in fetvalarını topladi. [114]İyi bir kitab kolleksiyonu vardı.[115] Belki Hz. Peygamber (s.a.v.)'in hayatı ile Magâzî ve kadîm tarih üzerine bazı risaleler de tedvîn etmişti.[116] Talebelerine Hadîsleri daima imlâ ettirirdi.[117]

Aşağıdaki râvîler Hadisleri kendisinden yazılı olarak rivayet etmişlerdir:

1) Abdurrahmân.[118]

2) Ebû Sabra, 'Abdullah kendisine imlâ ettirmişti.[119]

3) Abdurrahmân b. Selem el-Cumahî.[120]

4) Şu'ayb b Muhammed b 'Abdillâh. Abdullah b Ömer'in torunu. Daha sonra bütün bu kitablara Abdullah'ın torununun torunu olan 'Arar b. Şu'ayb sâhib oldu.[121]

5) Safî b. Mânf. 'Abdullah'dan kalma iki kitabı vardı.[122]

13. Abdullah İbn Mes'ûd (V.H.32). [123]

Rivayete göre, Abdullah İbn Mes'ûd Hadîslerin yazılması taraftarı değildi; hattâ kitablanndan birini silmişti.[124]

Yazılı Metinler

Abdullah İbn Mes'ûd Hz. Peygamber (s.a.v.)'in zamân-ı saadetlerinde sadece Kur'ân ile teşehhüd ve istihare namazını yazdıklarını söylemektedir.[125] Fakat, [bizce] teşehhüdün yazılması ile öteki Hadîslerin yazılması arasında hiçbir fark olmaması lâzımdır.

Oğlu bir kitab getirdi ve Allah'a yemin ederek kitabın babasının kendi el yazısı ile yazılmış olduğunu söyledi.[126]

14. Abdullah İbn Ömer İbni'l-Hattâb (H.önce 10-H.74). [127]

Abdullah İbn Ömer, çok sayıda Hadîs rivayet etmiştir. Onların nakcok titiz davranmış, o kadar ki, mânâda meydana gelen farklılığa 1 &men kelime düzeninin değiştirilmesine müsaade etmemiştir.[128]

En ehemmiyetsiz hususlarda bile Resûl-i Ekrem 'in (sav) sünnetini kkiyle takip etmiş olmakla meşhurdur.[129] Binaenaleyh hareketleri nü-mûne olarak kabul edilmiştir.[130]

'Abdullah İbn Ömer, siyâsî mücadeleler içine girmeyip, kazanan herkesin arkasından dua etti.[131] Ancak onların davranışlarını hiçbir zaman tasvip etmedi. Hatta Haccâc'ı, binlerce kişinin huzurunda tel'in etti.[132]

'Abdullah İbn Ömer'in kitablan vardı. [133]Bunlardan biri Hz. Ömer'e ait olmakla beraber kendisinde duruyor ve bunu Nâfi'ye muhtelif defalar okutturup dinlemiş bulunuyordu.[134] Bir gün bir zât gelip bütün Hadîsleri kendisi için yazmasını rica etti. Ona bunun çok uzun bir iş olduğu cevabını verdi. Sonra [bu örnek] davranışı hakkında ba'zı nasihatlerde bulundu.[135]

Aşağıdaki râvîler ondan Hadîsleri yazılı olarak rivayet etmişlerdir:

1) Cemîl b. Zeyd et-Tâ'î. Medine'ye gitmişti. Belki de İbn Ömer'in vefatından sonra idi. Hadîslerini şuradan buradan topladı[136]

2) Nâfi'. İbn Ömer'in himaye ettiklerindendi[137]

3) Sa'îd b. Cübeyr.[138]

4) Abdülazîz b. Mervân.[139]

5) Abdü'l Melik b. Mervân[140]

6) Ömer b. 'Ubeydullah.[141]

7) Suriye'deki arkadaşlarından biri.[142]

Abdullah İbn Ömer'in de Hadîslerin yazılmasına muhalif olduğu söylenmiştir. [143]Bu faraziye, İbn Cübeyr'in bir ifâdesine dayanmaktadır. Buna göre İbn Cübeyr, İbn Ömer'e bir risalede yazılı su'aller sormuştur.

Eğer onları bilseymiş aralarındaki münasebetler son bulacakmış[144]Bu sadece İbn Cübeyr'in intihaldir. Halbuki İbn Ömer'in tahkikatı bu mülâhazaya tamamen zıttır.[145]

15.Abdullah İbn Zübeyr (H.2-73). [146]

Aşağıdaki râvîler kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet etmişlerdir:

1) Abdullah b. 'Utbe. İbn Zübeyr, bazı fetvalar hakkında kendisine mektup yazdı ve mektuba Hz. Peygamber (s.a.v.)'in Hadîslerini de dere etti.[147]

16. Âişe, Ümmü'l-Mü'minîn (v. H. 58). [148]

Hz. 'Âişe birçok Hadîs rivayet etmiştir. Onun onların nasıl okunacağını bildiği muhakkaktır. Fakat nasıl yazılacaklarını bilip bilmediği hakkında birşey söylemek zordur. Kendisine sorular sorulduğu ve bu sorulara yazılı cevaplar verdiği birçok defa zikredilmiştir. Ancak ketebet (yazdı) kelimesi, onun yazdırdığı mektublar için de kullanılmış olabilir.

Hz. 'Âişe, Hz. Peygamber (s,a.v.)'e âit iki mektub Kitâbân rivayet etmiştir. Bunlar kılıç hâdisesinde ortaya çıkmışlardır.[149]

Aşağıdaki râvîler kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet et-mislerdir:

1) Mu'âviye. Hz. 'Aişe'ye mektup yollayarak muhtelif defalar kendisine Hadîs yazıp göndermesini istedi. Bunun üzerine Hz. 'Âişe de Hadîsleri yazıp Hz. Mu'âviye'ye gönderdi.[150] Yeğeni 'Urve. 'Urve, Hz. 'Âişe'nin Hadîslerini yazardı. [151]Ziyâd b. Ebî Süfyân. Hz. 'Aişe'ye mektup yazıp Hadîs sordu. Hz. 'Âişe'nin cevabını biliyoruz; fakat cevap yazıp yazmadığı sarih değildir.[152]

17 Alî B. Ebî Tâlib (H.önce 23-H.40) [153]

Hz. 'Alî, Rasûlullah (s.a.v.)'ın kâtiblerinden biriydi. Hz. Peygamber bir defasında ona [Hadîs], imlâ ettirdi, o da yazı için hazırlanmış hayvan derisi parçasının her iki tarafına yazdı.[154]

Hz. 'Alî'de Hz. Peygamber (s.a.v.)'den intikâl eden bir Sahîfe vardı kd birçok râvî tarafından zikredilmiştir, meselâ:

1) Ebû Cuhayfe.[155]

2) Ebu't-Tufeyl.[156]

3) el-Eşter.[157]

4) el-Hâris b. Suveyd.[158]

5) Câriye b. Kudâme[159].

6) Kaysb.'Abbâd.[160]

7) Târik b. Şihâb.[161]

Hz. 'Ali'de, Hz. Peygamber (s.a.v.)'in zekât ve vergi hakkındaki kitabı vardı.[162] Talebelerini yazmaya teşvîk ediyordu.[163]

Aşağıdaki zevat-ı kiram ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Abdullah b. 'Abbâs. Hz. 'Alî'nin yazılı fetvalarına sahipti.[164]

2) Atâ b. Ebî Ribâh.[165]

3) el-Hâris el-A'vâr.[166]

4) Hasan b. 'Alî. Elinde Hz. 'Alî'nin yazılı fetvaları vardı. [167]

5)Hucrb.'Adî.[168]

6) Hılâs b. 'Amri'l-Hacerî. [169]

7) Mücâhid.[170]

8) eş-Şa'bî.[171]

18.Amr B. Hazm (v.50'den sonra). [172]

Hz. Peygamber (s.a.v.) tarafından Necrân valisi tâyin edilmişti.[173]

Elinde Rasûlullah (s.a.v.)'den kalan bir mektub yani bir kitab vardı. Namaz vakitlerinden, nasıl ibadet edileceğinden; abdest, ganimet, vergi, zekât, diyet vs.den bahsediyordu.[174]

'Amr b. Hazm, Rasûlullah (s.a.v.)'in mektublarım derlemiş ve oğlu tarafındanda rivayet edilip, İbn Tûlûn'un kitabı ile beraber tab' edilmiştir.[175]

19. Enes İbnü Mâlik (HÖ.10-93). [176]

Resûl-i Ekrem (s.a.v.) Medine'ye hicret ettikleri zaman Enes b. Mâlik on yaşındaydı. Bu şehirde O'na bütün hayat boyunca hizmet etti.

Kendisinden Hadîs rivayet eden veya Hadîs cem eden talebelerinin uzun bir listesi vardır. Hicrî birinci asrın sonuna kadar yaşadığı için okuttuğu talebe sayısı gittikçe arttı. Buna rağmen ona bazı yanlış kitablar ve mevzu' Hadîsler de atfedilmiştir.Oğullarına Hz. Peygamber (s.a.v.)'in Hadîslerini yazmalarını ve öğrenmelerini tavsiye ederdi.[177] Derdi ki: "Yazmayan kişinin bilgilerini değerlendirmiyoruz.[178] Burada bilgi, Hz. Peygamber (s.a.v.)'in Hadîsleri demektir.[179]

Kîtablan

Hubeyre b. 'Abdurrahmân diyor ki: "Enes b.Mâlik, Hadîs rivayet ettiği ve etrafına birçok kimse toplandığı zaman kitablar getirir ve onları halka, 'bu Hadîsleri Hz. Peygamber (s.a.v.)'den duydum, sonra yazıp kendisine okudum' diyerek devrederdi".[180]

Aşağıdaki zevat, kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet eden râvîlerdir:

1) Târih ü 'I- Vâsıt'da görüldüğü gibi birçok talebe ondan Hadîs yazmıştır.[181]

2) Abdullah b. Dînâr. Enes b. Mâlik'den intikal eden uzun bir kitabı vardı.[182]

3) Abdülmelik b. 'Umeyr.[183]

4) Enes b. Şîrîn. Enes b. Mâlik, kendisine zekât hakkında Sünnetü Ömer'i yazdı.[184]

5) Humeyd.[185]

6) İbrâhîm b. Hudbe. Enes b. Mâlik'den intikal eden bir Nüshası (kitabı) vardı.[186]

7) Kesîr b. Selîm.[187]

8) Mûsâ b. 'Abdullah et-Tavîl.[188]

9) et-Teymî.[189]

Muharref nüshalar.

1) Abân. [190]

2) el-'Alâb. Zeyd.[191]

3) Dinar b. Abdillâh el-Ahvâzî.[192]

4) Hâlid b. Ubeydi'l-Basrî.[193]

5) Haraş b. Abdillâh.[194]

20. Ensârdan Biri, İsmi Meçhul

Rasûlullah (s.a.v.)'e , hafızasının zayıf oluşundan şikâyet etti; sizden duyduklarımı hatırlayamıyorum dedi. Bunun üzerine Rasûl-i Ekrem (s.a.v.): "Sağ el yardımcın olsun" buyurdular. [195]Hafızasından şikâyet eden bu sahabenin Hadîs yazıp yazmadığı belli değildir, ancak yazmış olması çok muhtemeldir.[196]

21. Esma Bintü 'Umeys (v. H.40 dan sonra). [197]

Esma (r.a.h)'nın nezdinde, Rasûlullah (s.a.v.)'in Hadîslerine âit bir kolleksiyon vardı.[198]

22. El-Berâ'b. Âzib (V. 72).[199]

Kendisinden ders alan talebeler Hadîs yazarlardı.[200]

23. Ed-Dahhâk B. Sufyân El-Kelbî

Hz. Ömer (r.a.)'e , kendi görüşüne aykırı bir mîras mevzuunda mektup yazdı. Bu mektuba RasûluUah (s.a.v.)'in bu husustaki bir mektubunu da iktibas etti.[201]

24. Ed-Dahhâk B. Kays B. Hâlid (H.65 yılında şehîd edildi). [202]

Aşağıdaki râvîler ondan yazılı olarak

Hadîs rivayet etmişlerdir:

1) Kays b. el-Heysem. ed-Dahhâk'm Kays'a yazdığı bir mektubta Ra-sûlullah (s.a.v.)'ın Hadîsleri yer alıyordu.[203] Bu Hadîsler Ahmed İbn Hanbel'in Müsnedinde sâdece onun tarafından rivayet edilmişlerdir.[204]

25. Rasûlullâh (S.A.V.)'In Kızı Fâtıma (v. H.ll)

[Ümmül-Mü'minîn] Hz. Fâtıma (r.a.h.), Rasûl-i Ekrem (s.a.v.)'den bazı Hadîsler yazmıştır.[205]

26. Kays'ın Kızı Fâtıma.[206]

Aşağıdaki râvîler kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet etmiştir:

1) Ebû Seleme. Fâtıma, kendisine Hadîs imlâ ettirmiş, Ebû Seleme de yazmıştır.[207]

27. Hasan B. 'Alî (H.Ö.3-H.50).[208]

Hz. Hasan (r.a.) oğullarım ve yeğenlerini Hadîs yazmaya teşvik etmiştir.[209] Nezdinde bir kitab vardı. [210]Bu kitabın, sâdece Hz. 'Alî'den mi, yoksa diğerlerinden de mi Hadîs ihtiva ettiği sarîh değildir.[211]

28. Ttbân B. Mâlik (Hz. Mu'âviye zamanında vefat etti). [212]

Hadîs-i şerifler tebliğ ediyordu. Bunlardan bazıları Enes b. Mâlik'in dikkatini çekti ve oğluna yazmasını tenbih etti.[213]

29. Câbir B. 'Abdillâh b. 'AMR (HÖ.16-78).[214]

Medîne-i Münevverede vefat eden sahâbe-i kiramın sonuncusudur. [215]Hac hakkında bir risale tanzim etmiştir.[216]

Birçok talebe bir araya topladıkları Hadîsleri Câbir'den te etmiştir. Aşağıdaki zevat onlardandır:

1) Abdullah b. Muhammed b. 'Akıl.[217]

2) Ebû Süfyan.[218]

3) Hasanü'l-Basrî[219]

4) İbnül-Hanefîye[220]

5) Muhammed b. 'Alî[221]

6) Muhammed b. Müslim, Ebu'z-Zubeyr (V. 126). Ebu'z-Zubeyr'in iki kitabı vardı. Bunlardan birini Câbir'dert duyduğu Hadîsler teşkil ediyordu. Diğeri ise Câbir'den duyduğu Hadîsler değildi. Birinci kitab, el-Leys b. Sa'd tarafından rivayet edilmiştir.[222]

7) Mücâhid.[223]

8) Katâde b. Di'âme.[224]

9) eş-Şa'bî.[225]

10) Süleyman b. Kays el-Yeşkurî (v. 70-80).

Süleyman b. Kays el-Yeşkurî, Câbir'den bir sahîfe yazmıştır. [226]Daha sonra bu, birçok ulemâ tarafından nakledilmiştir.

11) Vehb b. Münebbihzie.[227]

30. Câbir B. Samure (V;74).[228]

Bazı Hadîsleri yazmış ve 'Âmir b. Sa'd'a göndermiştir.[229]

31. Câbir B. Abdillâh El-Becelî (v.H. 54)[230]

Bir mektuba bir kısım Hadîs yazıp Mu'aviye'ye göndermiştir.[231]

32. Mu'âz B. Cebel (H.Ö. 20-H.18).[232]

Mûsâ b. Talha, Mu'âz b. Cebel'in Hz. Peygamber'den (sav) sadaka larla ilgili olarak intikâl eden kitabı'nın bir nüshasına sahip olduğunu söylemiştir.[233]

1) İbn 'Â'iz, ondan kitablar temin etmiştir.[234]

33. Mu'âviye B. Ebî Süfyân (Vh. 60).[235]

Mervan'a gönderdiği mektubda Rasûlullah (s.a.v.)'in bir Hadîsini de rivayet etti.[236] Birçok sahabeye meselâ Hz. 'Âişe ve Mugîse'ye kendisi için Hadîs yazmalarını rica etti.[237]

Ebû Süfyan edebî zevk sahibiydi. 'Ubeyde b. Şerye'den, hikâye ettiği İslâmdan evvelki târih ve şiiri yazmasını taleb etti.[238]

34. El-Muğîre B. Şu'be (V.50).[239]

Aşağıdaki râvî ondan Hadîsleri yazılı olarak rivayet etmiştir:

1) Mu'âviye kendisi için Muğîre'den bazı Hadîsleri yazmasını istedi. O da yazıp Mu'aviye'ye gönderdi.[240]

35. muhammed b. mesleme el-ensârî (HÖ. 31-H.46). [241]

Vefatından sonra, kılıcına yapışık vaziyette olan ve Hadîsler yazılı bulunan bir sakîfe'si ortaya çıktı.[242]

36. en-Nu'mân B. Beşîr (H.64).[243]

Aşağıdaki râvîler Hadîsleri kendisinden yazılı olarak rivayet etmişlerdir:

1) Kays b. Heysem. en-Nu'man, bir kısım Hadîsleri yazıp kendisine göndermiştir.[244]

2) Halîl b. Salim. en-Nu'man'ın kâtibidir. en-Nu'man için yazdığı Hadîsleri oğlu Yezîd b. Nu'man'a göndermiştir.[245]

37. Râfi' B. Hadîc (HÖ.12-74)235.

Medîne-i Münevvere'nin kudsiyetine dâir Hz. Peygamber (s.a.v.)'den rivayet edilen yazılı bir Hadîs'e sâhib bulunuyordu.[246]

38. Sa'd B. 'Ubâde (v.15). [247]

İslâm'dan evvelki devirde bile yazı yazmasını biliyordu.[248] Hadîsleri bir kitab hâlinde topladı. Daha sonra, bu kitabdan alınan bir Hadîs-i şerif, ailesinden birçok kimse tarafından rivayet edildi.[249]

39. Sehl B. Sa'd Es-Sa'dî (HÖ.9-H.91).[250]

Seleme b. Dînâr ile Ebû Hazım, Sehl'in Hadîsleri'ni biraraya toplamışlar ve bunlar İbn Ebî Hazım tarafından da rivayet edilmişlerdir.[251]

40. Selmânü'l-Fârisî (v.32).[252]

Bazı Hadîsler'i yazmış ve Ebu'd-Derdâ'ya göndermiştir.[253]

41. Samure B. Cündüb (v. 59).[254]

Bildiği Hadîsler'i yazmış ve bunlar daha sonra birçok ulemâ tarafından rivayet edilmişlerdir.

Aşağıdaki râvîler, kendisinden Hadîsler'i yazılı olarak rivayet edenlerdir:

1) el-Hasanü'1-Basrî. Ayrıca, Samûre'nin kitabını da rivayet etmiştir.[255]

2) Mervân b. Ca'fer b. Sa'd b. Samûre.[256]

3) Muhammed b. Şîrîn. Samûre'nin kitabını biliyordu. Hattâ onu medhetmiştir. [257]Ancak onu Samûre'den mi yoksa başkasından mı temin ettiği hususu sarîh değildir.

4) Süleyman b. Samûre. Babasından uzun bir Kitab rivayet etmiştir. [258]Bu eserin bir kısmı Taberânî'nin Mu'cemü'l-Kebîr'mde hâlâ mahfuzdur.[259]

42. Subey'ael-Eslemiye

Aşağıdaki râvîler bu hanım sahabeden Hadîsleri yazılı olarak rivayet etmişlerdir:

1) Amr b. 'Utbe.

2) Mesrûk. 'Amr b. TJtbe ile Mesruk, Subey’a el-Eslemiye'ye yazdıkları mektubda, Hz. Peygamber (s.a.v.)'in iddet ile ilgili Hadîsle-ri'ni sormuşlardır. O da bunun üzerine onlara gönderdiği mektubda Hadîsler'in bütün teferruatını ve Rasûlullah (s.a.v.)'in e-mirlerini yazmıştır.[260]

43. Şeddât B. Evs B. Sabit ( HÖ.17-58). [261]

Şeddât, Şâir Hassan b. Sabitin yeğeniydi. Hacca giderken iki arkadaşına Hadîs imlâ ettirdi.[262]

44. şamgûn el-ezdî, el-Ensârî

Bazı kitabları {suhufü) vardı. îlk defa papirüsün her iki tarafına yazmış, sonra onları bir araya koyarak sıkıştırıp dikmiştir.[263]

45.Ubeyb.Kab ( v.22). [264]

Rasulûllah (s.a.v.)'ın en kadîm sahabelerinden biridir. Kur'ân-ı Kerîm ilimlerine vukufu ile meşhurdur.

Aşşadaki zevat ya onun kitablarını rivayet etmişler veya kendi kolleksiyonlannı ondan temin etmişlerdir:

1) Kufey’ b. Mihrân (v. 91). Ubey b. Ka'b'dan Kur'ân'ı Kerîm tefsirine dâir uzun bir kitap-rivâyet etmiştir.[265]

2) Samûre ve 'İmrân, Hz. Peygamber (s.a.v.)'in ibadet hususundaki bazı fiilleri hakkında ihtilâfa düştüler. Bunun üzerine Ubey b. Ka'b'a mektup yazıp meselenin aslını sordular. O da verdiği cevapta Samûre'nin dediklerini tey'id etti.[266]

46. Ömer İbnü'l -Hattâb. İkinci Halîfe (HÖ. 40- H.23).

'Urve'den rivayet edildiğine göre Hz. Ömer (r.a.) Hadîsler'in devlet himayesinde yazılmasını istemiştir. Sahâbe-i kiramla istişare etmiş, onlar da bu teklife ittifakla evet demişlerdir. Ancak bu meseleyi yeniden enine boyuna düşündükten sonra vazgeçmiştir.[267] Hattâ Yahya b. Ca'de'den rivayet edildiğine göre, bir ta'mîm yayımlayarak, yazılı Hadîs metinleri olanlardan onların yakılmasını bile istemiştir [268]Buna çok yakın bir beyan da Kasım b. Muhammed'in ifadesidir.[269] [Hadislerin yazılmasına muhalif görünen] Bu beyanların üçü de mürsel'dir. Yani Hz. Ömer'le râvîler arasındaki silsile meçhuldür.

'Urve'nin ifâdesini rivayet eden râvîler şunlardır: İbn Vehb-Yûnus-ez-Zuhrî-'Urve-'Ömer.

Ebu'l-Yemân-Şu'ayb-ez-Zuhrî-'Urve-Ömer.

A. Rezzâk-Ma'mer-ez-Zuhrî-'Urve-Ömer.

Kabîsa-es-Sevrî-Ma'mer-ez-Zuhrî-Urve-Ömer.

el-Firyâbî-es-Sevrî-Ma'mer-ez-Zuhrî-'Urve -İbn Ömer-Ömer.[270]

Şimdi iyice anlaşılmıştır ki, ne el-Firyâbî'nin meslekdaşı olan Kabî-sa, ne Ma'mer'in diğer talebeleri ve ne de ez-Zuhrî'nin talebelerinden herhangi biri İbn Ömer'den söz etmişdir. Binâenaleyh, İbn Ömer'i yanlışlıkla dâhil eden el-Firyâbî'dir; onun için bu, bir Mürsel Hadîs'dir ve delîl sayılacak bir kuvvette değildir. Diğer bir husus da, Kur'ân-ı Kerîm'in öğretilmesi için mektebler açılmasına ve oraya buraya muallimler gönderilmesine rağmen,[271] bu merkezlere yazılı Kur'ân nüshalarının henüz temin edilmemiş olmasıdır. Bundan dolayı Hz. Ömer (r.a.)'in, yüce Kitâb-ı Mübîn dikkat ve alâka beklerken, hadîsler'in yazılmasına öncelik tanımış olacağına inanmak kolay değildir.

Maamâfih, eğer bu rivayeti hiçbir münakaşaya girmeden tamamen doru olarak kabul edersek, o zaman, Hadîsler'in yazılmasının Hz. Peygamber (s.a.v.)'in emirlerine muhalif bir hareket olarak düşünülmediği ortaya çıkar. Zîra aksi takdirde, Ashâb-ı Kiram Hz. Ömer'le bu mevzuda tereddütsüz hemfikir olamazlardı.

Keza, Hz. Ömer'in Kurân-ı Kerîm'den başka hiçbir şeyin yazılmasını istemediğini söylemek de yanlıştır. O, Küfe valisinden belli bir şiirin yazılmasını istemiş,[272] ve hatta Ensâr'a İslâm'dan evvelki ve sonraki dönemlere âit şiirlerini yazmalarına müsaade etmiştir.[273] Resmî iş hayatında kayıd usûlünü ihdas eden de Hz. Ömer'dir.[274]

Onun, Hadîsler'in rivayet edilmesine karşı çıktığı[275] ve bu yüzden de, çok sayıda Hadîs rivayet eden İbn Mes'ûd, Ebû Zer ve Ebu'd-Derdâ'ya mâni olduğu farz edilir[276]

Bu râvîler tarafından rivayet edilen Hadîsler sırası ile 848, 280 ve 179'dur.[277] Son iki sayı çok azdır. Hz. Ömer bizzat kendisi İbn Mes'ud[278] ve Ebu'd-Derdâ'yı,[279] ayrı ayrı Küfe ve Şam'a muallim olarak göndermiş ve İbn Mes'ûd'u haddinden fazla medh u sena etmiştir. Yine, rivayete göre o; Ashâb'a, Kur'ân-ı Kerim [âyetleriyle karışmasın diye], Hadîsler'i rivayet etme faaliyetini azaltmalarını tavsiye etmiş ve aynı tavsiye me-yânında onları abdestten de haberdar etmiştir. Öyle anlaşılıyor ki, Hz. Ömer sanki onlara, o günlerde [Kur'ân-ı Kerîm'deki] Kıssalar'la. karışmaları pek muhtemel olan Magâzîler'in "harb hâtıralarının anlatılmasını değil, amelî hayatla alâkası olan Hadîser'in rivayetini teklif etmişti.[280] Şu halde, Hz. Ömer (r.a.) halka Kur'ân'ı ve Sünnet'i öğretmek üzere mu'allimler gönderdiğine göre,[281] nasıl olur da halkı Sünnet'i öğrenmekten men eder? Üstelik yine onun halkı Hadîsleri yazmaya teşvik ettiği de mervidi.[282]

Resmî mektublarmda, bizzat kendisi Hz. Peygamber (s.a.v.)'den Hadîsler nakletmiştir.[283] Hattâ o kadar ki, Hz. Ömer, âdeta Hz. Peygamber (s.a.v.)'den intikâl eden vergi ve mâlî meseleler, ile alâkalı muhtelif

Hadîsleri toplayıp bir araya getirmiştir. [284]Bu daha sonra İbn Ömer'in eline geçmiş ve hizmetçisi tarafından kendisine müteaddit defalar okunmuştur.[285]

47. Useyd b. Zahîr. [286]

Hz. Peygamber (s.a.v.)'in hukukla ilgili olan Hadîslerini yazmış ve bunları Mervân'a göndermiştir.[287]

48. Vâsıla b. el-Aska' ( HÖ. 22-83). [288]

Talebelerine Hadîsler imlâ ettirmiştir.[289]

49. Zeyd B. Erkâm (v. 66). [290]

Bir mektuba yazdığı Hadîsleri, Enes b. Mâlik'e göndermiştir.[291]

50. Zeyd B. Sabit (v. 45).

İbranî dilini ve diğer lisanları biliyor ve Hz. Peygamber (s.a.v.) için hem Arapça hem de yabancı dillerde katiblik yapıyordu. [292]Hadîsler'in yazılmasına muhalif olduğu söylenmiştir. Mervân, Zeyd b. Sâbit'den mervî olan Hadîsleri kendisine sormadan yazınca, Mervân'a Hz. Pey-gamber'den (sav) bir hadîs-i şerîf okumuştur.[293] Halbuki bu Hadîs-i şerifin râvîsi olan el-Muttalib b. Hantab, Zeyd'i hiç görmemiştir. Binaenaleyh Hadîs mu'teber değildir. Bu arada diğer bir râvî olan eş-Şabî de yazılı olan herşeyin Hz. Peygamber (s.a.v.)'in Hadîsleri olamayacağını, ancak Zeyd'in şahsî görüş ve kararları olabileceğini iddia edip şöyle demiştir: "Mervân! affedersiniz, o benim görüşümdür.[294] Kabul edilmesi zor olmakla beraber bütün mesele budur. Ancak söylenenlerin aksine olarak biz onun müsbet tavrının deliline de sahibiz. Meselâ:

1) Zeyd b. Sabit, Halife Ömer'in ricası üzerine, mîrasda dedelerin hisselerinin ne olacağı hususundaki fıkhı görüşlerini yazmış ve Hz. Ömer'e teslim etmiştir.[295]

2) Zeyd b. Sabit, ilk ferdiz kitabini tedvîn etmiştir. [296]Kitab, kendi oğlu Hârice b. Zeyd[297] ile Kabîsa[298] tarafından rivayet edilmiştir. Hatta eserin giriş kısmı, et-Tâberânî'nin Mu 'cem 'inde hâlâ mahfuzdur.[299]

Aşağıdaki râvîler, Zeyd. b. Sâbit'ten Hadîsleri yazılı olarak rivayet etmişlerdir:

1) Ebû Kilâle.[300]

2) İsimsiz talebeler. Kesîr b. Salt, Zeyd b. Sâbit'in yanında yazı yazan kimseleri görmüştür.[301]

3) Kesîr b. Eflah. Zeyd'in derslerini yazardı.[302]

II- HİCRİ BİRİNCİ ASIRDAN SONRAKİLERİN YAZDIKLARI VE ONLARDAN YAZANLAR

1. Ebân b. Osman (20-105). [303]

İlk el-Magâzî tedvîn edenlerden biridir.el-Muğîre b. 'Abdurrahmân bu eserin bir nüshasına sahipti, ki kendisine okunmuş ve kendisi de oğullarına öğrenmelerini tavsiye etmişti.[304]

2. 'abdullah b. Hürmüz (40-100)

Ebû Hureyre'den Hadîsler rivayet etmiştir.[305] Bizzat yazdığı Hadîsleri Temim el-Ceyşânî'ye göndermişti.[306]

3. Abdullah B. Muhammed b. 'Alî, Ebû Hâşim (50- 99). [307]

Hadîsleri babasından (v. 73) rivayet etmiştir.

1) Muhammed b. 'Alî b. 'Abdillâh b. 'Abbâs'da, Ebû Hâşim'in kitabla-rı vardır.[308]

4. Abdullah b. Rabâh el-ensârî (10-90). [309]

Ubey b. Ka’b (v. 22)'dan rivayette bulunmuştur.

Aşağıdaki râvîler 'Abdullah b. Rabâh'dan yazılı olarak Hadîs etmişlerdir:

1) Ebû Imran.[310]

2) Abdülmelik b. Habîb el-Ezdî.[311]

5 ) Abdullah B. Sahbara El-Ezdî (1-65). [312]

Hz. Ömer (v. 23)'den Hadîs rivayet etmiştir.

Abdülkerim b. Ebi'l-Muhârik, Hadîsleri yazılı olarak 'Abdullah b. Sahbara'dan rivayet etmiştir.[313]

6. Abdurrahmân B. 'Abdullah B. Mes'ûd (25-79). [314]

Babasından (v, 33) ve Hz. 'Alî'den bir kısım

Hadîs rivayet etmiştir.Kendi yazdığı ve hem Hadîsleri hem de İbn Mes'ûd'un sözlerini ihtiva eden bir kitab oğlu Ma'an'da bulunuyordu.[315]

7. 'Abdurrahmân B. 'Âyiz (1-80). [316]

Mu'âz b. Cebel (v. 18)'den rivayette bulunmuştur. Hıms'da çok itibar gören kitabları vardı.[317] Irak'a gitti, burada Kûfe'li ve Basra'lı birçok talebe kendisinden Hadîsleri yazılı olarak rivayet etti.[318]

8. Abdullah b. Ganm (1-78). [319]

Meysere, Hadîsleri kendisinden yazılı olarak te'min etmiştir.[320]

9. Abdurrahmân B. Mull, Ebû Osman En-Nehdî (HE.35-95). [321]

Süleyman et-Teymî, Hadîsleri kendisinden yazılı olarak rivayet etmiştir.[322]

10. (Abîde b. 'Amr el-Selmânî (H.E.10-72). [323]

Birçok kitabı vardı. Başkalarının onlarla meşgul olurken hata yapacaklarından korktuğu için, ölüm yatağında iken kitaplarının yakılmasını veya silinmesini istemiş[324] ve talebelerinden, yanında yazmakta olan İbrahim'e, kendi kitaplarından hiçbirisini devamlı olarak muhafaza etmemesini emretmiştir.[325]

İbn Sîrîn'e âit tenakuzlu bir rivayet vardır. Buna göre o, sadece yazmaktan değil, aynı zamanda kitab okumaktan da nefret etmektedir. [326]Ancak aynı İbn Şîrîn, kendisinin Etrafa [gönüllü kimseler] sahip olduğunu ve Hadîsleri 'Abîde'den rica ettiğini söylemektedir.[327] Bundan başka, müşkilâtı olduğu zaman, Sureyh ona yazmıştır.[328] Bütün bu rivayetleri dikkate alınca insan, İbn Sîrîn'in Hadîslerin yazılmasına mahâlif olmadığı kanâatine varmaktadır. Onun bazı muayyen zaman ve şartlar altında bunu tasvip etmemesi gayet tabf dir. Zîra öğretim usulü dâima değişiyordu.[329]

11. Ebıtl-Melîh b. Usâme el-Huzalî (35-98). [330]

Ebul -Melih, Hadîsleri yazardı.[331]

12. Ebû Kılâbe-'Abdullah b. Zeyd el-Basrî (40-104). [332]

Ebû Kılâbe, Hadîs yazma meraklısıydı.[333] Vefatı sırasında birçok kitabı vardı. Bu kitablar Eyyûb'a teslim edildi. O da, bir at yükü tutan[334] bu kitabların taşınmaları için 15 dirhem ödedi.[335]

Aşağıdaki râvîler hadisleri ondan yazılı olarak rivayet etmişlerdir:

1) EyyÛb.[336]

2) Katâde[337]

3)Yahyâb.EbîKesîr.. [338]

13. Ebû Seleme b. 'abdirrahmân (32-104).[339]

Ebû Seleme, mektebden talebe alır, evine götürür; onlara Hadîs imlâ ettirirdi[340]

1) Yahya b. Ebî Kesîr ondan bir nüsha rivayet etmiştir" [341]

14. Âmir b. Abdillâh b. Mesttd (25-83).[342]

Hz. Peygamber (s.a.v.)'in bazı Hadîslerini ve İbn Mes'ûd'un bir kısım tatbikatını yazıp Yahya b. Ebî Kesîr'e gönderdi.[343]

15. Amir b. Şerâhil b. 'Abdi'ş-Şa'bî (19-103).[344]

İlk musanniflerden biridir. Kadı olduğu için belki de böyle olmaya mecburdu. Daha ziyade hafızasına güveniyor ve Hadîsleri hiçbir zaman yazmadığını ve kimseye de tekrarını rica etmediğini söylüyordu.[345]Tabia-tıyle, unuttuğu çok Hadîs oluyordu.[346] Bu yüzden talebelerine herşeyi kaydetmelerini, hatta yazacak yer bulamasalar bile duvarlara yazmalarını tavsiye ederdi.[347]

Bugün biz bu eserlere, aşağıda görüldüğü gibi atıflar yapabiliyoruz:

1) Kitâbü'l-Ferâ'iz; mirasla ilgili bir eser.[348]

2) Kitâbü'l-Cerâhât.[349]

3) Kitâbü't-Talâk.[350]

4) Sadakat. Birisine, Sadakalar ve Ferâ'iz mevzuunda üç tomar tutan [Hadîs] imlâ ettirmiştir.[351]

Nezdinde bir Hadîs Mecmuası vardı. Fıkıhla ilgili Hadîsleri ihtiva eden bu Mecmu'a kendisine bir başkası tarafından kıraat edilmişdi.[352] Bunun, yukarıda zikredilenlerden biri mi, yoksa başka bir eser mi olduğu belli değildir. Magâzî hakkında da kitabının olması çok muhtemeldir.[353]

16. Atâ b. Yesâr el-Hilâlî (19-103).[354]

'Âtâ b. Yesâr'ın, Ömer b. İshâk b. Yesâr tarafından kıraat edilen bir kitabı vardı.[355]

17. ed-Dahhâkb. Muzâhim (40-105).[356]

ed-Dahhâk'm bir Kur'ân-ı Kerîm tefsiri vardır. [357]el-Menâsik hakkındaki kitabı, Hüseyin b. 'Akîl'e imlâ ettirildi.[358]

18. Zekvân Ebû Salih es-Sammân (20-101). [359]

Zekvân, Cuveyriye binti Kays'ınMeıtfâ'sı idi.

Aşağıdaki râvîler kendisinden Hadîsleri yazılı olarak rivayet etmişlerdir:[360]

1) el-A'meş ondan yazılı olarak 1000 Hadîs rivayet etmiştir.[361]

2) Zekvân'ın oğlu Süheyl, babasından Hadîsler yazmıştır.[362]

19. Haris b. Abdillâh el-A'var (15-65).[363]

Haris Hadîsleri, Hz. 'Ali (r.a.)'den yazdı.[364] Birçok kitabı vardı.[365] Kendisinden yazılı olarak rivayet eden râvîler şunlardır:

1) Abdu'1-A'Iâ es-Sa'âlibî.[366]

2) Ebû İshak es-Sabîl.[367]

20. Hıbbân b. Cezî es-Sülemî (35-100).[368]

Hıbbân, Ebû Hüreyre ve diğerlerinden Hadîs rivayet etmiştir. Mu-tarrif b. 'Abdurrahmân'm ondan intikâl eden bir Nüsha'sı vardı.[369]

21. Humrân b. Ebân (H.E.10-75'den sonra).[370]

Humrân, Hz. Ebûbekir (v.l3)'le görüşmüştür. Ondan Hadîsleri yazarak rivayet edenler Basralılar'dır.[371]

22.İbrâhîm b. Yezîd En-Naha'î el-A’var (47-96). [372]

İbrâhîm b. Yezîd, Hadîslerin yazılmasına muhalifti. "Kim ki yazar, o yazdığına istinad eder" diyordu.[373] Bununla, yazan kimse yazdığını hatırlamaz demek istiyordu.

Aşağıdaki râvîler, ondan yazarak Hadîs rivayet etmişlerdir:

1) Hammâd b. Ebî Süleyman (V.119).[374]

2) Katâde, İbrahim b. Yezîd'e kan bağına dayanmayan akrabalıklar hakkında bazı su'alleri yazıp sordu. İbrâhîm de verdiği cevapta Resûl-i Ekrem (s.a.v.)'in ve birçok Sahâbe-i Kirâm'ın Hadîslerinden iktibaslar yaptı.[375]

23. İkrime, İbni 'Abbas'ın Mevâlîsi (25-105). [376]

'İkrime'nin beyânına göre, efendisi İbn 'Abbas, İkrime'ye Kur'ân ve Sünnet'i öğretmek için onun ayaklarını zincirle bağlardı.[377]

'İkrime'nin kitabları vardı. [378]Kendisi büyük bir seyyahtı ve çeşitli ülkelere seyahette bulunmuştu. Ençok Kur'ân-ı Kerîm tefsîri ile meşhur olmuştur.[379]

Aşağıdaki zevat, Hadîsleri İkrime'den yazarak rivayet edenlerdir:

1) Amrb.Abdillâh.[380]

2) Eyyûb.[381]

3) Hüseyin b. Kays.[382]

4) İbn Cureyc. İbn Cüreyc'in de 'İkrime'den Hadîs yazmış olması muhtemeldir. Yahya b. Eyyûb'a, 'İkrime'den Hadîs yazmadığını bildirerek, bilgisinin üçte ikisini kaybetti ğini söylemiştir.[383]

5) Câbir b. Zeyd.[384]

6) Osman b. Gıyâs.[385]

7) Yemen'den ve halîfenin idaresindeki doğu ülkelerinden birçok ulema.[386]

24. Câbir b. Zeyd el-Ezdî (30-93). [387]

Câbirden talebeler Hadîs yazarlardı.[388]

25. Kesîr b. Murre el-Hadramî (15-75). [389]

Abdülaziz b. Mervân, Kesîr b. Murre'den Hadîsleri yazmasını istedi.[390] Ancak bu talebin yerine getirilip getirilmediği belli değildir. Fakat Kesîr b. Murre'nin bu vesile ile Hadîs yazmış olması çok muhtemeldir.[391]

26. Hâlid b. Ma'dân b. Ebî Kureyb el-Kalâ'î (30-103 ). [392]

Bildiği Hadîsleri kitab hâlinde yazdı ve daima örtülü olarak muhafaza etti.[393]

1)Beşîr b. Sa'îd'in ondan elde ettiği bir kitabı vardı.[394]

2)Cumey' b. Sevb eş-Şâmî, ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[395]

27. Kurdûs b. 'Abbâs Es-Sa'lebî (H.E.10-H.60)

Kurdûs b. 'Abbâs, Hadîsleri İbn Mes'ud'dan (v.33) rivayet etmiştir.[396] Kitablar okumakta olduğu da zikredilmiştir.[397]

28. Lâhık b. Humeyd - Ebû Mıclaz (35-100). [398]

Yahya, Lâhık'dan rivayet edilen Hadîsleri muhtevi bir kitab bulmuştur.[399]

29. Memtûr el-Habeşî, Ebû Sellâm (40-105).

Ebu Sellâm, Nu'mân b. Beşîr'den rivayette bulunmuştur. Makhûl ve el-Evzâ'î de Ebû Sellâm'dan rivayet etmişlerdir.[400]

1)Yahya b. Ebî Kesîr'de de onun kitabı vardı.[401]

30. Mıksam b. Bucre (40-101). [402]

Kendisinden yazarak Hadîs rivayet edenler şu râvîlerdir:

1) el-Hakemfv.llö).[403]

2) Osmân'ul-Muşâhid, ondan el-Magâzî ile ilgili ki sahîfe yazmıştır.[404]

31. Mu'âze Bintü 'Abdîllâh el-'adviye (20-83). [405]

Hz. 'Ali (v.40)'den Hadîs rivayet etmiştir.

