Sahabe
Neslinden Fetva Verenler
Sahabe
Neslinden Sonra Mekkelilerden Fetva Verenler
Sahabe
Neslinden Sonra Medînelilerden Fetva Verenler
Sahabe
Neslinden Sonra Basralılardan Fetva Verenler
Yûsuf b. Abdillah b.
Selâm.
Harmele.
Budeyl b. Verka.
Hakim b. Mu'âviye.
Ğutayf b. el-Hâris.
El-Hâris b. Ziyâd.
Ali b. Talk.
Cünâde el-Ezdî.
Muharriş el-Ka'bî.
El-Addâ[1] b.
Hâlid.
Abis[2]et-Temimî.
Hanzele b. Hizîm.
El-Ağar.
Dihye el-Kelbî.
El-Akram.
Şerik b. Târik.
Ebû Lebîd el-Ensârî.
Ebû Azzâ.
Bedir Savaşı'na
katılanlardan: Ebû Habbe, Âmir[3] b.
Sabit, Nubeyt b.
Şurayt.[4]
Enes b. Mâlik
el-Eşhelî. ZuT-Cevşen ed-Dıbâbî. Mâlik b. HisI[5]
Oğulları'ndan Abdullah b. es-Sa'dî.
Ebû Zeyd.
Muhayyısa (İki hadis
rivayet edenler arasında da zikredilmiştir).
Abdurrahman b. Ma'mer.
Hebbârb. Sayfî.[6]
Sehl b. el~Hanzeliyye
el-Ensârî.
Abdullah b, Ebî
Habîbe.
tbn Ummi Mektum.
İbn Mukarrin.
Abdullah b.
Ebi'l-Ced'a.[7]
Ebû Buheyne el-Bahilî.[8]
Sa'îd b. Hureys.
Süheyl b. el-Beydâ.
Yezîd b. Sabit.
Ferve b. Müseyk.
Ebû Abdirrahman
eî-Cuhenî.
Ca'de Ebû Cez'.
Hanzele el-Useydî.
Abdullah b. Abdillah
b. Ubeyy b. Selûl.
Atıyye es-Sa'dî.
Ebû Sa'îd el-Ensârî.
Mâlik b. Abdillah.
Suveyd[9] b.
Hubeyre.
Harice b. Huzâfe.[10]
Hâlid b. Sa'îd.
Abdullah[11] b.Kârıb.
Ebü'l-Beddah.[12]
Ebû Sehm.
Ebû İnebe.
Kerdem b. Kas.[13]
Hâlid b. Ali.[14]
Ka'b b. Âsim
el-Eşkarî.
Hâlid el-Huzâ'î.
Abdullah b. Habîb.
Seleme.
Suveyd b. Kays.
Ebû Hâşim b. Utbe b.
Ebî Rabî'a.
Basra b. Ebî Basra.[15]
Atiyye el-Kurazî.
Harise b, Vehb el-Huzâ'î.
Rasûlullah (s.a.s.)'m
azadlı kölesi Ubeyd.
Rasûluliah (s.a.s.)'m
azadlı cariyesi Muveyhibe.
Ümmii Eyyûb.
Muhammed b. Hatıb'ın
annesi Ümmü Cemil,
Ümmii Ferve.
Es-Sammâ bint Bişr.
Fâtima bint Ebî
Hubeyş.
Ümmü Sa'd.[16]
Enise.
Selâme.
Dürre bint Ebî Leheb.
Meymûne bint Sa'd.[17]
Abdullah b. Hanzala
el-Gasîl. El-Velîd b. Ukbe. Abdurrahman b. Âiz. Ebû Bekir'in azadlı kölesi
Sa'd.[18] Süleym b. Câbir
el-Cuhenî.[19] Evs b. es-Sâmit.
El-Muttalib b.
Abdillah b. Hantab.
Abdurrahman b. Ezher.
Abdurrahman b. Ebî
Amre.
El-Ürs b. Amîre.[20]
Seleme b. Selâme b.
Vakş.
Muhammed b. Hatıb.
Ebû Rafı' el-Ğıfârî.
Useyd b. Züheyr.
El-Hâris b. Kays.
Ebû Selâme.
Abdullah b. Erkâm.
Sabit b. Vedîa.
Mes'ûd.
Ebû İbrâhîm.
Sa'îd b. Sa'd.
Utbe.
Evs b. Huzeyfe.
Ebu'1-Verd.
Katâde b, Milhan.
Hamel b. en-Nabiğa.
Hakim b. Sa'd
el-Muzenî.
Ebu's-Semh.
Abdullah b. Kurayt.
Ka'b b. İyaz.
Sevâdeb. er-Rabi'.[21]
Abdullah b. es-Saib.
Ebû Nemle.[22]
Abdullah b. Adiyy.
Rasûlullah (s.a.s.)'ın
çobanı Ebû Selmâ.
Ebû Züheyr en-Numeyrî.
Utbe[23] b.
el-Hâris b. Âmir.
Ebû Amra.
Seleme el-Hüzelî.
Furat b. Hayyân.
Mu'âviye b. Cahîme.
el-Haşhaş.[24]
Hâkim b. Câbir.
Ma'kilb. EbîMa'kıl.
Sahr[25]
el-Ğâmidî.
İyas b. Abdillah
el-Muzenî.
EbûRifâ'a.
Vehb b. Huzayfe.
Ebû Mecze'e Zahir.[26]
Ya'lâ el-Âmirî.
Abdullah b. el-Cüheym.
İyaz el-Eş'arî.
Amr b. Gaylân.
Riyâhb. er-Rabi'.
Abdullah el-Kureşî
el-Fârişî.[27]
Amr b. el-Ahves.
Surrak.
Suveyd b. Hanzele.
Rifâ'a el-Cuhenî.
Abdurrahman b.
el-Murakka'.[28]
Ebü'1-Ca'd.
Mihsan.
Rafı' b. Amr
el-Muzenî.
Ebû Selit.
Eşecc Beni Asr.
Nafi' b. el-Hâris.
Amr b. Tağlib.
Ebû Ğutayf.
Ebû Burde.
Zu'1-Esâbi'.
Ukbe b. el-Hâris.
Ebû Umâme el-Hârisî.
Attab b. Şumeyr.[29]
Muhammed b. Abdillah
b. Selâm.[30]
Ebû Mersed el-Ganevî.
tbnu'r-Rasîm.[31]
Ubâde.
Adiyy b. Adiyy.
İbn Muhaşm.[32]
Ebû Kuleyb.[33]
Hâlid b. el-Leclâc.[34]
Ubeyy b. Umara.[35]
Ayyaş[36] b.
Ebî Rabî'a.
Züheyr.
Bureyl Ğs-Sdhâli[37]
El-Hâris b. el-Bersâ.
Mâlik b. Abdiilah
el-Ezdî.
İbn Su'ayr. [38]
Mâlik (Ebû Safvân). [39]
Busr b. Cehhâş. [40]
Rabî'a b. eI-Had.
Zu'1-yedeyn.
Abdullah b. Mâlik.
Ukbe b. Mâlik.
Ez-Zubeyb. [41]
Zeyd b. Ebî Evfa.
El-Hâris b. Hişâm.
Ebû Sabit.
Kudâme b. Abdiilah.
Ebü'l-Uşerâ.
Ebû Seyyare el-Mute'î. [42]
Nu'aym b. en-Nehhâm.
EI-Esle'.
Ümmü Târik. [43]
Havle bint İlyas.
Ümmü Umara.
Sehle bint Süheyl. [44]
Ümmü Abdiilah bint
Evs.
Ümmü' 1-Hakem.
Ümmü Beşîr bint[45]
el-Berâ' b. Ma'rur.
Âişe bint Kudâme.
Ümmü Ziyâd.
Ümmü Varaka.
Ümmü Abdirrahman b.
Tarik.
Es-Sevdâ.
Meymûne bint Sa'd.[46]
Cuzâme bint Vehb.
Ümmü Ma'bed.
Rasûlulîah (s.a.s.)'ın
azadlı cariyesi Meymûne.
Rasûlullah (s.a.s.)'m
azadlı cariyesi Mâriye.
[Ebû][47]
Selâme.
Umeyme.
Sa'd b. el-Alâ[48] [Ebû
Muhammed der ki: Bu zâtın adı bir hadis rivayet edenler arasında zikredilmiş.
Onun iki hadis rivayet ettiğini biliyorum.][49]
Rasûlullah (s.a.s.)'m
azadlı kölesi Mihran. Rasûlullah (s.a.s.)'m azadlı cariyesi Saniye.[50]
Rasûlullah (s.a.s.) azadlı kölesi Ebû Sulma. Abdurrahman b. Sebre.[51]
Rafi'b. EbîRafi'. Abdullah b. es-Sa'dî.[52]
El—Haris b. Hazme.
Ebû'1-Alâ el-Ensârî.
Yezîd b. Nu'aym.
Kays b. Sehl.
El-Fukaym.
Ebû Hânî.
Merzûk es-Saykal.[53]
Şu'ayb.
Ebû Dâvûd[54]
Umeyr b. Âmir b. Mâlik.
Zenkel.[55]
Basra.[56]
Kabîsa el-Becelî.[57]
Süleyman.
Sabit b. Ebî Âsim.[58]
Haraşe b. el-Hurr.[59]
Mıhmer[60] b.
Mu'âviye.
Mâlik b. Uheymir.
Sa'd.
Ömer el-Has'amî.[61]Hilâl.
Amr el-Aclânî.
Abdurrahman b. Âiş
el-Hadremî.[62]
EI-Hâris b. el-Hâris.
Amr b. Mürre
el-Cuhenî.
İbn Zeml.[63]
Ebû Kırsâfe Cendere[64] b.
Hayşene,
İbnu's-Sımt.
Ebû Ali b. el-Buheyr.[65]
Abdurrahman b. Utbe.
Ebû Şebîb.[66]
Abdullah b. Sa'd.
Cebele b. el-Ezrâk.
Abdurrahman b. Katâde.
El-Had.[67]
Hind b. Ebî Hâle.
Harmele el-Anberî.[68]
Sa'sa'ab. Naciye.
Hubeyb[69] b.
Muğfıl.
Ez-Zâri'.
Mucemmi' b. Yezîd.
Sa'îd[70] b.
EbîRâşid.
Cundub b. Abdillah.
Seleme b. Selâme [b.]
Vakş.
El-Mesevvir b. Yezîd.
Ebû'l-Erkâm.
Sa'îd b. el-Asî.[71]
Sehl b. Yûsuf.[72]
En-Nemir.[73]
Ebû Hirâş.
En-Nabiğa.
Sabit b. Kays b.
eş-Şemmâs.
Meysere.
Âmir b. Rabî'a.
Nasr b. Dehr
el-Eslemî.[74]
Târik b. Abdillah
el-Muhâribî.
Ebû Hayseme.[75]
Umeyr b. Seleme
ed-Damrî.
Kudeyr ed-Dabbî.[76]
Rafi' b. Bişr.[77]
Ebû Beşer.[78]
Bedre Ebû Mâlik.[79]
Ebû Sehle.
Es-Sâib el-Ensârî.
Amr b. Ebî Süleyman.
Abdullah b. Ebî
Süfyân.