Yezîdu'1-Raşk, onun yazılı olarak rivayet ettiği Hadîslere sahip bulunuyordu. Şu'be de, onun kitablarının Yezid'deki nüshalarından istinsah etmişti.[406]

32. Muğîs b. Sumey (10-80).

Muğîs, Hz. Ömer ve Ebû Mes'ûd'dan rivayette bulunmuştu.[407] Ki-tabları da vard.[408]

33. Muhammed b. 'Ali b. Ebî Tâlib-İbnü'l-Hanefiyye (15-73). [409]

Aşağıdaki ravîler Hadîsleri ondan yazarak rivayet etmişlerdir:

1) Âbdü'1-A'lâ b. Amir el-Sa'lebî, ondan bir kitap nakletmiştir.[410]

2) Abdullah b. Muhammed b. 'Alî.[411]

34. Mücâhid b. Cebri'l-Mekkî (21-102). [412]

Bir Kur'ân-ı Kerîm tefsiri tedvin etmiş ve birçok ulemâ tarafından istinsah edilmiştir.[413]

Aşağıdaki râvîler Hadîsleri ondan yazarak rivayet etmişlerdir:

1) Ebû Yahya el-Kunâsî.[414]

2) el-Hakemb.'Uteybe.[415]

3) İbn Ebû Necîh.[416]

4) İbn Cureyc.[417]

5) İbn 'Uyeyne[418]

6) Leysb. Ebû Suleym.[419]

7) Meyyâh b. Sari'.[420]

8) el-Kâsım b. Ebû Bezze.[421]

35. el-Kâsım b. Muhammed (35-105 ). [422]

Aşağıdaki zevat Hadîsleri kendisinden yazarak rivayet etmiştir:

1) Ebû Bekir b. Muhammet! b. Hazm.[423]

2) Talha b. 'Abdil-Melik el-Aylî.[424]

36. Rufay' b.Mıhrân, Ebu'l-'Âliye er-Riyâhî (H.E.10-H.90). [425]

Rufay' Câhiliyye devrinde doğdu. Kur'ân tefsiri yazdı.[426] Nezdinde; menâsik-i hac, talâk ve ibadetle alâkalı yazılı Hadîsler vardı.[427] Ebû Halede'nin elindeki Hadîsleri yazmasını o teşvik etti.[428]

37. Saîd b. Feyrûz Et-Tâ'î (30-83). [429]

Elinde yazılı bazı Hadîsler vardı.[430]

38. Sa'îd b. Cübeyr el-ESDI (46-95) [431]

Sa'îd b Cubeyr, Hadîsler'i ve İbn Abbas'la İbn Ömer'den diğer zevattan edindiği ma'lûmatı yazardı.[432]

Tedvin ettiği Kur'ân tefsirini aşağıdaki râvîler rivayet etmişlerdir:[433]

1) Abdülmelik b. Mervân.[434]

2) Atâ b. Dînâr.[435]

3) Azra.[436]

4) ed-Dahhâk.[437]

5) Katâde.[438]

39. Salim b. Ebi'l-Ca'd (H.E.15-H.100).[439]

Salım Hadisleri yazardı [440]

40. Süleyman b. Kays el-Yeşkurî (30-70-80). [441]

Süleyman b. Kays Hadîsler'i yazardı.

Ebû Sa'îdi'l-Hudrî ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur.[442]

41. Şehr b. Havşeb el-Ensârî (20-100).[443]

Şehr b. Havşeb'den Abdulhamîd b. Behrâm bir Nüsha rivayet etmişti.[444]

42. Şakîk b. Selîme el-Esdî (H.E.7-H.82).[445]

1) Süfyânü's-Sevrî'deki yazılı Hadîsler Şakîk'den intikâl etmiştir434. Süfyân, Şakîk'in talebesi değildi. Belki bu Hadîs külliyâtım Şakîk'in talebesi olan babasından elde etmiştir.[446]

43. Şerâhîl B. Şurahbîl (1-60).[447]

Şerâhîl, Hz. Mu'âviye (v.60) zamanında vefat etti. [448]Talebeleri ondan yazarak Hadîs elde etmişlerdir.[449]

44. Ubeydullah b. Ebî Râfi' (15-80).

Halîfe 'Ali'nin kâtibi olan 'Ubeydullah,[450] Hz. 'Ali'den ve diğer sahabeden yazarak Hadîs rivayet etmiştir. 'Hz. Ali-Mu'âviye arasında cereyan eden harbe dâir bir kitab da telif etmiştir.[451]

45. Ümmü'd-Derdâ' - Huceyme (15-81). [452]

Ümmü'd-Derdâ', Süleyman b. Zeytûn için bazı Hadîsler yazmıştır.[453]

46. Ömer Îbnü'l-'Abdi'l-'Azîz (63-101).[454]

Bazı Hadîsleri yazıp 'Abdü'l-Melik b. Tufeyl el-Cezerî'ye göndermiş, o da bunları rivayet etmiştir.[455]

47. 'urve b. ez-Zubeyr (22-93). [456]

Edebî zevk ve kabiliyeti olan bir şahsiyetti. Zamanının siyasî mücâdelelerine karışmadı. Bununla beraber Emevîlerle olan münasebetleri dostâne idi.

Hadîsler'i, hayatının ilk devirlerinde yazmaya başladı. Hz. Âişe (r.a.h.)'nin Hadîslerini yazdığını biliyoruz. [457]Kitablanndan bazıları imha edildi ve bu hal onun için bütün ömrü boyunca büyük elem ve keder kaynağı oldu.[458]Bir usûl dâhilinde Hadîs okutur[459] ve talebelerine Hadîs imlâ ettirirdi.[460] Yazdıktan sonra tashih etmenin ehemmiyetini bildiğinden onun böyle bir öğüd verdiğine şâhid olmaktayız.[461] Ayrıca o, hafızanın canlı tutulmasını ve Hadîslerin hatırlanmasını da teyid etmiştir.[462]

Urve b. Zubeyr'in Edebi Mesleği

'Urve, belki de Hz. Peygamber (s.a.v.)'in hayâtını mufassal şekilde yazan ilk müelliflerden biridir. Onun ortaya koyduğu tarz ve topladığı malzeme, ez-Zührî ve diğerleri gibi sonraki musannifler tarafından takip edilmiş ve kullanılmıştır. Tâberânî'nin iktibasları ile istidlal edilince kitabın büyük bir eser olduğu anlaşılmaktadır.

Bu kitabtaki bazı başlık Örnekleri, et-Tâberânî'nin el-Mu'cemü'l-Kebîrînin birinci cildinden alınarak aşağıya dere edilmiştir, ki eserin mâhiyeti ve hacmi hakkında en güzel misâlleri oluşturmaktadırlar:

1) Bedir Harbi'nde şehîd olanların isimleri, (I, 38a).

2) Ensâr'dan Yemâme Harbi'nde şehîd edilenler. (I, 40a; 85a; 89b;93b).

3) Huneyn Harbi'nde Kureyş'den öldürülenler. (89a-b).

4) Cisrül-Medâ'in' de ölenler. (I, 93b).

5) Hayber Muharebesinde öldürülen Kureyşliler. (I, 99b).

6) el-Akâbe'deki Ashabın isimleri. (I, 118a).

7) Bi'rü Ma'ûne Harbinde ölenlerin isimleri. (I, 24a).

8) Hendek Harbi, (I, 95b).

9) Ecnâdîn Harbi. (I, 93b).

et-Taberî de bu eserden uzun iktibaslar yapmıştır.[463]

Bu eser muhtelif talebeler tarafından rivayet edildiği için râvîye göre değişiklik kazanmış olması büyük ihtimal dahilindedir. Zîra bir müellif eserine daima yeni malzemeler katar ve onu tekemmül ettirir. Aşağıdaki rivayetleri bu ölçüler içinde tahkik etmek mümkündür:

1) Ebu'l-Esved-'Urve.[464]

2) Hişâm b. 'Urve-'Urve[465]

3) ez-Zührî-'Urve. [466]

4)Yahyâb.'Urve-'Urve[467]

Şu râvîler 'Urve b. Zübeyr'den Siyer-i Nebî eserinden başka yazılı olarak Hadîsler de rivayet etmişlerdir:

1) Abdülmelik b. Mervân.[468]

2) Hişâm. 'Urve b. Zübeyr'in oğlu[469]

48. Yahya b. el-Cezzâr el-'uranî (20-80)

Hz. 'Alî'den rivayette bulunmuştur.[470] el-Hakem b. 'Uteybe onun Hadîsler'ini yazarak elde etmiştir.[471]

III. HİCRÎ BİRİNCİ ASRIN SONU İLE İKİNCİ ASRIN BAŞINDA YAŞAYAN 'ULEMÂNIN YAZDIKLARI VE ONLARDAN YAZANLAR

1. Abde b. Ebî Lubâbe el-Gâdirî (c.50-123'den sonra). [472]

Hadîsler'i İbn Ömer (v.74)'den rivayet etmiştir. Katâde yazdığı Hadîsleri ona göndermiştir.[473] Onun Hadîs yazmaktan hoşlanmadığı da söylenmiştir.[474]

2. Abdülazîz b. Sa'îd b. Sad b. 'ubâde (c.50-c.ll0) '

Abdülaziz b. Sa'îd'in babası en genç sahabelerden biriydi.

1) 'Abdülgafûr b. 'Abdülaziz el-Vasitî, 'Abdülaziz b. Sa'îd'den bir Nüsha rivayet etmiştir.[475]

3. Abdullah b. Ebî Bekr b. Hazm el-Ensârî (65-135). [476]

Bazı Hadîsler'i yazıp İbn Cüreyc'e göndermiştir.[477] el-Magâzî hakkında da bir eseri olduğu anlaşılmaktadır; bunu ise, yeğeni 'Abdülmelik b. Muhammed b. Ebi Bekr rivayet etmiştir.[478]

4. Abdullah b. 'Avn el-Basrî (66-151). [479]

Abdullah b. 'Avn'in Hadîsler'i yazmadığı mervîdir.[480] Fakat Osman b. Ebî Şeybe'ye göre onun kitabı mükemmeldir.[481] Onun, derslerinde Hadîsleri yazmaya hevesli görünmemiş olması muhtemeldir. Fakat insanın derslerde söyleneni ezberlemesi ve daha sonra da ezberden yazması gayet mümkündür. Belki onun tatbikatı da böyleydi. 'Abdullah b. 'Avn, bizzat Nâfi'ye Hadîsler sormuş ve sorduklarına yazılı olarak cevap almış bulunan bir râvîdir.[482]

Aşağıdaki zevat, ondan Hadîsler'i yazarak rivayet etmişlerdir.

1) Havza b. Halîfe.[483]

2) İsmail.[484]

3) Hâlîd b. Haris.[485]

4) Mu'âz b. Mu'âz.[486]

5) Selîm b. Ahdâr[487].

6)Yahyâel-Kattân.[488]

5. Abdullah b. Bîşr el-Kâtib (c.50-c.ll5).

İlk Küfe kadısı 'Urve el-Bârikî'den rivayette bulunmuştur.[489]

Hadîsler'i 'Abdullah b. Bişr'den yazan da Şu'be olmuştur.[490]

6. Abdullah b. Bureyde el-Eslemî (15-115) [491]

1) Mataru'l-Varrâk, 'Abdullah'ın Hadîsler'ini yazmak üzere Hüseyin el-Mu'allim'i davet etmiş ve bu vesîle ile beraberce 'Abdullah'ın derslerine devam etmişlerdir.[492]

2) el-Hüseyin b. Vâkid el-Mervezî, ondan bir Nüsha nakletmiştir.[493]

7. Abdullah b. Zakvân - Ebu'z-Zinâd (64-130). [494]

Bir kitabı vardı.[495]

Aşağıdaki râvîler Hadîsleri kendisinden yazılı olarak rivayet edenlerdir:

1) 'Abdurrahman b. Ebi'z-Zinâd. Babasından Kitâbu'l-Fukahâ es-Seb'a'yı nakletmiştir.[496]

2) Mâlik'in ondan intikal eden bir Sahîfesi'si vardı.[497]

3) el-Mugîre.[498]

4) Su'ayb b. Ebî Hamza.[499]

5) Süfyan.[500]

6) Varkâ".[501]

8. Abdullah B. 'Îsâ B. Ebî Leylâ El-Ensârî (c.65-135). [502]

Dedesi İbn Ebî Leylâ'dan rivayette bulundu. [503]

1) Ondan bazı Hadîsler1! Zeyd b. Ali yazdı[504]

9. Abdullah b. Muhammed b. 'akîl (c.55-142).[505]

İbn Ömer (v.74) ve diğerlerinden rivayette bulundu. Kitablan 'Ubey-dullah b. Amr el-Rakkî'ye intikâl etti.[506]

10. Abdullah b. Hürmüz el-Arac (c.40-117).[507]

Ebû Hüreyre (v.59) ve diğerlerinden rivayette bulundu. Aşağıdaki zevat, Hadîsleri kendisinden yazılı olarak rivayet edenlerdir:

1) İsmi belli değil. [508]

2)EbûZinâd.[509]

3) 'İkrime.[510]

4) Nâfi' el-Kârî.[511]

5) Yezîd b. Ebî Habîb.[512]

6) ez-Zührî.[513]

11. Abdurrahmân b. Sabit (c.35-118).[514]

Hz. 'Âişe (v. 57) ve diğerlerinden rivayette bulundu.

1) Ondan Hadîsleri yazan Câbir b. Zeyd idi.[515]

12. Ebû Bekir b. Muhammed b. 'amr B. Hazm El-Ensârî (c. 50-117).[516]

Ömer İbnü Abdilazîz'in emri üzerine, 'Amre bintü 'Abdurrâhman ile Kasım b. Muhammed ve diğerlerinden Hadîsler yazdı. [517]Oğluna bu ki-tabların ne durumda oldukları soruldu. O da kaybolduklarını söyledi.[518]

13. el-'âlâb. Abdurrahmân (c.50-139).[519]

îbn Ömer (v.74) ve diğerlerinden rivayette bulundu. Nüsha sahibi İdi.[520] Kitablan Medine'de meşhurdu. [521]Kitabından biraz istinsah etmek isteyenler için, "ya tamâmını istinsah etsinler veya bu işe hiç teşebbüs etmesinler" derdi.[522]

1) Yûsuf b. 'Abdurrahman ondan bir Nüsha nakletmiştir.[523]

14. Ali b. Âbdillâh b. 'Abbâs (40-117). [524]

Alî b. 'Abdillâh'ın kitablan vardı.[525]

15. Ali b. Yezîd El-Elhânî (c.50-110). [526]

Birçok kitabı vardı.[527]

1) Ubeydullah b. Zahr ondan bir nüsha rivayet etmiştir.[528]

16. Amr b. Âbdillâh - Ebû İshâk es-Sâbî'î (29-127). [529]

Kitablan vardı; ve bu kitaplan oğlu ve torunu tarafindan kullanılmıştır.

Aşağıdaki isimler ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) el-A'mes.[530]

2) Abdülgaffâr b. el-Kâsım.[531]

3) Abdülkebİr b. Dînar.[532]

4) İsrâ'il.[533]

5) Nuh b. Ebî Meryem.[534]

6) Şu'be.[535]

7) Yûnus.[536]

17. Amr b. Dînâr el-Mekkî (c.50-126). [537]

'İbn 'Abbas'dan Hadîs yazmıştır.[538]

Talebeler, 'Amr b. Dînâr'ın görüşlerini de yazardı. Onların yazışını şöyle diyerek tasvip etmemiştir: "Görüşlerimizi soruyorlar. Söylüyorum, sonra taşa hakkeder gibi yazıyorlar. Yarın onlara muhalif görüşlere sahip olacağız".[539]

Şu râvîler Hadîsleri kendisinden yazılı olarak rivayet etmişlerdir:

1) Ebû'Amrb.el-'Alâ.[540]

2) Eyyûb.[541]

3) Hammâd b. Zeyd. [542]

4) İbn'Uyeyne.[543]

5) Amr'ın yeğeni. [544]

6) el-Velîdb.el-Velîd.[545]

18. Âsim b. Ömer b. Katâde (c.50-120). [546]

Câbir b. 'Abdillâh ve diğerlerinden Hadîs rivayet etti. el-Magâzî ve Siyer ile alâkalı kitabları vardı.[547]

19. el-Esved b. Kays el-Becelî (c. 50-C.125).

el-Esved b. Kays, Cündüb b. 'Abdillâh (ve. 65) ve diğerlerinden rivayette bulundu; kendisinden de İbn 'Uyeyne ve başkaları rivayet etti.[548]

1) Abîde b. Humeyd'de el-Esved b. Kays'dan intikâl eden yazılı Hadîs metinleri vardı.[549]

20. Ata b. Ebî Müslim el-Horasânî (60-135). [550]

Bir Kur'ân-ı Kerim tefsiri tedvin etti. [551]Kendisinden Hadîsleri yazılı olarak rivayet eden râvî İbn Cüreyce'dir. İbn Cüreyc'de yazılı halde intikâl eden bir Kur'ân tefsiri vardı.[552]

21. Ata b. Ebi Rabâh (27-17). [553]

Talebelerini Hadîs yazmaya teşvik eder hattâ onlara kağıt ve mürek-keble yazmalarında yardımcı olurdu[554]

Kendisinden Hadîsleri yazarak rivayet eden zevat şunlardır:

1) İsmi belli değildir.[555]

2) Havşab b. 'AMİ.[556]

3) Hişâm b. Hassan.[557]

4) İbn Cureyc.[558]

5) Mu'âviye b. 'Abdilkerîm es-Sakafî[559]

6) Kays b. Sa'd. [560]

7)Ya'kûbb.'Atâ.[561]

8) Yezîd b. Ebî Habîb. 'Atâ bazı Hadîsleri yazıp ona gönderdi.[562]

9) Zekeriya b. İshâk el-Mekkî.[563]

22. Avf b. Ebî Cemîle (59-146). [564]

Aşağıdaki zevat, Hadîsleri kendisinden yazılı olarak rivayet etmişlerdir:

1) Abbâd b. 'Abbâd.[565]

2) Bundâr.[566]

3) Havza.[567]

4) Huşeym.[568]

23. Avn b. Abdillâh b. Utbe (c.40-110). [569]

Ebû Hureyre (v.59) ve diğerlerinden rivayette bulundu. Ya'kûb [570]el-Eşac için de bazı Hadîsler yazdı.[571]

24. Eyyûb b. Ebî Temîme es-Sahtîyânî (68-131). [572]

Çok sayıda Hadîs yazdı. İbn Sa'd'a göre o, bir Hadîs biriktiricisi idi.[573]

Şu râvîler, ondan Hadîsleri yazılı olarak rivayet edenlerdir:

1) Abdiissamed. Eyyûb'den intikâl eden nâ-tamam bir tezkiresi vardı, ancak Eyyûb'un vefatından sonra tamamlandı.[574]

2) Abdülvâris. Hocası vefat ettikten sonra Eyyûb'un Hadîslerini ezbere yazdı.[575]

3) Hammâd b. Zeyd.[576]

4) Hüseyin b.Vâkid(v.l59).[577]

5) İbn Uleyye.[578]

6) İbrahim b. Yezîd(v.l50).[579]

7) Mâlik b.Enes.[580]

25. Habîb b. Salim el-Ensârî (c.40-c.110).

Habîb b. Salim, Ebû Hureyre (v.59)'den rivayette bulunmuştur. [581]Aşağıdaki râvîler, Hadîsleri kendisiden yazarak rivayet etmişlerdir:

1) Katâde. Habîb, Katâde'ye Hadîsleri yazıp göndermiştir.[582]

2) Yezîd b. Nu'mân. Habib bazı Hadîsleri yazıp Yezid'e göndermiştir.[583]

26. Habîb b. Ebî Sabit (c.45-119). [584]

Sadece bir Hadîs yazmıştır.[585]

27. Hafs b. Süleyman et-Temîmî el-Mınkarî (c.165-130). [586]

Kitabları vardı ve Eş'as b. 'Abdilmelik tarafından kıraat edilmişti.[587]

28. el-Hakem b. Uteybe b. el-Kindî (50-115). [588]

Şu'be, el-Hakem'den yazılı olarak bazı Hadîsler elde etmişti.[589]

29. Hammâd b. Ebî Süleyman (c.60-120). [590]

Enes b. Mâlik (v. 93) ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur. Şu râvîler de ondan Hadîsleri yazarak rivayet etmişlerdir:

1) Ebû Hanîfe.[591]

2) Hammâd b. Seleme.[592]

4) Hişâm.[593]

5) Muhammed b. Câbir el-Yemâmî[594]

6) Şu'be.[595]

30. el-Hasan b. Yesar el-Basrı (21-110) [596]

el-Hasan b. Yesâr birçok sahabeden rivayette bulunmuş ve onlardan kitab elde etmiştir.[597] Kendisinin de birçok kitabı vardı. [598]Müşkil meselelerle karşılaştığı her yerde İbnü'l-Müseyyeb için yazardı.[599]

Talebelerine kendi Kur'ân tefsirini imlâ ettirdi.[600] Aynca halk için Hadîsler de yazdırırdı.[601]

Ondan yazarak Hadîs rivayet edenler şu râvîlerdir:

1) İsmi belli değil.[602]

2) İsmi belli değil.[603]

3) Hafsu'l-Minkarî. [604]

4) Havşebb.'Akîl.[605]

5) Hişam b. Hassan el-Ezdî.[606]

6) Humeyd b. Ebî Humeyd et-Tavîl.[607]

7) Hüseyin Ebû Süfyân b. Hüseyin el-Vâsıtî. el-Hasan b. Yesâr ona imlâ ettirdi.[608]

8) Hâlidel-(Abd.)[609]

9) Mu'aviye b. 'Abdilkerim es-Sakafî[610].

10) Sehl b. Hüseyin b. Müslim el-Bâhüî.[611]

31. Hişâm b. Urve (61-146). [612]

Hişâm'a Hadîsleri yazmayı ve sonra kontrol etmeyi babası öğretti.[613]

Hişam b. 'Urve'den Hadîsleri yazarak rivayet edenler şunlardır:

1) İsmi belli değil.[614]

2) İbn Cureyc.[615]

3) Ca'fer b. Rabfa.[616]

4) Hâlid b. el-Hâris.[617]

5) Leys b. Sa'd. Hişâm onun için bazı Hadîsler yazdı.[618]

6) Ma'mer. Hişâm'dan elde ettiği Salıîlesinde sadece dört Hadîs vardır.[619]

7) Nûh b. Ebû Meryem.[620]

8) Ubeyd b. el-Kâsım, ondan mevzu olan bir Nüsha rivayet etmiştir. [621]

9) Yahya.[622]

32. Hüseyin b. Abdurrahmân es-Sülemî (43-136). [623]

Aşağıdaki zevat, Hüseyin b. 'Abdirrahman'dan Hadîslerdi yazarak rivayet etmiştir:

1) Alî b.'Asım.[624]

2) Huşeym. Hemen hemen Huşeym'in bütün Hadîslerini Hüseyn yazmıştır.[625]

3) İbnİdrîs.[626]

4) Nûh b. Ebî Meryem, ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[627]

5) Talebelerden bir kısmı kitabını kendisine okudular.[628]

33. Huyey B. Hânı-Ebû Kabîl (c. 25-128). [629]

1) İbn Lahf a'nın Huyey b. Hânî'den elde ettiği bir kitabı vardı.[630]

34. İbrâhîm b. Abdi'la'lâ el-Cu'fî (60-125).

İbrâhîm, Suveyb. b. Gafle (v. 80) ve diğerlerinden rivayette bulundu.[631] İsrâ'îl ve es-Sevrî râvîleri arasındaydı.

Aşağıdakiler, ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) İsrâ'il. Şu'be, kendisine yazdığı mektubda, İbrahim b. Abdi'l-Alâ'nın Hadîslerini kendi eli ile yazıp göndermesini istedi.[632]

35. Ibrahîm b. Cerır b. 'Abdıllah el-Becelı (c. 40-120'den evvel). [633]

Şerîk, İbrâhîm b. Cerîr’den Hadîslerdi yazarak elde etti.[634]

36. İbrâhîm b. Müslim El-Hacerî (c. 65-130).

Hadîsler'i 'Abdullah b. Ebî Evfa (v. 86) ve diğerlerinden rivayet etti.[635] İbn 'Uyeyne, İbrâhîm el-Hacerî'ye ziyarete gittiği zaman ona bütün kitablarını çıkardığını ve kendisinin de onları bu ihtiyar zât için sıraya koyduğunu söylemektedir.[636] Sonra İbn 'Uyeyne ona, hangisinin 'Abdullah b. Ebî Evfâ'dan, hangisinin Hz. Peygamber (s.a.v.)'den ve hangisinin de Hz. Ömer (r.a.)'den geldiğini îzâh etti.[637]

37. İshâk b. Âbdîllâh b. Ebî Ferve (50-144). [638]

İshâk, Mu'âviye b. Ebî Süfyân'ı gördü.

1) el-Leys b. Sa'd ondan hacimli bir Nüsha rivayet etti.[639]

38. Cemîl b. Zeyd et-Ta'î el-Basrî (50-120).

Cemîl b. Zeyd, hac farizasını edâ ederken İbn Ömer'le görüştü.[640] İbn Ömer'in vefatından sonra Medîne-i Münevvere'ye gitti ve Hadîslerini yazdı. [641]Ancak onlan İbn Ömer'den duyma fırsatını bulamadı.[642]

39. Cevvâb b. Tjbeydillâh el-A'var et-Teymî (c.50-c.l20).

Cevvâb, el-Hâris b. Suveyd et-Teymî (v. 71)[643] ve diğer râvîlerden rivayette bulundu. Süfyanü's-Sevrî, onunla Cürcân'da karşılaştı, fakat Cevvâb'dan o zaman birşey yazmadı. Cevvâb'ın HadîslerCni, bilâhare talebelerinden birinden yazdı.[644]

40. Hâlid b. Ebî 'İmrân et-Tucîbî (c.60-129). [645]

Şu râvîler Hadîsleri Hâlid'den yazmışlardır:

1) el-Leys b. Sa'd. Hâlid, el-Leys'e Hadîsler'i yazıp göndermiştir.[646]

2) Yahya b. Sa'îd, Yahya'ya da Hâlid, bazı yazılmış Hadîsler gönder-miştir.[647]

3) İsmi belli değil. Kendisine Hâlid'den bir kitab intikâl etmiştir.[648]

41. Meymun b. Mihrâb, Ebû Eyyûb el-Rakkî (17-117). [649]

Ca'fer b. Burkan, Meymun'dan bir Nüsha rivayet etti.[650]

42. Makhûl eş-Şâmî (c. 55-118). [651]

İbn Nedim'e göre, Makhûl, Kitâbü's-Sünne ve Kitâbu'l-Mesâil fi'l-Fıkh'ı te'lîf etmiştir.[652] Kitâbül'l-Hac isimli eserine de atıflar yapılmaktadır.[653]

Ondan Hadîsleri yazarak rivayet eden râvîler şöyledir:

1) Abdülazîz b. Ebî's-Sâ'ib.[654]

2) Ararb.Ebî'l-Velîd.[655]

3) Rukn b. 'Abdillâh eş-Şâmî.[656] Makhûl'den rivayet ettiği Nüsha ekser kavle göre asılsızdır.

4) Ubeydullah b. 'Ubeyd el-Kalâî.[657]

5) el-'Alâ b. el-Hâris[658].

6) el-'Alâ b. Kesîr.[659]

43. Mansûr b. el-Mu'temer (c. 50-132). [660]

Mansûr'un, Hadîsler'in yazılmasına taraftar olmadığı anlaşılmaktadır.[661] İlk tahsil yıllarında sadece hafızasına güveniyordu. Fakat pişmanlık duymaya başladı.[662] Onun devam ettiği sınıfta mevcud 800 Hadîs'lik bir külliyâtdan bahsedilir.[663]

Şu râvîler, ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Abîde b. Humeyd ve arkadaşları. Bunlarda Mansûr'dan intikâl eden bir kitab vardı ve 800 Hadîs ihtiva ediyordu.[664]

2) Cerîr b. Abdilhamîd.[665]

3) Sa’îd b. Mesleme b. Hişâm el-Umevî.[666]

4) Şu'be. Şu'be, Mansûr'dan yazmış[667] ve Mansûr da ona ayrıca Hadîsler yazıp yollamıştır.[668] Ancak Şu'be'nin bunları rivayet edip etmediği şüphelidir. Şu'be Mansûr'u gördüğü zaman ona şüphelerini dile ge-tirmişdir. Mansûr'un buna cevabı şöyle oldu: "Ben sana [mektub] yazdığım zaman sana Hadîsler nakletmiştim".[669]

5) Varkâ' b. Ömer.[670]

44. Mansûr b. Zezân el-Vâsıtî (c.65-128). [671]

Huşeym şöyle diyor: "Yatsı namazından sonra biz onunla beraber yazardık.[672]

45. Muhammed b. Ebî Bekr el-Ensârî (60-132). [673]

Mûsâ b. 'Isâ ona, bazı Hadîslerini yazmasını rica etti.[674]

46. Muhammed b. el-Munkadir (54-130). [675]

Aşağıdaki râvîler, Muhammed b. el-Munkadir'den Hadîslerdi yazarak rivayet etmişlerdir:

1) Nûh b. Ebî Meryem.[676]

2) Sadaka b. 'Abdillâh el-Semîn, ondan mevzu' bir Nüsha rivayet etmiştir.[677]

3) Sa'îdb. Muhammed.[678]

47. Muhammed b. Müslim b. Şihâbü'z-Zührî (51-124).

ez-Zührfnin birçok talebesi vardı. Bunlar , ya onun derslerini yazarak veya kitablarım istinsah ederek Hadîs topluyorlar di. ez-Zührî'den yazarak Hadîs rivayet eden râvîler şunlardır:

1) Abbas b. Hasan. ez-Zührî'den bir Nüsha rivayet etti.[679]

2) Abdülmelik b. 'Abdilazîz b. Cüreyc. es-Zührî ona bir cüz verd.[680]

3) Abdurrahman b. 'Ar el-Evzâ'î. ez-Zührî, kendi adına rivayet etmek üzere ona da bir Sahîfe verdi.[681]

4) Abdurrahman b. Hâlid b. Musâfir. İbn Mâ'în'in beyânına göre, 'Abdurrahman'ın ez-Zührî'den kalma bir kitabı vardı.[682]

5) Abdurrahman b. Nemîre el-Yahsubî. İbn Hişâm ile beraber gelen bir kâtibdi. ez-Zührî bunlara Hadîs imlâ ettirdi. 'Abdurrahman b. Nemî-re'nin, ez-Zührî'den bir deNüsha'sı vardı.[683]

6) Abdurrahman b. Yezîd ed-Dımeşkî. ez-Zuhrî'den büyük bir kitab elde etti.[684]

7) Abdurrezzâk b. Ömer. ez-Zührî'den yazdı; sonra kitabını kaybetti. Sonra ez-Zührî'nin muhtelif kaynaklardan topladığı Hadîs-fer'ini bir araya getirdi. Onun için o, ez-Zührî'nin zayıf bir râvîsidir.[685]

8) Âl-i Ebî 'Atîk. Âl-i Ebî 'Atîk ailesinde Vâkıdî, ez-Zührî'nin bir Sahîfe'sini görmüştür.[686]

9) Eyyûb b. Musa'nın ez-Zührî'den bir kitabı vardı.[687]

10) Eyyüb el-Sahtiyânî'nin, ez-Zührî'den, bir kitabı vardı.[688]

11) el-Hâris b. Cârud. Onun da ez-Zührî'den bir kitabı vardı.[689]

12) Humeyd b. Kays el-Mekkî. Keza ez-Zührî'den bir kitabı vardı.[690]

13) Huşeym b. Beşîr es-Sülemî, ez-Zührî'den Mekke'de bir Sahîfe yazdı.[691]

14) İbrahim b. Velîd el-Umevî. ez-Zührî'ye bir Sahîfe getirdi ve okudu. Sonra, ez-Zührî Sakîfe'nin rivayetine müsaade etti.[692]

15) İshâk b. Râşidi'l-Cezerî, ez-Zührî'nin kitabını Kudüs'de buldu. Fakat kendisini şahsen görmedi.[693]

16) İsmail b. Râfi' b. 'Uveymir, 110-120 yılları arasında vefat etti. ez-Zührî'den edindiği kitablarım kaybetti. [694]

17) Ca'fer b. Râbi'a. ez-Zührî ona Hadîsleri yazıp gönderdi. [695]

18) Ca'fer b. Burkan el-Kilâbî'nin ez-Zührî'den bir Nüsha'sı vardır.[696]

19) el-Leys b. Sa'd. ez-Zührî'den birçok Hadîs yazdı. [697]

20) Mâlik b. Enes. ez-Zührî'nin kitabına sahipti. Ellerinde kitab olduğu halde, 'Ubeydullah ile beraber ez-Zührî'ye gittiler ve orada ondan Hadîs dinlediler.[698]

21) Ma'mer b. Râşid. ez-Zührî'den Hadîs yazdı. Hattâ 'Ubeydullah, ez-Zührî hayatta iken bile Ma'mer'den ez-Zührî'nin Hadîslerini yazdı.[699]

22) Mesleme b. 'Amr el-Kâdî. ez-Zührî'nin yazıhanesinde kendi eli ile yazılmış bir kitab buldu.[700]

23) Mu'âviye b. Yahya es-Sadafî. ez-Zührî'nin kitabını satın ald. [701]

24) Muhammed b. 'Abdillâh, İbn Ahî ez-Zuhrî. Kendisinde amcası ez-Zührî'nin kitablan vardı.[702]

25) Muhammed b. 'Abdi'1-Azîz. Oğlu Ahmed şöyle diyor: "Babamın kitablan arasında ez-Zührî'nin kitablarım buldum. [703]

26) Muhammed b. 'Abdir-Rahmân, İbn Ebî Zi'îb. ez-Zührî, bazı Hadîsleri rivayet edilmeleri için yazıp ona gönderdi. [704]

27) Muhammed b. İshâk. Mûsâ b. 'Ukbe diyor ki: "İbn İshâk, Hadîsleri ez-Zührî'den duymadı. Onun kitabını aldı ve ona sadece nazar etti[705]

28) Muhammed b. Velîd ez-Zebîdî.[706]

29) Musa b. 'Ubeydullah er-Rabzî, Yahya b. Ma'în'in ifâdesine göre onun ez-Zührî'den rivayeti, Münâuele yolu ile olmuştur. [707]

30) Musa b. 'Ukbe. İbn Mu'în şöyle derdi: "Musa b. 'Ukbe'nin ez-Zührî'den rivayet ettiği kitab, bütün kitablann en doğrusudur".[708]

31) Râbi'a el-Re'î. ez-Zührî'den yazılı olarak intikal eden Hadîsleri vardı.[709]

32) Ruzeyk b. Hakîm. ez-Zührî bazı Hadîsleri yazıp ona gönderdi.[710]

33) Salih b. Ebil-Ahdar el-Yemenî.[711]

34) Şu 'ayb b. Ebî Hamza. ez-Zührî'nin kâtibi idi. Aynı zamanda Halîfe için de yazıyordu. İbn Hanbel, onun kitablarım gördü ve hayli methetti.[712]

35) Süfyân b. Hüseyin el-Vâsıtî. İbn Hibbân, onun ez-Zührî'ye âit bir kitabın sayfalarını birbirine karıştırdığını, bunun için de zayıf bir râvî olduğunu söylemektedir.[713]

36) Süfyân b. 'Uyeyne. ez-Zührî'den Hadîs yazdığı zaman çok genç bir delikanlı idi.[714]

37) Süfyân b. Sa'îd es-Sevrî. ez-Zührî kendisine bir kitab verdi. Fakat ez-Zührî'den dinlemediği için onu rivayet etmedi.[715]

38) Süleyman b. Kesîri'l-'Abdî. ez-Zührî'den bir Sahîfe'si vardı. Fakat İbn Hibbân'a göre bu Sahîfe muntazam değildi.[716]

39) Süleyman b. Mûsâ el-Esdî. ez-Zührî'den onun da bir kitabı vardı.[717]

40) 'Ubeydullah b. Ebî Ziyad er-Rusâfî. ez-Zührî, er-Rusâfî'ye gittiği zaman 'Ubeydullah da ona refakat etti ve orada ez-Zührî'den dinlediği Hadîsleri yazdı.[718]

41) 'Ubeyduilâh b. Ömer. ez-Zührî'nin kitabını Mâlik b. Enes'den ödünç aldı ve beraberce gidip onu ez-Zührî'ye okudular. [719]ez-Zührî ayrıca ona, istinsahını yapması ve rivayet etmesi için bir de Nüsha verdi.[720]

42) 'Ukayl b. Hâlid el-Eylî. ez-Zührî nereye gitse ona refakat ederdi. ez-Zührî'den yazdığı kitab daha sonra yeğenine intikâl etti.[721]

43) el-Velîd b. Muhammed el-Mûkırî. 'Alî b. el-Medînî der ki: "Zannederim, onun ez-Zührî mahreçli kitabları, ez-Zührî'nin yazıhanesinde istinsah edilmişlerdir.[722]

44) Yahya b. Ebî Uneyse. ez-Zührî'nin derslerinde talebeler Yahya b.Ebî Uneyse'nin kitabından takip ederlerdi.[723]

45) Yezîd b. Ebî Habîb. ez-Zührî Hadîsleri yazıp ona göndermiş o da buna karşılık onları rivayet etmiştir.[724]

46) Yûnus b. Yezîd. Bu râvî, ez-Zührî'den her şeyi yazmıştır.[725]

47) Ziyâd b. Sa'd. Süfyân ondan ez-Zührî'nin kitabını istedi. Fakat Ziyâd vermedi ve şöyle diyerek reddetti: "ez-Zührî buradadır ve siz de bir Hafızsınız. Kitabımı okuduktan sonra ona gider ve haberim olmadan kendisine sorabilirsiniz".[726]

48) Yezîd b. Yezîd b. Cabir. Sa'îd onu, ez-Zührî'ye kitab okurken gördü.[727]

49) İsmi belli değil. ez-Zührî ona bir kitab vermiştir.[728]

50) Hişâm'ın oğlu. ez-Zührî ona 400 Hadîs imlâ ettirdi.[729]

48. Muhammed b. Müslim b. Tedrus (c. 50-126). [730]

Muhammed b. Müslim, Hadîsleri Câbir (v. 73) ve diğer râvîlerden rivayet etti. Câbir'in Hadîslerim çok iyi ezberlemişti.[731] Câbir'den intikâl eden iki kitabı vardı. Ancak bunlardan sadece birini Câbir'den dinlemişti.[732]

Aşağıdaki râvîler, ondan Hadîsleri yazarak rivayet edenlerdir:

1) Abdülmelik b. Ebî Süleyman.[733]

2) Huşeym.[734]

3) İbn Cureyc.[735]

4) el-Leys b. Sa'd.[736]

5) Nûh b. Ebî Meryem.[737]

49. Muhammed b. Şîrîn (33-110).[738]

Muhammed b. Sîrin'in, Hadîsler'in yazılmasına muhalefet ettiği[739] ve evinde kitab bulunmasına müsaade etmediği mervîdir. [740]Diğer taraftan, İbn Sîrîn'in kitabları sevmediğini rivayet eden İbn 'Avn'ın bizzat kendisinin İbn Sîrîn'e kitablar okuduğunu bildirmiş olduğunu da görmekteyiz.[741] Yine onun rivayetine göre, bir defasında İbn Şirin ona muayyen bir Kitab hakkında bilgi vermiş ve İbn Cübeyr'in ailesinde olan bu kitabı gidip Ziyâd b. Cübeyr'den okumasını rica etmişti.[742] Bundan başka İbn Şîrîn, elinde Etraf, yani kısmen yazılı Hadîsler olduğu halde 'Abîde'nin derslerine devam etmiştir[743]

Onun, sadece ezberlemek maksadıyle Hadîsler'in yazılmasına muvafakat ettiğine dair başka rivayetler vardır. [744]Nitekim bir rivayette Hişâm'a Hadîsler imlâ ettirilirken görülmekte, Hişâm da ezberledikten sonra onları silmektedir.[745]

Kardeşi Yahya b. Sîrîn'de de bir kitap bulunduğu rivayet edilmektedir. Mevcut tasvirlere göre onun bizzat İbn Şîrîn tarafından yazıldığı ortaya çıkmaktadır. [746]İbn Şîrîn, ya, hayatının ilk yıllarında Hadîsler'in yazılmasını kabul ettiği halde, hayâtının son senelerinde bu tatbikattan vaz geçmiştir veya onun sözleri yanlış anlaşılmıştır, yahut da her ikisi olmuştur. Hayâtının son yıllarında âdeta halka karışmaktan veya onlarla içtimaî münasabetlerde bulunmaktan kaçınmıştır. el-Evzâ'î onu görmeye gittiği zaman el-Evzâ'î'nin oturmasına müsaade etmemiş, ve selâmdan sonra gitmesini istemiştir.[747] Binâenaleyh onun, kitablarından vazgeçmiş ve halkla münâsebetleri kesmiş olması çok muhtemeldir,[748] el-Hatîbü'l Bağdadî tarafından Kifâye 'de nakledilmiş oîan bir sözünde İbn Şîrîn, insan kendi mu'alliminin nezâretinde olmadan hiçbir kitâb okumamalıdır, demektedir. Aynı fikirde olan Vakî de, talebeler, kitabı esas kaynağından almadan bazı Hadîsleri hatırlamasınlar ve sonra onları hakîkî menbaından duymuş gibi rivayet etmesinler diye onların başkalarına ait kitaplara bakmalarını istemezdi.[749] Bu tarz hatâlar geçmişde ulemâ tarafından işlenmiş bulunmaktadır. [750]İbn Sîrîn'in bu ifadesi belki kısmen rivayet edilmiş ve kendisinin yazmaya ve kitabları muhafazaya muhalif olduğu zannedilmiştir.