Ebû Sûd.[80]
Ferve b. Nevfel.
Hâlid b. Ebî Cebel.
Alkame b. Rimse
el-Belevî.
Yezîd b. Âmir
es-Suvâî.
Suheyb, başka biri.
Ebû Necih es-Sülemî.
Amr el-Bikâlî.
Umeyr.
Ebû Hallâd el-Ensârî.
Atıyye el-Cüşemî.
Yezîd el-Uklî.
Abdurrahman b. Katâde
es-Sülemî.
Alkame b. el-Huveyris.
Beşîr Ebû Cemile.[81]
Abdullah b. Ma'kıl b.
Mukarrin.
Ebû Mûsâ Mâlik b.
Ubâde el-Ğafıkî.
Ebû Ubey el-Ensârî.
Abd b. Âmir.
Ya'kûb.
Müslim b. Riyâh.
Sumâme[82] b.
Enes.
Abdurrahman b. Serine.[83]
Ziyâd b. Harise.
Havliyy.
Amr b. Ş'es.
Harise el-Huzâ'î.
Ebû Âiş.
Urve.
Ebû Esid b. Sabit.
Yezîd b. Seleme.
Nadle.
Amr b. Âmir [b.
et-Tufayl].[84]
Abdullah b. Sebre.[85]
Abdullah b. Ebî Bekr,
başka biri.
Talk b. Yezîd.
Kutba b. Yezîd.
El-Musavver b. Yezîd.[86]
Hucr el-Mederî.[87]
Ebû Süfyan b. Harb.
Mervân[88] b.
Kays.
Hamza b. [Ebî][89]
Esid.
El-Mukanna'.[90]
Abdullah b. Süheyl.
Mâlik el-Eş'arî.
Sabit.
Ubeyd b. Amr
el-Kilâbî.
Yezîd b.Sa'Iebe.
Sebre b. Ebî Fâkih.
Abdurrahman b. Mâlik.
Ebû Kâhil.
Kays b. Amr.
Ebû's-Senâbilb.
Ba'kek.
Şeybe b. Osman.
Ebû Bişr el-Has'amî.
Es-Saib b. Habbâb.
Umeyr el-Abdl
Abdurrahman b. Ezher.
Talha b. Mâlik.
Huzeyme b. Cezî.
Sa'sa'a.[91]
Er-Rabi' el-Ensârî.
Sabit b. Yezîd.
Ebû Hadred.
Temîm el-Mazinî.
El-Hakem b. Hazn.
Naciye el-Huzâ'î.
Haccâc b. Abdillah.
Ebû Las el-Huzâ'î.
Amr b. Ebî Akreb.
Huleys.
Ca'de b. Hubeyre.
Nasr el-Eslemî.
Ebû Akreb.
Seleme[92] b.
Nu'aym.
Yezîd b. Şecere.[93]
Âmir b. Şehr.
Ebû Habîb.
Târik b. Şihâb.
EI-Haris b. Mâlik.
Ebû Ukbe.
Ebû Sa'îd el-Ensârî.
Safvân ez-Zuhrî.
Adiyy el-Cuzamî.
İbn Buheyne.[94]
Abdullah b. Ma'bed.
Talha b. Mu'âviye.
Abbâd b. Şurahbil.
Kerdem b. Kays.
Ebû Ubeyy b. Ummi
Haram.[95]
Suveyd el-Ensârî.
Ebû Mıınib.[96]
Yûnus b. Şeddadâ.
Amrb. Sa'd.
Ubeyy b. îmâre.[97]
Âmir er-Râmî.
El-Haccâc b. Hat
es-Sülemî.[98]
Yezîü b. Şureyh.
Amr b. Ma'dikerib.
Hâlid.
Sa'd b. İshâk.
Ebû Ferve.
El-Muğîre.
Ebû Hâlid.
Câbir b. Umeyr.
Suveyd b. Cebele.
Mâlik b. Avf
el-Kuşayrî.
Kasâme b. Züheyr.
Haram b. Mu'âviye.
Malımûd b. er-Rabi.
Nafi'b. el-Hâris.
El-Hâris b. Nevfel.
Ubâde b. Kurt.[99]
El-Minhal.
Asase b. Selâme.
Garafe[100]
el-Kindî.
Yezîd b. es-Seken.
Mesleme b. Muhalled.
Ebû'1-Alâ.
Ebû Ba'ce.[101]
Abdullah b. İsâ.[102]
Ebû Abdillah
el~Enmârî.
Ebû Sa'lebe el-Eşca'î.
Kays el-Ca'dî.[103]
Abdullah b. Âmir b.
Uneys.[104]
Ebû Hallâd.
Umara b. Za'kere.
Ebû Seleme.
Amr b. el~Hâris.
Cu'ayl el-Eşca'î.
Züheyr b. Osman.
Ebû'I-Muntefik.[105]
Ebû'd-Dehdah.
Sa'lebe.
EbûSa'îdb. Ebî Fedâle.[106]
Yezîd b. Harice.
Cubeyr el-Kindî.
Abdurrahman b. Osman
et-Teymt
İyas b. Abdillah b.
Ebî Zubâb.[107]
Ukbe b. Evs.
Kays b. Mahreme.
Urve b. Âmir
el-Cuhenî.
Suveyd el-Ensârî.[108]
El-Hakem b. Amr
el-Ğıfârî.
Dağfel.
Abdillah b. Ebî Bekir.
Cahime.
Hasan b. Ebî Câbir
es-Sülemî.
Âmir b. Mes'ûd.
Beşîr.
Şeybân.
Ebû's-Saib.
İkrîme b. Ebî
Cehl.
Zeyd b. Sabit, başka
biri.
Cunâde b. Mâlik.
Ebû Cemil.[109]
Ebû Yezîd el-Muhâribî.
Amr b. Ebî Amra.
Ğalib.
Busr b. Mihcen.[110]
Sa'lebeb. [Ebî][111]
Mâlik.
Ebü Fesîle.[112]
Abdullah b.
Abdirrahman.
Sa'îdb. EbîZubab.[113]
Habîb b. Fudeyk[114]b.
Huzâfe.
El-Mustevrid, başka biri.
Uneys b. Ebî Mersed.
Alkame b. Nadle.
Numeyr el-Huzâ'î.
Hanzele es-Sedûsî.
Abdullah b. Zem'a.
Hâlid'in iki oğlu olan
Habbe ve Sevâ'mn rivayet ettikleri bir hadisleri var.
El-Haşhaş'ın oğullan
Ebû Züheyr, Kays, Ubeyd, [Mâlik]'in[115]
rivayet ettikleri bir hadis var.
Esma b. Harice.
Ebû Mansur.
Cevdan.
Abdullah b. Atik.
[El-Cahcah.
El-Muk'ad.
Umara b. Müdrik b.
Ubâde].[116]
Hasan b. Sabit.
Sa'd b. el-Atvel.
El-Fucey' el-Âmirî.
Sahr b. el-Ayle.
El-Ka'kâ' b.
Ebi'l-Hadred.
Sa'lebe b. Zehdem.
Hibbân b. Buhh.[117]
Ebû Sehl.
Nukâde el-Esedî.
Ebû Ubeyde.
Abdurrahman b. Akıl.
İbn Sîlan.
Ed-Dehhâk b. Kays.
Târik b. Suveyd.
Tufeyl b. Sehbere.
Ukbe b. Mâlik.
Sabit b.Rufey'.[118]
Osman b. Huneyf.
Ebû Abdirrahman
el-Fihrî.
Ebû Abdiîlah.
Ebû Gâdiye.[119]
[Şekel b. Humeyd.
Ebû Yezîd b. Ebî
Meryem.][120]
Dukeyn b. Sa'îd.
Şumeyr.[121]
Amrb. EbîAmra.[122]
Abdullah b. Adiyy,
Mâlik b. et-Teyyihan.
Ubeydullah b. Cubeyr
el-Huzâ'î.
Külsûm.
Muhammed b. Abdilîah
b. Selâm.[123] Abdullah b. Hilâl
es-Sakafî.
Abdurrahman b. Ezher.[124]
Şeddâd. Ebû Alkame.
Âbıyu'1-Lahm es-Sa'dî.
Ebû Katâde es-Sedûsî.
Ebû'1-Ğavs.
Zurâre b. Cez'.
Mirdas b. Urve.
Mesrûk b. Vâil.
Ebû Sellâm. Şufeyyb.
Mati'.[125]
Talha es-SüIemî.[126]
Abdullah b. Ka'b.
Abdulhamid b. Amr.[127]
Bilâl b. Sa'd.[128]
Abdullah b. Utbe.
Abdullah b. Ebi'l-Mutarrif.
Mutî\
Rafi' b. Mekîs.
Zu'z-Zevâid.
Zu'I-Ğarre.
Ömer el-Leysı.
Ebû Bişr es-Sülemî.
Herim b. Hanbeş.[129]
İyâd b. Yahya,
Abdurrahman b.
Mu'âviye.
Âmir b. el-Muzenî.
Abdurrahmân b. Alkame.
İbn Ebî Şeyh.
Uzeyne.
Abdullah b. Ebî
Ümeyye.
Ammâr b. Evs.[130]
Ebû Mûsâ el~Eş'arî'nin
kardeşi Ebû Burde b. Kays.
Ebû Amr b. Hafs b.
el-Muğîre.
Abdullah b. Ravâha.
Ebû Akîl.
Bişr b. Asım.
Raf? b. Amr el-Muzenî.
Ebû Ubeyy.[131]
Huceyr b. Beyân.
Munkız b. Amr.
Ya'lâ b. Siyâbe.
Mâlik b. Atahiyye.
EI-Edra' es-Sülerrn.
Husayn.
Muhammed b. Fedâle.
Seleme b. Kays.
El-Hâris b. Gaziyye.[132]
Muheyd eI-Ğifârî.[133]
El-Hâris b. Sa'd b.
Huzeym Oğulları'ndan Ye'mur.
Hişâm b. Fudeyk.[134]
Es-Saib.
Kays b. es-Seken.
Sehl b. Huneyf.
Sa'îd.
Abbâd.
Esmer b. Mudarris.
Ebû Sabira.[135]
Huneyde b. Hâlid
el-Huzâ'î.
Sevâd b. Amr.
Mâlik b. Fulân.
Amir b. Âiz.
Mes'ade
Sâhibu'l-cuyûş.
Ebû'I-Kayn.
Ebû Hadred.
Et-Tfelib,[136]
Amr b. Mâlik
er-Ru'âsî.
Abdurrahmân b. Udeys.
Süfyân b. Mucib.
Zeydb. Se'ne.[137]
Es-Selîl el-Eşca'î.
Abdurrahmân b. Amr
es-Sülemî.
Abdullah b. Sa'd.
Ebû Husayn.
Hişâm b. Hubeyş.
Ebû Rifâ'a.
İbnu'ş-Şebâb.[138]
Amr b, Ebî Habîbe.
Mâlik b. Merâre.
Ebû'l-Haccâc
es-Sumalî.
Abdullah b. Şurahbil.[139]
Kays el-Cuzamî.[140]
Abdullah b. Zem'a.
Sa'Iebe.
Ebû Ferve.[141]
İkraş b. Zueyb.
[İbn Keysân][142]
Kindir.[143]
Muhammed b. Amr b.