Aşağıdaki râvîler, Hadîsleri ondan yazılı olarak te'min etmişlerdir:

1) el-Evzâ'î, ona okumamakla beraber ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[751]

2) Hişâm b. Hassan.[752]

3) Salim b. Abdillah el-Basrî, ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[753]

4) Yahya b. Sîrin'de, kardeşi Muhammed'in kitabı vardı.[754]

50. Muhammed b. Ziyâd el-Kureşî (c.35-c.l20)

Ebû Hureyre ve 'Âişe'den (v. 58) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur.[755]

1) İbrahim b. Humeyd'in ondan temin ettiği bir Nüshası vardı.[756]

51. Maharik b. HALÎFE (c.65-c.l30)

Tank b. Şihâb'dan (v. 83) Hadîs rivayet etmiştir.[757]

1) Abîde b. Humeyd'in ondan edindiği bir Nüshası vardı.[758]

52. Mûsâb. 'UKBE (C. 60-141). [759]

el-Magâz[760]üzerine bir kitab telif etti. Hattâ bu eser, ulemâ arasında son derece meşhur ve itimada şâyân bulunuyordu.[761] Eserin bir hülâsası neşredilmiştir[762] ve küçük bir bölümü, İbnu's-Sâ'id'in Emâli isimli eserinde hâlâ mevcuttur. [763]Mûsâ b. 'Ukbe, daha ziyâde ez-Zührî'ye istinâd etmiş; fakat bununla beraber, diğer kaynaklardan alarak vesikalar da ilâve etmiştir.[764]

Bu kitab, en az iki kişi tarafından rivayet edilmiştir. Râvîlerden biri, kendi yeğeni İsmail b. ibrahim b. [765]diğeri de, Muhammed b. Fuleyh dır .[766]

Musa b. Ukbe'den yazılı olarak Hadîs rivayet eden râvîler

1) Fudeyl b. Süleyman. [767]

2) İbnLahTa.[768]

3) İbrâhîm b. Tahmân.[769]

4) İsmâ'îl b. İbrâhîm b. 'Ukbe.[770]

5) Muhammed b. Fuleyh. [771]

6)Yûsufb.Hâlid.[772]

53. Mutarrıf b. Tarîf el-Hârisî (c. 60-133). [773]

Abdurrahmân İbn Ebî Leylâ'dan rivayette bulunmuştur. Eseri, mükemmeldi.[774]

54. Nâfi'. İbn Ömer'in Azadlısı (c.30-117). [775]

30 seneden fazla bir zaman, İbn Ömer (v. 74)'e hizmet etmiştir.[776] İbn Ömer'den mervî olan Hadîsler üzerinde söz sahibiydi. İbn Ömer'den yazılı olarak Hadîs elde etmişti.[777] Bunları talebelere imlâ ettiriyor,[778] sonra da tashih etmek üzere, onlardan kendisine getirip göstermelerini istiyordu.[779] Hattâ ulemâ bile, el-Hârisî'ye mektup yazıp Hadîs sorar[780], o da buna mukabil onlara yazıp gönderirdi.[781] Eğer istenilen cevabı bilmiyorsa, bilmiyorum diye cevap verirdi.[782] Ulemâ onun sika bir râvî olduğunda ittifak etmiştir.[783]

Ondan Hadîsleri yazılı olarak rivayet edenler şu râvîlerdir:

1) Abdullah b. 'Avn.[784]

2) Abdullah b. Ömer.[785]

3) Abdülazîz b. Ebî Ruvâd. Nâfi'den muharref bir Nüsha rivayet etmiştir.[786]

4) Eyyûb es-Sahtiyânî[787].

5) İbn Cureyc.[788]

6) Hâlid b. Ebî 'İmrân.[789]

7) Hâlid b. Ziyâd.[790]

8) el-Leys b. Sa'd.[791]

9) Mâlik b. Enes.[792]

10) Muharamed b. 'Âbdirrahmân.[793]

11) Mûsab.'Ukbe.[794]

12) Sahr.[795]

13) Şu'ayb. b. Ebî Haraza.[796]

14) Ubeydullah b. Ömer.[797]

55. el-Kâsım b. Âbdirrahmân eş-Şâmî (c. 40-112). [798]

Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şu râvîlerdir:

1) Ali b. Yezîd b. Ebî Hilâl. el-Kâsım'dan büyük bir kitab, yani Nüs-ha-ı Kebîre nakletmiştir.[799]

2) Bişr b. Numeyr el-Kuşeyrî. el-Kuşeyrî, el-Kâsım'dan zayıf bir Nüsha nakletmiştir.[800]

56. Katâde b. Di'Âme es-Saddûsî (61-117).[801]

Katâde, Hadîslerdi yazmış ve Kur'ân tefsiri tedvin etmiştir.[802] Kendisine Hadîslerin yazılması hususu sorulduğu zaman, bunu tamamen desteklediğini söylemiş; hatta bu mevzuda Kur'ân-ı Kerîm'den bir âyet-i celîleyi delîl olarak göstermiştir.[803]

Ondan Hadîs rivayet eden râvîler şunlardır:

1) Ebû 'Avâne.[804]

2) Ebû Hilâl er-Râsibî.[805]

3) El-Evzâ'î.[806]

4) Hammâd b. EMİ Ca'd.[807]

5) Hammâd b. Seleme.[808]

6) Hammâm b. Yahya.[809]

7) el-Hâris b. Cerûd.[810]

8) Hişam ed-Destevâ'î. Katâde'den 10000 Hadîs rivayet ettiği mervîdir.[811]

9) Cerîr.[812]

10) Ma'mer b. Râşid.[813]

11) Sa'd b. Ebî'Arûbe.[814]

12) Sa'd b. Beşîr.[815]

13) Sellâmb. Miskin[816].

14) Şeybânen-Nahvî.[817]

15) Şu'be.[818]

57. Rabî'A b. Ferrûh et-Teymî (v. 65-136)[819]

İbn Ebî Leylâ (ö\86) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur. Hadîsleri yazıp el-Leys'e göndermiştir.[820]

58. Raca' b. Hayve (C. 20-112). [821]

Ebu'd-Derdâ (ö. 34)'dan rivayette bulunmuştur. Kendisinde yazılı Hadîsleri vardı.[822]

59. Rukbe b. Miskale EL-'Abdî EL-Kûfî (c. 65-129). [823]

Enes b. Mâlik (ö. 93)'den rivayette bulunduğu mervîdir.

1) Ebû Hamza es-Sukkarî, Rukbe'den bir Nüsha rivayet etmiştir.[824]

60. Sa'îd b. Iyâs el-Cureyrî[825] (c. 60-144). [826]

Abdurrahmân b. Ebî Behre (Ö. 80'den sonra) ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur.

Aşağıdaki râvîler, ondan yazılı olarak Hadîs elde edenlerdir:

1) İbn Ebû'Adî.[827]

2) İbn 'Uleyye.[828]

3) Salim b. Nûh.[829]

61. Sa'd b. İbrâhîm b. 'Abdurrahmân (54-126). [830]

Kendisinden Hadîsleri yazılı olarak rivayet edenler şunlar dır:

1) Şu'be.

2) Süfyânü's-Sevrî.

3) Birçok Iraklı.[831]

62. Salih b. Nabhân, Mevlâ et-Teveme (c. 40-125) [832]

Ebû Hureyre (v.59) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.

1) Ahmed b. Hazım el-Mu'âferî, kendisinden bir Nüsha rivayet etmiştir.[833]

63. Şu'be b. Dînâr el-Hâşimî (c. 50-C.115)

İbn 'Abbas'ın talebelerindendir ve Hişâm b. 'Abdilmelik (105-125) zamanında vefat etmiştir. [834]Nezdinde bir kitabı vardı.[835]

64. Sîmâkb. Harb el-Kûfî (c.55-123). [836]

Câbir b. Samure (v. 73)'den rivayette bulunmuştur. Muhammed b. Savar, Simâk'ın Hadîslerini Hammâd b. Seleme'den alıp yazmıştır.[837]

65. Simâk B. el-Velîd, Ebû Zumeyl (c.50-120). [838]

İbn 'Abbas (v. 68) ve diğerlerinden rivayet etmiştir. Irak'lı birçok kimse, kendisinden Hadîs yazmıştır.[839]

66. Seleme b. Kuheyl (47-121). [840]

Hammâd b. Selem, bu râvîden Hadîs yazmıştır.[841]

67. Süleyman b. Mihrân el-A'meş (61-147). [842]

el-A'meş, Hadîsleri bizzat yazmıştır.[843] Hatta şeyhi İbrâhîm (v. 96) dahi ondan Hadîs istinsah etmiştir. [844]Talebelerine Hadîs imlâ ettirird.[845]

Aşağıdaki râvîler, Hadîsleri ondan yazılı olarak rivayet edenlerdir:

1) Ebû'Avâne.[846]

2) Ebû Bekr b. 'Ayyaş ve diğerleri.[847]

3) Ebû Mu'âviye, âmâ bir zattı ve A'meş'in Hadîslerini ezberler ders bittikten sonra da onları yazardı.[848]

4) Hafs b. Gayâs.[849]

5) Huşeym.[850]

6) İbn İdrîs.

7) İshak b. Râşid.[851]

8) Cerîr b. Abdilhamîd.[852]

9) Hâlid b. Abdillâh, A'meş'in Hadîslerini yazmış, fakat bunlar kendisine okunmamıştır.[853]

10) Ma'mer.[854]

11) Nûhb.Ebî Meryem.[855]

12) Vâkf[856]

13) İsmi belli değil.[857]

68. Süleyman b. Mûsâ el-Eşdak (c. 60-115). [858]

Vasile b. Eskâ (v.81)'den rivayette bulunmuştur. el-Eşdak'm bir Sakîfe'si vardı.[859]

69. Süleyman b. Tarhân el-Basrî (46-143). [860]

Kitabını kaybetmiştir[861]. İbn TJyeyne, onu kitablarını taşırken görmüştür[862].

Ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) Havza.[863]

2) Mu'temer b. Süleyman.[864]

70. Süleyman b. Yesar (34-107). [865]

Buker'in rivayet ettiği kitab onundu. Aynı kitab daha sonra oğlu Mahrime'ye intikâl etmiştir.[866]

71. Talhab. Nâfi', Ebû Süfyân ( c.50-c.HO)

İbn 'Abbas (v.68)'dan rivayette bulunmuştur.[867] el-A'meş, ondan 100 Hadîs ihtiva eden bir Sahîfe rivayet etmiştir.[868]

72. Sabit b. Eşlem el-Bunânî (C40-127).[869]

Kendi beyanına göre, Enes b. Mâlik (v. 93)'i 40 sene takip etmiştir. Büyük Hadîs üstâdlarından ve itimada şâyân Şüyûh'dan Hadîs yazmıştır[870]

1) Ca'fer b. Süleyman da kendisinden Hadîs yazmıştır.[871]

73. Sabit b. Aclân (c. 65-C.130)

Ebû Ümâme (v.81) ve diğerlerinden Hadîs rivayet etmiştir.[872]

1) Bakıye'nin elinde, Sâbit'in Hadîsleri yazılı olarak bulunuyordu.[873]

74. Suveyr b. Ebû Fâhte (c. 50-C.120).[874]

Zeyd b. Erkâm (v. 65) ve diğerlerinden Hadîs rivayet etmiştir. [875]Aşağıdaki zevat ondan yazılı olarak Hadîs rivayet etmişlerdir:[876]

1) Abîde b. Hameyd ondan bir Nüsha elde etmiştir.

2) İsra'îl.[877]

75. Ubeydullâh b. Ebî Ca'fer el-Mısrî (60-135).[878]

Bir kitab yazıp el-Leys b. Sa'd'a göndermiş; o da onu, 'Ubeydullah'a okumadan rivayet etmiştir.[879]

76. Umâre b. Cuvevn, Ebû Hârûn (55-134).[880]

İbn Ömer (v. 74) ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur. Sika olmayan bir râvî idi. Bir Hadîs kitabına sahipti.[881]

77. Osman b. Âsim el-Esdî (61'den ewel-128).[882]

Enes b.Mâlik (v.93) ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur, a. Ebû Bekir b. Ayyaş, ondan bir Nüsüha elde etmiştir.[883]

78. Osman b. Hâdır el-Hımyerî (c. 45-c.llO)

İbn Abbas (v.68) ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur. [884]

1) Hicaz'de talebeler ondan Hadîs yazdılar.[885]

79. Vehb b. Munebbıh (34-114). [886]

Birçok kitab tedvin etmiştir.

Aşağıdakiler, onun eserleri olarak zikredilmişlerdir:

1) Sîretü'n-Nebî. et-Tâberânî, bu eserin büyük bir bölümünü, kendi eseri olan Mu'cemu'l-Kebîr'e dere etmiştir[887]

2) Kısasu'l-Enbiyâ. [888]

3) Kısasu'l-Ahyâr.[889]

4) Kitâbu'l Mübtede\ ki Ebû Ca'fer b. Beriye tarafından rivayet edilmiştir.[890]

80. Yezîd b. Ebân er-Rakkâşî (c. 50-110 arası-120). [891]

1) Ömer b. 'Abdilaziz, ondan bazı Hadîsleri yazmıştır.[892]

81. Yezîd b. Âbdirrahman b. Ebî Mâlik (c. 60-130). [893]

Şam'lı fakîhlerdendi ve nezdinde kitablan vardı.[894]

Oğlu Hâlid, kendisinden, Kitâbu'l-Mesâ'il isimli kitabı rivayet etmiştir.[895]

82. Yezîd b. Ebî Habîb (53-128). [896]

Hadîsleri [kimde bulursa alıp] yazmıştır. Hatta kendi talebelerinden bile yazmıştır.[897]

Aşağıdaki râvîler, ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir.

1) İbn Lahîa, ondan bazı Hadîsleri yazmıştır.[898]

2) el-Leys b. Sa'd, ondan bir Nüsha elde etmişti. Aynı Nüsha, Yahya , gukeyr, Kuteybe, Zağbe ve Yezîd b. Vehb ve diğerleri tarafından rivayet edilmiştir[899]

83. Yezîd b. Süfyân Ebû'l-Muhazzım (c. 40-c.llO)

Ebû Hureyre (v.59)'den rivayette bulunmuştur.

Şu'be, kendisinden 100 Hadîs yazmıştır.[900]

84. Zeyd b. Eşlem: Îbn Ömer (c. 10-136)'İn Talebesi. [901]

Zeyd b. Eşlem, Ebû Hureyre ile 'Aişe ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur.[902]

Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) Abdurrahmân b. Zeyd, ondan bir Tefsir nakletmiştir.[903]

2) Hafs b. Meysere el-'Ukaylî.[904] Zeyd'e bir kitab okumuştur.

3) Sa'îd b. Ebî Eyyûb, ondan bir kitab temin etmiştir.[905]

85. Zeyd b. Rufey' (c. 60-C.125).

Ebû 'Ubeydillâh b. Abdillâh b. Mes'ûd (v.82)'dan rivayette bulunmuştur.[906]

Zeyd b. Rufey'den yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) Abdülhamîd b. Yûsuf.[907]

2) Hammâd b. 'Amr en-Nasîbî. Hammâd'ın kitabı Abdülhamîd'den aldığı ve Zeyd'e istinaden rivayet ettiği mervîdir[908]

86. Zübeyd b. el-Haris el-Eyâmî (c.60-122). [909]

İsâ b. Yûnus'da Zübeyd'e âit bir kitab vardı.[910]

IV. HİCRİ İKİNCİ ASIR BAŞINDAKİ HADÎS ULEMÂSININ YAZDIKLARI VE ONLARDAN YAZANLAR

1. Ebân b. Ebî 'Ayyaş ( c. 70-138).[911]

Enes b. Mâlik (v. 93) ve diğerlerinden rivayet ettiği Hadîsler vardır. Selm el-'Alevî, onu Enes'den Hadîs yazarken görmüş; [912]ve bunun üzerine Hamraâd b. Zeyd'e de, Ebân'ın tedris halkasına katılmasını tavsiye etmiştir. [913]Fakat Şube, Ebân'a rtibâr etmemiştir.[914]

Aşağıdaki râvîler, ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Ebû 'Avâne. Ebân'a, kendisinin ve başkalarının Hadîslerini ihtiva eden bir kitab götürmüştür. Ebân, buna dikkat etmeden hepsini okumuştur.[915]

2) Alî b. Müşîr, Ebân b. Ebû 'Ayyâş'dan takriben 500 Hadîs yazmıştar[916]

3) Gâlib b. 'Ubeydillâh.[917]

4) Hamza ez-Zeyyât da, ondan takriben 500 Hadîs yazmıştır.[918]

5) İbn Cureyc.[919]

6) İbrâhîm b. Tahmân, ondan elde ettiği bir Hadîs mecmuasına sahipti.[920]

7) Ma'mer de bir kolleksiyona ya'ni Hadîs külliyâtına sahipti ve bu külliyât 'Abdürrezzâk'ın mülkiyetinde bulunuyordu. Bilâhare, Yahya b. Ma'în onu, gayr-i sahîh oldukların bile bile, zayıf Hadîslerden haberdar olmak maksadıyla istinsah etmiştir.[921]

2. Ebân b. Tağleb el-Kûfî (c.80-141).[922]

İkrime (v. 105) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur. Birçok kitabı, yani Nüshası vardı.[923]

3. Ebân b. Yezîd el-'Attâr (c, 90-C.165)

Hasan (v.110), Katâde ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur. Mûsâ b- İsmâ'îl ve öteki râvîler de, ondan rivayet etmişlerdir. Birçok talebe, Musa'nın derslerine gelir ve bunlardan her biri Ebân b. Tağleb'in Hadîslerine sahip olduklarından, onları, Musa'dan dinlemeyi isterlerdi. Zira Musa'da, bu Hadîslerin, üstadı Ebân'dan kalma belki de bir sureti bulunuyordu[924]

4. Abbâs b. el-Fadl el-Ensârî (105-186). [925]

Bir kitabı vardı[926] ve Kur'ân tilâveti üzerine büyük bir eser te'lîf etmişti. Bu eserde, birçok Hadîs bulunuyordu.[927]

5. 'Abdül-A'lâ b. Ebi'l-Musâvir (c.80-160'dan sonra). [928]

Ebû Bürde el-Eş'arî (v. 103) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Bağdad'a gelmiş ve burada talebeleri kendisinden Hadîs yazmışlardır.[929]

6. Abdülaziz b. Abdillâh b. Ebî Seleme el-Mâcşûn(c. 100-164). [930]

Bağdad'lı bir çok talebe, kendisinden yazarak Hadîs öğrendi.[931] Bir Çok kitab te'lîf etti.[932] Bunlardan biri, Muvatta' adım taşar. [İmam] Mâlik belki de eserini, 'Abdülazîz'in el-Muvatta'sma istinaden te'lîf etmiştir.[933]

7. 'Abdülazîz b. el-Huseyn (c.lOO-c.160). [934]

ez-Zührî (v. 124) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Bir Nüsha'sı vardı ve Hâlid b. Mahled el-Kûfî tarafından rivayet edilmişti.[935]

8. Abdülaziz b. Suheyb el-Bunânî (c.70-130). [936]

Enes b. Mâlik (v. 93) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Mübarek b. Suhaym, kendisinden bir Nüsha rivayet etmiştir.[937]

9. Abdülcebbâr b. el-Vard el-Mahzûmî (c.95-c. 160)

Atâ b. Ebî Rabâh (v. 117) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur.[938]

1) 'Ubeyd b. Ebî Kurre. 'Abdülcebbâr'dan bir kitab elde etmiştir.[939]

10. Abdülkerîm b. Ebi'l Muhârık (c.70-127). [940]

Enes b. Mâlik (v.93) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir.

1) Alî b. Abdülâh b. Râşid, kendisinden bir kitab rivayet etmiştir.[941]

11. Abdullah b. 'Abdillâh b. Uveys (c.100-169) [942]

Kitabı sahîhdir[943]

1) Bağdad'da talebeler kendisinden yazarak Öğrendiler.[944]

12. Abdullah b. 'Abdirrahmân b. Ebî Hüseyin (c. 75-c. 140)

Nâfi' b. Cübeyr (v. 97) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur. [945]

1) Şu'ayb b. Ebî Haraza, elindeki Hadîsleri ondan yazarak öğrenmiştir. Bu kitab, Ebû'l-Yamân'ın eline geçmiştir[946]

13. Abdullah b. Ebî Lebîd (c.75-132'den önce). [947]

Ebû Seleme b. 'Abdirrahmân ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir.

1) es-Sevrî ve Kûfe'li birçok talebe kendisinden Hadîs yazmıştır.[948]

14. Abdullah b. el-'Alâ b. Zebr ed-Dımeşkî (75-165). [949]

1) Bağdad'da birçok talebe kendisinden Hadîs yazmıştır.[950]

15. Abdullah b. Şübrime (72-144)

Enes (r.a)'den Hadîs rivayet etmiştir. Kitabı vardı.[951]

16. Abdullah b. el-Hüseyin, Ebû Harîz (c.70-c.l30) [952]

İbrâhîm en-Naha'î ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Kendisinden rivayette bulunan râvîler şunlardır:

1) İsimleri meçhul olanlar.[953]

2) Fudayl b. Meysere.[954]

3) Ondan Hadîs yazan Basra halkı.[955]

17. Abdullah b. İdrîs (110-192). [956]

Hadîsleri ezberledikten sonra yazardı.[957]

[İmam-ı] Mâlik'in yakın arkadaşıydı. [İmam] Mâlik, Muvatta' isimli Hadîs kitabında, 'Abdullah b. İdrîs'in kaynaklarından istifade etmiştir[958]

'Abdullah b. Idrîs'den Hadîs yazanlar şu zevâtdı:

1) el-Hasan b. Rabf[959]

2) Yahya b. Âdem.[960]

18. Abdullah b. Ca'fer b. Nuceyh Es-Sa'dî (c. 105-178). [961]

Abdullah b. Dînâr (v. 127)'dan rivayette bulunmuştur.

Bahz, es-Sa'dî'den bir Kurrâse elde etmiştir.[962]

19. Abdullah b. Lahî'a (96-174). [963]

Kitablarmın yakılmış olduğu mervîdir.[964]

Aşağıdaki râvîler, kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet etmişlerdir:

1) Ebû'l-Esved b. 'Abdilcebbâr el-Murâdî.[965]

2) İsimleri meçhul birçok talebe.[966]

3) İbn Mehdî.[967]

4) İbn Mâ'în.[968]

5) İbnul-Mübârek.[969]

6) İbn Vehb.[970]

7) LahTa b. 'îsâ.[971]

8) Kuteybe b. Satd.[972]

9) Osman b. Salih.[973]

20. Abdullah b. el-Kâsım-Ruzeyn (c.70-c.l30)

İbnü'l-Museyyeb (v.93) ve diğerlerinden rivâyetde bulunmuştur. [974]

1) Mu'temer, elindeki Hadîsleri, ondan yazılı olarak rivayet etmiştir.[975]

21. Abdullah B. Raca' el-Mekkî (c.llO-v.l87'den sonra). [976]

Eyyûbe'l-Sihteyânî (v. 131) ve diğer râvîler ondan Hadîs rivayet etmiştir.

Kendisi kitablanm kaybetmiştir.[977]

22. Abdullah b. Salim el-Eş'arî (c.110-179). [978]

1) Abdülhamîd b. İbrahim'in ondan edindiği kitabları vardı, fakat kayboldu.[979]

2) Ebû Dâvûd, Humus'da onun kitablannı gördü.[980]

23. 'Abdullah b. Şevzeb el-Horasanı (86-144). [981]

Hadîsleri yazıyordu.[982]

24. Abdullah b. Ömer el-Timarî (c.95-172). [983]

Nâfi' (v. 117) ve diğer râvîlerden Hadîs rivayet etmiştir. Aşağıdaki râvîler, 'Abdullah b. Ömer el-UmarTden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) el-Hüseyn b. el-Velîd en-Nîsâbûrî'nin ondan edindiği bir Nüsha'sı vardı.[984]

2) el-Leys b. Sa'd, ondan temin ettiği bir kitaba sâhibdi.[985]

25. Abdullah b. 'Osman b. Huseym (c.70-132). [986]

Sa'îd b. Cübeyr (v.95) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir.

1) Yahya b. Selîm'in, 'Abdullah b. 'Osman'dan elde ettiği sahîh bir kitabı vardı.[987]

26. Abdullah b. Yezîd el-Mahzûmî (c.75-148). [988]

Urve (v. 93) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur.

İbn Hibbân'a göre, 'Abdullah b. Yezîd birçok Hadîs yazmıştır.[989]

27. Abdullah b. Ziyâd b. Süleyman el-Mahzûmî (c.lOO-c.160)

ez-Zührî (v. 124) ve diğer râvilerden rivayette bulunmuştur.[990] Şuradan buradan kitab toplamak ve bunları müelliflerini belirtmeksizin nakletmekle suçlanmaktadır. [991]Sa'îd b. 'Abdilazîz'e göre, Irak'da talebeleri, 'Abdullah b. Ziyâd'm kitablarına ziyâde ma'lûmât ilâve etmişlerdir. Sonra 'Abdullah kitablanm okuduğu vakit kendisine bunları teslim etmişlerdir; talebeler onun kâzib olduğu iddiasında bulunmuşlardır.[992]

1) el-Velîd b. Müslim, 'Abdullah b. Ziyâd'dan bir kitab yazmıştır.[993]

28. Abdülmelikb. 'Abdilazîz b. Cüreyc (80-150). [994]

Talebeliğinin ilk günlerinde, Hadîs öğrenmek üzere 'Atâ b. Ebî

Rabâh'ın yanına gitmiş; müteakiben Kur'ân ilimleri ve Ferâiz tahsil etmeye yöneltilmiştir.[995] Bu zarurî bilgileri öğrendikten sonra 'Atâ b. Ebî Rabâh'ın tedrîs halkasına dâhil olmuş ve 17 sene ona refakat etmiştir. [996]'Abdülmelik b. 'Abdilazîz'in hâfizası biraz zayıftı[997], fakat kitabları hayli i'tibar kazanmıştı.[998]

İbn Abbâs'ın Hadîslerini toplamak için çok çalışmış, ve kendisi gibi böyle hiçbir kimsenin çalışmadığını iddia etmiştir.

Tavsiyelerini almak ve ziyâde ma'lûmat toplamak için kitablannı diğer ulemâya de gösterirdi.

Anlaşıldığına göre, 'Abdülmelik b. Abdilazîz, yazdıklarına nihâî bir şekil vermeden evvel onların müsveddesini yapmak âdetindeydi.

Onun, ilk kitab telif edenlerden biri olduğu da mervîdir. İbn Nedim'e göre o, Kitâbü's Sünen'i telif etmiştir. Diğer kaynaklar, onun, Kitâbü'l-Menâsik ve Kitâbü't-Tefsîri de telif ettiğini haber vermişlerdir. Adı zikredilmeyen daha başka kitablan da bulunabilir.

Aşağıdakiler, ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Abdullah b. el-Hâris el-Mahzûmî.

2) Abdülmecîd b. 'Abdilazîz.

3) Haccâc b. Muhammed el-Avar.

4) Havza b. Halîfe.

5) Hişâm b. Yûsuf.

6) İbn Lahî'a.

7) ibn ü'1-Mübârek.

8) Hâlîd b. Nazar el-Aylî. Kitablan ile beraber İbn Cüreyc'in yanına gitti. Fakat onu vefat etmiş buldu999.

9) Mu'âz b. Mu'âz.

10) Musa b. Tarık1" .

11) Müslim b.Hâlid.

12) Nuh b. Ebû Meryem.[999]

13) Ravh b. TJbâde.[1000]

14) Sadaka b. Abdillâh[1001].

15) Sa'îd b. Salim.[1002]

16) Süleyman b. Mücâhid.[1003]

17) Süleyman b. Muhammed.[1004]

29. Abdülmelik b. Ebî Nadra el-'Abdî (c.75-c.l40)

Babası (v. 108) ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur.[1005]

1) 'Osman el-Mervezî, kendisinden bir Nüsha rivayet etmiştir.[1006]

30. 'Abdülkuddûs b. Habîb eş-Şâmî (c. 80-C.140)

Mücâhid ve diğerlerineden rivayette bulunmuştur.[1007] Kitabı vardı. Hattâ onu okurken bir hatâ bile yapmıştı. Sonra, Hadîsi hatalı olarak rivayet edip yanlış bir şekilde îzâh etti.[1008]

31. 'Abdurrahmân b. 'Abdillâh b. 'Utbe el-Mes'ûdî (c.90-160). [1009]

Kasım b. Abduirahmân b. Mes'ûd (v.110) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur. Kitablan vardı.[1010]

Aşağıdaki râvîler, kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Ebû Dâvûd.[1011]

2)EbûKuteybe.[1012]

3) Bişr b. el-Mufaddal.

4) Hâlid b. el-Hâris.[1013]

5) Mu'âz ve Bağdadlı bir çok talebe.[1014]

6) Şube.[1015]

7) 'Osman b. Ömer.[1016]

32. Abdurrahmân b. Ebi'z-Zinâd (100-174). [1017]

Birçok kitab te'lîf etti. İbn Nedîm, Kitâbü'l-Ferâ'iz ve Re'yü'l-Fuka-hâi's-Seb 'a'sını zikretmektedir.[1018]

Talebeler ona Hadîs okurlar ve ondan Hadîs yazarlardı.[1019]

33. Abdurrahmân b. 'Amr El-Evzâ'î (88-158). [1020]

İslâm Hukuk târihinde amelî mezheblerden birinin imamıdır. Kurduğu mezheb, birçok gelişme gösterdikten sonra nihayet zeval bulmuştur.

Birçok kitab te'lîf etmiştir[1021], fakat kayıptır.

Kendisinden Hadîsleri yazarak rivayet eden râvîler şunlardır:

1) Amr b. Hâşim. EvzâTden Hadîs yazdığı zaman çok gençti. Onun için EvzâTnin Hadîslerini rivayette, zayıf bir râvi olarak kabul edilmiştir.[1022]

2) İsimleri meçhul olanlar,[1023]

3) îsmâ'îl b. Semâ'a. Ebû Mişer, kendisinden, EvzâTye âit 13 kitab istinsah etmiştir.[1024]

4) Muhammed b. Kesîr el-Mıssîsî.[1025]

5) Muhammed b. Şu'ayb b. Şâbûr. El-Evzâî bunun kitablarını tashih etmiştir.[1026]

6) Sadaka b. Abdilâh es-Samîn. el-EvzâTden 1500 Hadîs yazmıştır.[1027]

7) Ömerb.Abdilvâhid.[1028]

8) el-Velîd b. Mezîd.[1029]

9) el-Velîd b. Müslim ed-Dimaşkî.[1030]

34. Abdurrahmân b. Harmale (c.80-145). [1031]

Hadîsleri yazardı1036. Bir kitabı vardı.[1032]

1) Yahya b. Sa'îd, kendisinden bir kitab temin etmişti.[1033]

35. Abdurrahmân b. Sabit b. Sevbân (75-165). [1034]

Bağdad'a gitti. Burada talebeler kensinden Hadîs yazdılar.[1035]

36. Abdurrahmân b. Yezîd b. el-Câbir el-Ezdî (c. 70-153). [1036]

İki kitabı vardı. Bunlardan sadece biri Hadîs rivayet merciine okunmuştur.[1037]

37. 'Abdurrahmân b. Zîyâd b. En'ûm eufrîkî (74-161). [1038]

Kitabı sahihdi.[1039]

Yahya el-Kattân, kendisinden bir kitab yazmıştır.[1040]

38. Abdürrezzâkb. 'Ömer Es-Sakafî (100-C.160)

ez-Zührî (v.124) ve diğer râvîlerden Hadîs rivayet etmiştir.[1041]

Kitablarını kaybetmiştir.[1042]

39. Abdülvâris b. Sa'îd (102-180). [1043]

Abdülazîz b. Suheyb (v.l30)'den Hadîsler rivayet etti. Üstadının bazı Hadîsleri hakkında muhaddisler ihtilâf etmiş bile olsalar, kitabı sahîhdi ve nihâî bir merci' idi.[1044]

Aşağıdakiler ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Abdüssamed.

2) Abdullah b. 'Amr-Ebû Ma'raer.[1045]

40. 'Abîde b. Humeyd et-Teymî (107-190). [1046]

Kitabı vardı. [1047]Birçok talebe ondan Hadîs yazdı.[1048]

41. Ebûbekir b. 'Abdirrahmân b. el-Misvar b. Mahrime (c.75-c.l35)

Muhammed b. Cübeyr ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur.

Kitabı vardı ve Muhammed b. Cübeyr b. Mut'im (v. 100)'in Hadîslerini ve diğer ulemânın Mekke ve Kabe târîhi ile ilgili yazdığı yazıları ihtiva ediyordu.[1049] Anlaşıldığına göre el-Misvar b. Mahrime, Siyer ve târihin ilk devirlerine dâir bazı eserler te'lîf etmiş ve belki de bu eserler daha sonra kızı Uramü Bekr tarafindan rivayet edilmişlerdir.

İbn Sa'd, bu eseri, Ümmü Bekr'ın yeğeni vasıtasıyla rivayet etmektedir. [1050]Bunu, Misvar'in oğlu 'Abdurrahmân da rivayet etmiştir.[1051]

42. Ebû Bekir b. Ebî Sabra (c.100-162) [1052]

Aşağıdakiler, Hadîsleri kendisinden yazılı olarak rivayet edenlerdir:

1) İbn Cüreyc. el-Vâkıdî'ye göre, Ebû Bekir İbn Cüreyc'e yazılı 1000

Hadîs göndermiştir[1053]

43. Ebû Bekir b. 'Ayyaş (96-194). [1054]

Uzun zaman yaşadığı için, genç nesil kendisinden yazma imkânı bulmuştur. [1055]Kitabları sahihdi.[1056]

Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:[1057]

44. Ahmed b. Kazım el-Mısrî (c.85-c.l50).[1058]

Atâ b. Ebî Rabah'dan ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur. Muhaddislerce bilinen bir kitabı vardı, hatta ez-Zehebî'ye bile okunmuştu.[1059]

45. 'Alî b. Âsim b. Suheyb el-Vâsıtî (105-201).[1060]

Zengin bir kimseydi. Bundan dolayı birçok kâtib tutup Hadîs yazdırma imkânına sâhib olmuştur. Asıl kaynaklar istinsah edilirken birçok yanlışlıklar yapıldığı için kendisi güvenilir bir kaynak olarak kabul edilmemiştir. [1061]Derslerinde üç Müstemlî bulunuyor[1062] ve birçok talebe ta'kîb ediyordu.[1063]

46. 'Alî b. Mübarek el-Hunâ'î (c.105-c.165)

Yahya b. Ebî Kesîr (v.129) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur.[1064]

1) Hârûn b. İsmâ'îl, ondan bir kitab elde etmişti.[1065]

47. 'Alî b. Müşir el-Kureşî (c.85-189).[1066]

Ebû Bürde b. Ebî Mûsâ (v.104) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur.[1067]

Kitablarını gömmüştür; fakat hepsi sahihti.[1068]

48. 'Alî b. Zeyd b. Cüd'Ân (v.70-131).[1069]

İbn 'Uyeyne kendisinden büyük bir kitab yazmış sonra onu başka birine veri vermiştir.[1070]

49. 'Ammâr b. Mu'Âviye ed-Duhnî (c.70-c.l33).[1071]

Abîde b. Humeyd b. Suhayb, kendisinden bir Sahife elde etmiştir[1072]

50. Amrb. 'Amr. Ebu'z-Za'râ (c.70-130).[1073]

Abîde b. Humeyd, kendisinden bir Nüsha temin etmiştir.[1074]

51. 'Amr b. el-Hâris el-Ensârî (90-149).[1075]

İbn Vehb, el-Ensârî'den bir kitab elde ettiği gibi.[1076] Bazı Hadîslerini de İbn Mehdî için yazıvermiştir.[1077]

52. 'Amr b. Sabit b. Hürmüz (c.105-172).[1078]

es-Sabî ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur, Hannâd, ondan sayısız Hadîs yazmıştır.[1079]

53. 'Amr b. 'Ubeyd b. Bâb Üt-Temîmî (c. 80-142). [1080]

1) İbn 'Uyeyne, ondan bir kitab yazmıştır.[1081]

54. Enes b. 'Ayâd, Ebû Damra (104-185).[1082]

Mâlik b. Enes, onu çok medhederdi. Onun ifadesine göre, Enes b. 'Ayâd Hadîsler'i dinledi ve bunları yazıya geçirdi; ancak onun tek zayıf taran, kitablarını Iraklılara sunmuş olmasıydı.[1083]

55. Ertât b. el-Münzir (c.70-162).[1084]

Ebû Umâme el-Bâhilî (v.82)'ye mülâki olmuştur. [1085]

1) el-Cerrâh b. Muleyh el-Bahrânî, ondan 20 Hadîs ihtiva eden bir Nüsha temin etmiştir.[1086]

56. Eş'as b. 'Abdîlmelik, Ebû Hânî el-Basrî (c. 85-142). [1087]

İbn Şîrîn ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur. Kitabı vardı.[1088]

Aşağıdaki râvîler, ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) el-Ensârî.[1089]

2) Havza b. Halîfe.[1090]

3) Muhammed b. Meysere, Ebû Seleme.[1091]

57. Eş'As b. Savvâr el-Kındî (c.80-136). [1092]

eş-Şa'bî ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur. Ondan yazıh olarak rivayet edenler şunlardır:

1) Cerîr b. Abdilhamîd.[1093]

58. Âsim b. Kuleyb el-Kûfî (c. 70-137). [1094]

1) Abdullah b. İdrîs, Hadîslerini ondan yazılı olarak elde etmiştir.[1095]

59. Âsim b. Muhammed b. Zeyd el-'Umarî (c.lOO-c.160).

Muhammed b. Ka'be'l-Kurazî (v.120) ve diğer râvilerden rivayet etmiştir.[1096]

İbrâhîm b. Sa'îd'in, el-'Umarî'den bir kitabı vardı.[1097]

60. Âsim b. Raca' b. Hayve el-Kındî (c.90-c.l50)

Babasından (v.112) rivayette bulunmuştur. [1098]

Birçok Iraklı, ondan Hadîs yazmıştır.[1099]

61. 'Âsim b. Süleyman el-Ahval (c.70-142). [1100]

Enes (v.93) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Ondan yazarak Hadîs alanlar şunlardır:

1) Cerîr.[1101]

2) Süfyân.[1102]

62. Âsim b. Ömer el-'Umarî (c.105-c.170)

'Abdullah b. Dînâr (v.127) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. [1103]en-Nâsıh ue'l-Mensûh isimli bir eseri vardır.[1104]

63. el-Esved b. Şeybân (c.90-165). [1105]

el-Hasanü'l Baarî (v.110) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir [1106]

1) 'Abdurrahmân b. Mehdî, Hadîsleri ondan yazarak elde etmiştir.[1107]

64. Atâ b. Sâ'ib (c.70-136).[1108]

İbn Cübeyr (v. 95) ve diğerlerinden rivayet etti.

Kitabı gayr-i sahîhdi.[1109]

1) İbn 'Uleyye bazı Hadîsleri ondan yazmıştır.[1110]

65. 'Attâf b. Hâlid (91-C.150)[1111]

Kitabı sahîhdi.[1112]

1) Muhalled b. Mâlik'in, 'Attâf b. Hâlid'den kitabı vardı.[1113]

66. Eyyûb b. Havt (c.90-c.l50).[1114]

Rivayeti, Katâde ve diğer râvîlerdendi. Kitabı zayıftı. [1115]

1) Hüseyin b. Vâkıd, ondan Hadîsler yazmıştır.[1116]

67. Eyyûb b. Musa b. 'Amr b. Sa'îd El'âs (c. 75-132).[1117]

NâfV ve öteki râvîlerden rivayette bulunmuştur. 'Ubeydullâh b. Ömer, ondan bir kitab almıştır. Bu kitab, ez-Zührî ile 'Atâ1 ve Makhûl'e de okunmuştur. Diyet parası hakkındaki hükümleri ihtiva ediyordu.[1118]

68. Eyyûb b.'Utbe el-Yemânî (c.100-160).[1119]

Yahya b. Ebî Kesîr (v. 129) ve öteki râvîlerden rivayet etmiştir. Yanında kitablan olmaksızın Bağdad'a gitmiş ve orada Hadîsleri hafızasına dayanarak ta'lim etmiş, bundan dolayı da birçok hatâ yapmıştır.[1120]

M'amâfih kitablan sahîhdi.[1121]

69. Bahîr b. Sa'îd es-Sahûlî el-Hımsî (c. 80-160).[1122]

Halid b. Ma'dân (v. 103) ve öteki râvîlerden rivayet etmiştir. Bahîr b. Sa'îd'den yazılı olarak Hadîs rivayet eden Bakiye b. el-Velîd'dir[1123] Bahîr'in kitabını Şube'ye okumuş, o da çok memnun olmuştur[1124]

70. Bahr b. Kuneyz (c.90-160).[1125]

el-Hasanu'1-Basrî (v.110) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Bahr b. Kuneyz'in kitabını rivayet edenler:

1) Haris b. Müslim.[1126]

2) Muhammed b. Mus'âb el-Karkasânî[1127]

3) Ömer b. Sehl.[1128]

4) Yezîd b. Zure.[1129]

71. Bahz b. Hakîm el-Kuşeyrî (c.80-140'dan sonra). [1130]

Babasından bir Nüsha rivayet etmiştir. Babası da, Bahz'ın dedesinden nakletmiştir.[1131]

Aşağıdakiler onun kitabına mâliktiler:

1) el-Ensârî.[1132]

2) Mekkî b. İbrahim el-Belhî.[1133]

72. Bekr b. Vâ'il b. Dâvûd (c. 90-C.130)

Babasından önce vefat etmiştir.[1134]

Babası da ondan bir kitab elde etmiştir.[1135]

73. Bakiye b. el-Velîd el-Kalâî (110-196). [1136]

Hiç fark gözetmeden herkesden Hadîs yazardı. [1137]

1) Ertât, ondan Hadîsler yazmıştır.[1138]

2) İbn Sevbân da ondan Hadîsler yazmıştır.[1139]

74. Bukeyr b. 'Abdîllâh b. el-Aşac (c.70-127). [1140]

İbnü'l-Müseyyeb ve Öteki râvîlerden rivayet etmiştir. Aşağıdakiler onun kitablanna sahiptiler:

1) Mahrime b. Buhayr, Bu kitablan babasına okumamıştır.[1141]

2) el-Leysb. Sa'd.[1142]

75. Dâvûd B. Ebî Hind (c.75-139). [1143]

Kitablan vardı. [1144]Ayrıca bir Kur'ân tefsiri de yazmıştı.[1145] Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) Adî b. 'Abdirrahmân, ondan bir Nüsha nakletmiştir.[1146]

2) el-Ensârî, Hadîslerinin çoğunu ondan yazmıştır.[1147]

76. Dâvûd b. el-Hüseyin el-Ümevî (c.70-135). [1148]

İbrahim b. Ebî Yahya ondan büyük bir Nüsha (kitab) elde etmişti[1149]

77. Dâvûd b. Nusayr el-Tâf (c.100-160. [1150]

Kitablannı, muhtemelen Hicrî 140 târihinde, gömmüştür.[1151]

78. Dâvûd b. Şâbûr el-Mekkî (c.80-c.l40)

Mücâhid'den rivayet etmiştir.[1152]

1) Şube onun Hadîslerini yazmıştır.[1153]

79. Zimâm b. İsmâ'îl (97-185). [1154]

Kendisinden yazarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

Ebû Musa kitabını ondan edinmiştir. [1155]

Muhammed el-İskenderânî ondan rivayet etmiştir.[1156]

80. Dırâr b. Mürre el-Kûfî (c.70-132). [1157]

Kitabı, Tamîm b. Nâsih'in nezdindeydi.[1158]

81. el-Fudeyl b. Meysere (c.85-c.l45)

eş-Şalaî ve diğerlerinden rivayet etmiştir.[1159]

1) Mutemer b. Süleyman, ondan bir kitab edinmişti.[1160]

82. Gaylân b. Câmî' (c. 80-132) [1161]

Kitabı vardı.[1162]

83. Habîb b. Ebî Habîb el-Harmî (c.90-162). [1163]

İbn Şîrîn (v. 110) ve öteki râvîlerden rivayette bulunmuştur[1164].