Alkame.[144]
El-Hâris b. Bedel.[145]
Ammâr b. Ubeyd.[146]
Matar b. Ukâmıs.
Ebû Kııtayle.
El-Fakıh.
Ensâr'ın azadh kölesi
Ebû Hazım.
Amr b. Sa'd.[147]
Atıyye.
Mey sere.[148]
Ebû Burde ez-Zaferî.
Ubeyd el-Leysî.
Adiyy b. Zeyd.[149]
Sa'îd b. Âmir.[150]
İbn Senden[151]
Ebû Ümeyye.
Ziyâd b. el-Hâris.
Havt b. Abdiluzzâ.
Züheyr b. Amr.
Kabîsa b. el-Muhârık,
başka biridir ya da Züheyr b. Amr ile birlikte bir hadis rivayet etmiştir.
Şu'beb. et-Tev'em.[152]
Dırar b. el-Ezver
el-Esedî.
Huzeyme[153] b.
Ma'mer.
Abdurrahman b. Mu'âz.
İbn Mirbe' el-Ensârî.[154]
Ca'fer b. Ebi'l-Hakem
es-Sa'dî.
Kays b. Âiz.
Beşîr[155]
el-Eslemî.
Mutr.
Cemîle b. Ubeyy b.
Selûl.
Mü'minlerin annesi
Hatice.
Ümmii Şerik.
Ümmü Kebşe.
Ümmü Mâlik
el-Behziyye.
Kebşe.
El-Ka'kâ' nm hanımı
Bukayre,[156]
Cemra bint Abdillah
el-Yerbu'ıyye.
Havle bint es-Sâmit.
Ümmü Osman bint
Süfyân.
Ümmü Nasr.
Eş-Şemûs bint
en-Nu'mân.
Selâme bint Ma'kıl.[157]
Serrâ bint Nebhân,
Leylâ bint Kanif[158]
es-Sakafiyye.
Berve' bint Vâşik.
Ümmü Sunbule.
Selmâ.
Mü'minlerin annesi
Âişe'nin azadh cariyesi Berire.
Ka'b b. Mâlik'in
hanımı Hayra.
[Ümmü][159]Cemîle.
Ümmü İshâk.
Nudbe.[160]
Habıbe bint Ebî Sebre.[161]
Azze bint Habil.[162]
Ümmü Sa'd Halide bint
Enes.
Ümmü Süleyman bint
Hakim.
Tu'me[163]
bint Cez\
Kuteyle.
Ümmü Mâlik
el-Behziyye.[164]
Ümmü Enes.
Ümmü Hilâl[165]
bint Bilâl el-Eslemiyye.
Ümmü Hâlid bint el-Esved.
Üsâme'nin azadlı
cariyesi Ümmü'l-Haccâc.
Ümmü Hâni'
el-Ensârîyye.
Ümmü Rûman.
Ümmü Humeyd.
Ümmü's-Sehbâ.
Kayle, başka biri.
Ubeyy b. Ka'b'm hanımı
Ümmü't-Tufeyl.
Ümmü Ferve,
Hamne bint Cahş.
Ümmü Âmir.
Rukayka.
Habîbe bint Ebî
Tecrat.[166]
Hamza b.
Abdilmuttalib'in kızı.
Rasülullah
(s.a.s.)'dan hadis rivayet edenler konusunda bizim kaydettiğimiz ve daha önce
İmam ve Hafız Bakî b. Mahled el-Endelusî'nin ve başkalarının kaydettikleri
isimler burada sona erdi. Başarı Allah'tandır.
Not: Alimler
ve hafızlar kaydettiklerimizi tetkik etsinler. Her kim bir fazlalık bulduğunda
uygun bir şekilde düzeltsin.[167]
(Bu risale), RasûluIIah
(s.a.s.) ashabının ve onlardan sonra günümüze kadarki neslin, sadece verdikleri
fetvaların çokluğu sırasına göre, isimleri ile fetva sayıları birbirine çok
yakın olanların sıralanışlarının ve fetvalarının nasıl bir araya
getirilmesinin mümkün olacağına dairdir. Allah onlardan razı olsun.[168]
Müzminlerin annesi
Aişe.
Ömer b. el-Hattâb.
Ali b. Ebî Tâlib.
İbn Mes'ûd.
İbn Ömer.
Zeyd b. Sabit.
Abdullah b. Abbâs.
Osman b. Affân.
Sa'db. EbîVakkâs.
Ebû Bekir es-Sıddîk.
Ebû Bekre.
Câbir b. AbdiIIah.
Huzeyfe b. el-Yemân.
Cerîr b. Abdillah
el-Becelî.
Ebû Mûsâ el-Eş'arî.
Abdullah b. ez-Zübeyr.
Osman b. Mazûn.
Câbir b. Semûra.
Abdullah b. Uneys.
Abdullah b. Ebî Evfâ.
Mü'minlerin annesi
Ümmü Seleme.
Abdullah b. Amr b.
el-Âsî.
Ebû'l-Yeser.
Ğarafa
b. el—Haris.[169]
Enes b. Mâlik.
Ubâde b. es-Sâmit.
Mu'âviye b. Ebî
Süfyân.
Ez-Zübeyr.
Talha.
Abdurrahman b. Ebî
Bekir es-Sıddîk.
Semûra b. Cundub.
Kudâme b. Mazun.
Muhammed b. Mesleme.
Habbâb.
Abdurrahman b. Avf.
Ebû Cuheyfe.
Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh.
Ali b. Ebî Tâlib'in
iki oğlu el-Hasan ve Hüseyin.
Mu'âz b. Cebel.
En-Nu'mân b. Beşîr.
Ebû Mes'ûd Ukbe b.
Mâlik el-Bedrî.
Sa'îd b. Zeyd.
Ubeyy.
Ebû Eyyûb.
Ebû Talha.
Ebû Saîd el-Hudrî.
Ebû Hureyre.
Ebû Zer.
Mü'minlerin annesi
Hafsa.
Mü'minlerin annesi Ümmü
Habîbe.
İmran b. el-Husayn.
Amr b. el-Asî.
Abdullah b. Ca'fer.
Üsâme b. Zeyd.
El-Abbâs.
Abdurrahman b. Sehl.
Hâlid b. el-Velîd.
Mâlik b. el-Huveyris.
Avf b. Mâlik.
Busr b. Ebî Ertat.
Ammâr.
Ma'iz el-Eslemî.[170]
Seyyar b. Ravh[171] b.
Seyyar.
Züheyrb. Rafi.
Ruveyfi' b. Sabit.
Fedâle b. Ubeyd.
Rafı' b. Hadîc.
Zeyd b. Erkâm.
El-Berâ b. Azib.
Fâtıma bint Rasûlillah
(s.a.s.)-
Fâtıma bint Kays.
El-Mikdâd.
Adiyy b. Hatim.
Sehl b. Sa'd.
Suveyd b. Mukarrin.
Mu'âviye b. Mukarrin.
Abdullah b. Selâm.
Selmân el-Fârisî.
Ebû'd-Derdâ.
Amr b. Abese.
Attab b. Esîd.
Ebû Muhammed Osman b.
Ebi'l-Âs.
Hişâm b. Hakîm.
El-Câmd el-Abdî.
Abdullah b. Sercis.
EI-Gamidiyye.
Ebû Mahzura.
Ebû Şureyh el-Ka'bî.
Ebû Berze,
Bureyd el-Eslemî.
Târik b. Şihâb.
Ebû'l-Gadiye
es-Sülemî.
EI-Muğîre b. Şu'be.
Esma bint Ebî Bekir
es-Sıddîk.
Ümmü Şerik.
El-Hevlâ bint Tuveyt.[172]
Ebû Katâde es-Sülemî.
Dihye b. Halife.
Sehl bint Süheyl.
Hassan bint Sabit.
Abdullah b. Ravâha.
Useyd b. el-Hudayr.
Ebû Munîb.
Ebû Huzeyfe b. Utbe b.
Rabîa.
Ebû's-Senâbil b.
Be'kek.
Ebû Seleme b.
Abdilesed.
Ed-Dehhâk b. Kays.
Habîb b. Mesleme.[173]
Sa'db. Mu'âz.
Kays b. Sa'd.[174]
Akîl b. Ebî Tâlib.
Ebû Esîd.
Ebû Sa'îd b.
el-Mu'allî.
Seleme b. el-Ekve'.
Bilâl el-Müezzin.
Sumâme b. Usal.
Hakim b. Hizam.
Hubeyb b. Adiyy.
Abdullah b. Ma'mer el-Adevî.
Şurahbil b. es-Simt.
Rasûlullah (s.a.s.)'m
azadlı kölesi Sevbân.
Ebî Bekre'nin kardeşi
Nafi'.
En-Nu'ayman.
Suheyb b. Sinan.
Ed-Dehhâk b. Halife.
Damra b. el—Is.
Umeyr b. Sa'd.
Ümmü'd-Derdâ el-Kubrâ.
Sabit b. Kays b.
eş-Şemmâs.
Habîb b. Adiyy.[175]
Sa'Iebe b. Zehdem.
Abdullah b. Ebî Bekir
es-Sıddîk.
Mü'minlerin annesi
Ümmü Seleme'nin kızı Zeyneb.
Ümmü Eymen.
Ümmü Yûsuf.
Atike bint Zeyd b. Amr
b. Nufeyl.
Abdullah b. Avf b.
ez-Zuhrî.
Vabisa b. Ma'bed
el-Esedî.
Surrak.[176]
Ebû Sa'îd el-Hayr,
hadisi meğâzî hakkındadır.
Ebû Abdullah el-Basrî,
hadisi bu üç kişi ile birliktedir.
Cubeyr b. Mut'im.
Ebû Hayye el-Mısrî.
Abdurrahman b.
el-Esved.
Mu'aykîbb. EbîFâtıma.
Yukarıda kırk erkek,
yirmi kadın adı olmak üzere toplam altmış iki kişinin adı geçti. Adları ilk
yazılan yedi kişi çok fetva verenler (el-Muksi-rûn)dir. Onları sırasına göre
zikrettik. On üç kişi ise, orta derecede fetva verenler (el-Mutavassıtûn)dir.
Geri kalanı ise, gerçek anlamda az fetva verenler (mukıllûn)dir.
Bu rivayetler, öz
olarak iki yüz kişiden naklolunarak fıkıh bölümlerinde zikredilmiştir. Bu
bölümlerin başlıkları, kurban kesiminde ortaklık, oturanın arkasında namaz
kılmak, ikinci imamından önce imama uyanın tekbir getirmesinin caiz olup
olmadığı, Kur'ân'ın bazı âyetlerinin okunması sırasında secde etmek v.b.
şekildedir.[177]
Atâ b. Ebî Rebâh.
Tâvûs b. Keysân. Mucâhid b. Cebr. Ubeyd b. Umeyr el-Leysî ve oğlu, Abdullah b.
Ubeyd.
Amr b. Dinar.
Abdullah b. Ebî
Muleyke.
Amr b. Şu'ayb.
Muhammed b. Abdillah
b. Amr b. el-Âsî.
Abdullah b. Sâbıt.
İbn Abbâs'ın azadlı
kölesi îkrîme.
Ebû'z-Zübeyr.