Kendisinden yazarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) Dâvudb. Şebîb.[1165]

2) Yahya b. Sa’îdım.[1166]

84. Hafs b. Geylân ed-Dımaşkî (c.90-150) [1167]

Makhûl (v.112) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. [1168]

1) Talebelerinden her biri ondan bir kitab nakletmiştir.[1169]

85. Hafs b. Süleyman el-Esedî (90-180). [1170]

Diğer muhaddislerin kitablannı istinsah eder ve bunlan kendi kitablanna dere ederdi. Şu'be'den bir kitab almış fakat sonra onu iade etmemiştir.[1171]

86. Hayve b. Şureyh (c.95-158). [1172]

Kitabları vardı.[1173]

87. el-Haccâc b. el-Haccâc el-Bâhilî (c.80-131). [1174]

1) İbrahim b. Tahmân, ondan uzunca bir kitab nakletmiştir.[1175]

88. eî-Hakem b. 'Atîye el-'Ayşî (c.90-c.l60)

İbn Şîrîn (v. 110) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. [1176]

Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) Süleyman b. Harb. Hadîslerini yazmış, sonra onları imha etmiştir.[1177]

89. Hammâd b. Seleme (c.87-167).[1178]

İlk Hadîs kitabı telif edenlerden biri olduğu mervîdir. [1179]

Onun kitablarını nakleden veya Hadîslerini yazan muhaddis-ler şunlardır:

1) Abdülvâhid b. Gayâs el-Basrî.[1180]

2) Affân. Hammâd kendisine yazdırmıştır.[1181]

3) Arar b. 'Âsim el-Kilâbî. Hammâd'dan, 10.000 den fazla Hadîs yazmıştır.[1182]

4) İsimleri bilinmeyen birçok zevat. Yahya b. Mâ'în, Hammâd'ın kitabını, onun 18 talebesinden dinlemiş ve talebeleri vasıtasıyla Hammâd'-ın hatâlarını tesbit etmek istemiştir.[1183]

5) İsmi bilinmeyen bir zât.[1184]

6) Haccâc b. el-Minhâl, Hammâd'ın Müsned'ini rivayet etmiştir.[1185]

7) Hudbe b. Hâlid b. el-Esved. Onda, Hammâd'ın kitablannın ikişer nüshası vardı.[1186]

8) İbnü'l-Mübârek.[1187]

9) Muhammed b. el-Fadl.[1188]

10) Mûsâ b. İsmâ'îl et-Tebûzakî'nin büyük babası.[1189]

11) eş-Şâmî.[1190]

12) Süleyman b. Harb.[1191]

13) Vehb.[1192]

14) Yahya b. Durrays. Hammâd'dan 10.000 Hadîs temin etmiştir[1193]

15) Yahya el-Kattân[1194].

16) Zeydb.'Avf[1195]

90. Hammâd b. Zeyd b. Dirhem el-Ezdî (98-179). [1196]

Yahya der ki: "Eyyûb (v.l31)'un derslerinde, Hammâd'dan başka hiçbir kimse yazmazdı.[1197] Rivayete göre o, ümmî idi, fakat 'Ubey-dullah b. Ömer onu yazarken görmüştü.[1198] Yine, iddia edildiği üzere o, Yahya'nın sâdece bir kitabına sahip bulunuyordu.[1199]

Ondan yazarak Hadîs nakledenler şunlardır:

1) Abdurrahmân b. Mehdî.[1200]

2) Abdurrahmân b. Mübarek.[1201]

3) Alî b. Medînî. Bu zât, Hammâd'dan yazdığı zaman gençti. Onun için, Hammâd'ın zayıf bir râvîsi olarak kabul edilmiştir.[1202]

4) Half b. Hişâm el-Bağdâdî, Hammâd'ın birçok kitabını istinsah etmiştir.[1203]

5) Süfyânü's-Sevrî[1204]

6) Süleyman b. Harb.[1205]

91. Hammâm b. Yahya el-Basrî (c.90-163). [1206]

el-Hasan (v.110) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. [1207]

Sahîh olan kitablan vardı.[1208]

Kendisinden yazarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) Affân.[1209]

2) Hudbe ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[1210]

92. Hanzala b.Ebî Süfyân el-Cumahî (c. 85-151'den sonra). [1211]

Salim b. Abdillâh (v.106) dan rivayet etmiştir. Kitabı vardı.[1212]

93. Harîz b. 'Osman b. Cebr (80-163). [1213]

Kendisinden yazarak Hadîs rivayet eden râvîler şunlardır:

1) 'Alî b. 'Ayyaş.[1214]

94. Hârûn b. Sa'd el-'İclÎ (c.lOO-150'den önce) [1215]

Ebû İshak el-Sabî'î (v.127) ve diğer râvilerden rivayet etmiştir.

Vâsıt'm birçok talebesi Harun'dan yazmıştır.[1216]

95. el-Hasan b. Dînâr, Ebû Sa'îd et-Temîmî (c.90-c.l50)

İbn Şîrîn (v. 110) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. [1217]

Kitablan vardı ve bunları okumak üzere başkalarının evlerine götürürdü.[1218]

96. Hassan b. İbrâhîm Ebû Hişâm el-Kûfî (86-186) [1219]

Bağdad'da ulemâ kendisinden Hadîs yazmıştır[1220]

97. el-Hasan b. Salih b. Hay (100-169).[1221]

Aşağıdaki râvîler ondan yazarak Hadîs rivayet etmişlerdir:

1) Ebû Nu'aym.[1222]

2) Birçok muhaddis ondan kitablar nakletmiştir.[1223]

3) Mâlik b. İsmail, kendisinden bir Nüsha elde etmişti.[1224]

4) Seleme b. 'Abdilmelik'in ondan temin ettiği bir Nüshası vardı.[1225]

5) Yahya b. Fuzeyl'in de ondan elde ettiği bir Nüsha'sı vardı.[1226]

98. el-Hasan b. 'Umâre el-Kûfî (c.90-153). [1227]

Aşağıdaki râviler ondan yazarak Hadîs rivayet etmişlerdir:

1) İsimleri bilinmeyenler.[1228]

2) Mus'âb b. Sellâm.[1229]

3)Vakf.[1230]

99. el-Heysem b. Humeyd el-Gassânî (c. llO-c.170)

en-Nu'mân b. el-Münzir el-Gassânî (v.133) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur. [1231]

Kitablan vardı.[1232]

1) Muhammed b. 'A'iz ondan bir kitab elde etmişti.[1233]

100. Havşab b. Akîl el-Abdî (c.90-c.l50)

Hasanü'l-Basrî (v.110) ile 'Atâ ve öteki râvîlerden rivayet etmiştir.[1234]

Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) Hişâm b. Hassan. Havşab'ın kitablarını aldığı zannolunmaktadır[1235]

2) Süleym et-Teymî. Ziyâd b. er-Rabî, onu Havşab'dan yazarken görmüştür.[1236]

101. Hişâm b. Hassan el-Kurdûsî (c.90-148). [1237]

İbn Şîrîn (v.110) ve diğerlerinden rivayet etmiştir. Aşağıdaki râvîler, ondan yazarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Ebû'Avâne.[1238]

2) Ebû Cüreyc el-Kassâb[1239].

3) Harun b. Ebî Isâ.[1240]

4) İsmail b. 'Uleyye.[1241]

5) Sellâm b. Ebî Mutî'.[1242]

6) 'Osman b. 'Ömer, onun kitabını Ravh'dan Ödünç almıştır.[1243]

7) Yezîd b. Zurey.[1244]

8) Ravh b. 'Ubâde.[1245]

101. Hişâmb. Sambarel-Destevâ'î (74-152). [1246]

Birçok Hadîs yazmıştır. Sadece Katâde'den yazdıkları, takriben 10.000 Hadîstir.[1247]

Aşağıdaki zevat, ondan yazarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Abdülvehhâb b. Atâ el-Haffâf.[1248]

2) İsmâîl b. 'Uleyye.[1249]

103. Humeyd b. Ziyâd, Ebû Sahr (c.80-189). [1250]

Ebû Salih es-Sammân (v.lOl)'dan rivayet etmiştir.

Aşağıdaki râvîler, ondan yazarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) İbn LarıTa, ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[1251]

2) İbn Vehb, ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[1252]

104. Hasan b. Ebî Ca'fer el-Cufrî (c. 95-161) [1253]

Nâfî (v.117) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. [1254]

1) İbn Mehdî'de Hüseyin'in yazılı Hadîsleri vard.[1255]

105. el-Hüseyin b. Kays er-Rahbı (c.85-150)

İkrime (v. 105) ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur.[1256]

1) Alî b. 'Âsim, er-Rahabî'nin Hadîslerini ihtiva eden bir kitaba sahipti. Daha sonra Ali b. 'Âsim bu kitabı Ebû Avâne'den ariyet olarak almıştır[1257]

106. el-Hüseyin b. Vâkıd el-Mervezî (c.90-159). [1258]

Abdullah b. Bureyde (v.H5)'den rivayet etmiştir. Ayrıca bir Kur'ân tefsiri de tedvin etmiştir.[1259]

107. Hüşeym b. Beşîr el-Vâsıtî (104-183). [1260]

Birçok kitab te'lif etti.[1261] İbn Nedim, onun kitablarından şu üçünün adım vermektedir:

1) Kitabü's-Sünen;

2)Kitâbü't-Tefsîr;

3)Kitâbü'l-Kırâ'âtm.[1262]

Aşağıdaki râviler, ondan yazılı olarak Hadîs rivayet etmişlerdir:

1) 'Abdullah b. Mûsâ.[1263]

2) Ebû Salih.[1264]

3) Adları bilinmeyenler[1265]

4) Haccâc b. Muhamme.[1266]

5) Hayyân b. Bişr.[1267]

6) İbn Hanbel[1268]

7) el-Leys b. Sa'd.[1269]

108. İbrahim b. Akîl b. Ma'kal b. Munebbih (c.95-c.l80).

Vehb b. Münebbih'den rivayette bulunmuştur.[1270]

Yahya b. Ma'în onu görmüş ve güvenilir bir râvî olarak tavsif etmiştir. Daha sonra ise onun bir Sahîfe'ye sahip olabileceğini ilâve etmiştir.[1271]

109. İbrâhîm b. ZÎ-Himâye (c.lOO-c.160)

Şu'be (83-160)'nin mu'âsınydı. [1272]el-Cerrâh b. Muleyh, kendisinden bir Nüsha rivayet etmiştir[1273]

110. İbrâhîm b. Meymûn es-Sâ'iğ (90-131). [1274]

Atâ' b. Ebî Rabâh (v.117) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur. Ebû Müslim el-Horasânî tarafından öldürülmüştür.[1275]

Kendisinden yazarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) el-Sakan. Diyor ki: "İbrahim b. Müslim es-Sâ'iğ'den bana, i'âde etmek üzere bir kitab vermesini rica ettim. Sonra benden bir rehin istedi. Ben de bir Kur'ân-ı Kerîm Nüshası verdim.[1276]

111. İbrahim b. Muhammed b. el-Hâris el-Fezârî (c.100-188). [1277]

Ebû İshak el-Kûfî (v. 124) ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur. Hadîs yazmaya 28 yaşında başlamıştır.[1278] Onun kitabını eş-Şâfi1! görmüş ve kendininkini de el-Fezârî'nin usûlünü ta'kîb ederek hazırlamıştır.[1279]

Kitablarından biri olan Kitâbü's-Siyer, Fas'da Karaviyyîn Kütübhâ-nesi'ndedir.[1280]

Bu kitab aşağıdaki zevat tarafından rivayet edilmiştir:

1) Mahbûb b. Mûsâ.[1281]

2) Mu'âviye b. 'Amr el-Ezdî.[1282]

3) el-Müseyyib b. Vazıh.[1283]

İbn Nedîm'den İbn Hacer'in nakline göre el-Fezârî, İslâm'da ilk ast-rolob (usturlab) yapan kimsedir. Ayrıca bu mevzuda bir de kitab te'lîf etmiştir[1284]

112. İbrâhîm b. Muhammed b. Ebî Yahya el-Eslemî (c.105-184)[1285]

ez-Zührî (v.124) ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur. İbn Han-bel'in ifâdesine göre el-Eslemî, Hadîsleri'nin yazılmasını Önlemek için kitabına başka muhaddislerin Hadîslerini koymuştur.

Ebû Yahya el-Eslemî, Mâlik b. Enes'inkinden çok daha büyük olan el-Muvatta' isimli Hadîs kitabım tedvîn etmiştir.[1286]

Ebû Yahya el-Eslemî'nin birçok Nüshası vardı.[1287]

Nu'aym b. Hammâd, el-Eslemî'nin kitablarına 50 dînâr harcamış; sonra bir gün el-Eslemî ona, Cahm'm ve diğerlerinin görüşlerini ihtiva eden bir kitab vermiş, sonra bu kitabı terk etmiştir.[1288]

113. İbrahim b. Sa'd (108-184)[1289]

Babasından, ez-Zührî ve diğer râvîlerden rivayette bulunmuştur, el-Magâzî hâriç,[1290] İbn İshâk'dan 17.000 Hadîs rivayet etmiştir. Şu'be, halkı İbn Sa'd'dan yazmaya teşvik etmiştir.[1291]

Aşağıdaki zevat ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Ahmed b. Hanbel.[1292]

2) Ahmed b. Muhammed b. Eyyûb. Kitabım el-Magâzî üzerine te'lîf etmiştir.[1293]

3) el-Fadal b.Yahyâ. İbrâhîm b.Sa'd ona el-Magâzî hakkındaki kitabım gönderdi.[1294]

4) İbn İshak, kendisinden bir kitab hazırlamıştır.[1295]

5) Nûh b. Yezîd[1296]

6) Sa'd b. İbrâhîm kitablarını hazırlamış ve onları rivayet etmiştir.[1297]

7) Ya'kub b. İbrâhîm, el-Magâzî'yi kendi babasından rivayet etmiştir.[1298]

Bu el-Magâzî kitabının İbrahim'in babasının mı yoksa İbn İshak'meseri olduğu sarîh değildir. İbrâhîm b. Sa'd, babasından diğer kitab-lar da rivayet etmiştir.[1299]

114. İbrahim b. Tahmân Ebû Sa'îd el-Horasânî (c.100-163) [1300]

İshak b. Râhveyh'in beyânına göre, hiçbir kimse İbrâhîm Horasânî'-den daha fazla Hadîs rivayet etmemiştir. [1301]O, sadece üstadlarmın Hadîslerinin râvîsi değil, aynı zamanda birçok kitab te'lîf etmiş bir [1302]İbn Nedîm'e göre o şu kitablan te'lîf etmiştir:

1) Kitâbü's-Sünen.

2) Kitâbil'l-Menâkıb.

3) Kitâbü'l-tdeyn.

4) Kitâbü't-Tefsîr[1303].

İbnü'l-Mübârek der ki: "Onun kitablan sahihti.[1304] Aşağıdaki râvîler, ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) İmam-ı A'zam Ebû Hanîfe. İbrahim'den, onun Medîne-i Münevve-re'de Mâlik b. Enes'den yazdıklarını yazmıştır.[1305]

2) Hafs b. 'Abdillâh b. Râşid es-Sülemî. İbrâhîm b. Tahmân'm kâtibiydi.[1306] Ve ondan bir kitab rivayet etmişti. [1307]Bu kitab, daha sonra oğlu Ahmed tarafından rivayet edilmiş[1308] ve Şam'da Zâhiriyye Kütübhâ-nesi'nde muhafaza edilmiş bulunmaktadır.

3) Hâlid b. Nazar. Ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[1309]

4) Muhammed b. Sabık. İbrahim'den Bağdad'ta yazmıştır.[1310]

115. İbrâhîm b. 'Ömer b. Ebân b. 'Osman (c.lOO-c.160).

ez-Zührî (v.124) ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur.[1311] İbrâhîm b. 'Ömer, babası Ebân b. Osman'dan, o da İbn Ömer'den bir Nüshı rivayet etmiştir. İbrâhîm b. Ömer, bazan Ebân'ı bırakıp doğrudan doğruya İbn Ömer'den rivayet etmiştir.[1312]

116. İbrâhîm b. 'Osman, Ebû Şeybe (c.105-169). [1313]

es-Sâbfî (v,127) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.

Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:[1314]

1) Alî b. Ca'd, İbrâhîm b. 'Osman Bağdad'a geldiği zaman, ondan yazmıştır

2) Yezîd b. Zurey'. ibrahim'den bir kitabı vardı.[1315]

117.'İkrime b. Ammâr el-'İclî (c.80-159). [1316]

Hicrî 102'de karşılaştığı Hirmâs'dan rivayette bulunmuştur. [1317]Bir kitabı vardı.[1318]

Aşağıdaki zevat ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Bişrb.el-Sarrî[1319]

2) Fadl b. er-Rabf.[1320]

3) Süfyânü's-Sevrî.[1321]

4) Yahya b. Sa'îd el-Kattân, 'İkrime b. 'Ammâr el-'îclî'yi, el-Fadl b. er-Rabî'ye Hadîs yazdırırken görmüş; fakat Yahya yazı malzemesine sahip olmadığından dersleri kaçırmıştır. Daha sonra ise o ve oğlu Muhammed, 'İkrime'nin Hadîsleri'ni Bişr'in tahrîrinden yazmışlardır[1322]

118. İmrân b. Ebî Kudâme el-'Ammî (c.70-c.l40). [1323]

Enes b. Mâlik (v.93) ve diğerlerinden rivayet etmiştir. [1324]Yahya b. Kattan ondan yazmıştır.[1325]

119. İmrân b. Hudeyr es-Saddûsî (c.75-149). [1326]

Ebû 'Osman en-Nehdî (v.95)'den rivayet etmiştir. Ravh b. 'Ubâde kendisinden bir kitab rivayet etmiştir. Aynı kitab 'Osman b. 'Ömer tarafından ariyet olarak alınmıştır.[1327]

120. Îsâb. Ebî Îsâ, Ebû Ca'fer et-Temîmî (c.lOO-c.160). [1328]

Hâşm b. el-Kâsım ondan yazmıştır.[1329]

121. İsmâ'îl b. Ebî Hâlid el-Ahmasî (c.70-146). [1330]

Abdullah b. Ebî Evfâ (v.86) ve diğerlerinden rivayet etmiştir, el-'İclî'ye göre 500 Hadîsi vardı.[1331]

Aşağıdaki râvîler, kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) İsmail b. 'Ayyaş. Vaki1 der ki: "İsmail, İbn Ebî Hâlid'in Etrafını benden aldı. Fakat onu okuduğum zaman, İsmail'i zayıf buldum.[1332]

2) Vak.[1333]

3) Yahya b. Sald ve ondan İbn Hanbel.[1334]

122. İsma'îlb. 'Ayyaş (102-181). [1335]

Çok sayıda Hadîs yazmıştır. Hicazlı Şüyâh'dan elde ettiği kitabı kaybettiği için Hicazlılara göre zayıf bir râvî idi.[1336]Musanna[1337] ve Kitâbü'l-Fiten[1338] gibi birçok kitab telîf etmiştir. Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) Abdullah b. el-Mübârek.[1339]

2) el-Hakem b. Nâfı', Ebu'l-Yemân. 'İsmail'in bütün kitablannı ikişer defa yazmış ve ilk nüshayı 30 dînara satmıştır.[1340]

3) Yahya b. Maln'in rivayetinde isimleri zikredilmeyen çok sayıdaki diğer talebeler. Yahya onu, evin çatısında oturmuş olduğu halde ve kitabından her gün takriben 500 Hadîs okurken görmüştür. O okuduktan sonra talebeler kitabı alır ve onu hergün akşama kadar istinsah eder olmuşlardır.[1341]

4) Yahya b. Matn.[1342]

123. İsmâ'îl b. İbrahim el-Esdî, İbn 'Uleyye (110-193). [1343]

Eyyûb ile Yahya el-Ensârî ve diğerlerinden rivayet etmiştir. Ziyâd b.

Eyyûb diyor ki: "İbn 'Uleyye'yi hiçbir zaman bir kitabla görmedim".[1344]

Fakat İbn Nedîme göre o, şu eserleri telîf etmiştir:

1) Kitâbü't-Tefsir,

2) Kitâbü't-Tahâre.

3) Kitâbü's-Salât.

4) Kitâbü't-Menâsik.[1345]

Ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenler arasında şu zevat vardı:

1) Alî b. Ebî Hâşim. îbn OJleyye'nin kâtibiydi ve İbn TJleyye'den birçok kitab elde etmiş bulunuyordu, Ebû Zekeriyya, bu kitabları onun nez-dinde İbn TJleyye'nin vefatından çok zaman evvel görmüştü.[1346]

124. İsmâ'îl b. Müslim el-Mekkî (c.8-c.l45). [1347]

Amir b. Vâsıla (v. 100) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.[1348] Muham-med b. Abdillâh el-Ensârî, ondan Hadîsler yazmıştır.[1349]

125. İsmâ'îl b. Salim Ebû Yahya el-Esdî (c.70-c.l35)

İbnü'l-Müseyyeb (v.93) ve diğerlerinden rivayet etmiştir. [1350]lan vardı ve bunları Şube görmüştür.[1351]

126. İsmâ'îl b. Sumey' el-Hanefî (c.75-c.l40)

Enes b. Mâlik (v. 93) ve diğerlerinden rivayet etmiştir. [1352]Aşağıdakiler ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Cerîr b. Abdilhamîd. İsmail'den Hadîsler yazmış ve sonra onu Haricî diyerek terketmiştir.[1353]

127. İsmail b. Yûnus b. Ebî İshak es-Sebî'î (100-160). [1354]

Büyük babası ve diğerlerinden rivayet etmiştir. Büyük babasının

Hadîsleri'ni ezberlemişti ve bunlar adetâ Kur'ân-ı Kerîm'in hemen hemen her bir sûresi kadar şahindiler. Ebû İshak es-Sebfî torunu İsrail'e Hadîsleri bizzat yazdırmıştır.[1355] Hatta torunu İsrail'in evde her yeri kitabla doldurduğundan şikâyet de etmiştir.[1356]

İbn Hanbel, İsrail'in kitabı olduğunu rivayet etmektedir.[1357]

Aşağıdaki zevat kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Huceyn b. el-Müsennâ ve Bağdad'da diğer birçok talebe.[1358]

2)Yahya b. Âdem. Der ki: "Biz onun hafızasından yazardık.[1359] Bu demektir ki, İsmâ'îl b. Yûnus, onu Yahya'ya yazdırdığı zaman, kitabı imlâ için kullanmamış, fakat hafızasından yazdırmıştır. Fakat onu, Huceyn ve meslekdaşlanna yazdırırken kitabı kullanmıştır.[1360]

128. Câbir b. Yezîd b. El-Hâris el-Cu'fî (c.70-128). [1361]

Zuheyr, Câbir'in Hadîslerinden bir külliyâta sahip bulunuyordu.[1362]

129. el-Ca'd b. 'Abdirrahmân b. Evs (c.70-144'den sonra). [1363]

Sahâbe-i Kiramdan olan Sâ'îd b. Yezîd (v.91) ve diğerlerinden rivayette bulunmuştur.

1) Yahya b. Sa'îd el-Kattân, el-Ca'd b. Abdirrahmân'dan bir kitab elde etmişti.[1364]

130. Caterb. Burkan el-Kilâbî (c.90-150). [1365]

Nâfi' (v.117) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.

1) Miskin b. Bukeyr kendisinden Hadîsler yazmıştır.[1366]

131. Ca'fer b. el-Hâris el-Vâsıtî (c.llO-c.170).

Mansûr b. Zâzân (v.129) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.[1367]

1) Muhammed b. Yezîd el-Vâsıtî, kendisinden bir Nüsha rivayet etmiştir.[1368]

132. Cafer b. Meymûn et-Temîmî (c.75-c.l40)

Abdurrahmân b. Ebî Bekre (v.96) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.[1369]

1) İbn Mehdî, onun kitabım başka bir kimse ile paylaşmaktadır.[1370]

133. Ca'fer b. Muhammed b. Ali b. Huseyn (80-148). [1371]

Birçok kitabı vardı.[1372]

Aşağıdaki zevat kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Salim el-Aftas.

2) Yahya el-Kattân.[1373]

134. Ca'fer b. Süleyman el-Duba'î (c.100-178). [1374]

Sabit el-Bunânî (v.127) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.

1) Abrurrezzâk es-San'ânî ondan yazmıştır.[1375]

135. Câbir b. 'Abdilhamîd, Ebû Abdillâh ed-Dabbî(110-188). [1376]

Eş'as'dan,[1377] Mansûr, Muğîre ve diğer birçok râvîden rivayette bulunmuştur. [1378]Kitabları sahîhdir.[1379]

Aşağıdaki zevat kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdendir:

1) Abdurrahmân.[1380]

2) İbrahim b. Hâşim. Ondan 1500 Hadîs yazmıştır.[1381]

3) Muhammed b. 'İsa'nın kardeşi.[1382]

4) Şâzân.[1383]

5) Süleyman b. Harb.[1384]

136. Cerîr b. Hazım (90-175).[1385]

Bir kitabı vardı.[1386]

1) el-Leys b. Sa'd, kendisinden uzun bir kitab rivayet etmiştir.[1387]

137. Cuveyrîye b. Esmâ(c.95-173).[1388]

Nâfi' (v.117) ve öteki râvîlerden rivayet etmiştir. [1389]'Affân b. Müslim'e Hadîs yazdırmıştır.[1390] Nâfi'den te'lîf ettiği kitabım 'Abdullah'ın yeğeni rivayet etmiş ve halen muhafaza edilmiş bulunmaktadır.[1391]

138. Kahmas b. el-Hasan et-Temîmî (c. 85-149). [1392]

Kendisinden Mu'temer b. Süleyman bir kitab elde etmiştir.[1393]

139. Kesîr b. 'Abdillâh b. 'Amr b. 'Avf (c.85-c.l55).[1394]

Babası vasıtasıyla dedesinden bir Nüsha rivayet etmiştir.

Bu Nüsha, birçok zayıf Hadîs ihtiva etmektedir.[1395] Kendisi, bazı Hadîsleri yazıp Mâlik'e göndermiştir.[1396]

140. Kesîr b. Zeyd el-Eslemî (c.80-158).[1397]

Ömer b. 'Abdilazîz (v.101) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Kendisinden birçok kitab rivayet edilmiştir.[1398]

141. Half b. Halîfe el-Eşca'î (c.90-181). [1399]

Kendisinden birçok talebe Hadîs yazmıştır.[1400]

142. Hâlid b. Ebî Nevf es-Sicistânî (c.80-c.l40).

ed-Dahhâk (v.105) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.[1401]

Birçok İran'lı ve Horasan'lı ondan Hadîs yazmıştır.[1402]

143. Hâlid b. Mihrân el-Hazzâ' (C.80-141).[1403]

Sâdece uzun Hadîsleri yazmış ve onlan ezberlediği zaman yazdıklarını silmiştir.[1404]

144. Hâlid b. Yezîd el-Dımaşkî (105-185).[1405]

Bir kitab te'lîf edip Kitâbü't-Diyât diye isim vermiştir.[1406]

145. Hâlid b. Yezîd el-Cumahî (c.80-139)[1407]

el-Leys b. Sa'd, ondan kitablar edinmiş ve onları Hâlid'e okumamış fakat rivayet etmiştir.[1408]

146. Hârice b. Mus'Ab es-Sarahsî (70-168)[1409]

Âlimlerden birçok Hadîs rivayet etmiştir. [1410]Çok sayıda kitabı vardı,[1411] ve belki bazılarının da müellifi bulunuyordu.[1412]

147. Husayf b. Abdirrahmân el-Cezerî (c.70-137)[1413]

Nüsha hâlinde birçok kitabı vardı.[1414]

1) Yahya b. Sa'îd ondan Hadîs yazmıştır.[1415]

148. Leys b. Ebî Suleym (c.80-143).[1416]

1) Hammad b. Ca'd, ondan bir Sahîfe edinmiştir.[1417]

2) İbn İdrîs Hadîsleri'ni ondan yazmıştır.[1418]

149. el-Leys b. Sa'd el-Fehmı (94-175)[1419]

Çok miktarda kitabı vardı.[1420]

Aşağıdaki zevat Hadîsleri kendisinden yazılı olarak rivayet edenlerdir:

1) Ebû Katâde, 'Abdullah b. Vâkid.[1421]

2) Ebû Salih, el~Leys'in kâtibi.[1422]

3) Hâlid el-Medâ'înî. [1423]

4) Kuteybeb.Sa(îd. [1424]

5)Yahyâb.Bukeyr.[1425]

Kita bı vardı.[1426]

150. Meymûn b. Musa el-Mer'ı (c.90-c.l50)

Hasanü'l-Basrî (v.110) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir.[1427]

151. Mâlik b. Enes (93-179).[1428]

Hadîs ilminin dirayetli meretlerinden biridir. Hadîsleri yazarak öğrenmeye başlamıştır. Anlaşıldığına göre, Hadîsler'i sâdece ezberlemekle kalmamış, aynı zamanda onları bütün üstadlanndan yazmıştır. İbn 'Uyeyne bir râvînin i'timâda şâyân olup olmadığını anlamak için, 'ulemânın, Mâlik'e baktıklarını ve eğer Mâlik o râvîden yazmışsa kendilerinin de aynı râvîden yazdıklarını söylemektedir. [1429]Bir talebe bir defasında 'âlimin biri hakkında Mâlik'e sorunca, Malik talebeye o zatın adını kendi kitabında görüp görmediğini sordu. Talebe "Hayır" diye cevap verdi. Sonra Malik dedi ki: "Eğer o sika bir râvî olsaydı, onun adını mutlaka orada bulurdunuz. [1430]Mâlik b. Enes'in hemen hemen bütün sözleri ve hükümleri zekî talebeleri tarafindan kaydedilmiştir.[1431]

Mâlik b. Enes, talebelerinin kitablarını tashih ederdi. İbn Vehb şöyle diyor:

"Malik benim kitabımı okur ve nerede yanlışımı bulsa onu siler doğrusunu yazardı.[1432]

Mâlik b. Enes'in kitabı el-Muvatta' zaman zaman tab edilmiş ve yüzlerce talebe tarafından okunmuştur. Kitabın takriben 15 nüshası vardır. Bilâhare, ed-Dârakutnî, bütün nüsha farklarını gösteren bir kitab te'lîf etmiştir. [1433]el-Muvatta'mn Hadîs veya fıkıh üzerine telif edilen ilk kitab olduğu belirtilmiştir. Fakat çok şükür şimdi biz, Mâlik'in bazı kaynaklarına sahip bulunmaktayız.[1434]

152. Ma'mer b. Râşîd (96-153). [1435]

Hadîsleri yazmıştır. İbn Nedim'e göre, el-Magâzî üzerine bir de kitab te'lîf etmiştir; [1436]fakat belki bu ez-Zührî'nin onun yardımıyla meydana getirdiği eseridir. Onun, ilk Hadîs toplayanlardan biri olduğu mervîdir.[1437] el-Câmi' onun tarafından biraraya getirilmiştir ki hâlen muhafaza edilmektedir.[1438] Yine aynı şekilde Tefsir kitabı da zikredilmiştir. [1439]Bunun, kendi eseri mi, yoksa üstadı Katâde'ye mi âit olduğu belli değildir; kuvvetli olanı ikinci ihtimaldir.

Aşağıdaki zevat kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) 'Abdürrezzâk ondan 10.000 Hadîs yazmıştır.[1440]

2) Hişâm b. Yûsuf.[1441]

3) İbnü'l-Mübârek.[1442]

4) Mutarrif b. Mazin.[1443]

5) Rabâh.[1444]

6) Yahya b. el-Yamân.[1445]

153. Ma'kıl b. 'Ubeydullâh el-Cezerî (c.95-166). [1446]

Atâ (v.117) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir.

Aşağıdaki zevat kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Ebu Ca'fer.[1447]

2) el-Hasan b. Muhammed, ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[1448]

154. Mis'ar b. Kıdâm (c.90-155). [1449]

Aşağıdaki isimler ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) EbuNu'aym.[1450]

2) Muhammed b. Bişr.[1451]

3) Muhammed b. 'Ubeyd.[1452]

4) Hafs b. Gayâs.[1453]

155. Muâviye b. Sellâm El-Habeşî (c.95-c.l70). [1454]

Nâfi' (v.117) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Kitablan vardı.[1455]

1) Birçok Mısır'lı kendisinden yazmıştır.[1456]

2) İbn Ma'în diyor ki: "Her Hadîsi Sellâm'dan yazmayan, 'âlim olamaz.[1457]

156. Muâvîye b. Salih el-Hımsî (c.95-158). [1458]

Makhûl eş-Şâmî (v.118) ve diğerlerinden rivayet etmiştir. Kitablan vardır.[1459]

Aşağıdaki zevat, kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) 'Abdullah b. Salih. Ondan büyük bir Nüsha rivayet etmiştir.[1460]

2) İbn Vehb. İbn Ma'în'e Mu'âviye'nin 500'den fazla Hadîs ihtiva eden iki kitabını teslim etmiştir.[1461]

3) el-Leys b. Sa'd. Kâtibi Ebû Salih'e, Mu'âviye'nin Hadîsleri'ni yazması için ta'lîmât vermiştir.[1462]

4) Mekke ve Mısırlı birçok talebe ondan yazmıştır.[1463]

5) Iraklı birçok talebe ondan yazmıştır.[1464]

157. Mu'Âviye b. Yahyî ed-Dımaşkî (c.90-150)

Makhûl (v.112 veya 118) ile diğer râvîlerden rivayet etmiştir.[1465] Pazardan kitablar alır ve onlardan Hadîs naklederdi.[1466]

Aşağıdaki râvîler ondan yazarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Haki b. Ziyâd, ondan bir kitab edinmişti.[1467]

2) İshak ondan yazılı Hadîsler elde etmişti.[1468]

3) Şu'ayb ondan bir Nüsha temin etmişti.[1469]

158. el-Muğîre b. Mıksam el-Dabbî (c.70-136). [1470]

Amâ olarak doğduğu mervîdir.[1471]

İbn Nedîm'e göre, mîras hakkında bir kitab te'lîf etmiştir[1472] Kendisinden yazarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) İbn Fudil.[1473]

2) Cerîr.[1474]

3) Süleyman.[1475]

159. Muhammed b. 'Abdillâh b. 'Ulâse (c.100-163). [1476]

Hadîsleri yazmıştır.[1477]

160. Muhammed b. 'Abdirrahmân b. Ebî Leylâ (c.75-148). [1478]

'Isâ b. el-Muhtâr tarafından rivayet edilen Musannafu İbn Ebî Leyle isimli kitabı te'lîf etmiştir.[1479]

Bir çok Nüshaya sahip bulunuyordu[1480]

161. Muhammed b. 'Abdirrahmân el-Beylemânî (c.80-c.l40)

Babasından, yarı mevzu bir Nüsha rivayet etmiştir. [1481]

es-Sevrî'yerivayet ettiği Hadîsleri yazıp göndermiştir.[1482]

162. Muhammed b. 'Abdirrahmân, İbn Ebî zî'b (80-158). [1483]

Mâlik'den evvel el-Muvatta, isimli bir kitab te'lîf etmiştir. [1484]İbn Nedim'in kaydına göre o, Kitabü's-Sünen isimli bir kitab te'lîf etmiş; namaz, oruç, hac gibi İslâm hukuku bölümlerini muhtevî bulunmuştur. [1485]Bunun el-Muvatta' ile aynı kitab mı, yoksa ayrı bir eser mi olduğu sarih değildir. Zahire bakılırsa, bu eser birkaç asır sonrasına kadar mevcut olmuştur. Yûsuf b. Muhammed bu eseri beşinci asırda Ebû Tâhir'den rivayet etmişti.[1486] Muhammed b. 'Abdirrrahmân, talebelerine okutuyordu.[1487]

Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) Abdullah b.Nâfi.[1488]

2) Abdullah b. Seleme el-Aftas. Dersten sonra bu Hadîsleri Yahya'nın kitabından istinsah ederdi.[1489]

3) Abdulvahhâb el-Haffâi. [1490]

4) el-Leysb.Sa'd.[1491]

5) Ravh[1492]

6)Yahyâb.Sa'îd.[1493]

163. Muhammed b. 'Amr B. Vakkâs el-Leysî (c.80-144). [1494]

Talebelerin hatâ yapabileceklerini söyler ve onların yazmayı bitirmelerine kadar Hadîsleri rivayet etmezdi. [1495]Talebelerinin çoğu kendisinden Nüshalar rivayet etmiştir.[1496]

Ondan yazarak Hadîs nakleden zevat şunlardır:

1) Hammâd b. Ca'd el-Basrî.[1497]

2) İbn Ebî 'Adî. [1498]

3)Yezîdb. Zürey.[1499]

164. Muhammed b. Îshâkb. Yesâr (c.80~151).[1500]

Ebû Seleme b. 'Abdirrahmân (v, 100)'dan rivayet etmiş, İbn Musey-yeb (v.93) ve Enes b. Mâlik (v.93) ile görüşmüştür. Birçok kitabı vardı. [1501]Mevcut geniş kaynakları kullanarak Hz. Peygamber (s.a.v.)'in sîre-ti üzerine hacimli bir eser te'lîf etti. [1502]Bir zamanlar bu kitabın en az 15 Nüshası mevcuttu. [1503]Eserin İbn Hişâm Nüshası bugüne kadar gelebilmiştir. Son zamanlarda esas Nüshalar da bulunmuştur. [1504]Bu yazma Nüshalar eksik olmakla beraber, ilmî araştırmalar için kâfi derecede malzeme teşkil etmektedirler; belki bunlar birçok nazariyenin değişmesine de yol açmış olacaklardır.

Aşağıdaki râvîler îbn İshâk'dan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Bekr b. Süleyman.[1505]

2) İbrahim b. Sa'd, İbn İshâk'dan el-Magâzî'nin dışında 17.000 Hadîs elde etmiştir.[1506]

3) Cerîr.[1507]

4) Seleme b. el-Mufaddal.[1508]

5) Yahya b.Sald.[1509]

6) Yezîdb.EbîHabîb.[1510]

7) Ziyâd b. 'Abdillâh el-Bakkâ'î1513.[1511]

165. Muhammed b. Cabir b. Seyyar el-Hanefî (c.lOO-168'den sonra).[1512]

Simâk b. Harb (v.123) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Birçok kitabı vardı. Ancak aslında hepsi sahih olduğu halde bunlara sonradan bazı yanlış ilaveler yapılmıştır.[1513]

Aşağıdakiler ondan yazılı olarak Hadîs alanlardır:

1) İshakb. İbrahim.[1514]

2) el-Yemâme ve Mekkeli birçok talebe.[1515]

166. Muhammed b. Cuhâde el-Kûfî (c.70-131). [1516]

Enes (v.93) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Aşağıdaki zevat ondan yazılı olarak Hadîs alanlardır;

1) Abdülvâris.[1517]

2) el-Hasan b. Ebî Ca'fer.[1518]

167. muhammed b. Meymûn, Ebû Hamza es-Sukkarî (c.100-160).[1519]

es-Sabî'î (v.127) ve öteki râvîlerden rivayet etmiştir. Aşağıdakiler, kendisinden yazılı olarak Hadîs alanlardır:

1) 'Alî b. Hasan b. Şakîk. Ebû Hamza'dan Kitabü's-Salât'ı dinlemiştir.[1520]

2) İbnü'l-Mübarek, onun kitabları sahihdir, der.[1521]

168. Muhammed b. Meysere (c.90-c.l50)

Katâde (v.117) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir.[1522] Aşağıdakiler, kendisinden yazılı olarak Hadîs alanlardır:

1) Mu'âz b. Mu'âz.[1523]

2) Yahya b. Sa'îd.[1524]

169. Muhammed b. Müslim Et-Tâifî (c.105-177).[1525]

Amr b. Dînâr (v.126) dat rivayet etmiştir. Kitabları sahîhdir.[1526] es-Sevrî ondan yazmıştır.[1527]

170. Muhammed b. Râîd el-Makhûlî (c.90-160'dan sonra). [1528]

Makhûl eş-Şâmî (v.112 Vfa 118)'den rivayet etmiştir.

el-Velîd b. Müslim'in onda bir kitabı vardı.[1529]

171. Muhammed b. Sâim el-Hamdânî (c.80-140).

eş-Şa'bî (v.104) ve diğer nvîlerden rivayet etmiştir. [1530] Mîras hakkında bir kitat ;e'lîf etmiştir.[1531]

Kitabları vardı. Hafs'a gire, bu kitablar kardeşine aitti.[1532] Kendisinden yazılı olarak Hadîs alsı Yezîd b. Hârûn idi.[1533]

172. Muhammed b. Sûka el-GanevI (c.70-c.l35).

Sa'îd b. Cübeyr ve diğer rivîlerden rivayet etmiştir.[1534] Süfyânü's-Sevrî, kendisiden bir kitab edinmişti.[1535]

173. Muhammed b. 'Ue2ydillâh el-'Arzamî (c. 90-155 ). [1536]

Birçok kitabı vardı. [1537] Fuat şimdi kayıptır.

Aşağıdaki zevat, kene sinden yazılı olarak Hadîs nakledenlerdir:[1538]

1) Oğlu, ondan bir Nüshc rivayet etmiştir[1539]

2) Yeğeni de ondan bir Nsha rivayet etmiştir[1540]

174. Muhammed b. 'Ueeydillâh b. Ebî Râfi' (c.70-c.l30)

Babasından rivayet etmiştir. Babası, Hz. 'Ali (r.a.)'nin kâtibi bulunuyordu.[1541] Oğlu, kendimden bir Nüsha rivayet etmiştir.[1542]

175. Muhammed b. el-Velîd el-Zubeydî (76-146).[1543]

1) Abdullah b. Salim el-Eş'arî kitablarım ondan edindi.[1544]

2) Muhammed b. Harb ondan bir Nüsha elde etti.[1545]

176. Mucâlid b. Sa'îd b. 'Umeyr (c.80-144). [1546]

Hz. Peygamber (s.a.v.)'in hayatı hakkında bir eseri vardır.[1547] Bu kitab aslında belki de eş-Şa'bî'ye aittir ve Mücâlid'in yardımıyla meydana gelmiştir.

Aşağıdaki râvîler, kendisinden yazılı olarak Hadîs almışlardır:

1) İsmail b. Mücâlid.[1548]

2) Süfyân b. (Uyeyne.[1549]

3)Vehbb.Cerîr.[1550]

177. Mukâtil b. Süleyman (c.90-15O). [1551]

NâfT (v.117) ve diğerlerinden rivayet etmiştir. Birçok kitab ve bir de Kur'ân-ı Kerîm tefsiri telîf etmiştir.[1552]

178. Mukâtil (c.70-c.l30).

Enes b. Mâlik'den rivayet etmiştir.

Sa'id b. Ebî 'Arûbe kendisinden yazmıştır.[1553]

179. Mutemer b. Süleyman b. Tarhân (100-187). [1554]

Kitabı vardı.[1555]

180. Nâfi' b. 'Ömer el-Mekkî (c. 100-169). [1556]

Kitabları sahihdi.[1557]

181. Nâfi' b. Yezîd el-Kala'î (c.100-168).[1558]

Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet eden: Abû'l-Esved en-Nadr b. 'Abdilcebbâr idi.[1559]

182. el-Nahhâs b. Kahm el-Kaysî (C.70-C.140)

Enes b. Mâlik (v. 93) ve diğerlerinden rivayet etti. [1560]

1) Yahya b. Sa'id, ondan yazdı.[1561]

183. Nacîh b. 'Abdirrahmân el-Sindî (c. 90-170).[1562]

Es'ad b. Sehl b. Huneyf (v. 100)'i gördü. el-Magâzî üzerine bir kitab te'lîfetti.[1563]

Onun eseri, İbn Sa'd'm kaynaklarından biriydi. [1564]Bu eseri, aşağıdaki râviler rivayet etmiştir:

1) Haccâc.[1565]

2) Hüseyin b. Muhammed.[1566]

3) Muhammed b. Nacîh.[1567]

184. Nu'aym b. Meysere (c. 105-175). [1568]

Ebû İshak es-Sebfî (v. 127) den rivayet etmiştir. Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) İbnü'l-Mübârek.[1569]

2) Rey ve Merv'deki talebeler kendisinden yazdılar.[1570]

185. Numân b. Sabit, İmâm-I A'zam Ebû Hanîfe (80-150). [1571]

Hadîsleri yazardı ve ezberinden hatırladıklarını rivayet ederdi.[1572]

Aşağıdaki râvîler, kendisinden yazarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Ebû Yûsuf ve eş-Şeybânî.[1573]

2) İbnül-Mübarek.[1574]

186. Kays b. er-Rabf el-Esedî (c.100-167). [1575]

Birçok kitabı vardı.[1576]

Ebu'l-Velîd, ondan 6000 Hadîs yazdı.[1577]

187. Kays b. Sa'd (c.70-119). [1578]

İbn Cübeyr (v. 95) ve diğer râvîlerden rivayet etti. Aşağıdaki ravîler Hadîsleri kendisinden yazarak aldılar:

1) Hammâd b. Seleme.[1579]

2) Akbe.[1580]

188. Kurre b, Hâlid es-Saddûsî (c.90-155). [1581]

Alî Ebû Nasr, Hadîsler'ini ondan yazarak almıştır.[1582]

189. er-Rabî' b. Sabîh es-sa(dî (c. 90-160). [1583]

el-Hasan (v.110) ve diğerlerineden rivayet etmiştir. Basra'da kitablar tedvin eden ilk müellif olduğu mervîdir.[1584]

190. Sa'd b. Sa'îd b. Kays el-Ensârî (c. 75-141)

Enes (v. 93) ve diğerlerinden rivayet etmiştir. Ezbere rivayette bulunduğu zaman yanlışlıklar yapmıştır.[1585]

191. Saîd b. Abdillâh b. Cureyc (c. 95-C.160). [1586]

Nâfi' (v. 117) ve diğer râvilerden rivayet etmiştir. Havşeb b. 'AkîPe bir kitab vermiştir.[1587]

192. Saîd b. Ebî 'Arûbe (c.80-155). [1588]

Hiç kitabı olmadığı mervîdir.[1589] Fakat muhtelif kaynaklardan öğize göre Katâde'nin Hadîslerini yazmıştır. [1590]Bununla beraber n eski kitâb tedvin edenlerden biridir ve birçok kitab yazmıştır.[1591]

Mesela:

1) Kur'ânTefsîn.[1592]

2) Kitâbü's-Sünen.[1593]

3) Küâbü'l'Menâsik.[1594]

Aşağıdaki râvîler, ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenler-

4) Abdül-A'lâeş-Şâmî[1595]. 2) 'Abdülvehhâb b. 'Atâ el-Haffâf[1596]. 3)Gundar[1597]. 4)îbnEbî'Adî.[1598]

5) İbrahim b. Sadaka.[1599]

6) 'İmrân el-Kasîr.[1600]

7) İsmail b.İbrâhîm.[1601]

8) Muğîre b. Mûsâ el-Basrî.[1602]

9) Müslim b. İbrâhîm.[1603]

10) Ravh.[1604]

11) Sadaka b. 'Abdillâh es-Samîn.[1605]

12) 'Ömer b. Hammâd.[1606]

193. Sa'îd b. Beşîr el-Ezdî (97-168). [1607]

Birçok kitabın müellifiydi. Aynı şekilde bir de Kur'ân tefsiri te'lîf etmiştir.[1608]

194. es-Sakan b.Ebî Halıd ( c.90-c. 175)

Hasan (v.HO)'dan rivayet etmiş ve Kuteybe b. Sa'îd'in kendisinden yazmasına yetişecek kadar uzun yaşamıştır. [1609]Kuteybe yazmaya ilk defa 172'de başlamıştır.[1610]

195. Selm b. Ebî Zeyyâl el-Basrı (c.70-c.l70)

Sald b. Cübeyr (v. 95) ve diğer râvîler rivayet etmiştir [1611]

1) Mu'temer Hadîslerini ondan yazmıştır[1612]

Sehl b. Sa'd (v.91)'dan rivayet etmiştir. Hadîsleri yazmış ve vefatından sonra bu kitablar oğlu Abdülazîz'e intikâl etmiştir.[1613]

Aşağıdaki zevat, ondan yazarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Abdülazîz b. Ebî Hazım. [1614]

2) İsmâ'üb.Kays. [1615]

3) Mûsâb.'Ubeyde.[1616]

4) Nûh b. Ebî Meryem.[1617]

5) Sa'id b. Ebî Eyyûb.[1618]

197. Salim b. 'Abdillâh el-Hayyât (c.85-150)

Hasan (v.110) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir.[1619]

1) Velîd, ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[1620]

2) Zuheyr b. Muhammed el-Horasânî de ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[1621]

198. Sadaka b. 'Abdillâh es-Samîn (C.100-166).[1622]

İbn Ebî 'Arûbe ve diğerlerinden Hadîs yazmıştır. Birçok kitab te'lîf etmiştir

Ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenler:[1623]

1) Abdullah b. Yezîd, kitablarını ondan edinmiştir.[1624]

199. Sadaka b. Hâlid (108-180). [1625]

Derslerde Hadîs yazardı[1626]

200. Sahr b. Cuveyriye (c.95-c.l60)

Nâfi' (v. 117) ve diğer râvîlerden rivayet etti.[1627] Kitabını kaybetti. Sonra eserinin bir nüshası kendisine Medine'de getirildi.[1628]

1) Gundar, onun eserinin bir nüshasına sahipti.[1629]

201. Salim b.'Aclân el-Aftas (C. 70-132). [1630]

Bir Kur'ân tefsîri vardı. 'Ulema, eserini övmüştür.[1631]

202. Şeybân b. 'Abdîrrahmân et-Temîmî (c.90-164). [1632]

Hasanü'l-Basrî (v.HO)'den rivayet etmiştir. Bir Kur'ân tefsîri vardı.[1633] Ancak bunun kendine mi, yoksa üstadlarından birine mi âit olduğu belli değildir. O sadece bir râvî idi. Kitabı sahîhdi.[1634]

1) el-Hasan b. Mûsâ, Hadîslerini ondan yazdı[1635]

203. Şakîkb. İbrâhîm el-Belhî (c. 90-153). [1636]

Uzlet hakkında bir eser te'lîf etti.[1637]

204. Şerîkb. 'Abdillâh el-Kûfî (90-177).[1638]

Sütçülük yapıyordu. Gençliğinde Hadîsleri yazardı.[1639] Bu itibarla çok miktarda Hadîs toplamış ve daha sonra müteaddit kitablar te'lîf etmiştir.[1640] Kitabları sahîhdi.[1641]

Ezbere rivayette bulunduğu zaman yanlışlıklar yapmıştı.[1642]

Aşağıdaki zevat, kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Abdullah b. 'Amr el-Mavsîlî.[1643]

2) Ebû Bekr b. Ebî Şeybe.[1644]

3) Haccâc b. Muhammed.[1645]

4) el-Hakem b. Eyyûb.[1646]

5) İshak.[1647]

6) el-Marzûkî.[1648]

7) Vâsit'ın birçok talebesi.[1649]

8) Yezîd.[1650]

9) Hatim b. İsmail.[1651]

205. Şu'ayb b. Ebî Hamza (c.90-162).[1652]

Halîfe Hişâm için, ez-Zührî'nin yazdıklarından Hadîs yazdı. [1653]Kitabları sahihdi ve gayet güzel yazılmışlardı. [1654]Kitablarını kullanmaya kimseye müsaade etmedi.[1655] Fakat ölüm döşeğinde iken aşağıdakilere, kendi adına rivayet etmelerine müsaade etti:

1) Bakiye

2) Bişr

3) el-Hakem b.Nâfi.[1656]

206. Şu'be b. el-Haccâc el-Ezdî (83-160).[1657]

Hayâtının ilk zamanlarında şiir yazardı. Sonra dikkatini Hadîslere teksif etti.[1658] Çok ateşli bir ilim talibiydi. Hadîsleri sâdece öğrenmekle tatmin olmazdı. [1659]Onları bizzat yazardı. [1660]Haddesenâ dediği zaman Katâde'nin ağzına bakardı ve o zaman yazıp başka zaman yazmazdı.[1661] Onun üstadları da onun için yazardı.[1662] Fakat İbn Hanbel'e göre, onun yazdığı sayı o kadar kabarık değildi. Zîrâ Şu'be, umumiyetle Hadîsleri ezberlerdi. [1663]Irak'daki râvîleri ve İsnadı ilk tenkîd edenin o olduğuna inanılmaktadır.[1664]Onun kitab te'lîf ettiği de anlaşılmaktadır.[1665]

Aşağıdaki râvîler kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Abdullah b.Habîb.[1666]

2) Abdullah b. 'Osman. [1667]Ebû Nuh'a yazdırdı. Ezbere mi, bir kitab-tan mı imlâ ettirdiği belli değildir.

3) Ebû Dâvûd et-Tayâlîsî.

4) Ebu'l-Velîd et-Tayâlisi. [1668]

5) Âdemb.EbîIyâs.[1669]

6) Ali b. Ca'd.[1670]

7) Ali en-Nesâî.[1671]

8) Arar b. Marzûk el-Bâhilî.[1672]

9) Bahz b. Esed.[1673]

10) Bakiye b. el-Velîd el-Hımsî.[1674]

11) Dâvûd b. İbrahim.[1675]

12) Gundar. Şu'be'ye 20 sene refakat etmiş, Hadîsler'inin çoğunu yazmış ve onları kendisine okumuştur.[1676]

13) Haccâc b. Muhammed el-Mıssîsî.[1677]

14) Hâşim b. el-Kâsım.[1678]

15) el-Huseyin b. el-Velîd en-Nîsâbûrî.[1679]

16) İbn Bazf.[1680]

17) İbn Mehdî.[1681]

18) İsmail veya Vuheyb.[1682]

19) Hâlid b. Haris el-Basrî.[1683]

20) Mâlik b. Süleyman el-Haravî[1684].

21) Mu'âz.[1685]

22) en-Nadr b. Şumeyl el-Mâzini.[1686]

23) Kurrâd Ebû Nûh.[1687]

24) Sa'db. İbrahim.[1688]

25) Yahya el-Kattân.[1689]

207. Süfyân b. Said es-Sevrî el-Kûfî (97-161). [1690]

İlk çocukluk yıllarında çalışmaya başladı. [1691]es-Sehmî, annesinin Hadîs yazmak ve ilmiyle âmil olmak hususundaki öğüdünü tuttu.[1692]

Ba'zı rivayetlere göre, topladıklarının ancak yüzde onundan az olan bir mikdârım rivayet etmiştir.[1693] Gayet açık sözlü, hattâ âmirlerine karşı bile fütursuzdu. Başkalarının hiçbir para yardımını kabul etmezdi. [1694]Fakirane bir hayat sürdü. Hatta bazan yiyecek birşey bulamadan uyuduğu oldu.[1695]

Halîfe el-Mehdî tarafından onun tevkif edilme emri verilince, Mekke'den Basra'ya kaçtı. Bu yüzden hayâtının son birkaç senesini saklanarak geçirdi (155-161).[1696] O kadar ilim aşığı idi ki saklandığı yıllarda bile ulemâ ile temas kurar, bir taraftan onlardan ilim tahsil eder, [1697]diğer taraftan da tahsil ettiklerini başkalarına öğretirdi. [1698]Hânzasındakileri tazelemek için kitablanm baştan aşağı okurdu. [1699]Hadîsleri ezbere naklederdi. Hafızası hakkında şüphesi olunca talebelerine onları yazmamalarını söylerdi. [1700]Bazan da, kitabian yıllarca görmediğinden, o çeşit Hadîslerin sorulmamasını söylerdi.[1701] Talebesi Yahya'dan, Kûfe'den gidip kitabını alıp getirmesini istedi. Fakat Yahya, hayâtından korktuğunu, bundan dolayı da kitabian gidip alıp getiremeyeceğim" söyledi. [1702]Bir defasında, bazı hâdiselerden çekindiği için kitablanm bir mahzene saklamıştı. Sonra bunlar ortaya çıkınca, insan göğsüne kadar yükselen dokuz yığın meydana gelmişti.[1703] Talebelerine kitablanm getirmelerini ve on-lan tekrarlayıp düzeltmeleri ta'lîmâtını verdi. [1704]Onun Süfyânu's-Sevrî'nin bir başkasına, kitaplarını silmesini söylediği de rivayet edilmiştir.[1705]

ibn Nedîm, bazı eserlerini zikretmiştir:

1) el-Câmi'u'l-Kebîr

2) el-Câmi'u's-Sağîr

3) el-Ferâ'iz

4) Risale ilâ 'Abbâd b. 'Abbâd

5) Kitabü'r Risale.[1706]

Aşağıdaki râviler, ondan yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Abdullah b.'Amr. [1707]

2) Abdullah b.Velîd[1708]

3) Abdurrahmân b. Mehdî. [1709]

4) Abdürrezzâk el-San'ânî.[1710]

5) Ebû Mihrân.[1711]

6) Ebû Nu'aym.[1712]

7) el-Firyâbî.[1713]

8) Gassân b. 'Ubeyd el-Ezdî.[1714]

9) Hayyâc b. Bustâm el-Burcumî1[1715]

10) Hişâm b. Yûsuf el-San'ânî.[1716]

11) el-Huseyn b. el-Velîd en-Nîsâbûrî.[1717]

12) İbn EM Osman.[1718]

13) İbnül-Mübârek.[1719]

14) Halfb.Temîm.[1720]

15) Muhammed b. 'Abdullah b. ez-Zubeyr.[1721]

16) Mu'âfâ b. 'İmrân.[1722]

17) Mûsâ b. Mes'ûd.[1723]

18) Mus'ab b. Mâhân el-Mervezî.[1724]

19) Nûh b. Meymûn el-Mervezî.[1725]

20) Kabîsa.[1726]

21) er-Râbf b. Yahya.[1727]

22) Ravvâd b. el-Cerrâh.[1728]

23) Ubeydullâh b. 'Ubeydirrahmân el-Eşca'î.[1729]

24) Vâkf.[1730]

25) el-Velîd eş-Şeybânî.[1731]

26) Yahya el-Kattân.[1732]

27) Zâ'ide.[1733]

208. Süfyân b. 'Uyeyne (107-198).[1734]

Hadîs yazmaya onbeş yaşındayken başladı. [1735]Eyyûb es-Sahîyânî adına birçok Hadîs yazdı.[1736] Hadîslerinin 7000'i bulduğu kaydedilmiştir. Buna rağmen hiçbir kitabı yoktu.[1737] Fakat onun ez-Zührî ile 'Amr b. Dînâr ve diğerlerinden Hadîs yazdığını biliyoruz. Hattâ o, 160 senesinde bir Sahîfe'den de Hadîs yazdırmıştır.[1738] Hicri 42 senesinde, ilk derslerini Hadîs üzerine vermiştir.[1739]

Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet eden râvîler şunlardır:

1) Alî b. Ca'd.[1740]

2) Gundar.[1741]

3) Humeydî.[1742]

4) Vakî.[1743]

209. Süheyl b. Ebî Salih (c.70-138).[1744]

İbnü'l-Müseyyeb (v.93) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.[1745] Birçok kitabı, yani Nüshaları vardı.[1746] Babasından da bir Nüsha elde etmişti, [1747]Vuheyb'e Ebû Salih'in Hadîslerini yazıp göndermiştir.[1748] Mâlik b. Enes, kendisinden Hadîs yazmıştır[1749]

210. Süleyman b. Ebî Süleyman, Ebû İshak eş-Şeybânî (c.75-138).[1750]

Ebû Mu'âviye Hadîslerini yazılı olarak ondan elde etmiştir.[1751]

211. Süleyman b. Bilâl et-Teymî (c.100-172). [1752]

Abdullah b. Dînâr (v.127) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.

Aşağıdaki zevat kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Abdullah b. Abdillâh es-Semerkandî.[1753]

2)Abdülazîz b. Ebî Hazım. Süleyman Hadîslerini ona teslim etmiş ve bunlar, onun. ölümünden sonra Abdülazîz'e intikâl etmiştir.[1754]

3) Abdülhamîd ondan büyük bir Nüsha rivayet etmiştir.[1755]

4) İbn Ebî Uveys.[1756]

5) beyd b. Ebî Kurre.[1757]

6) Yahya b. Yahya[1758]

212. Süleyman b. Muğîre el-Kaysî .90-165). [1759]

el-Hasan (v.110) ve diğerlerinden rivayet etmiştir. Şu'be, halkı ondan Hadîs yazmaya teşvik etmiştir.[1760]

1) Ebû Dâvûd et-Teyâlisî, ondan Hadîs yazmış ve bu kitab, İbn Han-bel'e geçmiştir.[1761]

213. Süleyman b. Karm at-Teymî (c.lOO-c.160)

es-Sabi'î (v.127 ve diğerlerinden rivayet etmiştir[1762] Kitabları vardı.[1763]

214. Sevr b. Yezîd el-Kındî (85-155) [1764]

Aşağıdaki râvîler ondan Hadîs yazıp rivayet etmiştir:

1) Süfyânu's-Sevrî.[1765]

2)Yahya b. Sa'îd el-Kattân.[1766]

3) Iraklı birçok 'ulemâ.[1767]

215. Beydullâh b. Ebî Ziyâd eş-Şâmî (c.75-158).

Birçok kitabı vardı. Kitabları aşağıdaki râvîlerce rivayet edilmiştir:

1) Ebû Mâni' (Ubeydullâh'ın oğludur),

2) Haccâc, (TJbeydullâh'ın torunu).[1768]

216. Beydullâh b.'Amr Ebpi-Velîd er-Rakkî (101-180). [1769]

Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler:

1) Amr b. Kuseyt er-Rakkî.[1770]

2) Zekeriyâ b. 'Adî el-Kûfî.[1771]

217. Ubeydullâh b. Ayâd es-Saddûsî (c.100-169). [1772]

Bir Sahîfesi vardı.[1773]

218. 'Ubeydullâh b. Ömer b. Hafs el-'Umarî (c.80-145). [1774]

Birçok kitabı vardı.[1775]

Aşağıdaki râvîler yazılı olarak ondan Hadîs rivayet etmişler

1) Abdullah b. Cerrah. 'Ubeydullâh'dan edindiği iki kitabı yani Nüshası vardı.[1776]

2) Abdullah b. Ömer b. Hafs el-TJmarî.[1777]

3) Akba b. Hâlid.[1778]

4) Hatim b. İsmail.[1779]

5) Nûh b. Ebî Meryem.[1780]

6) el-Kâsım b. 'Abdillâh el-'Umarî.[1781]

7) Yahya b. Sa'îd el-Kattân.[1782]

219. Ömer b. Ebî Seleme (c.70-132). [1783]

Kendisinden yazılı olarak Hadîs rivayet edenler:

1) Ebû'Avâne.[1784]

2) Huşeym.[1785]

3) Vâsıt'ın birçok talebesi.[1786]

220. Ömer b. Zar el-Hemdanı (c.70-153) [1787]

Saîd b. Cübeyr (v.95) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.

1) Ma'rûf b. Hassan uzun bir kitab rivayet etmiştir ki, güvenilir değildir[1788]

2) Süfyânü's-Sevrî, ondan Hadîs yazmıştır.[1789]

221. Ömer b. İbrahim el-'Abdı (c.95-c.l55).

Katâde (v.H4)'den rivayet etmiştir.[1790] Tahta parçası üzerine yazmıştır. [1791]

222. Ömer b. Muhammed b. Zeyd (c.80-145). [1792]

Kendisinden birçok Iraklı talebe Hadîs yazmıştır.[1793]

223.'Ömer b. Kays el-Mekkî (c.95-c.l60)

Nâfi' (v.117) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. [1794]Hâlid b. Nazar, ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[1795]

224. 'Ömer b. Sa'îd (c.lOO-c.160). [1796]

İbn Tahman, Hadîslerini ondan yazmıştır.[1797]

225. Umâre b. Gaziye (c.75-140)1799.

1) İbn Lahfa, kitabını ondan edinmiştir.[1798]

226. 'UKAYL b. HÂLİD el-AYLÎ (75-141). [1799]

Kitabı vardı.[1800]

227. Usâme b. Zeyd el-Leysî (c.75-153).[1801]

Vefat ettiği zaman 701e 80 yaşları arasındaydı.

el-Hâkim'e göre, onun kitabı sahîhdi.[1802]

İbn Hibban da, onun kitabım sahih olarak tavsif etmiştir.[1803]

Kendisinden yazarak Hadîs rivayet edenler şunlardır:

1) îbn Vehb. Ondan sahîh bir kitab (Nüshatün Sâlihatün) rivayet etmiştir.[1804]

2) Yahya b. Sa'îd el-Kattân. Ondan Hadîs yazmıştır.[1805]

228. Utbe b. Humeyd ed-Dabbî (c.85-c.lO5).

İkrime (v.105) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. [1806]Çok sayıda Hadîs yazmıştır.[1807]

229. Osman b. Mıksam el-Burrî (c.95-160'dan sonra). [1808]

Katâde (c.114) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Kitabı vardı. [1809]

1) Abdullah b. Muhalled ondan yazdı.[1810]

230. el-Vaddah b. Abdîllâh, Ebû 'Avâne (92-176). [1811]

Atâ'nın kölesiydi. 'Atâ tarafından, oğlu Yezîd'in mürekkeb ve kitablarını taşıması için satın alınmıştı.[1812]

Rivayete göre, okumasını biliyor fakat yazmayı bilmiyordu. Bundan dolayı kendisine Hadîs yazmalan için başkalarını çalıştırmıştır. [1813]Ki-tabtan Hadîsleri okumuş[1814]ve bazan, onları, ezbere rivayet ettiği sırada hatâlar yapmıştır[1815]. Fakat kitabları sahihdi.[1816]

Kendisinden yazarak Hadîs rivayet edenler:

1) Hişâm b. 'Abdilmelik.[1817]

2) Yahyâb.Hammâd.[1818]

231. el-Velîd b. Muhammed el-Muvakkarî (c.lOO-c.160).

ez-Zührî (v.124) ve diğerlerinden rivayet etmiştir.[1819] Kitablan vardı.[1820]

232. Vâsıl b. 'Abdîrrahmân, Ebû Hurre (c.90-152). [1821]

el-Hasan (v.110) ve öteki râvîlerden rivayet etmiştir.

1) Yahya b. Sa'id ondan yazmıştır.[1822]

233. Vâsıt b. el-Hâris (c.90-c.l50)

Nâfi' (v.117) ve öteki râvîlerden rivayet etmişti.

1) Abdullâh b. Harâse, ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[1823]

234. Vuheyb b. Hâlid el-Bâhilî (107-165). [1824]

Afan kendisinden yazarak 4000 Hadîs edinmiştir.[1825]

235. Yahya B. Ebî Kesîr (c.70-129). [1826]

Müelliflerine okumadığı kitablardan dahi Hadîs rivayet ederdi. [1827]Hadîsleri yazar ve istek üzerine onları herkese gönderirdi. [1828]İstinsah ettikten sonra onu tekrar tedkîk etmenin ehemmiyetini müdrikti.[1829]

Şu râvîler kendisinden yazarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Alî b. Mübarek el-Hunâl. Ondan iki kitab edinmişti.[1830]

2) el-Evzâ'î. Ondan otuz kitab yazmıştır[1831]

3) Eyyûb b. 'Utbe.[1832]

4) Dahsem b. Kurra el-Yemânî.[1833]

5) Hişâm el-Destevâ"[1834]

6) Halil b. Kurra.[1835]

7) Ma'mer.[1836]

8) Mu'âviye b. Sellâm.[1837]

9) Şeybân b. 'Abdirrahmân.[1838]

236. Yahya b. Eyyûb el-Gâfıkî (c.100-168). [1839]

Kitabı şahindi fakat hâfizası zayıftı.[1840]

237. Yahya b. Hamza ed-Dımaşkî (103-183). [1841]

Şu râvîler, ondan yazarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Adı belli olmayanlar.[1842]

2) Muhammed b. [1843]

238. Yahya b. Sa'îd el-Ensârî (c.70-144). [1844]

Enes b. Mâlik (v.93) ve öteki râvîlerden rivayet etmiştir. Hayâtının ilk zamanlarında Hadîsleri yazmamış fakat hafızasına güvenmiştir. [1845]Talebeleri onun, rivayet ettiği Hadîsleri derleyip kendisine yazılı olarak götürdükleri zaman, onları cildine bakarak kabul etmedi. Bilâhare Hadîsleri kendisine okudular; bu sefer Hadîslerin kendisinin olduğunu tasdik etti.[1846]

Bilâhare, Hadîsleri yazdı ve talebelerine gönderdi.[1847]

Kendisinden yazarak Hadîs rivayet eden râvîler şunlardır:

1) Abdülvehhab b. Abdilmecîd es-Sakafî.[1848]

2) Hammâd b. Zeyd. [1849]

3) İbnLahfa. [1850]

4) İbn'Uyeyne. [1851]

5) İsmâ'îlb.Ayyâş..[1852]

6) İsmâ'îl b. Kays.[1853]

7) Ca'fer b. Muharamed.[1854]

8) Cerîr b. Hâzini ve arkadaşları.[1855]

9) el-Leys b. Sa'd. [1856]

10) Rabfa.[1857]

11) Yezîd b. 'Abdillah b. Üsâme.[1858]

239. Ya'lâ b. Hakîm (c.70-130'dan evvel).[1859]

İbn Cübeyr (v.95) ve öteki râvîlerden rivayet etmiştir. Bazı Hadîsleri yazıp Eyyûb'a göndermiştir. [1860]Yahya b. Ebî Kesîr, Hadîslerini yazmış ve onları Hişam'a göndermiştir.[1861]

240. Ya'kub b. 'Abdillah el-Kummî (c.110-174).[1862]

1) Ebû'r-Rabf ez-Zahrânî, kitabını ondan elde etmiştir.[1863]

2) Muhammed b. Humeyd'in de ondan edindiği bir kitabı vardı.[1864]

241. Yezîd b. 'Atâ b. Yezîd el-Yeşkurî (c.95-177). [1865]

Nâfi' (v.117) ve diğerlerinden rivayet etti. [1866]Kitabları vardı. Ebû 'Avâne, Yezîd için bir mürekkep şişesi ile kitablar taşırdı.[1867]

242. Yezîd b. el-Hâd (c.75-139). [1868]

ibrahim el-Ensârî, ondan intizamsız bir Nüsha edinmiştir.[1869]

243. Yunus b. Ebî İshâk (c.70-159) [1870]

Enes b. Mâlik (v.93) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir. Kitabları vardı[1871]

244. Yûnus b. 'Ubeyd el-'Abdî (c.80-140).[1872]

Enes b. Mâlik (v.93)'i gördü.[1873] "Hiçbir şey yazmadım" dediği mervî-dir. Fakat yine onun, başkalarının menfaatine âit olanları yazdığı ve kendisi için faydalı olanları atladığı da rivayet edilmiştir.[1874]

Kendisinden yazarak rivayet edenler şunlardır:

1) Salim b. Nuh.[1875]

2) Yezîd b. Zure.[1876]

245. Yûnus b. Yezîd el-Aylî (c.95-159). [1877]

Nâfi' (v.117) ve diğerlerinden rivayet etmiştir. Kitabları sahihdi. [1878]Aşağıdakiler, ondan yazarak Hadîs rivayet edenlerdir:

1) Anbasab. Hâlid.[1879]

2) İbnu'l-Mübârek.[1880]

3) Şebîb b. Sa'îd.[1881]

246. Yûsuf b. Suheyb el-Kûfî (c.85-c.l50)

eş-Şa'bî (v.104) ve diğer râvîlerden rivayet etmiştir.[1882]

Mus'ab b. Sellâm onun Hadîslerini gayri muntazam olduğu halde rivayet etmiştir.[1883]

247. Zeyd b. 'Alî b. Huseyn (80-122). [1884]

Amr b. Hâlid el-Kureşî, Zeyd'den bir kitab rivayet etmiştir.[1885]

248. Zeyd b. Ebî Sellâm, Memtûr el-Habeşî (c.80-c.l40)

Adî b. Ertât (v.lO2)'dan rivayet etmiştir.[1886] Kendisinden yazarak rivayet edenler şunlardır:

1) Mu'âviye b. Sellâm. Zeyd'in kitabını Yahya b. Ebî Kesîr (v.l24)'e teslim etmiştir.[1887]

249. Zâ'îde b. Ebî Rukâd (c.105-c.170)

Sabit el-Bunânî (v.127) ve dier zevâtdan rivayet etmiştir.[1888] Bütün Hadîslerini, Ubeydullâh b. 'Ömer el-Kavârîrî yazıvermiştir;[1889]

250. Zâ'îde b. Kudâme (c.100-160). [1890]

Birçok eserin müellifidir. Mesela:

1) Kitâbü's-Sünen.

2) Kitâbu'l-Kıra'ât

3) Kitâbu't-Tefsîr.

4) Kitâbü'z-Zühd.

5) Kitâbü'l-Menâkıb.[1891]

Mu'âviye b. 'Amr el-Ezdî onun kitablanm rivayet etmiştir.[1892]

251. Zekerîyâ b. İshâk el-Mekkî (c.105-170).

Amr b. Dînâr ve diğer zevâtdan rivayet etti.[1893] Kitabı vardı. [1894]Kendisinden yazarak rivayette bulunanlar şunlardır:

1) Ravh. Zekeriyâ ona kitabtan imlâ ettirdi.[1895]

2) Sa'îd b. Sellâm b. Sa'îd el-Basrî, ondan bir kitab edindi.[1896]

252. Ziyâd b. Ebî Ziyâd el-Cessâs (c.75-c.l40)

Enes b. Mâlik (v.93) ve diğer râvîlerden rivayet etti.[1897]

1) Muhammed b. Hâlid ed-Duhnî, ondan bir Nüsha rivayet etti.[1898]

2) Yezîd b. Hârûn, ondan bir Nüsha rivayet etti.[1899]

253. Ziyâd b. Sa'd el-Horasânî (c.90-c.l50)

ez-Zührî (v.124) ve diğerlerinden rivayet etmiştir. Mâlik, İbn Cü-reyc ve Hammâm ilh., ondan rivayet etti.[1900] İmlâ şekli hariç, hiçbir üs-taddan hiçbir ders almamıştır.[1901]

Zam'a, ondan bir kitab temin etmiştir.[1902]

254. ez-Zubeyr b. 'Adî (c.70-131). [1903]

Enes b. Mâlik (v.93)'den rivayet etmiştir.[1904]

1) Bişr b. Huseyn el-Isbahânî, ondan 150 Hadîs ihtiva eden ve kendisine yanlış olarak izafe edilen bir Nüsha rivayet etmiştir.[1905]

2) Haccâc b. Yûsuf, ondan bir Nüsha rivayet etmiştir.[1906]

3) Süfyânü's-Sevrî, ondan 50 Hadîs yazdı.[1907]

255. Zuheyr b. Mu'âviye (100-174). [1908]

Bir Hadîsi iki defa duyduğu zaman, artık bu işin bittiğine dâir bir işaret yapardı. [1909]Kitabı vardı.[1910]

256. Zufer b. el-Huzeyl (110-158). [1911]

1) Muhammed b. Muzâhim el-Mervezî ondan bir Nüsha rivayet etti.[1912]

2) Şeddâd b. Hakîm el-Belhî ondan bir Nüsha rivayet etti.[1913]

[1] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 29.

[2] Tercümedeki bu farklılıklar, onların edebî fa'âliyetlerine istinâd etmiş olmaktan kaynaktadır

[3] Muhammed b.Ahmed ez-Zehebî, Tezkiratü'l-Huffâz, 1, 89.

[4] Bk. Sahîfetü Hemmâm b, Münebbih, neşreden: M. Hamîdullah.', Müteradif kullanışın misâli için bk. İbn Hacer, Tehzîbü't-Tehzîb, XI, 253 ve 254

[5] Ya'kûb b. Sufyân el Fasavî, Târihu'l-Fasavî, yazma, İstanbul Topkapı Sarayı Kütüphanesi, Revan 1554, c.ll, 136 b.

[6] İbn Ebî Hatim er-Râzî, el-Cerhu ve't-Ta'dîl, 8 cild, Haydarabatl 1360-1373, c.II, s.147-8.

[7] Nasır el- Esed, Masâdirü'ş- Şi'r i'l-Câkiü, Kahire 1962, s.70- 71; Ye 13.

[8] Kur'ân-ı Kerîm, el-A'lâ (87. sûre), âyet 18-19. Daha ziyade istimal için bk. Fu'âd 'Abdul Bakî, Mu'cemü'l- Müfehres, s.403.

[9] Bk. Sahîfetü Hemmâm b. Münebbih, neşir: Muhahammed He 1372, s.29- 47.

[10] Mesâla bk:

1. Bişr'in Nüshası, Zübeyr'den 150 Hadîs [ihtiva etmektedir], Mizan, 1, 316.

2.Mugîre'nin Nüshası, takriben 100 Hadîs, Kâmil, 1, 316b.

3. İbn Mehdî'nin elinde bulunan ve sadece 4 Hadîs ihtiva eden Nüsha,KİSnımîdullah , Şam, ıil, 1,36a.

[11] Muhammed 'Accâc el-Hatîb, Sunne Kablet- Tedvin, Kahire, 1383/1963, s.349-50, Üsdü'l- Gâbe'ye istinaden, 1000 hadîs zikrediyor, fakat onun istidlali ile kaynağı birbirini tutmuyor, bk. Usdu'l- Gâbe, 111, 233.

[12] İbn Hacer, Tehzîbut-Tehzîb, IV, 236.

[13] Muhammed b. İdrîs eş- Şâfi'î, er- Risale, nepr. Ahmed Şâkir, Kahire 1358.

[14] Tabarânî, et-Mu'cemu'l-Kebîr, İstanbul Süleymâniye Kütübhânesi, Fatih Ktb.nu.ll98,c.lll, 220- 226.

[15] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 29-31.

[16] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 31-32.

[17] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 32-33.

[18] Bk. aşağıda IV. Bölüm, " Talebeler: Yaşları" bahsi.

[19] Meselâ bk. Kasım b. Ca'fer iki yaşında iken ilk defa Kitâbü's- Sünen'i dinlemişti. el-Hatîbü'l-Bağdâdî, el-Kifâyefı 'İlmi'r-Rivâye, Haydarâbâd 1357, s.64.

[20] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 33-34.

[21] el-Hazrecî, Hulâsatü't-Tezhîbi'l-Kemâl, Kahire 1322, s.86.

[22] Ahmed ibn Hanbel, el-Müsned, 6 cild, Kahire 1313, c. V, s.413

[23] Hanbel, V, s.423

[24] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 34.

[25] Muhammed b.Ahmed ez-Zehebî, Tezkîmtü'l-Huffaz, 4. cild, Haydarâ-bâd, c. 1, s.5; 'Ali el-Muttakî e\-H\nfö,Kenzu'l-'Ummal, 8 cild, Hayda-râbâd 1312, c. V. s. 237.

[26] ez-Zehebî, a.g.e. , I, s.5; Lâ yasih demekte; aynı şekilde diğer ulemâ da bu ifadenin isnadını reddetmektedir. Bk. el-Hindî, Kenzü'l-'Ummâl, c. v.s.237.

[27] Hamîdullah, Sahifetü Hemmâm b. Münebbih, s.28-9; Gîlânî, Tedvînü Hadîs, Karaçi 1375/1956. s.285; M. 'Accâc, el-Hatîb, es-Sünnetü Kab-le't-Teduîn, Kahire 1385/1963, s.309-10; Ebû Rayye, Edvâu' 'alâ's-Sünneti'l-Muhammediyye, 2. baskı, Lübnan 1383/1964 s.42.

[28] Ebû Rayye, a.g.e, s.42.

[29] Tabarânî, el-Mu'cemu'l-Kebîr, yazma, c. 1, 5a.

[30] Muhammed b.İsmâ'îl el-Buhârî, el-Câmi'us's-Sahîh, 4. cild, Paris 1862-1908, Kitâbü'z-Zekât, bâb: 33, 34, 35, 36, 38, Kitâbul- Hiyel, bâb: 35 İbn Mâce, Sünen, 2 cild Kahire 1373/1954, Kitâbüz'z-Zekât, bâb: 10; Ebû Dâvud, Sünen, 4 cild, Kahire 1369/1950, Hadîs No. 1567; İbn Cârûd, e\-Müntekâ mine's-Süneni'l-Müsnede 'an Rasûlillâh, Kahire 1382/1963, Hadîs No. 342; Ahmed îbn Hanbel, el-Müsned, 1, s.ll; el-Bağdâdî, Tak-yîd, 87.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 34-35.

[31] İbn 'Abdil-Berr, el-İstî'âb fi Ma'rifeti'l-Ashâb, 4 eild, Kahire, No. 2877.

[32] İbn Hanbel, el-Müsned, c.V. s.365; Müslim, Sahîhu Müslim Akdiye, 16; Nese'î, Sünen,W, 307; Dârakutnî, 512.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 35.

[33] İbn 'Abdil-Berr, el-hti'ab, No, 3208, s.1772.

[34] ez-Zehebî, Siyeru A'lami'n-Nubelâ, 11, 426.

[35] İbn Sa'd, et-Tabakâtu'l-Kebîr, Leyden 1904-1940, c.IV, , 11, 54; ez-Zehebî Nubelâ,\\,426

[36] Nubelâ, 11, 426.

[37] Ebû Rayye, Şeyhu'l- Madîre, s.45

[38] Nubelâ, 1,189.

[39] Ba\âzwrî,Ensâbu'l-Eşrâf, 1, 383; İbn Ebû Hayseme, Târik, yazma, c. 111, 76a

[40] Hayseme, 111, s.76b

[41] Ebu Rayye, Şeyhu'l- Madîre, s.45

[42] Ebû Rayye, Şeyhu'l-Madlre, s.125,142.

[43] Ebû Rayye, age, s.126

[44] Ebû Rayye,age, s,30.

[45] Bunun Tâhâ Hüseyin tarafından takbihi için bk. The Daily Jumhûriyye, 25 Kasım 1958 (Zekeriya Ali Yûsuf tarafından, Difâ' 'ani'l hadîs'de s.lH'de neşredilmiştir).

[46] Ebû Rayye,age, s. 147-8.

[47] Balâzurî, Fütûhu'l-Buldân, 1,257. Diğer misâller için bk.: Hz. Ömer'in Sa'd ibn Ebî Vakkâs ile olan tatbikatı, İbn Sa'd, Tabakât., III, II s.105; Hâlid ibn Velîd ile olanı, Zehebî, Siyeru A'tâmi'in Nubelâ, I s.273; ve Ebu Musa'l-Eş'ârî ile olanı, İbn 'Abdi Rabbih, el-'İkdu'l-Ferîd, 2 cild, Kahire 1359/1940, c. 1,52; ve el-Hâris b. Ka'b ile olanı, aynı eser; Mu'âz b. Cebel ile olanı Zehebî, a.g.e, c.I, s. 325-6.