Abdullah b. Hâlid b.
Esid.
Abdullah b. Tâvûs.
Onlardan sonra:
Abdulmelik b,
Abdilazîz b. Cureyc.
Süfyân b. Uyeyne.
Bu ikisinden sonra:
Müslim b. Hâlid ez-Zincî.[178] Sa'îd b. Salim
el-Kaddah.[179]
Bu ikisinden sonra:
Muhammed b. İdrîs eş-Şâfi'î.
Ondan sonra:
Abdullah b. ez-Zübeyr
el-Humeydî.
Mûsâ b. Ebi'l-Cârud.
İbrâhîm b. Muhammed
eş-Şafi'î,[180]
Sa'îd b. el-Museyyeb.
Urve b. Zübeyr.
El-Kâsım b. Muhammed
b. Ebî Bekir es~Sıddîk.
Ubeydullah b. Abdillah
b. Utbe b. Mes'ûd.
Harice b. Zeyd b.
Sabit.
Ebû Bekir b.
Abdirrahman b. el-Hâris b. Hişâm.
Süleyman b. Yesâr.
Ebân b. Osman b.
Affân.
Ebû Seleme b.
Abdirrahman b. Avf.
Muhammed b. Ali b.
EbîTâlib (İbnu'I-Hanefiyye).
Ali b. Hüseyin b. Ali
b. Ebî Tâlib (r.a.) ve oğlu, Muhammed b. Ali.
Salim b. Abdillah b.
Ömer b. el-Hattâb (r.a.).
İbn Ömer'in azadh
kölesi Nâfi'.
Ebû Bekir b. Süleyman
b. Ebî Hasme.
Arnra bint Abdirrahman
b. Es'ad b. Zurâre.
Ümmü Külsûm bint Ebî
Bekir es-Siddîk.
İsa b. Talha b.
Ubeydillah.
Abdurrahman b. Câriye.
Mucemmi' b. Câriye.
Mervân b. el-Hakem.
Onlardan sonra:
Ebû Bekir b. Muhammed
b. Amr b. Hazm.
İki oğlu: Muhammed ve
Abdullah.
Abdullah b. Amr b.
Osman ve oğlu Muhammed.
Abdullah b. Muhammed
b. el-Hanefiyye.
Hasan b. Muhammed b.
el-Hanefiyye.
Abdurrahman b.
el-Kâsım b. Muhammed b. Ebî Bekir (r.a.).
Mus'âb b. Muhammed b.
Şurahbil el-Abderî.
Muhammed b.
el-Mukendir et-Temîmî.
Abdullah b. Ömer b.
Hafs b. Âsim.
Abdullah b. Hasan b.
Ali.
Ca'fer b. Muhammed b.
Ali b. Hüseyin b. Ali (r.a.).
Yahya b. Sa'îd b. Kays
el-Ensârî.
Muhammed b. Müslim b.
Şihâb ez-Zuhrî.
Ebû'z-Zinâd Abdillah
b. Zekvân.
Yezîd b. Hermuz.
Amr b. Hüseyin.
Sa'd b. İbrahim
ez-Zuhrî.
Abbâs b. Abdillah b.
Ma'bed.
Zeyd b. Eşlem.
Safvân b. Süleym
ez-Zurakî.
Osman b. Urve b.
ez-Zübeyr.
Rabîa b. Ebî
Abdirrahman.
İsmâîl b. Ümeyye b.
Amr b. Sa'îd b. el-Asî.
Abdullah b. Harmele
el-Esedî.
Onlardan sonra:
Muhammed b. Ebî Zi'b
el-Kureşî el-Âmirî.
Mâlik b. Enes.
Abdulazîz b. Ebî
Seleme el-Mâcişûn.
Muhammed b. İshâk.
Onlardan sonra:
Zikredeceğimiz
Mâlik'in arkadaşları -her ne kadar çoğu fetvalarında onunla uyum içeri s
indeler se de- tamamen onu taklid etmemişlerdir. Aksine çoğu konularda ona
muhalefet etmişlerdir. Onlar:
Abdulazîz b. Ebî Hazim
el-Muğîre b.
Abdirrahman b. Abdillah b. Ayyaş b. Ebî Rabfa el-Mahzûmî.
Muhammed b. İbrahim b.
Dinar.
Osman b. İsâ b.
Kinâne.
Muhammed b. Mesleme
el-Mahzûmî.
Abdullah b. Nâfi'
es-Saiğ.
Abdulmelik b.
Abdilazîz el-Mâcişûn.
Mutarrif b. Abdillah
b. Süleyman b. Yesâr.
Abdurrahman b. Avf
torunlarından Ebû'l-Mus'âb ez-Zuhrî.
Onun adı ve soy kütüğü
şu şekildedir: Ahmed b. Ebî Bekr b. el-Hâı
b. Zurâre b. el-Mus'âb
b. Abdirrahman b. Avf.[181]
Amr b. Seleme
el-Cermî; onun sahabî olduğu da söylenmiştir.
Müslim b. Yesâr.
Hasan b. Ebi'l-Hasan
el-Basrî.
Câbir b. Yezîd.
Muhammed b. Şîrîn.
Yahya b. Ye'mur.
Enes b. Şîrîn.
Ebû Kılâbe el-Cermî;
İbn Abbâs'in arkadaşı da olan bu zâtın adı, Abdullah b. Zeyd'dir.
Ebû'l-Aliye er-Riyâhî.
Bukeyr b. Abdillah
el-Muzenî.
Humeyd b. Abdirrahman.
Mutarrif b. Abdillah
eş-Şihhîr.
Zurâre b. Evfâ.
Ebû Burde b. Ebî Mûsâ
el-Eş'arî.
Ma'bed b. Abdillah b.