[48] Ahmed Şâkir, Şerhu Elfiyeti's-Süyûtî, Kahire, ty.s. 220-21.

[49] Meselâ bk. İbn Ömer'in sözleri, Sa'd, IV, I,s.63; Talha b. 'Ubeydullah'ın sözleri, İbn Hanbel, Kitâbu'l-Ilel ve Ma'rifeti'r-Rical, neşir: T. Koçyiğit ve İ. Cerrehoğlu, Ankara 1963, c. I s.72. Keza bk. Hz. 'Âişe'nin sözleri, ki bizzat Hadîsleri değil, tebliğ usûlünü tenkîd etmektedir. İbn Hibbân, Sahîh, I, s. 101.

[50] İbn Hacer, Fethu'l-Bârî, I, s.217; el-Kettânî, Terâtîb., II, s.246; İbn Hanbel, el-'Ilelü ve Ma'rifeti'r-Ricâl, İstanbul, Süleymaniye Kütübhâne-si, Ayasofya kısmı, No. 3380, varak,120a.

[51] İbn Receb, Şerhu'l 'İlet, İstanbul Topkapı Sarayı III. Ahmed Kütüb-hânesi, No. 532, va. 54b.

[52] Sa'd, VII, II, s. 157; Hamîdullah, onu sehven Ömer b. 'Abdü'1-Azîz adı altında zikretmiştir. Bk. Sahîfetü Hemmâm, 39.

[53] Ali b. Ca'd, Müsned, yazma, 80.

[54] İbn Ranbel, Kitabu'l-'İleL, 1,140.

[55] ez-Zehebî, Mîzânü'l-ftidâl, 4 cild, Kahire 1382/1963, III, 85.

[56] Sa'd, VII, I, s.162; İlel, I,s.43; Ebû Hayseme, el-'İlm, yazma, Dablin, Chester Beatty Kütübhânesi, No. 3491, va., İla; llb; el-Fasavî, Târih, yazma, İstanbul, Süleymâniye Kütübhânesi, Es'ad Ef. No. 2391, c. III,264b; Tırmizî, İlel, c.II, s. 239; Râm hurimizi, va. 63b; Kifâye, s.275; Takyld, s.101; Cami', va. 138b; Şerhu't-'İlel, va. 546, 60b;/s/âm c.III , 345; İbn Hacer, Tehzîb.,1, s.470.

[57] Sahîfetü Hemmâm, neşreden: Muhammed Hamidullah, 5. baskı, Haydarâbâd, 1961.

[58] Nubelâ, II, 431; İbn Kesir, Bidâye, VIII, 106.

[59] Fasavî, III, 14b; Sam'ânî/mM, s.173; Bağdadî, Cami', va. 56b

[60] İbn Hibbân,Sifcâf, va. 599; İbn Hacer, Tehzîb., c.IX,342.

[61] İbn Hibbân,Mecrûhîn, 250b; İbn Hacer, Tehzîb., c.XI, 254; keza bk. 253

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 35-38.

[62] İbn 'Abdi'1-Berr, İstî'âb, No. 3193.

[63] Râmahürmüzî, 36b; Takyîd, 39-41.

[64] İbn Hanbel, el-Müsned c.IV, 396, 414.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 39.

[65] İbn 'Abdil-Berr, el-İstî'âb fi Ma'rifeti'l-Ashâb, No.2948.

[66] Bağdadî, Takyîdü'l-'İltn, s.91-92; İbn Hacer, el-İsâbe fi Temyîzi's-Sahâbe, No.4781; el-Kettânî, et-Terâtîbü'l-îdâriyye, c. 11,247.

[67] Bağdadî, el-Kifâyetü fi 'İlmi'r-Rivâye, Haydarâbâd 1357, s.330-31.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 39.

[68] İbn Abdi'l Berr, eUstî'âb fi Ma'rifeti'l-Ashâb, No.2997.

[69] Müslim, Sahih, Zühd, 72; Bağdadî, Takyîdü'l-'îlm , 29-33.

[70] Bağdadî, Takyîdü'l-'İlm, 36-38.

[71] Bağdadî, Takyîdü'l-'İlm, 93; İbnü'l-Kayyım, Tehzîbü's-Sünne, 8 cild, Kahire 1948-1949, c.V, s.248.

[72] İbn Hanbel, el-Müsned, 111,60.

[73] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 39.

[74] Hiinbel, II, 238; Buhârî, Sahîh, İlm, 39; Lukta 7; Diyât,8; Müslim, Sakîk, Hac, 447; Tirmizî, 11,110; A.D. Hadîs no.4505; İbn Cârûd, el-Müntekâ., No 508; Ramhurmuzî, 346; Bağdadî, Kifaye, 533; İbn Abdi'l Berr, el-İstîâb., no.3028.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 40.

[75] İbn 'Abdi'1-Berr, el-İstî'âb fi Mâ'rifeti'l-Ashâb, No. 1237.

[76] İbn Sa'd, Tabakât., VII, II, 132; Dârimî, Sünen, I, s.127; Bağdadî, Takyîdü'l-'İlnı, s.98.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 40.

[77] îbtı 'Abdi'l Berr, el-îstî'âb, No.1538; İbn Hacer, el-İsâbe fi Temyîzi's-Sahâbe, 4 cild, Kahire 1358/1939, 4781.

[78] İbn Sa'd, Tabakât, II, I, 1221; Fesâvî, II, 173a; et-Tabarânî, e\-Mu'cemü'l-Kebîr, yazma, İstanbul Topkapı Sarayı III. Ahmed Kütüphâ-nesi, 465, c. VI, 139a; İbn Hacet,el-İsâbe, II, 323, No.4781; Bağdadi,el-Cami'u li-Ahlâkı'r-Râvî., 24a.

[79] S.M.Ruth, "Arabic Books and Libraries in the Umaiyad Period", A.S-J.L..UM, s.49.

[80] İbn Sa'd, Tabakât., II, I, 121; Fesâvî, Târih, yazma, II, 173a.

[81] Zehabı, Siyeru A'lâmi'n-Nubelâ, III, 231.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 40.

[82] İbn Sa'd, II, I, 123; Bağdadî, Takyldü'l-'îlm, 92.

[83] el-Kettânî, et-Terâtîbü'l-İdâriyye, II, 247.

[84] Fesâvî, II, 172b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 41.

[85] îbn Sa'd, Tabakât., II, I, 122; Zehebî, Siyeru A'lâmi'n-Nübelâ, 111,235; keza bk. Sa'd, II, I, 121; İbnü'1-Esîr, Üsdü'l-Ğâbe fi Ma'rifeti'sSahâbe, 5 cild, Kahire 1285-1287, c. III, s.193; İbn Hacer, el İsâbe fi Temyîzi's-Sahâbe, 4 cild, Kahire 1358/1939, c. II, 234. uzun müzakereleri için bk. İbn Sa'd, VI, 79; M.b. Ahmed ed-Dûlâbî, e/-X"tmâ ve'l-Esmâ', 2 cild, Haydarâbâd 1322, c. II, 126.

[86] İbn 'Abdi'1-Berr, el-îstî'ab fi Ma'rifeti'l-Ashab, No.1588.

[87] Buhârî, Sahîh, Kitâbü'l-Ahkâm, 40.

[88] îbn Hanbel, el-'İlel ve Ma'rifeti'r-Ricâl, neşir: Talat Koçyiğit Ankara 1963, c. I, 394; İbn Ebû Hayseme, Târih, yazma, III, 52a; Bağdadî, Takyîdü'l-'İlm, 42-43.

[89] İbn Hanbel, el.'İlel, I 42; Bağdadî Takyldü'l-'İlm,92.

[90] Müslim, Sahîh, Mukaddime, s.13.

[91] Tirmizî, el-'İlel, Delhi, ty. II, 238; Bağdadî, el-Kifâye fi 'İlmi'r-Rivâye, Haydarâbâd 1357, 263;Nubelâ, 238

[92] îbn Sa'd, Tabakât., V, 216; îbn Ebû Hayseme, Târîh, yazma, Fas, Karaviyyûn Ktb.,244/40,c. III, llla-b.

[93] el-Fasavî, Târih, İst. Süleymâniye Ktb. Es'ad Ef. 2391, c. III, 5b; Ebû Zür'a, Târih, yazma, İst. Süleymâniye Ktb., Fâtih bölümü, 4210, va.

[94] Hanbel, I, s.243; 351; Buhârî, II, 116; Müslim, Mukaddime s.13-14.

[95] İbnü'n-Nedîm, Fihrist, 34

[96] Sa'd, V s.216; İbn Hayseme, Târih, yazma, Fas, Karaviyyûn Ktb., 244/40, c. III, IHa-b.

[97] İbnü'n Nedim, Fihrist, 33; Zehebî, Tefsir ve'l-Müfessirûn, I, 104, İbn Teymi-ye'den iktibas ediyor.

[98] İbn Sellâm, el-Emvâl, Kâhirel353,s. 333-34; Hanbel, I, 224; 248; 294; 308; Müslim, "Cihâd", 137-141; Nas, II, 177; İbnü'l-Cârûd en-Nisâbûrî, el-Müntekâ mine's-Süneni'l-Müsnedeti 'an Rasûli'l-lâh, Kahire 1382, Hadîs 1085;1086; İbn Zencu-veyh el-Ezdî, Kitâbü'l-Emvâl, yazma Burdur Umûmî Kütb., yazma, 183, va. 124a-b; Mervezî, es-Sünne, 44; Tabarânî, el-Mu'cemu'l-Kebîr, yazma, cild V, 159a-b.

[99] İbn Sa'd, Tabakât., VI, 179; İbn Hanbel, Kitâbu'l-'İlel ve Ma'rifeti'r-Ricâl, I, 50, 394; Fasavî, II, 166b; Ebû Zur'a, Târih, İstanbul Süleymâniye Kütübhânesi, Fatih kısmı, 4210, va., 119a; Dârimî, I, 128; Bağdâdt Takyîdü'l-'İlm, Dımaşk 1949, s.102;103. Râmahürmüzî, el-Muhaddisü'l-Fâsıl beyne'r-Râvl ve'l-Vât, yazma, İst. Köprülü Ktb. 397, va. 35a, 35b. Tâvûs, İbn Abbas'ın huzurunda Sa'îd'in yazdığına şehâdet etmektedir, Râmahürmüzî, 35b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 41-42.

[100] İbnü'l Esîr, Üsdü'l-Gâbe, III, s. 122.

[101] İhnHacer, Tehzîbü't-Tehzîb,V, 151.

[102] Müslim, "Cihâd" 90; İbnü'l-Kayserânî, el-Cem'u beyne Ricâli's-Sahi-hayn, HaydarâbSd 1323,s. 189; İbn Hacer, Tehzîbü't-Tehzîb, III, 431.

[103] Hanbel, IV, 353-54.

[104] Buhârî, "Temenna", 8; "Cihad", 22-32; 112 geniş tafsilât vermektedir; Müslim, "Cihâd", 20; el-Hâkim, Müstedrek, II, 78; İbnü'1-Esîr, Üsdü'l Gâbe, III, 122; Ki-faye, 336-37.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 42-43.

[105] İbnü'l Esîr, Üsdü'l-Ğâbe, III, 235, vefatı ile ilgili değişik tarih veriyor.

[106] Zehebî Nubelâ, III, 54.

[107] İbn Sa'd, Tabakât., VII, II, 189.

[108] Hanbel, II, 195; Zehebî, Huffâz, I, 36; aynı müel., Nubelâ, III, 54; Bu kitablardan bilgi aktarılması hususunda bk. meselâ Tabarî, Annâles I, 464-5; İbn Abdil-Hakem, Fütûhu Mısr, s. 1, 35.

[109] İbnHacer,/sâ6e no.3669.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 43.

[110] Râmahürmüzî, 36a; el-Heysemî, Mecma'ü'z-Zevâ'id ve Menba'ü'l-Fevâyid, Kahire 1352, II, 152.

[111] îbn Sa'd, II, I, 125; IV, I, 8; VII, II 189; Hanbel, II, 162; 192;207;215; Vâsıt, 162; Dûlâbî, I, 144; keza bk. Nubelâ, III, 4; İstî'âb, no.1618; İslâm, III, 38; onun yazdığına Ebû Hureyre şahit olmuştur, Hanbel, II, 403; Buhârî, "İlm", 39; Râmahürmüzî, 34a-34b.

[112] İbn Sa'd, IV, I, 8-9; VII, II, 189; Dârimî, I, 127; Takyîd, 84; Nubelâ, III, 58; Râmahürmüzî, 34b.

[113] Hanbel, II, 196.

[114] Dârakutnî, 453.

[115] Huffaz, I, 36; keza bk. Hanbel, II, 76.

[116] Tabarânî, el-Mu'cemü'l-Kebîr, yazma, Fatih Ktb., 1198, c. III, 176.

[117] 'Accâc, es-Sünnetü Kable't-Tedvîn, 351, İbn 'Asâkir, VI, 49'dan iktibas etmektedir.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 43.

[118] Sahâvî, Fethu'l-Muğîs, s.216. Burada zikredilen ismin İbn Ömer'e mi, yoksa bu râvîye mi râci olduğu sarih değildir.

[119] Hanbel, II, 162-163;199; Müstedrek, I, 75.

[120] Pasavî, III, 163b. Hadîsleri yazdı, ezberledikten sonra sildi.

[121] Mîzân, III, 264-7; İbn Hacer, Tehzîb., VIII, 49-50;53; Tirmizî, I, 43; İbn Hacer, Tabakâtül-Müdellisîn, II.

[122] Makrizî,ffi/â*,II,332.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 43-44

[123] İstî'âb, no.994.

[124] Takyîd, 53-56.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 44.

[125] 'İlel, I, 32?: İbn Ebû Şeybe'nin Musannafı, 45b.

[126] Beyân, I, 72.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 44.

[127] İbnSa'd, IV, II, s. 137.

[128] ibn Sa'd, IV, II, 106.

[129] Nubelâ, III, 141.

[130] îbn Sa'd, IV, II, 106; keza bk. aynı eser, IV, II, 114; 116.

[131] İbn Sa'd IV, II, 110;125

[132] İbn Sa'd, IV, II, 117.

[133] BTK, I, I, 325; Bâcî, 97b; Cami', 101a; Nubelâ, III, 160.

[134] Emval, 393; Zencuveyh, 134b.

[135] Havlânî, Târîhu Dâriyâ, 46; Nubelâ, III, 148.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 44-45.

[136] BTK, I, II, 215; Cemil, İbn Ömer'i gördü, İbn Sa'd, IV, II, 128.

[137] Hanbel, II, 29;keza bk. Bağdadî, Târîhu Bağdâd, X, 406; İslâm, V, 11.

[138] Takyîd, 103.

[139] Hanbel, II, 152; İbn Sa'd, IV, II, 110. Mervân yerine Harun denilmiştir.

[140] Kâmil, I, 379a.

[141] Hanbel, II, 45.

[142] Hanbel, II, 90.

[143] Takyid, 44.

[144] Takyîd, 44; Râmahürmüzî, 36a.

[145] Havlânî, Târîhu Dâriyâ, 46; Nubelâ, III, 148

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 45-46.

[146] Hazrecî, 167.

[147] Hanbel, IV, 4; keza bk. Dârakutnî, s.464 (şerh)

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 46.

[148] Üsdü'l-Gâbe, V, s.504.

[149] Dârakutnî, 343.

[150] Hanbel, VI, 87; Hayseme III, 44b.

[151] Kifâye, 205.

[152] Müslim, "Hacc", hadîs no.369 (s.959).

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 46.

[153] Ziriklî, V, 107.

[154] İmlâ, 12; Râmahürmüzî, 76a.

[155] Hanbel, I, 79; AD. Hadîs no.4530; Müntekâ, no.794; Nese'î, II, 241; Tabarânî, Mu'cemu'l-Evsat, yazma, I, 42b.

[156] Hanbel, I, 118,152, Hayseme, III, 34a.

[157] Hanbel, 1,119; Dârakutnî, 330.

[158] Hanbel, 1,151.

[159] Hayseme III, 62b.

[160] Emval, 185; Mustedrek, II, 141

[161] Hanbel, I, 100; Sahîfe'ye yapılan atıflar için bk. Buhârî, llm, 39; Cizye, 10; Ferâiz, 21; İ'tisâm, 5; Diyât, 24; Müslim, Hacc, 467, 'Itk, 20; Zencuveyh, 65b.

[162] Hanbel, 1,141; Buharı, Hums, 5; Takyîd, 88-89.

[163] İbn Sa'd, VI, 116; 'îlel,-l, 42; Takyîd, 88-89.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 46-47.

[164] Müslim, Mukaddime, 13-14.

[165] Hayseme, III, 27b.; Râzî, Mukaddime l3Q;Şerku İlet, 62b.

[166] îbn Sa'd, VI, 116; Râmahürmüzî, 35a.

[167] 'ileli, 104.

[168] İbn Sa'd, VI, 154.

[169] Kâmil, I, 327a; Bâcî, 53a; Mîzân, I, 658; İslâm, III, 364; Râzî, I, II, 402; Tekzîb, III, 176-177; keza bk. İlel, I, 114.

[170] Hayseme, III, 27b.

[171] Râzî, Mukaddime 130.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 47.

[172] Üsdü'l-Gâbe, IV, 99.

[173] Isâbe, II, 525, no.5812.

[174] Râzî, III, I, 224-5; Ham\du\\ah,Vesâ'iku's-Siyâsiye, no.105; 'Atâ b. Ebî Ribâh, bu mektubu okumuştur. Râmahürmüza, 58a.

[175] İbn Tûlûn, İ'lâmu's-Sâilîn 'an Kütübi Seyyidi'l-Mürselîn, 48-52. Hz.Peygamber (s.a.v.)'in mektuplarını toplamak için başka teşebbüsler de vardır. Mesela Urve, bk. Zencuveyh, 67b.-71a; keza İbn Abbas, bk. Zeylâ'î, Nasbu'r-Râye, IV, 420, bunlar, Margoliouth'un Early Deuelopment of Muhammedanism isimli kitabında za-nettiği gibi (s.20) ne terk edilmiş ve ne de ihmâl edilmişlerdir.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 47-48.

[176] İsâbe, no.277.

[177] İbn Sa'd, VII, I, 14. Râmahürmüzî, 34b; tim, 10a; Şeref, 56b; Takyîd, 96.

[178] Takyîd,9G.

[179] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 48

[180] Vasıf, 38; Fasavî, 363a; Râmahürmüzî, 34b, Hz. PeygambeKs.a.v.Jfe okuduğu zikredilmemiştir.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 48.

[181] Bağdadî VIII, 259.

[182] Ma'rife, 10.

[183] Sikât, 438.

[184] Emval, 532-3.

[185] İmlâ, 90; Cami', 117b; keza bk. Mecrâhîn, 23b.

[186] Ma'rifeS.

[187] Tehzîb, II, 57.

[188] Ma'rife, 10.

[189] Ca'd, Müsned, yazma, va., 157.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 48-49.

[190] Bk. aşağıda Aban, s.106-7.

[191] Tehzib, VIII, 183.

[192] İbn Hayr, Fihrist, 161-62.

[193] Tehzîb, III, 105.

[194] İbn Hayr, Fihrist, 162; İstanbul Şehid Ali Paşa Kütübh ân esinde hâlâ mahfuzdur; keza bk. Humeydî, Cezvetü'l Muktebis, s.131.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 49.

[195] Tirmizî, 'tim, 12; Haysemî,Mecma'ü'z-Zeuaid, I, 152, fakat her iki isnad da mualleldir.

[196] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 49.

[197] Hazrecî, Hulâsatü't-Tekzîb, 420.

[198] Ya'kûbî, Târih, II, 114.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 49.

[199] Hazrecî,39.

[200] 'İlet I, 42; İlm, llb; Dârimî, 1,128; Takyîd, 105.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 50.

[201] İbn Mâce, hadîs no.2642; keza bk. Şâfı'î, Risale, 426; Muntekâ, no.966; Hamîdullah, Vesâ'ik, no.228.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 50.

[202] Üsdül-Gâbe, III, 37-8.

[203] Hanbel, IH, 453, keza bk. İsâbe, II, 199; Üsdü'l-Gûbe, III, 37.

[204] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 50.

[205] Hanbel, VI, 283, keza bk. el-Harâ'itî, Mekârimü'l-Ahlâk, 37, Yûsuf el-Eche tarafından Takyid'in 99, sayfasında ve dipnotunda zikredilmiştir: Tabarânî, Mu'cem.,V, 127b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 50.

[206] Üsdü'l-Gâbe, V, 526-7.

[207] Hanbel, VI, 413; Müslim, "Talâk", 39, s.1114-1121; İbn Sa'd, VIII, 200-1.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 50.

[208] Hazrecî,67.

[209] İlel, 97b; Kifâye, 229.

[210] İlel, I, 104.

[211] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 50.

[212] İbn 'Abdi'1-Berr, İstî'âb, no.2019.

[213] Müslim, "İmân", 54, Râmahürmüzî, 35a; Takyîd, 94-5.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 51.

[214] İbnHıbbânAfeşâ/tîr, 11.

[215] İbn Hacer, Tehzîb., II, 43.

[216] Zehebî, Tezkiratül-Huffâz, I, 37.

[217] Kâmil, II, 113b; Râmahürmüzî, 35a; İslâm, VI, 90; Mîzân, II, 484.

[218] İlel, 120a; Râzî, II, I, 475; Mîzân, II, 342.

[219] İbn Hacer, Tehzîb., II, 267.

[220] Kâmil. II, 113b.

[221] Kâmil. II, 113b; Râmahürmüzî, 35a; Takyîd, 104.

[222] İbn Hacer, Tehzîb., IX, 442; aynı müel, Tabakâtü'l-Müdellisîn, 21; keza bk.: Fasavî, II, 18b; III, 41a, 139a.

[223] İbn Sa'd, V, 344; Fasavî, III, 269a.

[224] BTK, IV, I, 186; Fasavî, III, 204b; 81b; Râzî, II, I, 136; III, II, 135; Şerhu'l-'İlel 36a; İbn Hacer, Tehzîb., VIII 353.

[225] Râzî II, 1,136.

[226] İlel, I, 316; Fesavî, III, 81b; Râzî, II, I, 136; İbn Hacer, Tehzîb, IV, 215.

[227] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 51.

[228] İsâbe, no.1018.

[229] Müslim, "Fezâ'il", 45.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 52.

[230] Hazrecî, 52.

[231] Hanbel, IV, 361.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 52.

[232] Üsdü'l-Gabe, IV, 378.

[233] Zencuveyh, 189a; keza bk. Hanbel, V, 228.

[234] Râmahürmüzî, 56a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 52.

[235] İsâbe, no. 8070.

[236] Hanbel, IV, 94.

[237] Bu bölümdeki 'Âişe ve Muğîre başlıkları altına bakınız, (numara: 16 ve 34).

[238] 'Ubeyd b. Şerye'nin, Ahbâru 'Ubeydi, et-Ticân'\a beraber basılmıştır. (Haydarâ-bâd, Dekka, 1347, s.311-488).

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 52.

[239] 7sd6e,no.8l81.

[240] Buhâri, "Ezan", 155; "Da'vât", 18; "Kader", 12; "Zekât", 53; "İ'ti-sâm*, 3; Müslim, "Akdiye", 13; "Mesâcid", 137-8. Neseî, I, 197; Ebû Dâvûd, hadîs, no.1500; Hanbel, IV, 245; 247; 249; 250; 254; Dûlâbî, II,

66; Râzî, I, II, 357; Tabarânî,£ı;so(, I, 216b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 52.

[241] Üsdü'l'Gâbe, IV, 331.

[242] Râmahürmüzî, 56a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 52.

[243] Hazrecî, 345.

[244] Hanbel, IV, 277.

[245] Hanbel, IV, 273.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 53.

[246] İsâbe, no. 2526.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 53.

[247] Hanbel, IV, 141; keza bk. Hamîdullah, el-Vesâ'iku's-Siyâsiyye, s.21.

[248] Mİzân, IV, 546.

[249] Hazrecî, 114.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 53.

[250] îbn Sa'd, III, II, 142.

[251] Hanbel, V, 285; Tabarânî, Mu'cem, III, 85a; keza bk. Sikât, 396; Meşâhîr, 130; Ibn Hacer, Ta'cîlü'l-Menfa'&, 36; 314.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 53.

[252] Hazrecî, 133.

[253] Kâmil, II, 4b; keza bk Râzî, II, I, 382; İbn Hacer, Hâdyü's-Sâri, II, 185; anı el., Tehzlb, VI, 333,

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 53.

[254] İsâbe, no. 3357.

[255] 'İlel, I, 322; Fasavî, III, 269; İbn Sa'd, VII, 1,115; Neseî1,1, 205;

Bâcî, 8a; Tehzîb, II, 267; 269; keza bk. Tabarânî, Mu'cem, III, 208-215, burada bu eserin bir kısmı verilmektedir.

[256] Râzî, IV, I, 276.

[257] Tehzîb., IV 236.

[258] Ebû Dâvûd, Hadîs, no. 1562; Dârakutnî, 214.

[259] Tabarânî, Mu'cem, 111,220-226.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 53-54

[260] İbn Mâce, hadîs, no. 2028; ayrıca bk., Buharı, "Magâzî", 10; Müslim, "Talak", 56; Kayserânî, S41;Kifaye, 337; Tehzîb, VIII, 75.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 54.

[261] İsâbe, no. 3847.

[262] Nubelâ, II, 333.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 54.

[263] İsâbe, no. 3921.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 54.

[264] İsâbe, no. 32.

[265] Muhammed ez- Zehebî, et- Tefsir ve'l-Müfessirûn, I, 115, İbn Teymiye'den iktibas ediyor.

[266] Hanbel, v.7.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 54-55.

[267] Takyîd, 49; keza bk. Sa'd, III, I, 206.

[268] Takyîd, 52-3.

[269] Takyîd, 52.

[270] Takyîd, 49-51.

[271] Tafsilat için bk. Şiblî Nu'manî, el-Fârûk, s. 371-75.

[272] Annales, II, 2359.

[273] Agânî, IV, 140-1.

[274] İbn Sa'd, III, II, 202-3.

[275] 'İlel, 1, 62-3.

[276] Mustedrek, 1,110.

[277] İbn Hazım, Ceuâmiu's -Slre, 276-77.

[278] İbn Sa'd, II, 1,105; Fasavî, III, 166 b.

[279] Nubelâ, II, 248.

[280] Dârimî,I,85.

[281] Hanbel, I, 48; İbn Sa'd, III, I, 201; 243

[282] Takyîd, 88; Mustedrek, 1,106

[283] Buhari, "Libâs", 25; Müslîm, "Libâs", 12; 14; Hanbel, I, 28;36;46; 50; Dârakutnî, 461.

[284] Ebû Dâvûd, hadis, no. 1570; Muvatta, s. 257-259.

[285] BTK,I,I,218.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 55-57.

[286] toe.no 539.

[287] Hanbel, İV. 226, Müsned'de Useyd b. Hudeyr diye zikredilmiştir. Bu, müstensi-hin hatasıdır. Sarahat için bk. İsabe, I, 129.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 57.

[288] Vsdü'l-Gâbe,V,n

[289] Nubelâ, III, 259; İmlâ, IV; Mizan, IV, 145; CâmV, II3b, keza bk. îbn Muflih, Âdâbtı'ş- Şer'iyye, II, 125, Eche tarafından Takyîd'în kenarında zikredilmiştir. <s.99)

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 57.

[290] Tekzîb, III, 395

[291] Hanbel, IV, 370; 374; Tirmizi, II, 230; keza bk. Tehzîb, III 394.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 57.

[292] îbn Sa'd. II, 1,115.

[293] Takyîd, 35.

[294] Nubelâ, II, 313; îbn Sa'd, II, I, 117.

[295] Dârakutnî, 464.

[296] Fasavî, II, 148 b; Nubelâ, II, 312.

[297] İM, I, 236

[298] İbn Hayr, Fihrist, 263

[299] Tabarânî, Mu'cem, 111,419, keza bk. İbn 'Asâkir, Târihu Dımaşk, V, 448, Yusuf el-Eche tarafından Takyîd'in kenarında zikredilmiştir, (s. 99).

[300] Kâmil, I, 208 b.

[301] Hayseme, III, 6b.

[302] Takyîd; 102

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 57-58.

[303] Horowitz, "The Earliest Biographies", I. C, 1927, s. 536-7; Tehzîb, I, 99.

[304] İbn Sa'd, V, 156; Fischer, 76.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 58.

[305] Hanbel, II, 531.

[306] Hanbel, II, 531.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 58.

[307] Tehzîb, VI, 16.

[308] İbn Sa'd, V, 241; Hayseme, IV, 116 a; Tehzîb, VI, 16.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 58.

[309] Tehzîb, V. 207.

[310] Hanbel, II, 192; Müslim, "İlm", 2.

[311] Tehzîb, VI, 389.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 58-59.

[312] Tehzîb, V. 231. 'Ubeyd b. Ziyâd'in valiliği sırasında (28-67) vefat etmiştir.

[313] Hayseme, III, 200b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 59.

[314] Tehzîb, VI, 216.

[315] Pasavî, III, 215a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 59.

[316] Tehzîb, VI, 204

[317] Fasavî, III, 118a; Tehzîb, VI, 204; kitablarmm askerler arasında tevzii için keza bk. Fasavî c.III, va. 118a.

[318] Meşâhîr, 113.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 59.

[319] Tehzîb, VI, 251. Sahabeden olup olmadığı hususunda ihtilâf vardır. Hz. Peygamber (s.a.v.) zamanında doğduğu anlaşılmaktadır. Fakat O'nu görmemiştir.

[320] Râmahürmüzî, 55b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 59.

[321] Tehzîb, VI, 278.

[322] Buharı, "Edeb", 22.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 59.

[323] Tehzîb, VII, 85.

[324] Fasavî, III, 183 . Hayseme, III, 186 b; İlel, I, 43; İbn Sa'd, VI, 63.

[325] İbn Sa'd, VI, 63; İlel, I, 42; 180 b; Zuı^a, 130a.

[326] 'İlel, I, 42.

[327] İlel, I, 387.

[328] 7WlzÎ&, VII, 84.

[329] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 59-60.

[330] Tekzîb, XII, 246 dipnotta.

[331] Râmahürmüzî, 35 a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 60.

[332] Tehzîb, 226.

[333] Takyîd, V, 103.

[334] îbn Sa'd, VII, II, 17; İlel, I, 394; Râmahürmüzî, 51a. Huffâz, I, 82.

[335] Fasavî, II, 145 b.

[336] İbn Sa'd, VII, I, 135; VII, II, 17; İlel, I, 77; 295; 394; Buhârî, "Tıb", 26; b; Fasavî, III, 24a; 272 a; Kâmil, I, 208 b; Râmahürmüzî, 51a; Kifâye, Huffâz, I, 82.

[337] el- Havlânî, Târîhu Dfiriyâ, 62.

[338] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 60.

[339] Tehzîb, XII, 116.

[340] İlel, 1, 247, Bağdadî, I, 218.

[341] Mecrûhîn, 96a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 61.

[342] Tehzîb, V, 75-76.

[343] Tabarânî, Mu'cem, V, 97b-b, takriben 1, 5 sayfa.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 61.

[344] İbn Sa'd, VI, 178; Tehzîb, V, 68.

[345] İbn sa'd, Vı, 174; Râzî, III, I, 323; Râmahürmüzî, 36 b; Bağdadî, XII, 229; Tehzîb, V,67.

[346] Bağdadî, XII, 229.

[347] İbn Sa'd, VI, 174; llm llb; Râmahürmüzî, 35 b; 36a; Takyîd, 100.

[348] Fasavî, III, 252 b; Râzî, IV; I, 41; Tehzîb, IX, 177, keza bk. İlel, I, 340; Bağdadî, XII, 232.

[349] Bağdadî, XII, 232.

[350] Râmahürmüzî, 78a; 78a-b; CâmV, 189a.

[351] İlel, 1,340.

[352] İlel, 153b; Kifâye, 264; keza bk. Râmahürmüzî, 44a.

[353] Bağdadî, XII, 230; keza bk. Tehzîb, X, 40; Râzî, IV, I, 361.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 61.

[354] Tehzîb, VII, 218.

[355] Hanbel, VI, 333; el-Bennâ, el-Fetku'r-Rabbânî, II, 67; İbn Hacer, Ta'cîlü'l-Men-fa'a, 296.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 62.

[356] Tehzîb., IV, 454.

[357] Fihrist, 34; keza bk. Râzî I, II, 319.

[358] İM, I, 43.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 62.

[359] Tehzîb., III, 220. Hz. Osman'ın şehâdetinde Medine'de bulunuyordu: Râzî, I, II, 451. kezabk. Hayseme III, 112a.

[360] İbn Kuteybe, Ma'ârif, 478.

[361] Ca'd, 80; keza bk. 'İM, I, 140.

[362] Bu bölümde aşağıdaki Süheyl'e bk.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 62.

[363] Mizan, I, 437.

[364] İbn Sa'd, VI, 116.

[365] Râzî, I, II, 78.

[366] Râzî, III, I, 26.

[367] Mlzân, I, 435; Tehzîb, VIII, 65.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 62.

[368] Tehzîb.,ll, 171.

[369] Râzî, I, II, 268.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 62.

[370] Hazrecî, 79.

[371] Sikât, 171.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 62-63.

[372] Tehzîb., 1,178.

[373] İbn Sa'd, VI, 189.

[374] Ca'd, 26; İbn Sa'd, VI, 232; 'İM, I, 43; Fasavî, 183a; keza bk. Sa'd, VI, 190; "İlel, I, 295, Takyîd, dipnot 110, burada Eche, Hammâd b. Selem ile Hammâd b. Ebî Süleyman'ı yanlışlıkla birbirine karıştırmıştır

[375] NesePII, 82;Râmahürmüzî, 48b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 63.

[376] Tehzîb, VII, 270-71.

[377] İbn Sa'd, V, 212.

[378] Râzî, III, I, 244; Mlzân, III, 295; Tehzîb, VIII, 61.

[379] Râzî, III, II, 9.

[380] Râzî, III, I, 244; Mlzân, III, 295, Tehzîb, VIII, 61.

[381] Annales, Suppl, III, 248; Râzî, III, II, 8.

[382] Mecrûhîn, 83b.

[383] Tehzîb., VII, 266; keza bk. Dârakutnî'nin Sünen'i üzerine yapılan şerh, 448.

[384] Mizan, III, 93.

[385] Râzî, Mukaddime, 236; Tehzîb., VII, 147.

[386] Annales, Supl, III, 2485.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 63-64.

[387] İbn Sa'd, VII, I, 133. Burada vefat târihi 103 olarak gösterilmiştir. Fakat Buhârî ve İbn Hibban'a göre 93'dür; bk. Tehzîb., II, 38.

[388] İbn Sa'd, VII, 1,131.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 64.

[389] Tehzîb., VIII, 429.

[390] İbn Sa'd, VII, II, 157.

[391] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 64.

[392] Tehzîb., III, 119.

[393] Huffâz, 1,81; Tehzîb., III, 119.

[394] Huffâz, 1,158.

[395] Kâmil, I, 224b-225a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 64.

[396] Tehzîb., VIII, 431.

[397] Râzî, III, II, 175; Tehzîb., VIII, 432.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 64.

[398] Tehzîb., XI, 172.

[399] Râzî, Mukaddime, 243.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 64.

[400] İbn Hacer, Tehzîb., X, 296.

[401] Fasavî, III, 268b; Hayseme, III, 58b; Cami', 136a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 64-65.

[402] İbn Hacer, Tehzîb., X, 289.

[403] Ca'd, 23; "İlel, I, 192; Fasavî, III, 183a; Hayseme, III, 31a; Râzî, Mukaddime, 130; Tehzîb,, II, 434; X, 289.

[404] 'İlel, 119b;I, 5.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 65.

[405] İbn Hacer, Tehzîb., XII, 452 (dipnot)

[406] Kifâye, 229.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 65.

[407] İbn Hacer, Tehzîb., X, 225.

[408] İbn Hacer, Tehzîb., X, 255.

[409] İbn Hacer, Tehzîb., IX, 354, vefatı hakkında, 73-93 seneleri arasında değişen büyük ihtilaflar bulunduğunu zikrediyor.

[410] İbn Sa'd, VI, 233; 'İlel, 129b; I, 227; Fasavî, III, 262a; Râzî,Mukaddime, 71; III, I, 26; Tehzîb., VI, 94.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 65.

[411] Fasavî, III, 230b.

[412] Tehzîb., X., 43.

[413] İlel, I, 44; Hayseme, III, 27a; Takyîd, 105.

[414] Takyîd, 105.

[415] BTK, I, II, 330; Meşâhîr, 146; Sikât, 585; İbn Hacer, Tehzîb., II, 434.

[416] Sikât, 506, 585; Meşâhîr, 146; Tehzîb., VI, 54; keza bk. Hayseme, III, 36b; Râzî, II, II, 203;IV, II, 5\;Kifâye, 215; Tehzîb., VI, 54.

[417] Sikât, 506,585; Tehzîb-, VT, 54.

[418] Sikât, 585; Meşâhîr, 146. Mucâhid'in kitabını Tedlîs yolu ile rivayet etmiştir.

[419] Sikât, 585; Meşâhir, 146.

[420] Mecrûhîn, 220b.

[421] Sikât, 50b;585; Meşâhîr, 146.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 65-66.

[422] Tehzîb., VIII, 335.

[423] Tehzîb., XII, 39.

[424] Râmahürmüzî, 63b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 66.

[425] İbn Hacer, Tehzîb., III, 285.

[426] el-Kettânî, et-Terâtîbü'l-İdâriyye, II, 264, el-Kâdî 'İyâz'ın Şerhu'ş-Şifâ's\, c.l, s.l75'den naklediyor.

[427] 7/eZ,176b; Cami', 189b.

[428] Râmahürmüzî,32b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 66.

[429] İbn Hacer, Tehzîb., IV, 73.

[430] Emval, 11.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 66.

[431] İbn Hacer, Tehzîb., IV, 13.

[432] İbn Sa'd, VI, 179.

[433] Fihrist, 34.

[434] Râzî, III, I, 332; Tehzîb., VII, 198-9.

[435] Râzî, III, I, 332; Mîzân, III, 70; tbn Hacer, Tehzîb., VII, 198.

[436] İbn Sa'd, VI, 186; Fasavî, III, 326; CâmV 57b.

[437] îbn Sa'd, VI, 210.

[438] İM, 160b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 66-67.

[439] Bâcî, 156b.

[440] İbn Sa'd, VI, 203; Hayseme, III, 88a; 155a; Râmahürmüzi, 35b; Takyîd, 108; 109; Şerhu'l-'İlel, 33a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 67.

[441] İbn Hacer, Tehzîb., IV, 215.

[442] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 67.

[443] Takyîd, 108.

[444] Tehzîb., IV, 371. keza bk. Bağdadî, XI, 59.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 67.

[445] Hazrecî, 187. keza bk. Râzî III, I, 9; Bağdadi, XI, 59.

[446] Tehzîb., IV, 362.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 67.

[447] Bağdadî, IX, 160.

[448] Sikât, 221; Tehzîb., IV, 319.

[449] Sikât, 221.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 67-68.

[450] Tehzîb., VII, 10-11.

[451] Tûsî, Fihrist, s. 202. Bu eserden Sünnî kaynaklardaki iktibaslar için bk. Tabarânî.Mu'cem, 1,109b; 215b; 227b; 282a-b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 68.

[452] İbn Hacer, Tehzîb., XII, 467.

[453] Zur'a,41b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 68.

[454] İbn Hacer, Tehzîb., VII, 475-8.

[455] İbn Hacer, Tehzîb., VII, 476

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 68.

[456] Ziriklî, V, 17; Nubelâ'dan iktibas.

[457] Kifâye, 205.

[458] İbn Sa'd, VI, 133; Râmahürmüzî, 35b-36a; Fischer, 41,47; Tehzîb., VII, 183.

[459] Fasavî, II, 178a-b.

[460] İmlâ, 78.

[461] İmlâ, 79

[462] Hayseme, II, III, 98b; Fasavî, II, 178a-b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 68.

[463] Meselâ bk. et - Tabarî, Annales, I, 1180, 124 - 5, 1284 - 8, 1634 - 6, 1654, 1669 -70, keza, 1529,1534,1549 ve 1551.

[464] İktibaslar için bk. meselâ, Hanbel, II, 320; el-Belâzurî, Fütûh., 41;43,96; Taberânî, el-Mu'cemü'l-Kebîr, yukarıda işaret edildiği gibi.

[465] Hanbel, VI, 212; Annales, yukarıda 451 numaralı dipnotta görüldüğü gibi.

[466] Hanbel, IV, 323-26; 328-31; Buharı, "Megâzî", 35; "Ahkâm", 26; Tabarânî, Mu'cem., X, 243a-244b; Annales, I, 1529, 1534, 1549, 1551.

[467] Annales, 1,1185.

[468] ibn Sa'd, VIII, 6-7; Annales I, 1180, 1284-8, 1634-6, 1654, 1669-70.

[469] Fasavî, II, 263a; Hayseme, III, 39a, 138b, 141a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 68-69.

[470] Tehzîb., XI, 191.

[471] BTK, III, I, 3; Müslim, "Ci/ıod", I; Belâzurî, Ensâb, I, 342; Müstedrek, I, 15.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 70.

[472] Bağdadî, VII, 348;Kifâye, 112; Tehzîb., II, 305. Keza bk. Kifâye, 220.

[473] Tehzîb., VI, 462.

[474] el-Kayserânî, 335.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 70.

[475] İlel ,310.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 70.

[476] Sikât, 266.

[477] Tehzîb., V, 165; Hazrecî, 163.

[478] Hanbel, IV, 56; tafsilât için bk. Tabarânî, Mu'cem, III, 196b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 70.

[479] Bağdadî., X, 409. keza bk. Tehzîb., VI, 388. İbnu'n-Nedîm bu eseri 'Abdülmelik'e izafe etmektedir: Fihrist, s.226.

[480] Tehzîb., V, 347-8; Hazrecî, 177.

[481] Râmabürmüzî, 36b.

[482] Tehzîb., V, 349.

[483] îbn Sa'd, VII, II, 80.

[484] İlel, I, 379.

[485] Râzî, Mukaddime, 248; IV,II,150

[486] Râzî, Mukaddime, 248; IV,II,150

[487] 'İlel, I, 372.

[488] Râzi, Mukaddime, 248; IV, II, 150

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 70-71.

[489] Tehzîb., VII, 178.

[490] Kifâye, 231.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 71.

[491] Tehzîb., V, 158.

[492] Cami', 136a.

[493] Ma'rife, 165.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 71.

[494] Tehzîb., V, 204.

[495] Tehzîb., V, 205; İmlâ, 173; Sikât 507; Meşahîr 135

[496] Tehzîb., VI, 172; Bağdadî, X, 230; keza bk İmlâ, 173

[497] Mecrûhîn, 109b.

[498] İlel, 109a.

[499] Zur'a, 67b.

[500] Kifâye, 354.

[501] Mîzân, II, 133; keza bk. Râzî, "Mukaddime" 154; Tehzîb., XI, 114; 'İlel, 166a; Mîzân, IV, 332.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 71-72.

[502] Tehzlb., V, 352.

[503] 'İlel, 97b.

[504] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 72.

[505] Tehzlb., VI, 15.

[506] Râzî, II, II, 329.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 72.

[507] Tehzîb., V, 291.

[508] İbn Sa'd, V, 209.

[509] Râmahürmüzî, 77b; Cami', 56b; İmlâ 173; keza bk. Kâmil, I, 316b; III, 117a-b.

[510] Fasavî, II, 209b.

[511] Kâmil, II, 52b.

[512] Kifâye, 355. Biri ona bir kitap teslim etmişti ki, el-A'rac'dan Hadîsler ihtiva ediyordu.

[513] Fasavî, II, 209b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 72.

[514] Tehzlb., VI, 181.

[515] Takyîd, 109.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 72.

[516] Tehzlb., XII, 39.

[517] Tehzlb., XII, 39. Fasavî, II, 216a; 132a; Râzî, "Mukaddime", 21; IV, II, 337; Fischer, 90; keza bk. 'İlel, I, 12; Taky'ıd, 105-6; Dârimî, I, 126; İbn Sa'd VIII, 353.

[518] Tehzlb., XII, 39.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 73.

[519] TeAzî6.,VIII, 187

[520] Kâmil, II, 278b.

[521] Tehzîb., VIII, 187

[522] îbnKuteybe, Ma'ârtf 491.

[523] Kâmil, I, 316b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 73.

[524] Tehzîb., VII, 358.

[525] Ebû Avâne, Müsned, II, 312

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 73.

[526] Tehzlb., VII, 397.

[527] Tehzlb., VII, 397.

[528] Tehzlb., VII, 12.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 73.

[529] Tehzîb., VIII, 65-6.

[530] İlel, I, 104; Râmahürmüzî 37a; Takyîd, 112.

[531] Tabarânî, Mu'cem, V, 261a.

[532] Ma'rife, 165.

[533] Fasavî, III, 49a; Tehzîb., I, 262.

[534] Ma'rife, 164.

[535] Kifâye,220.

[536] Tehzîb., XI, 434

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 73-74.

[537] Tehzîb., VIII, 30. Vefat ettiği zaman 70'inden fazla idi.

[538] Fasavî, III, 5b.

[539] İbn Sa'd, TabakâL, V, 353; Hayseme, III, 34b; Fasavî, III, 5a.

[540] İbn Sa'd, TaöaMî., VII, II, 42.

[541] İbn Sa'd, TabakâL, VII, II, 42; 'İlet, I, 20; Zur'a, 72a; 91a; Hayseme, III, 35a; Cami', 144.

[542] İbn Sa'd, VII, II, 42.

[543] Ca'd, 213; Râzî, "Mukaddime", 34; II, I, 226;Kâmil, I, 32a; Kifâye 60; 231. keza bk. 'İlel, I, 20; Zur'a, 72a; Hayseme, III, 35a

[544] Fasavî, III, 233a-b.

[545] Mecrûhîn, 237b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 74.

[546] Tehzîb., V, 54.

[547] Cevâd Ali, "Mevâridu Târîhu't-Taberî", Mecelletü'l-Mecma'i'l-İlmî el-'Irâkî, c.III, I, 38-39.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 74.

[548] Hazrecî, 32; Tehzîb., I, 341. c.III, I, 38-39.

[549] 'İlel, I, 384.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 74-75.

[550] Kâmil, II, 329b.

[551] Hacı Halife, Keşfü'z-Zünûn, 453.

[552] Hayseme, III, 40a; Tirmizî, el-'İlel, II, 239; Kifâye, 315; Şerhu'l Tehzîb., VII, 214.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 75.

[553] Tehzîb., VII, 202-3.

[554] Râmahürmüzî, 35b.

[555] Hayseme, III, 30a.

[556] Tehzîb., XI, 37.

[557] Fasavî, III, 274b; keza bk. Tehzîb., XI, 37.

[558] Tirmizî, İlel, II, 238.

[559] Tehzîb., X, 214.

[560] Tehzîb., VII, 244.

[561] Râzî, I, II, 593; Tehzîb., III, 329; keza bk. Râzî, "Mukaddime". 39.

[562] Buharî, "Büyü" 112; Tefsîru En'âm, 6.

[563] Râzî, "Mukaddime", 39; I, II, 593; Tehzîb., III, 329.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 75.

[564] İbn Hacer, Tehzîb., VIII, 167.

[565] 'İlel, I, 376.

[566] Mîzân, III, 305; İbn Hacer, Tehzîb.,

[567] İbn Sa'd, VII, II, 80.

[568] 'İlel, I, 353.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 75-76.

[569] İbn Hacer, Tehzîb., VIII, 173.

[570] Râmahürmüzî, 58b.

[571] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 76.

[572] İbn Sa'd, VII, II, 17.

[573] İbn Sa'd, VII, II, 14; İbn Hacer, Tehzîb.,

[574] Fasavî, III, 37b.

[575] Fasavî, III, 37b; keza bk. Kifâye, 219.

[576] îbn Hacer, Tehzîb., III, 11.

[577] Sikât, 438.

[578] 'İlel, I, 379; Zur'a, 76a.

[579] Mecrûhîn, 33b.

[580] Bâcî, 24a; Tehzîb., I, "98.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 76.

[581] Tehzîb., II, 184.

[582] Neseî', II, 89; keza bk. Hanbel, IV, 276.

[583] Hanbel, IV, 273.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 76-77.

[584] İbn Sa'd, VI, 223.

[585] İbn Sa'd, VI, 223.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 77.

[586] Hazrecî, 74.

[587] İbn Sa'd, VII, II, 35.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 77.

[588] Tehzîb., II, 434.

[589] Kifâye, 220; Bağdadî. IX, 260; islâm, VI, 193.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 78.

[590] Tehzîb., III, 17.

[591] Râzî, IV, 1,450.

[592] Ca'd, 439.

[593] Ca'd, 439.

[594] Râzî, IV, I, 450.

[595] İslâm, VI, 193.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 77.

[596] Tehzîb., II, 266.

[597] Annales, Zeyl, III, 2489; Tehzîb, II, 267; 269.

[598] Annales, Zeyl, III, 2492; İbn Sa'd, VII, I, 127; keza bk. îbn Sa'd, VII, I, 116; Takyîd, 101; Cami' 101a.

[599] Huffâz, I, 47.

[600] îbn Ahdi'hBerr, Muhtasaru Câmi'i Beyâni'l-'İlm, s.37.

[601] Takyîd, 102.

[602] Kifâye,318.

[603] Dârakutnî, 204.

[604] Râzî, IV, II, 58; İbn Sa'd, VII, II, 35; Tehzîb., XI, 39.

[605] Tehzîb., XI, 37.

[606] Tehzîb., XI, 35.

[607] 'İlel, I, 15; Fasauî, III, 24a; İbn Sa'd, VII, II, 17; Tehzîb., III, 39; Kifâye, 236; keza bk. Mizan, I, 610.

[608] BTK, I, II, 380.

[609] BTK, 181; Râzî, I, II, 364; Kâmil, I, 312b; Mecrûhîn, 94b.

[610] Tehzîb., X, 214.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 77-78.

[611] İbn Sa'd, VII, I, 127; İlel, I, 89; Annales, Zeyl, III, 2492.

[612] Tehzlb., XI, 51; keza bk. Mîzân, W, 302.

[613] İmlâ, 78-9.

[614] İbn Sa'd, V, 362; İbn Kuteybe, Ma'ârif, 488.

[615] İbn Sa'd, V, 362; Fasavî, III, 263b; Tirmizî, 'İlel, II, 239, İbn Kuteybe, Maârif, 488; Kifâye, 320.

[616] Kifâye, 343.

[617] Neseî', I, 66.

[618] Buhari, "Bed'ul-Halk", 11, "Menâkıb", 24; "Kifâye", 344.

[619] Kâmil, I, 36a.

[620] Ma'rife, 164.

[621] Mîzân, III, 21; Tehzlb., VII, 73.

[622] Fasavî, III, 43a; Haysenu* II, 138b. 141a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 78-79.

[623] Tehzîb., II, 382, Hazrecî, 73.

[624] Cami', 175a.

[625] Vâsıt, 74.

[626] Râmahürmüzî, 37a.

[627] Ma'rife, 164.

[628] Bâcî, 48a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 79.

[629] Tehzîb., III, 73.

[630] Râzî, III, I, 154.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 79.

[631] Hazrecî, 16.

[632] Râzî, I, I, 112;Tehzîb., I, 138.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 79.

[633] Hazrecî, 14.

[634] Sikât, 133.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 79-80.

[635] Tekzîb.,1, 164.

[636] Kâmil, I, 72b; Mizan, I,66; Tehzîb., I

[637] Tehzîb., I,165.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 80.

[638] Tehzîb., I, 240-2.

[639] Kâmil, I,118a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 80.

[640] Tehzîb., II, 114.

[641] îlel, 1,168; 237; BTK, I, II, 215; Ta'cîl, 73; Tehzîb., II, 114.

[642] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 80.

[643] Tehzîb., II, 121

[644] Râzî, "Mukaddime", 80-81; I, I, 536; keza bk. Mîzân, I, 426.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 80.

[645] Tehzîb., III, 111.

[646] Annales, III, 2374.

[647] Râmahürmüzî, 48b.

[648] İlel. I, 232

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 80.

[649] Tehzîb., X, 392.

[650] Kâmil, I, 213b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 80-81.

[651] Tehzîb., X 291.

[652] Fihrist, 227.

[653] Zur'a, 56b; Şerhu'İlel, 104b; Tehzîb., VIII, 178.

[654] Cami1, 58b-59a.

[655] Kifâye, 265.

[656] Mecrûhîn, 102b.

[657] Kifâye,320.

[658] Zur'a, 56b; Şerhuîlel, 104b; Tehzîb., VIII, 178.

[659] Tehzîb., VIII, 191.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 81.

[660] Tehzîb., X, 315. 60 sene oruç tuttuğu söylenmektedir. O halde 70 seneden fazla yaşamıştır.

[661] Takyîd, 48.

[662] Fasavî, III, 189b

[663] 'İlel, I, 361.

[664] İlel, I, 361.

[665] 'İM, 362; Fasavî, II, 213b.

[666] Râzî, II, I, 67; Tehzîb., IV, 83.

[667] 'İM, I, 266; Hayseme, III, 49b; Kifâye, 233.

[668] İlel. 148b; I, 281; Hanbel, I, 438; II, 461; 498; IV, 60; İbn Mâce, "İkâmetü's-Salât", Hadîs no, 1211; Neseî', I, 184, 230, Kifaye, 164.

[669] ilel.148b; I, 281.

[670] Mîzân, IV, 332.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 81-82.

[671] Tehzîb., X, 307.

[672] Cami', 115a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 82.

[673] Tehzîb., IX, 80.

[674] Annales, I, 1086.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 82.

[675] Tehzîb., IX, 474.

[676] Marife, 164.

[677] Mecrûhîn, 124b.

[678] Mecrûhîn, 109b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 82.

[679] Sikât, 571.

[680] Ca'd, 192; Kifaye, 319; Râzî, II, II, 357-8; Tehzîb., II, 465.

[681] Zür'a, 62a; 150a; Tehzîb., VI, 241.

[682] Tehzîb., VI, 165.

[683] Tehzîb., VI, 287-8.

[684] Tehzîb., VI, 295; keza bk. Fasavî, III, 124b.

[685] Fasavî, III, 275b; Zur'a, 53b; Râzî, III, I, 39.

[686] Dârakutni, 61.

[687] Bubâri, Fezâ'ilü Ashâbi'n-Nebl, 18.

[688] Hayseme, III, 127a.

[689] EI-Ezdî, Târihu'l-Mausü, 174.

[690] Hayseme, III, 37a.

[691] Kâmil, I, 31b; Mîzân, IV, 308; Tehzîb., XI, 60. 300 Hadîs ihtiva ediyordu.

[692] Kifâye, 266.

[693] İbn Hacer, Tabakâtü'l-Müdellisîn, 4; keza bk. Tabarânî, Mu 'cem, IV, 198

[694] Tehzîb., I, 296.

[695] Tehzîb., IX, 447; Buhârî, "Ezan", 157; Ad. Ebû Dâvud, Hadîs no. 2084.

[696] Kâmil, I, 213a.

[697] Fasavî, II, 18b, III, 138a.

[698] Fasavî, III, 308a-b.

[699] 'İlel, I, 305; Fasavî, III, 264a, 308b; Zur'a, 68b; Râzî, Mukaddime, 205.

[700] Tabarânî, Evsat, I, 4b.

[701] Tehzîb., X, 220; Buhâri, Du'afâ'ü, Sağır, 33.

[702] Râzî, Mukaddime, 260; Kâmil, I, 360b; III, 57a.

[703] Dârakutnî, 442.

[704] 'İlel, 125a; Bâcî, 72a; Kifâye, 321; İbn Hacer, Hedyü's-Sârî, II, 209; Tehzîb 305,307.

[705] İbn Receb, Şerhu 'İlel, 101a.

[706] İbn Sa'd, VII, II, 169; Şerhu 'İlel, 101a; keza bk. Sikât, 596.

[707] Tehzîb., X, 360.

[708] Tehzîb., X, 361-2.

[709] Kâmil, I, 387b.

[710] Buhârî, "Cum'a", 11.

[711] İlel, I, 23; Râzî, II, I, 394; Mecrûhîn, 122b; Mîzân, II, 288.

[712] Tehzîb., IV 351-2; keza bk. Bâcî, 163a.

[713] Mecrûhîn, 120; Mizan, II, 166; Tehzîb., V, 108.

[714] Râmahürmüzî, 18; 'İlel, 123; keza bk. Hayseme, III, 39a; Fasavî, III, 227b.

[715] İslâm, V, 149.

[716] Tehzîb., IV, 216.

[717] İlel, U8b;Sikât, 479-80.

[718] İbn Sa'd, VIII, II, 175; Mîzân, III, 8; Tehzîb., II, 207; VIII, 13.

[719] Fasavî, III, 308a-b; bk. Tabarânî, Evsat, I, 124; Tirmizî, 'İlel, II, 239.

[720] Kifaye, 326.

[721] Râzî, III, II, 43; Bâcî, 141a; Tehzîb., IV, 289, VII, 256; keza bk. Tehzîb., VII, 42; Ebû Dâvûd, Sünen, no 4488

[722] Râzî, IV, II, 15.

[723] Mîzân, IV, 365.

[724] lel, 1,193;142b; Buhârî III, 478; Tehzlb., IX, 447; Ta'cîl, 127.

[725] 'İlel, I, 23; Bâcî, 15a; Tehzîb., VII, 256; IV, 307; XI, 450,451; keza bk. Kâmil, 1,130b; II, 83b.

[726] Râzî, Mukaddime 39.

[727] Fasavî, III, 2636; Câmî', 58b.

[728] Kifâye, 319.

[729] Fasavî, III, 2149;Huffâz, I, 97.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 82-86.

[730] Tehzîb., DC, 442.

[731] Hayseme, III,35b;reAzîö., IX, 441.

[732] Kâmil, III, 38d.

[733] Kifâye, 265.

[734] Râzî, Mukaddime. 151; IV, I. 75;Mîzâo, IV, 38, Tehzîb., K, 441.

[735] Kâmil, III, 39a.

[736] Kâmil, III, 38a; Cami', 162b; Tehzîb., "I, 442.

[737] Ma'rife, 164.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 86.

[738] Tehzîb., K, 216.

[739] Râmahürmüzî, 36b; Takyîd, 46.

[740] İlel, I, 255; 154b; keza bk. İbn Sa'd, VII 1,141.

[741] İbn Vehb, Cami', 76.

[742] Emval, 99.

[743] 'İlel, I, 387.

[744] İbn Sa'd. VII, I, 141; Râmahürmüzî; 36b.

[745] Râmahürmüzî, 36b; 36b-37a;Aftzân, IV , 297.

[746] Fasavî, III, 14b; Cami', 56b; İmlâ. 173.

[747] Tehzîb., VI, 240.

[748] Kifâye, 353.

[749] Kifâye, 353.

[750] Şerhu'İlel, 63a.

[751] Sikât, 519; Tehzîb., VI, 240.

[752] Râmahürmüzî, 36b.

[753] Kâmil, II, 30b; Sâlim'den bu Nüsha'yı rivayet eden iki talebe vardı: 1) el-Velîd ve 2) Zuheyr b. Muhammed, age, 30b.

[754] Fasavî, III, 24b; Cami1, 56;İmlâ', 173.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 87-88.

[755] Tehzîb,, IX, 169.

[756] Ma'rife, 164.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 88.

[757] Tehzîb., X, 67.

[758] 7te/, I, 348.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 88.

[759] Tehzîb., 362; kendisi İbn Ömer'i (v. 74) görmüştür.

[760] Huffâz, 1,133.

[761] Râzî, IV, 1,154; Tehzîb., X, 361; 362.

[762] Sachau, "Das Berliner Fragment des Mûsâ İbn Ukba", kaynak: Sitzunger Preuss. Akad, Weiss, 1904, s. 445-470.

[763] Zahiriye Kütübhanesi, yazma, Şam.

[764] Meselâ bk. Annales, I, 2981, 2998; 3073; 3103; 3137; II, 1231.

[765] Sachau, göst. yer.

[766] Tabarânî, el-Mu'cemu'l-Kebîr, yazma; I, 89a, eseri iktibas etmektedir.

[767] Fasavî, III, 275b.

[768] Hanbel, V. 185.

[769] Zahiriye Kütübhanesi, İbn Tahman'ın yazması, yaprak 250a.

[770] Sachau, "Das Berliner Fragment des Mûsâ İbn 'Ukba", göst. yer.

[771] Tabarânî, Mu'cem., I, 82a; 89a; 95b.

[772] Fasavî, III, 275b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 88-89.

[773] Tehzîb., X, 173.

[774] Tehzîb., X, 173.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 89.

[775] Tehzîb., X, 414.

[776] Huffâz, 1, 88.

[777] Hanbel, 11, 29; İslâm, V. 11; keza bk. Bağdadî, X, 406.

[778] Zur*a, 50a; Hayseme, III, 115a; keza bk. Fasavî, III, 220b; Râmahürmüzî, 76a; İmlâ; 13.

[779] İmlâ, 78.

[780] Meselâ, bk. Hanbel., II, 31; Ca'd, 139.

[781] Meselâ bk. Hanbel. 11, 32; Buhârî "/fft", 13; Ca'd, 139

[782] Meselâ bk. Fasavî, II, 217a,

[783] Hal tercümesi hakkında herhangi bir kitaba bk. Meselâ: Tehzîb., X, 412

[784] Emval, 119; Hanbel, II, 31; 32; BTK, III, I, 3; Buhârî 119, 13; Müslim, "Cihâd", I, 37; Belâzurî, Ensâb., I, 342; Müstedrek, 1,15.

[785] Hayseme, III, 150a.

[786] Mecrûhîn, 166.

[787] Ca'd, 139; Fasavî, 217a; Râmahürmüzî, 48b; Kifâye, 342-3.

[788] Hayseme, III, 40a; Fasavî, III, 220b; Râzî, II, II, 357; Râmahürmüzî, 76a; İmlâ, 13; Kifâye, 302.

[789] Müstedrek, 1,117.

[790] Sikât, 451; Tehzlb., III, 90.

[791] Kifâye,279.

[792] Meşâhîr, 190; Kifâye, 265.

[793] Tehzlb., IX, 300.

[794] Kâmil, 1,104a; Bağdadî, V, 223; Kifâye, 267.

[795] Fasavî, III, 41a.

[796] Zur'a, 67a; 67b; keza bk. Kifâye, 214,

[797] Meş&kir, 190; keza bk. Kifâye, 267.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 89-90.

[798] Tehzlb., VIII, 324.

[799] Tehzlb., VII, 396.

[800] Mlzân, I, 325-326.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 90.

[801] Kayserânî, 422-23.

[802] Fihrist, 34, burada İbn Nedîm bu eseri rivayet eden iki râvîden bahsetmektedir

[803] İbn Sa'd, VII, II, 2,

[804] Kifâye, 216; Tehzlb., XI, 119; İbn Hacer, Hedyu's Sârî, II, 220.

[805] Kâmil, III, 78a; keza bk. İbn Sa'd.VII, II, 2.

[806] Hanbel, III, 223; Müslim, "Salât", 13; Râmahürmüzî, 48b.

[807] Mecrûhin, 86b; Râzî, I, II, 134; Tehzlb., III, 5.

[808] Râmahürmüzî, 61a; Kifâye, 196.

[809] Sa'd, VII, II, 33; 'İlel, 166b; Hanbel, II, 127; 306; Buhârî , "Buyu", 46; Fasavî, III, 40b; Bâcî, 167a; Kifâye, 220; Cami', 100b;

[810] el-Ezdî, Târihu'l-Mavsıl, 177.

[811] 'İlel, I, 353; Tabarânî, Mu'cem., 202b; keza bk. Mlzân, I, 57; Tehzlb., 1,156.

[812] Fasavî, III, 24a.

[813] Fihrist, 34; keza bk. Hanbel, IV, 225.

[814] Hanbel, IV, 225; Fasavî, III, 24a, 83a; Râzî, II, I, 65; Kifâye, 216; keza bk, İbn Sa'd.VII, II, 33. Katâde'den yazmadığı mervîdir: Sa'd, VII, II, 33.

[815] Fihrist M.

[816] Tehzıb., VIII, 319.

[817] Râzî I. 156, VI, I.

[818] Ca'd, 118; Medhal, 21; Bâcî, 61a; KifÛye,164.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 91.

[819] Tehzîb, III, 258.

[820] Ebû Dâvûd, Hadîs no.1217.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 91-92.

[821] Tekzİb., III, 266.

[822] Zur'a, 50a; Takyîd, 108.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 92.

[823] Tehzîb., III, 287.

[824] Râzî, 1,1,130, 216; III, I, 285.;Marife, 164.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 92.

[825] Müştebih, 149.

[826] Tehzîb., IV, 6.

[827] Bâcî, 146b.

[828] Râzî, 1,1,154

[829] Kifâye, 236; Mîzân, II, 113; Tehzîb., III, 443, yanlışlıkla el-Cezrî olarak kaydedilmiştir.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 92.

[830] Tehzîb., III, 464.

[831] Meşâhîr, 136; Tehzîb., III, 464; keza bk. Râzî, II, I, 79

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 92.

[832] Hayseme, 111, 117b; Tehzîb., IV, 406.

[833] el-Humeydî, Cezvetu'l-Muktebis, 112.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 92.

[834] Tehzîb., IV, 347.

[835] Fasavî, III, 275a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 93.

[836] Tehzîb., IV, 234

[837] Ca'd,439.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 93.

[838] Tehzîb., IV, 23.

[839] Meşâhîr, 123.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 93.

[840] Tehzîb., IV, 156-7.

[841] 'İtel, I, 344; Fasavî, II, 243b.,

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 93.

[842] Tehzîb., IV, .223-4.

[843] Ca'd, 80; 'İlet, 1,140.

[844] 'İlet, 1,140.

[845] Bağdadî, LK, II; Râmahürmüzî, 17.

[846] Şerhu'l-'İlel, 63a.

[847] Râmahürmüzî, 17; keza bk. Bağdadî, IX, 11.

[848] Kâmil, I, 275b; Tehzîb., II, 416.

[849] İlel, I, 353-4.

[850] Râmahürmüzî, 37a.

[851] Fasavî, III, 270b İbn Sa'd, VI, 239; Bağdadî., IX, 11.

[852] Fasavî, III, 264b; Râzî, I, I, 506; Râmahürmüzî, 55b; Kifâye, 71; Bağ-dâdî., DC, 10.

[853] BTK,I,I,74.

[854] Fasavî, III, 274a.

[855] Ma'rife, 164.

[856] Bağdadî, XIII, 468; 469.

[857] İslâm, VI, 77.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 93-94.

[858] Sikât, 479-80; Tehzîb., IV, 226-7.

[859] Mizan, II, 225.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 94.

[860] Tehzîb., IV, 202.

[861] Tehzîb., IV 202.

[862] İslâm, VI, 73.

[863] İbn Sa'd, VII, II, 80.

[864] 'İlel, 158a; keza bk. Râmahürmüzî, 35b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 94.

[865] Tehzîb., IV. 229.

[866] Tehzîb., X, 70,71, Mîzân, V, 81; keza bk. 'İlel, 17a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 94.

[867] İbn Hacer, Tehzîb., V, 26.

[868] İbn Hacer, Tehzîb., . IV, 224.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 94

[869] İbn Hacer, Tehzîb., II, 3.

[870] Kâmil, I,196b.

[871] İbn Hacer, Tehzîb., 11,96.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 95.

[872] İbn Hacer, Tehzîb., II, 10.

[873] Râzî, Mukaddime. 27; I, I, 455; İbn Hacer, Tehzîb., II, 10.

[874] İbn Hacer, Tehzîb., II, 36.

[875] İbn Hacer, Tehzîb., II, 36.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 95.

[876] 'İlel, I, 348.

[877] Kâmil, 1,198b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 95.

[878] Tehzîb., VII. 6.

[879] Hayseme, III, 39a; Kifâye, 321; Tehzîb., VIII, 462.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 95.

[880] Tehzîb., VII, 413

[881] Râzî, Mukaddime, 149; III, I, 363, 364.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 95.

[882] Tehzîb., VII, 127-8; Hazrecî, 220.

[883] Kâmil, I, 21a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 95.

[884] Tehzîb.,VU, 109.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 9596.

[885] Meşâhlr, 124.

[886] Zirildî, IX, 150.

[887] Tabarânî, Mu'cem, 1,174a-176a, 4 sayfadan fazladır.

[888] Hacı Halîfe, Keşfü'z-Zünûn, 1328; keza bk. Brockelman, G.A.L. en-Neccâr tercümesi, I, 252.

[889] Hacı Halîfe, age, 1328;

[890] Bağdadî, I, 416.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 96.

[891] Tehzîb., XI, 311.

[892] Râmahürmüzî, 35b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 96.

[893] Tehzîb., XI, 346.

[894] Kâmil, I, 309a.

[895] Zur'a, 150a; keza bk. Tehzîb., XI, 346, burada kitab, şerhi ile beraber zikredilmiştir; fakat Ebû Zur'a bu suretle îzah etmemektedir; Ebû Mâlik'in kitabı oğlu tarafından rivayet edilmiştir, binâenaleyh burada kitab'ın umûmî ma'nâda kullanılmış olması pek muhtemeldir.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 96.

[896] Tehzîb, XI, 319.

[897] Fischer, 82-83; keza bk. İlel, 142b.

[898] İstî'âb, no. 1439.

[899] Kâmil, I, 315a; Mizan, I, 636; keza bk. Tehzîb., III, 110.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 96-97.

[900] Râzî, IV, II, 269.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 97.

[901] Tehzîb., III, 396.

[902] Tehzîb., III, 395.

[903] Huffâz, 1,119; keza bk. Fihrist, 33.

[904] Râzî, I, II, 187.

[905] Tehzîb., IV, 8.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 97.

[906] Mizan, II, 103.

[907] Bağdadî, VIII, 154; MîzÖn, I, 598.

[908] Bağdadî, VIII, 154; Mîzân, I, 598.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 97.

[909] Tehzîb., 111,311.

[910] Kifâye, 142-3; keza bk. Râmahürmüzî, 67b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 97.

[911] Tehzlb I. 99

[912] Kâmil, II 24b; Mîzân, I 10; Takyîd, 109.

[913] Kâmil, I 137; II, 24b Mfcön, I, 10

[914] Kâmil, I 137; Mizan 11-12.

[915] Râzî, I, 295.

[916] Tehzîb., 111,311.

[917] Kâmil, I 137; Mizan 11-12.

[918] Tehzlb I. 99

[919] Tehzlb I. 99

[920] Kâmil, I 137; Mizan 11-12.

[921] Tehzîb., 111,311.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 98.

[922] Tehzlb I. 99

[923] Kâmil, I 137; Mizan 11-12.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 98.

[924] Fasauî, III, 281b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 99.

[925] Mîzân, II, 385.

[926] Tehzîb., V, 127.

[927] Mîzân, II, 385; Tehzîb., V, 127.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 99.

[928] Tehzîb., VI, 98.

[929] Bağdadî, VI, 344.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 99.

[930] Tehzîb., V. 344.

[931] Bağdadî, X, 438.

[932] Bağdadî, 439; Huffâz, I, 201; Tehzîb., 344; keza bk. Râzî, III

[933] Süyûtî, Tenulru'l-Hauâlik, I, 61.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 99.

[934] Mîzân, II, 627.

[935] Kâmil, I, 316b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 99.

[936] Tehzîb., VI, 342.

[937] Mîzân, III, 430.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 99.

[938] Tehzîb., VI, 106.

[939] Bağdadî, XI, 96.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 100.

[940] Tehzîb., VI, 378.

[941] Râzî, III, I, 193.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 100.

[942] Tehzîb., V., 281.

[943] Tehzîb., V. 281.

[944] Bağdadî, X, 7.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 100

[945] Tehzîb., V, 293.

[946] Tehzîb., II, 442, keza bk. el-Müstedrek, I, 68.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 100.

[947] Tehzîb., V, 372.

[948] Sikât, 244.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 100.

[949] Bağdadî, X, 18; keza bk. Tehzîb., V 351

[950] Bağdadî, X, 16

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 100.

[951] İbn 'Abdi'I-Berr, Beyân, I, 176.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 100.

[952] Tehzîb., V, 187.

[953] Kâmil, II, 124a; Tehzîb., VIII, 300.

[954] Kâmil, II, 124a; Tehzîb., VIII, 300, keza bk. Hanbel, IV, 193, 399; Mîzân, II, 407; Kifâye. 236.

[955] Meşâhîr, 198.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 100-101.

[956] Tehzîb., V, 145.

[957] 'İM, 177b.

[958] Bağdadî, IX, 420.

[959] Cami', 85b.

[960] Hanbel, I, 418.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 101.

[961] Tehzîb., V, 175.

[962] Tehzîb., V, 174, 176.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 101.

[963] Mîzân, II, 477-82; keza bk. Tehzîb., V, 377.

[964] Râzî, II, II, 146; Mîzân, II, 477; Tehzîb., V, 376.

[965] Fasavî, III, 136b; Tehzîb., 376.

[966] Fasavî, III, 136b; Tehzîb., 376.

[967] Râzi, II, II, 146; Tehzîb. V, 374.

[968] Tehzîb., v, 377.

[969] Râzî, II, 11,146; 147-8; Tehzîb., V, 374.

[970] Râzî, II, II, 147-8; Tehzîb., V., 376.

[971] Tehzîb., 375-6.

[972] Tehzîb., V. 375-6.

[973] Tehzîb., V, 376.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 101-102.

[974] Tehzîb., 359.

[975] 'İlel, 158a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 102.

[976] Tehzîb., V, 211.

[977] Mîzân,II, 121;Tehzîb., V, 211.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 102.

[978] Tehzîb., V, 228.

[979] Tehzîb., VI, 109.

[980] Ebû Dâvûd, Hadîs no. 1582.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 102.

[981] Tehzîb., V, 255-6.

[982] Tehzîb., v, 255.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 102.

[983] Tehzîb., V, 327.

[984] Ma'rife, 165.

[985] Kif&ye, 344.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 102-103..

[986] Tehzîb., V, 315, Hazrecî, 174.

[987] İlel, 150b; Tehzîb., XI, 226.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 103.

[988] Meşâhîr, 137;Tehzîb., VI, 82.

[989] Meşâhîr, 137.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 103.

[990] Tehzîb., V, 219.

[991] Râzî, II, II, 61; Bağdadî-, IX, 456; Tehzîb., V, 220.

[992] Râzî, II, II, 61; Bağdadî., IX, 458; Mizan., II, 423; Tehzîb., V, 220.

[993] Mîzân, II, 423.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 103.

[994] Tehzîb., VI, 405.

[995] Bağdadî X, 401-2.

[996] Bağdadî X, 402.

[997] Bağdadî X, 405.

[998] Bağdadî X, 405.

[999] Ma'rife, 164.

[1000] Râzî, II, 498.

[1001] Mîzân, II, 310.

[1002] Ahmed Şâkir, age, s.7.

[1003] İlel, I, 349.

[1004] Tehzîb., XII, 27.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 103-105.

[1005] Tehzîb., VI, 437.

[1006] Ma'rife, 164.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 105.

[1007] Bağdadî, XI, 126.

[1008] Bağdadî, XI, 127.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 105.

[1009] Mîzân., II, 575; Tehzîb., VI, 211.

[1010] Râzî, Mukaddime 145; keza bk. Râmahürmüzî, 40a; Bağdadî, X, 219; islâm, VI, 224; Tehzîb., VI, 211.

[1011] MecrÛhîn, 142a; Bağdadî., X, 219;İslâm, VI, 224.

[1012] Bağdadî., XI, 281.

[1013] Bağdadî, XI, 281.

[1014] Ca'd, 250; Bağdadî., X, 219.

[1015] Râzi, Mukaddime, 145.

[1016] Bağdadî., XI, 281.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 105-106.

[1017] İbn Sa'd, V, 307-8; Tehzîb., V, 172.

[1018] Fihrist, 225; Re'yü'l-Fukahâ isimli eser onun değildir; kendi beyanına göre babasına aittir. Onun için Mâlik buna muhalefet etmiştir; bk. Tehzîb., VI, 150.

[1019] İbn Sa'd, V. 308.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 106.

[1020] Tehzîb., VI, 240.

[1021] Râzî, Mukaddime, 217, keza bk. Kifâye, 255; onun kitabından iktibaslar için bk. er-Redd 'Mâ Siyeri1-Evzâ% keza bk. Fihrist, 227.

[1022] Râzî, III, I, 268; Mîzân, III, 290; Tehzîb., VIII, 112.

[1023] Tehzîb, VI, 242. el-Evzâ'î'nin kitablan yakılmıştır. Bu zât, el-Evzâî*ye bizzat tashih ettiği kitablarını getirdi, fakat el-Evzâ1! onları okumadı.

[1024] Râzî, II, I, 29, keza bk. Medhal, 34.

[1025] Râzî, IV, 1, 69-70; Mîzân, IV. 19.

[1026] Kifâye, 322; Sahâvî, Magîs, 218.

[1027] Mîzân, 11,310.

[1028] Zur'a, 150a; Râzî, III, I, 122; Tehzîb., VII, 479; keza bk. Kifâye, 297, 322, 324.

[1029] Râzî, Mukad., 205; III, I, 29; IV, II, 18;Kifâye 302;Tehzîb., XI, 151.

[1030] Râzî, IV, II, 17.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 106-107.

[1031] Tehzîb., VI, 161.

[1032] Hayseme, III, 141b; Tehzîb., VI, 161

[1033] Hayseme, III, 141b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 107.

[1034] Dûlâbî-üTünâ, 1,190-1.

[1035] Tehzîb., VI, 151.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 107.

[1036] Bağdadî., X, 223.

[1037] Tehzîb., VI, 298; keza bk. Mîzân, II, 599.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 107.

[1038] BTK, III, II, 265; BTS, 179; Mîzân, II, 599.

[1039] Tehzîb., VI, 175; Doğum ve vefat, için başka târihler de söylenmektedir, bk. Mecrûhîn, 142b.

[1040] Bağdadî., X, 215; Tehzîb., VI, 175.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 107.

[1041] Râzî, II, n, 234; Bağdadî., X, 216.

[1042] Tehzîb., VT, 309.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 107.

[1043] Tehzîb., VI, 310.

[1044] İbn Hacer, Tehzîb., VI, 443.

[1045] Bağdadî., X, 25.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 107-108.

[1046] İbn Hacer, Tekzîb., VII, 82

[1047] İbn Hacer, Tekzîb., VII, 82

[1048] İbn Hacer, Tekzîb., VII, 82

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 108.

[1049] İbn Sa'd, I, I, 39. İbn Sa'd bu kaynaktan, Mekke ve Kabe tarihi ile ilgili olarak bin sayfadan fazla rivayette bulunmuştur.

[1050] İbn Sa'd, I, I, 58.

[1051] İbn Sa'd, I, I, 51.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 108.

[1052] Tehzîb., XII, 28.

[1053] İbn Sa'd, V, 361; İbn Kuteybe, Ma'ârif, 489, keza bk. Dûlâbî, 1,121.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 108.

[1054] Tehzîb., XII, 36.

[1055] İbn Sa'd, VI, 269.

[1056] Râzî, IV, II, 350; Mîzâ-, IV, 500; Tehzîb., XII, 35.

[1057] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 108.

[1058] İslâm, VI, 36.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 109.

[1059] İslâm, VI, 36.

[1060] Bağdadî, XI, 447.

[1061] Bağdadî., XI, 447-8; Tehzîb., VII, 345; keza bk. Mizan, II, I, 135.

[1062] Bağdadî., XI, 454.

[1063] Bağdadî., XI, 454, Burada onların 30.000 olduğu kaydedilmiştir; keza bk. Mîzân, III, 135.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 109.

[1064] İbn Hacer, Tehzîb., VII, 375.

[1065] Râzî, IV, II, 87.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 109.

[1066] İbn Hacer, Tehzîb., VII, 383.

[1067] İbn Hacer, Tehzîb., VII, 383

[1068] İbn Hacer, Tehzîb., VII, 384.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 109.

[1069] Mîzân, III, 129; İbn Hacer, Tehzîb., VII, 324.

[1070] Mîzân, III, 129; İbn Hacer, Tehzîb., VII, 323-4; keza bk. Râzî, III, I, 186.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 109.

[1071] İbn Hacer, Tehzîb., VII, 407; İbn Hatîb ed-Dehşe, Tuhfe, 156.

[1072] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 109.

[1073] Tehzîb., VIII, 82; Ebû İshak (v.l27)'dan sonra vefat etmiştir.

[1074] 'İlel, I, 384.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 110.

[1075] Tehzîb., VIII, 16.

[1076] Fasavî, III, 52a; keza bk. Bâcî, 106a; Kifâye, 152.

[1077] Tehzîb., VIII, 15.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 110.

[1078] Tehzîb., VIII, 10.

[1079] Mîzân, III, 249.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 110.

[1080] Tehzîb., VIII, 72.

[1081] Râzî, Mukad., 47; III. I, 247; İbn Hacer, Tehzîb., VIII, 71

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 110.

[1082] İbn Hacer, TeAzîft., I, 376.

[1083] İbn Hacer, TeAzîft., I, 376.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 110.

[1084] İbn Hacer, TeAzîft., I, 198.

[1085] İbn Hacer, TeAzîft., I, 198.

[1086] Kâmil, l,223h.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 110.

[1087] İbn Hacer, Tehzîb., I, 358.

[1088] Râzî, I, I, 275.

[1089] Kâmil, I, 132a.

[1090] İbn Sa'd, VII, II, 80.

[1091] Bâcî, 68b; İbn Hacer, Tehzîb., IX, 124.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 100-111.

[1092] İbn Hacer, Tehzîb., 1, 353.

[1093] 'İlel, I, 195; Râzî, I, I, 431; Bâcî,36b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 111.

[1094] Tehzîb., V, 56.

[1095] Hanbel, I, 418.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 111.

[1096] Tehzîb., V, 57.

[1097] Bağdadî., K, 123-4.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 111.

[1098] Tehzîb., V, 41.

[1099] Meşâhîr, 183.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 111.

[1100] Tehzîb., V, 43.

[1101] 'İlel, I, 95; Râzî, I, I, 431; Bâcî,36b.

[1102] Hanbel, III, III.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 111.

[1103] Tehzîb., V, 51.

[1104] Râzî, III, 1,347.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 111.

[1105] Tehzîb., I, 339.

[1106] Tehzîb., I, 339.

[1107] 'İki, 179b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 112.

[1108] Tehzîb., VII, 206.

[1109] Tehzîb, VII, 205.

[1110] İbn Sa'd, Tabakât., VI, 235.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 112.

[1111] Tehzîb., VII, 223.

[1112] Kâmil, II, 336b.

[1113] Kâmil, II, 336b; Mîzân, III, Tehzîb., X, 77

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 112.

[1114] Tehzîb., I, 402.

[1115] Tehzîb., I, 402.

[1116] Sikât, 438.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 112.

[1117] Tehzîb., I, 413.

[1118] BTK, I, I, 422-3.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 112.

[1119] Tehzîb., I, 410.

[1120] Râzî, I, I, 253; Bağdadî, VII Tehzîb., I, 409.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 112.

[1121] Bağdadî, VII, 4; Mîzân, I, 290.

[1122] Hazrecî, 46.

[1123] Râzî, I, I, 412.

[1124] Kâmil, 1,168b; Mîzân, I, 332.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 113.

[1125] Tehzîb., I, 419; Mîzân, I, 298.

[1126] Mîzân, I, 298.

[1127] Mîzân, I, 298.

[1128] Mîzân, I, 298.

[1129] Mîzân, I, 298.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 113.

[1130] İslâm, VI, 43.

[1131] İslâm, VI, 42.

[1132] İslâm, VI, 43.

[1133] Ma'rife, 165.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 113.

[1134] Tehzîb., 1,488.

[1135] Kifâye, 354.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 113.

[1136] Mîzân, 1,313.

[1137] Bağdadî., VII, 125; Tehzîb., I, 474.

[1138] Takyîd, 110.

[1139] Cami', 155a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 113-114.

[1140] Annales, III, 2501.

[1141] İlel, I, 91; 282; Fasavî, III, 318a; Hayseme, III, 145a; Sikât, 609; Râzî, IV, I, 363, 364 (onun babasından işbittiğine dair tek bir iktibas vardır, bk. Râzî, IV, I, 364); Mîzân, IV, 81; Tehzîb., X, 70.

[1142] Tehzîb., VIII, 465; Mîzân, III, 423; keza bk. Bâcî, 33b; Tehzîb., 1,493.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 114.

[1143] Tehzîb., III, 204.

[1144] Sikât, 455; Tehzîb., III, 324.

[1145] Fihrist, 33.

[1146] Sikât, 575; Râzî, III, II, 3.

[1147] Kifâye, 235.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 114.

[1148] tbn Hacer, Tehzîb., 111,182.

[1149] Kâmil, I, 335a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 114.

[1150] İbn Hacer, Tehzîb.,111, 203.

[1151] Sikât, 456; İbn Hacer, Tehzîb., III, 203.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 114.

[1152] İbn Hacer, Tehzîb., 111,187.

[1153] Vâsıt, 162.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 114.

[1154] İbn Hacer, Tehzîb., IV, 459; Takrib, I, 374.

[1155] hîedhal, 44; Kifâye, 153.

[1156] Medhal, 44; Kifâye, 153.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 114-115.

[1157] Tehzîb., IV, 457.

[1158] Bağdadî, VII, 138-9.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 115.

[1159] Tehzîb., VIII, 300.

[1160] Râzî, I, II, XlZ;Mîzân, I, 558.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 115.

[1161] İlel, 158a.

[1162] Tehzîb., VIII, 253.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 115.

[1163] 'İlel, I, 342.

[1164] Tehzîb., II, 180.

[1165] Tehzîb., II, 180.

[1166] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 115.

[1167] Râzî, I, II, 99.

[1168] Râzî, I, II, 99; Mîzân, I, 453.

[1169] Tehzîb., II, 418.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 115.

[1170] Kâmil, I, 284a; Tehzîb., II, 419.

[1171] Tehzîb., II, 401.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 115.

[1172] Tehzîb., III, 70.

[1173] Tehzîb., V, 375; onun kitabı hakkında keza bk. Râmahürmüzî, 48a-b: 311

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 116.

[1174] Tehzîb., II, 200.

[1175] Ma'rife, 1,164; Tehzîb., II, 200.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 116.

[1176] Tehzîb., II, 435.

[1177] Râzî, I, II, 126; Tehzîb., II, 435.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 116.

[1178] Huffâz, 1,183

[1179] Huffâz, 1,182. Onun kitabları hakkında keza bk. Tehzîb., III, 13.

[1180] Râzî, Mukaddeme, 329.

[1181] İmlâ, 11.

[1182] Mîzân, III, 269; Huffâz, I, 183; Tehzîb., VIII, 59.

[1183] Mecrûhîn, 10a.

[1184] Fasavî, III, 205b.

[1185] Humeydî, Cezuetu'l Muktebis, I, 235.

[1186] Tehzîb., XI, 25; Bacı, 168b.

[1187] Râzî, I, II, 570-1.

[1188] Tirmizî; Şemâ'il, 6.

[1189] Ebû Nu'aym, Târîhu Isbahân, 1, 100.

[1190] Ca'd,441.

[1191] Fasavî, III, 205b.

[1192] Fasavî, III, 205b.

[1193] Râzî, I, II, 141-2;Huffâz, 1,182.

[1194] Ca'd, 442.

[1195] Râzî, 1, II, 570-1

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 116-117.

[1196] İbn Hacer, Tehzîb., III, 11.

[1197] İbn Hacer, Tehzîb., III, 11.

[1198] İbn Hacer, Tehzîb., III, 11.

[1199] Râzî, I, II, 138;Huffâz, I, 207.

[1200] Kifâye, 235.

[1201] Kifâye, 235.

[1202] Mîzân, III, 82.

[1203] İbn Hacer, Tehzîb. III, 156.

[1204] İmlâ, 86-7.

[1205] Kifâye, 241.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 117.

[1206] Tehzîb., XI, 70.

[1207] Hazrecî, 353.

[1208] 'İlel, I, III; Râzî, IV, II, 108; 109; Mîzân, IV, 309. Tehzîb., XI, 68, 69; Kifâye, 223.

[1209] Cami', 113b.

[1210] Kâmü, I, 266b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 117-118.

[1211] Tehzîb. III, 61.

[1212] Hayseme, III, 40b; Râzî, I, II, 241; Tehzîb. III, 61.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 118.

[1213] Tekzîb., II, 240.

[1214] Bağdadî, VIII, 266; Tehzîb., II, 238.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 118.

[1215] İslâm, VI, 143.

[1216] Râzî, IV, II, 91; İslâm, VI, 143; Tehzîb., XI, 6.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 118.

[1217] re/ız'(6., II, 275.

[1218] Mîzân, I, 489.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 118.

[1219] Tehzîb., II, 245.

[1220] Bağdadî, VIII, 260.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 118

[1221] Tehzîb., II, 288.

[1222] Huffâz, 1,195; Tehzîb., II, 287;Kâmit, I, 256b 57a.

[1223] Tehzîb., II, 287.

[1224] Kâmü, 1, 258b.

[1225] Kâmil, I, 258b.

[1226] Kâmil, 1, 258b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 118-119.

[1227] Tehzîb., II, 30.

[1228] Fischer, 11; Mîzân, I, 514.

[1229] İlel, 163b.

[1230] Mîzân, I, 515.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 119.

[1231] Tehzîb., XI, 92.

[1232] Tehzîb., 93.

[1233] Râzî, Mukaddime, 343.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 119.

[1234] Tehzîb., III, 65.

[1235] Tehzîb., XI, 37.

[1236] Kâmil, I, 301b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 119.

[1237] Tehzîb., XI, 36.

[1238] Mecrûhîn, 115b.

[1239] Mecrûhîn, 115b.

[1240] Mecrûhîn, 115b.

[1241] Mecrûhîn, 115b.

[1242] 'İlet, 1,109; Bağdadî., VIII, 104.

[1243] Mecrûhîn, 115b.

[1244] 'İlet, 1,109; Bağdadî., VIII, 104.

[1245] Mecrûhîn, 115b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 119-120.

[1246] Tehzîb., XI, 45.

[1247] Tehzîb., X, 197.

[1248] Mîzân, II, 681-2.

[1249] 'İlel, I, 367.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 120.

[1250] îbn Hacer, Tehzîb, III, 42.

[1251] Kâmil, I, 240b.

[1252] Kâmil, I, 240b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 120.

[1253] Tehzîb., II, 260.

[1254] Mizan, I, 483.

[1255] Mecrûhîn, 81b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 120.

[1256] Tehzîb., II, 364.

[1257] Kâmil, 270b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 120-121.

[1258] Tehzîb.r II, 374.

[1259] Fihrist, 34

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 121.

[1260] Tehzîb., XI, 62.

[1261] Meşâhîr, 177.

[1262] Fihrist, 238.

[1263] Bağdadî, VI, 195.

[1264] Bağdadî, DC, 479.

[1265] Râzî, I, I, 68.

[1266] İlel, I, 381.

[1267] Ebu Nü'aym, Tarihi İsfahan, 1,118.

[1268] İlel, 141b; I, 366.

[1269] Bağdadî, DC, 479.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 121.

[1270] Tehzîb.,, I, 146.

[1271] Râzî, I, I, 121.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 121.

[1272] Kamil, I, 223b.

[1273] Kâmil, I, 223 b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 122.

[1274] Tehzîb.,, I,172.

[1275] Tehzlb.,, 1,173.

[1276] Râzî, IV, I, 386.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 122.

[1277] İmlâ, 178.

[1278] İbn Hacer, Tehzlb., I,152.

[1279] Tehzlb., I, 153.

[1280] Tehzlb., I,152.

[1281] Ziriklî, X, 8. Bu kitabı Karaviyyîn'i ziyaretimde ben gördüm. Keza bk. Liste de manuscrits arabes precieux, expos4s a la Bibliothkque de l'Universitâ Quaraouyi-neFes, s.33, MSS.NL.

[1282] Râzî, IV, I, 386.

[1283] İbn Sa'd, VII, II, 82; Râzî, IV, I, 386.

[1284] Tehzlb., I, 153, el-Fihrist'den iktibas; fakat İbn Nedîm, İbrahim b. Habîb'in adını vermektedir. Zirklî'nin araştırmasına göre o, astrolab (usturlab)'ı yapan Muhammed b. İbrahim el-Fezârî (c.180) dir; bk. Ziriklî, VI, 181.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 122.

[1285] İbn Hacer, Tehzîb, 1,159.

[1286] Râzî, 1,1,126.

[1287] Hüffaz ,I,224; Tehzîb, I, 159; Kâmil, I, 78a

[1288] Kâmil, I, 78a; Mizan, I, 59.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 123.

[1289] Kâmil, I, 75a; Tehzîb., I, 158-9.

[1290] Tehzîb.,, 1,122.

[1291] Bağdadî., VI, 83;Mîzân, I, 35; Tehzlb.,, I, 12.

[1292] Kâmil, I, 88a.

[1293] Mîzân, III, 82.

[1294] İbn Sa'd, VII, II, 91.

[1295] Râzî, I, I, 70.

[1296] Bağdadî., 230.

[1297] İbn Hacer, Tehzîb., X, 489.

[1298] İbn Sa'd, VII, II, 83.

[1299] İbn Sa'd, VII, II, 84; Tekzîb., I, 123; kitablan için keza bk. Mîzân., I, 34; Tehzîb.,, I, 123.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 123-124.

[1300] Tekzîb., I, 129.

[1301] Tekzîb., 129.

[1302] Râzî, Mukaddime, 270; 1,1,180; Bağdadî, VI, 107; Tehzîb., I, 130; Bâcî, 68b.

[1303] Fihrist, 228.

[1304] Bâcî, 17a.

[1305] Râzî, Mukaddime, 3-4.

[1306] Razî, I, II, 175.

[1307] İbn Hacer, Tehzîb., II, 403; bu kitab için ayrıca bk. Tabarânî, Evsat, I, 273a.

[1308] Râzî, I, I, 48.

[1309] İbn Hacer, Tehzîb., III, 123.

[1310] Bağdadî, VT, 106.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 124.

[1311] Mecrûhîn, 36b.

[1312] Mecrûhîn, 36b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 124-125.

[1313] Tehzîb., 1,145.

[1314] Bağdadî, VI, 111.

[1315] Râzî, 1,1,115.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 127.

[1316] Bağdadî, XII, 262.

[1317] İbn Hacer, Tehzîb., XI, 28.

[1318] Fasavî, II, 242a; III, 48b; keza bk. Sikât, 292.

[1319] Hayseme, III, 32b, 49b;/m/â, 14-15; Bağdadî, XII, 258.

[1320] Hayseme, III, 32b; Bağdadî, XII, 285; İmlâ, 14-15.

[1321] Bağdadî, XII, 258; keza bk. Razî, Mukaddime. 117.

[1322] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 125.

[1323] Hayseme, III, 496; İmlâ, 14-15.

[1324] ez-Zehebî, Mîzân, III, 241.

[1325] Mîzân, III, 241.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 125.

[1326] İbn Hacer, Tehzîb., VIII, 125.

[1327] Bağdadî, VIII, 405.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 125-126.

[1328] Hazrecî, 384.

[1329] Bağdadî, XI, 144.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 126.

[1330] Tehzİb., I, 291.

[1331] Tehzİb., I, 291.

[1332] Tekzîb., I, 291.

[1333] Tehzîb., I, 324.

[1334] 'îlel, 1,183; 151b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 126.

[1335] Tehzîb., I, 325.

[1336] Tabarânî, Mu'cemü's-Sağir, 42; Bağdadî, VI, 226; Tehzîb., I, 323.

[1337] Râzî, I, 192; İbn Hacer, Tehzîb., I, 324; keza bk. Huffâz, I, 230.

[1338] Râzî, III, II, 211.

[1339] Bağdadî, VI, 223.

[1340] Fasavî, III, 133a; Bağdadî, VI, 224.

[1341] Ca'd, 451; Kâmil, 1,104a; Bağdadî, VI, 222.

[1342] Mîzan, I, 244.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 126-127.

[1343] Hazrecî, 27;Tehzîb., I, 276-7.

[1344] Mizan, I, 217; Huffâz, I, 295; Tehzîb., I, 276; Eyyûb'den olan kitabı bk. Zur'a, 76a.

[1345] Fihrist, 227.

[1346] Bağdadî, XII, 10.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 127.

[1347] İbn Hacer, Tehzîb., I, 331.

[1348] İbn Sa'd, VII, II, 34; tbn Hacer, Tehzîb., I, 333.

[1349] Tehzîb., I, 301.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 127.

[1350] Bağdadî, VI, 214; Tehzîb., I, 302.

[1351] Tehzîb., I, 305.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 127.

[1352] Dûlâbî, II, 93; Kâmil, I, 101b; Tehzîb., I, 305.

[1353] İbn Hacer, Tehzîb., I, 263.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 127.

[1354] Râzî, I, I, 330; Bağdadî, VII, 21; Tehzîb., I, 261.

[1355] Râzî, I, I, 330; Tehzîb., I, 262; Bâcî, 27b.

[1356] Bağdadî, VII, 22.

[1357] Bağdadî, VII, 23; Bâcî, 27b; Tehzîb., I, 262.

[1358] Bağdadî, VII, 21; Mîzân, I, 209-10.

[1359] Bağdadî, VII, 21.

[1360] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 127-128.

[1361] Tehzîb., II, 48.

[1362] Tehzîb., II, 50.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 128.

[1363] İbn Hacer, Tehzîb., II, 80.

[1364] Râzî, I, II, 208.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 128.

[1365] Tehzîb., II, 86.

[1366] Kâmil, I, 213a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 128.

[1367] Tehzîb-, II, 88.

[1368] Kâmil, I, 212b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 128.

[1369] Tehzîb., II, 108.

[1370] İlel, 135a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 129.

[1371] Hazrecî, 54; Tehzîb., II, 104.

[1372] Kâmil, I, 210b; Tehzîb., II, 104.

[1373] Râzİ, II, II, 60-70.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 129.

[1374] Tehzîb., II, 97.

[1375] Hanbel, VI, 337.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 129.

[1376] Tehzîb., II, 76.

[1377] Tehzîb., II, 76.

[1378] Bağdadî., VII, 256-7.

[1379] Tehzîb., II, 75; keza bk. Râzî, I, I, 431; Mîzân, I, 394.

[1380] Bağdadî., VII, 257; Mîzân, I, 395.

[1381] Mîzân, I, 395.

[1382] Râzî, IV, I, 39.

[1383] Bağdadî., VII, 257; Mîzân, I, 395.

[1384] Bağdadî., VII, 257; Mîzân, I, 395.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 129.

[1385] Tehzîb., II, 71.

[1386] Ca'd, 418; Râzî, II, 505; Tehzîb., II, 70.

[1387] Kâmil, I, 207b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 130.

[1388] Tehzîb., II, 125.

[1389] Huffâz, I, 209.

[1390] İbn Sa'd, VII, II, 38-9.

[1391] İstanbul Süleymâniye Kütübhânesi, Şehid Ali Paşa Kitablığı, yazma, nu.539.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 130.

[1392] Tehzîb., VIII, 450.

[1393] 'İlel, 158a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 130.

[1394] Tehzîb., VIII, 423.

[1395] Tehzîb., VIII, 423.

[1396] Tehzîb., VIII, 414.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 130.

[1397] Tehzîb., VIII, 414.

[1398] Tehzîb., III, 151.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 130.

[1399] Bağdadî., VIII, 319.

[1400] Tehzîb., III, 123.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 130-131.

[1401] Meşâhîr, 198.

[1402] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 131.

[1403] Tehzîb., III, 121.

[1404] Ca'd, 149; Râmahürmüzî, 37a; Mîzân, I, 643.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 131.

[1405] Tehzîb., III, 127.

[1406] Tehzîb., 127.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 131.

[1407] Tehzîb., III, 129.

[1408] Fasavî, III, 263b; Kifâye, 344.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 131.

[1409] Tehzîb., III, 78.

[1410] Ma'rife, 165.

[1411] Tehzîb., III, 78.

[1412] Tehzîb., III, 78.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 131.

[1413] Tehzîb., III, 144.

[1414] Kâmil, I, 329a; Tehzîb., III, 144.

[1415] Râzî, I, II, 403.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 131.

[1416] Tehzîb., VIII, 468.

[1417] Râzî, I, II, 134; Mecrûhîn, 86b; Tehzîb., III, 5.

[1418] Râmahürmüzî, 37a; keza bk. 'İlel, 177b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 131.

[1419] Tehzîb., VIII, 464.

[1420] Tehzîb., VIII, 465.

[1421] Mîzân, II, 518.

[1422] Aşağıda 162. numarada zikredilen İbn Ebî ZWe bakınız.

[1423] Tehzlb., VIII, 360.

[1424] Tehzlb., VIII, 360.

[1425] Kâmil, I, 222a.

[1426] Tehzîb., X, 392.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 131-132.

[1427] Tehzîb., X, 393.

[1428] Dârakutnî, Ahâdisu Muuatta', 7; keza bk. Tehzîb., X, 8.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 132.

[1429] Tehzîb., X, 9.

[1430] Râz; Mukaddime, 24; Tehzîb.r X, 6-7.

[1431] Râzî, Mukaddime, 26; keza bk. Humeydî, Cezvetü'l-Muktebes, s.232, burada Mâlik'in halkın, kendisinden duyduklarını yazmalarını men ettiği zikr edilmektedir.

[1432] İbn Vehb, Cami', mukaddime, XV.

[1433] Dârakutnî, Ahâdisü Muvatta'. İbn Nâsıruddîn'e göre, Muuatta'yı 83 talebe rivayet etmiştir; bk. el-Kevserî, Darakutnî'nin Ahadîsu Muvatta'smm mukaddimesi, s. 5.

[1434] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 132-133.

[1435] Huffâz, I, 171-2; Mîzân, IV, 154; Tehzîb., X, 245. O, es-Sevrî'den bir yaş daha büyüktü (doğum 97); bk. Râzî, IV, I, 256.

[1436] Fihrist, 94.

[1437] Huffâz, 1,172.

[1438] el-Kettânî, er-Risâletü'l-Müstatrafe, 41; yazma nüshası için bk. Faiz Allah Efendi, İstanbul, yazma no: 541; Musannafın bir kısmı için bk. 'Abdürrezzâk Murad Molla Kütübhânesi, no:591; keza İsmail Sâib kitablan, no:2164, Ankara [Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi Kütübhânesi], Hamîdullah tarafından Sahîfetü Hemmâm'm 43 numaralı dipnotunda zikredilmiştir. Keza bk. îbmı'l-Hayr, Fihrist, 129. Dr. Fuad Sezgin onu tahkik etmişti, belki basıhyordur.

[1439] İlel, I, 377.

[1440] Mîzân, IV, 154; Huffâz, I,171.

[1441] Mecrûhîn, 24a.

[1442] İlet, I, 397.

[1443] Mecrûhîn, 24a.

[1444] BTK, III, I, 253.

[1445] Râmahürmüzî, 35b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 133.

[1446] Tehzîb., X, 234.

[1447] Tabarânî,£t/sa 57b-58a; Dârakutnî, 77.

[1448] Kayserânî, 513.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 133-134.

[1449] Tehzîb., X, 115.

[1450] Râzî, II, II, 192.

[1451] Huffâz, 1,169.

[1452] İlel, 169a.

[1453] Râzî, IV, I, 8.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 134.

[1454] Zur'a, 57b; el-Azadî, Târîhu'l-'Ulemâ, II, 137.

[1455] Tehztb., X, 209.

[1456] Tehztb., X, 209.

[1457] Meşâhır, 184.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 134.

[1458] Râzî, IV I, 383.

[1459] Tehzîb., X, 211; bazı tarihçilere göre 172'de vefat etmiştir, bk. Tehzîb., X, 212.

[1460] Tehzîb,, X, 211, keza bk. el-Huşanî, Kudâtu Kurtuba, s.30.

[1461] Kâmil, II, 142a.

[1462] Cami', 146a.

[1463] Tehzîb., X, 210; keza bk. Râzî, IV; I, 382.

[1464] el-Huşanî, Kudâtu Kurtuba,30.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 134-135.

[1465] İbn Hacer, Tehzîb., X, 219.

[1466] Mîzân, IV, 138; Tehzîb., X, 220.

[1467] Râzî, IV, I, 338; Tehzîb., X, 220.

[1468] Tehzîb., X, 220.

[1469] Tehzîb., X, 220.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 135.

[1470] Tehzîb., X, 270.

[1471] Tehzîb., X, 269.

[1472] Fihrist, 226.

[1473] Ca'd, 68; Tehzîb., X, 269.

[1474] Tehzîb., X, 270; keza bk. Râzî, I, I, 507.

[1475] Râzî, IV, I, 228; keza bk. İlel, 158a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 135.

[1476] Tehzîb., LX, 270.

[1477] Bağdadî., V, 389.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 135.

[1478] Tehzîb., IX, 302.

[1479] tbn Sa'd, VI, 264; Tehzîb., VIII, 229.

[1480] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 135.

[1481] Tehzîb., IX, 294.

[1482] Râzî, III, II, 311.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 136.

[1483] Fasavî, II, llb; Tehzîb., IX, 306.

[1484] Cami', 188a.

[1485] Fihrist, 225. Fakat ez-Zehebî, onun kitabı olmadığını söylemektedir: Huff&z, I, 173,

[1486] Humeydî, Cezvetu'l-Muktebis, 344.

[1487] Kifâye, 239.

[1488] Ebû Dâvud, Hadîs no.2042.

[1489] Râzî, Mukaddime, 248.

[1490] 'tlel, I, 109.

[1491] Râzî, II, II, 86-7.

[1492] Hel, I, 109; Bağdadî., VIII. 404.

[1493] Ca'd, 376; Râzî, Mukaddime, 248.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 136.

[1494] Tehzîb., IX, 376.

[1495] Râmahürmüzî, 38a; Cami', 102a.

[1496] Kâmil, III, 83a; Tehzîb., IX, 376.

[1497] Râzî, I, II, 134;Mecrûhin, 86b; Tehzîb., III, 5

[1498] Neseî'.1,45.

[1499] İlel 103a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 136-137.

[1500] Bağdadî., I, 233.

[1501] Bağdadî., I, 231; Huffâz, I, 229; Tehzîb., IX, 42, 43.

[1502] Onun te'lîf usûlü hakkında bk. Hayseme, III, 144a; onun kaynakları için bk. Ali Cevâd, "Mevâridü Târihi't-Taberî11, Mecelletü'l-Mecma'l-'İlmî el-'Irâkî, elli, s.37-8.

[1503] Guillaume, The Life of Muhammed, s.XXX.

[1504] ez-Zâhirî'ye Kütübhânesi, yazma; Rabat yazma, 2 Nüsha.

[1505] Tabarâni, el-Mu'cemu's-Sağîr, 82.

[1506] Huffâz, I, 229,

[1507] Râzî, III, II, 193.

[1508] Râzî, I, I, 139; II, I, 169; Kâmil, II, 27a; Bağdadî., VI, 179; Mîzân, II, 192;

[1509] Tehzîb., IV, 153-4; IX, 129; keza bk. Râzî, IV, I, 42; yazma nüsha, Zahirîye Kütübhânesi, Şam.

[1510] İbn Sa'd, VII, II, 81.

[1511] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 137.

[1512] İlel, I,369;Kâmil, III, 48a-b

[1513] İlel, I,369; Râzî, III, II, 219; Kâmü III, 48a-b; Mîzân, III, 496; Tehzîb.,

[1514] İbn Sa'd, VII, II, 91; Kâmil, III, 51a.

[1515] Râzî, III, II, 220, Tehzîb., IX, 260.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 138.

[1516] Tehzîb., IX, 92.

[1517] İlel, I, 144.

[1518] Kamil, I, 256b; Tehzîb., II, 260.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 138.

[1519] Tehzîb., IX, 487.

[1520] Tehzîb., VII, 299; Kifâye, 234.

[1521] Razi, Mukaddime, 270; Bâcî, 68b; Tehzîb., IX, 487.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 138.

[1522] Tehzîb., IX, 123.

[1523] Kâmil, III, 98a; Bâcî, 68b; Tehzîb., IX, 124.

[1524] Kâmil, III, 98a; Bâcî, 68a-b; Tehzîb., LX, 123.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 138-139.

[1525] Hazrecî, 30fi.

[1526] Mîzân, IV, 40; Tehzîb., IX. 444.

[1527] Mîzân, IV, 40.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 139.

[1528] Tehzîb., LX, 160.

[1529] Râzî, I, I, 221.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 139.

[1530] Tehzîb., LX, 176.

[1531] Râzî, III, II, 272; Tehzîb., 3, 176. keza bk. Kâmil, III, 52a; Tehzîb., LX,

[1532] İlel, I, 81; Dûlâbî, 1,198;Kimil, III, 51b; Tehzîb., LX, 176

[1533] Dârakutnî, dipnot, s.464.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 139.

[1534] Tehzîb., LX, 209.

[1535] Râzî,Mukad, 175; III, II, »1; Tehzîb., DC, 210.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 139.

[1536] Tehzîb., LX, 323.

[1537] Mecrûhîn, 198a; ŞerhuVU, 73a; Mîzân, III, 636; Tehzîb., LX, 323.

[1538] Kâmil, III, 28a.

[1539] Kâmil, III, 28a.

[1540] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 139.

[1541] Tehzîb., VII, 10.

[1542] Mîzân, IV, 157.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 140.

[1543] Tehzîb., IX, 503.

[1544] Râzî, III, 1,188.

[1545] Tehzîb., IV, 188.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 140.

[1546] Tehzîb., X, 40.

[1547] Râzî, IV, I, 361; Tehzîb., X, 40.

[1548] Tehzîb., VII, 427.

[1549] îlel, 1,233.

[1550] Râzi, IV, I, 354.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 140.

[1551] Tehzîb., X, 284.

[1552] Râzî, IV, I, 354; Tehzîb., X, 279, keza bk. Sahmî, Târîhu Cürcân, s. 127, 500 âyetin tefsiridir; Kur'ân ilmî hakkında onun diğer eserleri için bk. VIII, s. 206.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 140.

[1553] Mîzân, IV, 175.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 140.

[1554] Tehzîb., X, 227.

[1555] Mîzân, IV, 142; İbn Hacer, Hedyü's-Sârİ, II, 236; Tehzîb., X, 228.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 140.

[1556] Tehzîb., X, 409.

[1557] Tehzîb., X, 409.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 140.

[1558] İbn Hacer, Tehzîb., X, 412.

[1559] Râzî, IV, I, 480; Tehzîb., X, 441.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 141.

[1560] Tehzîb., X, 478.

[1561] Râzî, IV, I, 511; Tehzîb., X, 478.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 141.

[1562] Tehzîb., IX, 421.

[1563] Fasavi, III, 325a; Tehzîb., X, 422; W

[1564] İbn Sa'd, VII, II, 79.

[1565] Tehzîb., IX, 488.

[1566] îbn Sa'd, VII, II, 79.

[1567] Tehzîb., LX, 488; keza bk. Bağdadî., VIII, 376.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 141.

[1568] Tehzîb., X, 467.

[1569] Tehzîb., X, 467.

[1570] Sikât, 616.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 141.

[1571] Tehzîb., X, 449-451.

[1572] Tehzîb., X, 450.

[1573] Bk. Ebû Yûsuf, Kitâbu'l-Âsâr; eş-Şeybânî, Kitâbu'l-Âsâr.

[1574] 'İlel, 158b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 141-142.

[1575] Tehzîb., VIII, 394.

[1576] BTS, 192; Mecrûkîn, 25b; Bağdadî, XII, 460; Mîzân, III, 394; keza bk. 205; Tehzîb., VIII, 393, 394.

[1577] Bağdadî, XII, 458; Mızân, III, 396; Tehzîb., VIII, 395.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 142.

[1578] Mîzân, III, 397; Tehzîb., VIII, 397.

[1579] İlel, 139; Fasavî, III, 44a, 274 a-b; Mîzân, î, 592; Tehzîb., III, 15.

[1580] Tehzîb., VII, 244.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 142.

[1581] Tehzîb., VTII, 372,

[1582] el-Müstedrek, 1,161.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 142.

[1583] Tehzîb., III, 248.

[1584] Tehzîb., III, 248; Râmahürmüzi, 78b; Mizan, II, 41.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 142.

[1585] Meşâhîr, 136.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 142.

[1586] Tehzîb., IV, 52.

[1587] Kâmil, I, 301b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 142.

[1588] Tehzîb., IV, 65.

[1589] Râzî, II, I, 65; Mîzân, II, 153; Huffâz, I, 160; Tehzîb., IV, 63.

[1590] Bk. yukarıda (III. fasıl, 56. numarada)

[1591] Kâmil, II, 49b; Mîzân, II, 151

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 142-143.

[1592] İlel, 166a.

[1593] Fihrist, 227.

[1594] Zahiriye Kütübhânesi, yazma.

[1595] Kâmil, I, 227 a-b; II, 49b; keza bk. Kitâbiİ'l-Menâsikln yazması, Kütübhânesi, Şam.

[1596] İbn Sa'd, VII, II, 76; Hanbel, III, 232-3; Bağdadî., XI, 22; Kâmil, II, 49b VI, 451.

[1597] Kâmil, 1148b; Tehzîb., IV, 65; keza bk. •İlel, 147a.

[1598] 'İlel, I, 412; 97b.

[1599] İlel, I, 92.

[1600] Takyİd, 113; Cami', 44b.

[1601] İlel, I, 412, 97b.

[1602] Râzî, IV, I, 230; Mîzân, IV, 166.

[1603] Kâmil, II, 48b; Mîzân, II, 152.

[1604] Hanbel, V, 10; İlel, 166a.

[1605] Zahiriye Tehzîb.,

[1606] Râzî, II, I, 429. Mecrûhîn, 153b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 143-144.

[1607] Tehzîb., IV, 10.

[1608] Kâmil, II, 42a; Mîzân, II, 130 Tehzlb., IV, 10.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 144.

[1609] Sikât, 490.

[1610] Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 144.

[1611] Tehzîb., IV, 129.

[1612] İlel, 158a.

[1613] Hayseme, III, 136a; keza bk. Tehzîb., IV, 144.

[1614] İlel, I, 289, 306; Râzî, II, II, 382; İbn Hacer, Hedyû's Sâri, II, 185; Tehzîb.,, VI, 333.

[1615] BTS, 4; Râzî, 1,1,193;Kâmil, 1,107b

[1616] Tehzîb., X, 360.

[1617] Ma'rife, 164.

[1618] Tehzîb., IV, 8.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 144.

[1619] Tehzîb, III, 439.

[1620] Kâmil, II, 30b.

[1621] Kâmil, II, 30b, keza bk. Tabarânî, Evsat, I, varak, 54-55, burada eserin bir kısmı hâlen mahfuzdur.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 144.

[1622] Hazrecî, 146.

[1623] Râzî, II, I, 429; Mîzân, II, 310.

[1624] Fasavî, III, 137b. Râzî, II, I, 429; Mîzân, II, 310.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 145.

[1625] Hazrecî, 146; keza bk. Tehzîb., IV, 415.

[1626] Dûlâbî, II, 25.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 145.

[1627] Tehzîb., IV, 410.

[1628] Ca'd, 402; Fasavî, III, 41a; Tehzîb., IV, 411.

[1629] İlel, 144a.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 145.

[1630] Tehzîb., III, 442.

[1631] el-Ezdî, Târîhu'l-Mavsıl, 200-1.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 145.

[1632] Tehzîb., IV, 374.

[1633] İbn Sa'd, VI, II, 79; keza bk. Râzî, I, II, 64.

[1634] Râzî, II, I, 356; Bağdadî, LK, 272; Mîzân, II, 285; İbn Hacer, Hedyü's-Sârî, II, 174; Tehzîb., IV, 373, 374.

[1635] el-Ezdi, Târîhu'l-Mavsıl, 307-7.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 145.

[1636] İbn Hallikân, Vefeyât, I, 226.

[1637] Râzî, IV, 1,188.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 145.

[1638] Tehzîb., IV. 335.

[1639] Bağdadî., IX 280.

[1640] Râzî, I, II, 417, burada onun eserinin 30 cüz veya ciltten ibaret olduğu mezkûrdur.

[1641] Bağdadi., IX, 284; keza bk. Meşâhîr, 170; Kifâye, 223; Mîzân, II, 274.

[1642] Meşâhîr, 170; Bağdadî., IX, 284.

[1643] el-Ezdî, Târîhu'l-Mavsıl, 306.

[1644] Mîzân, III, 82.

[1645] İlel, 113b.

[1646] Ebû Nu'aym, Târîhu Isbahân, I, 298.

[1647] Vasıt, 343.

[1648] İlel, 127a.

[1649] Vâsıt, 34.

[1650] Vâsıt, 34.

[1651] Râzî, 1,11,417

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 146.

[1652] Tehzîb., IV, 352. Öldüğü zaman 70 yaşından fazla idi.

[1653] Râzî, II, I, 345;Huffâz, I, 200; Tehzîb. IV, 351.

[1654] Râzî, II, I, 345;Huffâz, I, 200; Tehzîb. IV, 351.

[1655] Zur'a, 67b; keza bk. Tehzîb., II, 442; 'İlel, 107 a-b.

[1656] İlel, 107 a-b; Râzî, I, I, 359; Kifâye., 322; Mîzân, I, 581-2.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 146.

[1657] Tehzîb., IV, 345.

[1658] Bağdadî.,, DC, 257.

[1659] Râzî, Mukaddime, 161.

[1660] Onun yazısı için bk. Ca'd, 6; Kifâye, 220; Hanbel, I, 107; Bağdadî., K, 260.

[1661] Ca'd, 118-19; Bâcî, 6a;Medhal, 2l;Kifâye, 164.

[1662] Ca'd, 97; yukarıda Mansur başlığı altına bakınız.

[1663] Şerhu 'İlel, 38b; Bağdadî., IX, 259.

[1664] Sikât, 494.

[1665] Râzî, Mukaddime, 129.

[1666] Bağdadî., Xı, 102.

[1667] 'İlet, I, 64, Bağdadî., LX, 264-5.

[1668] Bağdadî., IX, 25, Mîzân, 11, 204, Mîzân'ın bazı yazmalarında, Şu'be nin Hadîslerini ezberden imlâ ettirmiştir.

[1669] 'İlel, I, 383; Cami', 53a, keza bk. Kifâye 241.

[1670] Râzî, I, I, 268; Tehzîb., 1,196.

[1671] Bağdadî., IX, 256; Huffâz, I, 176 keza bk. onun Müsned'i, ki Şu'be'nin 100 sayfa tutan Hadîslerini ihtiva eder.

[1672] Râzî, I, I, 268.

[1673] Râzî, III, I, 264.

[1674] Tehzîb., I, 497.

[1675] Râzî, I, II, 407.

[1676] BTK, I, I, 57 BTK-218; Fasavî, III, 58b; 'İlel, I, 285; Mîzân, II, 502; Huffâz, I, 275; Tehzîb., IX, 97; keza bk. Hanbel, II, 166; IV, 378-9, V, 140.

[1677] Bağdadî., VIII, 2380 Tehzîb., II, 206.

[1678] Bâcî, 167b.

[1679] Mâ'rife, 165.

[1680] İlel I, 122.

[1681] Kâmil, I, 36b.

[1682] Râzî, Mukaddime, 242.

[1683] Râzî, Mukaddime, 248; I, II, 325.

[1684] Ma'rife, 165.

[1685] Râzî, Mukaddime, 248; I, II, 325.

[1686] Tehzîb., X, 438.

[1687] 'İlel, 164; Bağdadî., K, 264-5.

[1688] Ca'd, 192; Vâsıt, 88; Bağdadî., DC, 260.

[1689] Râzî, Mukaddime, 248.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 147-148.

[1690] İbn Sa'd, VI, 258.

[1691] Huffâz, I, 186.

[1692] es-Sehmî, Târihu Cürcân, 449.

[1693] Bağdadî., IX, 165.

[1694] Bağdadî., IX, 161.

[1695] İbn Sa'd, VI, 259.

[1696] Bağdadî., IX, 160; keza bk. Zura 32a.

[1697] Râzî, Mukaddime, 117.

[1698] îbn Sa'd, VI, 259; Bağdadî., IX, 160.

[1699] Şerhu'l-'İlel, 39b;Kifâye, 164.

[1700] Râzî, Mukaddime, 67.

[1701] Fasavî, II, 241b.

[1702] Bağdadî., 160.

[1703] Ca'd, 248; Râzî, Mukaddime, 115; Bağdadi, IX, 161.

[1704] Ca'd, 245,246; Râzî, Mukaddime, 80.

[1705] Sikât, 484; Râzî, Mukaddime, 116.

[1706] Fihrist, 225.

[1707] el-Ezdî, Târihu Mavsü, 306.

[1708] Tehzîb., VI, 70.

[1709] İbn Sa'd, VI, 259.

[1710] Fasavî, II, 243a.

[1711] Ma'rife, 165.

[1712] Fasavl, II, 241a.

[1713] Râzî, IV, 1,120; es-Sam'anî, Ensâb, 427.

[1714] Bağdadî., XII, 327.

[1715] Ma'rife, 165.

[1716] İlel, I, 371; Fasavî, II, 241a; Tehzîb., XI, 57; Râzî, IV, II, 71.

[1717] Ma'rife, 165.

[1718] Râzî, Mukaddime, 225; II, II, 389.

[1719] Bağdadî., IX, 156;Huffâz, I, 184;Tehzîb., IV, 113.

[1720] Ramahürmüzî, 37a; 76a; Kifâye, 70.

[1721] Bağdadî., VI, 403, 405; Mizan, III, 595; Tehzîb., K, 255

[1722] Tehzîb., X, 200.

[1723] Râzî, IV, 1,164.

[1724] Tehzîb., X, 164.

[1725] 'İlel, 116b; Ma'rife, 165.

[1726] Râzî, IV, 1,120; Sam'&nl Ensâb, 427.

[1727] Kifâye, 421.

[1728] Tehzîb., X, 164.

[1729] İbn Sa'd, XII, II, 72; ilel, 117a; Fasavî, II, 241a; Bağdadî., X, 312; Huffâz, I, 284; Tehzîb., VII, 35.

[1730] Fasavî, II, 231a.

[1731] Râzî, Mukaddime, 66.

[1732] Ca'd, 245; İlel, I, 54; Râzî, Mukaddime, 67; 246-8; İbn Sa'd, VI, 259.

[1733] Ca'd, 246; Râzî, Mukaddime, 80.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 148-150.

[1734] Tehzîb., IV, 119-120.

[1735] Hayseme, III, 42a.

[1736] Râzî, Mukaddime, 50.

[1737] Bağdadî., IX, 179.

[1738] Bağdadi., XI, 362.

[1739] Bağdadî., IX, 175.

[1740] Râmahürmüzî, 32a; Bağdadî., XI, 362.

[1741] İlel, I, 87.

[1742] Bk. el-Humeydî, Müsned, ki daha ziyâde İbn 'Uyeyne'nin Hadîslerini alır.

[1743] Fasavî, II, 7a; Râzî,Mukad. 50.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 151.

[1744] Tehzîb., IV, 264 (îbn Kâni'ye göre).

[1745] Tehzîb., IV, 263.

[1746] Kâmil, II, 67b; Mîzân, II, 243-4.

[1747] Süyûtî, Tedrîbü'r-Râuî, 42; keza bk. Cârni', 194a.

[1748] Râmahürmüzî, 49a-b.

[1749] Hayseme, III, 141b.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 151.

[1750] Tehzîb., IV, 198. 129'dan 142'ye kadar değişen diğer tarihler de vardır.

[1751] Kifâye, 228.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 151.

[1752] Tehzîb., IV, 176.

[1753] Râzî, IV, II, 169.

[1754] Hayseme, III, 151a; Fasavî, II, 127a; Râzî, II, II, 382; Bâcî, 115b; Mîzân, II, 626; Tehzîb., VII, 334; Kayserânî, 3l6;Huffâz, I, 244.

[1755] Mîzân, I, 287; Hazrecî, 37.

[1756] Tehzîb., IV, 176.

[1757] Bağdadî., XI96.

[1758] Kayserânî, 316.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 151-152.

[1759] Tehzîb., IV, 220; Hazrecî, 131.

[1760] Mecrâhln, 27b.

[1761] 'İlel, 1,45.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 152.

[1762] Tehzîb., IV, 213.

[1763] Tehzîb., IV, 213.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 152.

[1764] Sikât, 420.

[1765] Sikât, 420.

[1766] Kâmil, 1,197a.

[1767] Meşâhîr, 181.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 152.

[1768] İslâm, VI, 246.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 152-153.

[1769] Tehzîb., VII, 43

[1770] Râzî, III, I, 256; Tehzîb,, VIII, 91

[1771] Râzî, I, II, 600.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 153.

[1772] Tehzîb., VII, 4.

[1773] Tehzîb., VII, 4.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 153.

[1774] Tehzîb., Vll, 40.

[1775] Tehzîb., V, 328.

[1776] Ma'rife, 164.

[1777] Tehzîb., V, 328.

[1778] Râzî, Mukad. 68; keza bk. Râzî, III, I, 310; Ca'd, 234.

[1779] Kifâye, 235.

[1780] Ma'rife, 164.

[1781] Kâmil, III, 2a.

[1782] Râmahürmüzî, 37b; Kifâye, 220; keza bk. Mîzân, 1,504.

Prof. Dr. Muhammed Mustafa, el-A’zami, İlk Devir Hadîs Edebiyâtı, İz Yayınları: 153-154.

[1783] İbn Hibbân, Sikât, yazma, 544.

[1784] Sikât, 544.

[1785] Sikât, 544; Meşâhlr, 133.

[1786] Meşâhîr, 133.

[1787] Tehzîb., VII, 445.

[1788] Mîzân, IV, 143.

[1789] Ca'd, 233-4.