öakeym el-Cuhenî.
Âişe bint Talha b.
Ubeydillah.
Ziyâd b. Metar
el-Adevî ve oğlu, el-AIâ b. Ziyâd.
Abdulmelik b. Ya'lâ
el-Kâdî.
Onlardan sonra:
Eyyûb es-Sehtiyanî.
Abdullah b. Avf.
Eş'as b. Abdilmelik
el-Humranî. Hafs b. Süleyman el-Minkârî. Hâlid b. İmrân.
Süleyman [b.][182]Tarhân
et-Temîmî.
Yûnus b. Ubeyd.
İyas b. Mu'âviye
el-Kâdî.
Talha b. İyas el-Kâdî.
Osman b. Süleyman
el-Leysî.
Avf b. Ebî Cemile,
göçebe Araplardan dır.
Bilâl b. Ebî Burde b.
Ebî Mûsâ.
Eş'as b. Câbir b.
Zeyd.
Katâde b. Diâme.
Onlardan sonra:
Abdulvehhâb b.
Abdilmecîd es-Sakafî.
Sa'îd b. Ebî Arûbe.
Hammâd b. Seleme.
Hammâd b. Zeyd.
Ubeydullah b. el-Hasan
el-Anberî el-Kâdî.
Abdusselâm b. Umeyr.
İsmâîl b. Uleyye.[183]
Bişr b. el~Mufaddal b. Lahik.
Mu'âz b. Mu'âz
el-Anberî.
Ebû Âsim ed-Dehhâk b.
Mahled.
Ma'mer b. Râşid.
Kureyş b. Enes.
Abdullah b. Mu'âz el-Anberî.
Külsûm.
Yahya b. Eksem
el-Kâdî.
Süleyman b. Harb
el-Vâşicî.
Abdulvaris b. Sa'îd
et-Tennûrî.
îbrâhîm b. Uleyye.
Muhezzeb b. Hilâl.
Ez-Zübeyr b. Süleyman
b. Ahmed ez-Zübeyrî.[184]
[1] Asıl nüshada "el-Azzâl"dır. (c) ve
el-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[2] Asıl nüshada, "Âmir"dir. (c), (d), (t) ve
el-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[3] Asd nüshada, "Ömer" olarak geçmektedir.
e!-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[4] (t)'de ei-Berkî'nin rivayeti ile İki Hadis Rivayet
Edenler arasında adı geçmektedir.
[5] Asıİ nüshada, "Huseyl" şeklindedir, (c) ve
el-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[6] (t) ve (d)'de "Uhban" olarak geçer.
el-İsâbe'de ise; "Hebbâr b. Sayfî", sahâbîler arasında
zikredilmiştir. Ebû Ömer'e göre onun sahâbî olup olmadığını incelemek
gerekiyor. Yİne bkz. "Uhban b. Sayfî", el-İsâbe, nr. 306.
[7] Asıl nüshada, el-Cev'a'dır. (c), (d), (t) ve
el-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[8] (t) ve el-İsâbe, nr., 1006'da: "Ebû
Mucîbe/Muceybe"; yine el-İsâbe, 111 'de: "Ebû Buheyne" olarak
yazılıdır. İbn Hacer diyor ki: "Zehebî, et-Tecrid'de, Bakî b. Mahled'e
nisbet edip, 'Ben onun İbn Buheyne olduğunu sanıyorum; o Abdullah b.
Buheyne'dir.' diye belirtmiştir."
[9] Asıl nüshada, yanlış olarak Şerid yazılıdır.
[10] Asıl nüshada, "Haram" diye yazılıdır, (c),
(d), (t) ye el-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[11] Asıl nüshada, Ubeydullah yazılıdır, (c), (t) ve
el-İsâbe'yt göre düzeltildi.
[12] Asıl nüshada, Ebu'l-Bezzâh yazılıdır. Doğrusu (c) ve
el-İsâbe'ye göredir. (t)'de ise,
Ebu'd-Derrâc şeklinde yazılıdır.
[13] Asıl nüshada da bu isim bu şekildedir, (t)'de
babasının adı zikredilmemiştir. Bize göre de
"Kas" adı yanlıştır. Onunla ilgili bir şey bilmiyoruz.
[14] Bu ad da kesin olarak yanlıştır, (t)'de "Hâlid b.
Celi" olarak geçer. O da yanlıştır. Sahabe arasında Hâlid adında çok
sayıda kişi var. Burada hangisinin kasd edildiğini bilemiyoruz.
[15] Asıl nüshada, Ba'ra'dır. (c), (d), (î) ve el-İsâbe'ye
göre düzeltildi.
[16] Asıl nüshada, Sa'de'dir. (c), (d), ft) ve ei-İsâbe'ye
göre düzeltildi.
[17] (t)'de Üç Hadis Rivayet Edenler başlığı altında şu
isimler de eklenmiştir: Câriye b. Zafer, Ebû Gazan el-Hanefi, Habeşî b. Cunâde,
Sa'îd b. Yerbû' b. Ankeşe, Süveyd, Abdullah b. Huzâfe, Umara b. Hazm, Amr b.
Mürre el-Cuhenî, Mâlik b. Rabî'a Ebû Meryem, Mâlik b. Amr el-Kuşeyrî, Ebû
Fâtıma el-Ezdî.
İbn Hazm, Cevâmiu’s-Sire, Çıra Yayınları: 272-274.
[18] Asıl nüshada, Sa'îd'dir. (c), (t) ve el-fsâbe'ye göre
düzeltildi
[19] (c) ve (t)'de: "e]-Huceymî"dir.
[20] Asıi nüshada, el-Ma'rıs b. Ebî Amîre olarak geçer,
(c), (d), (t) ve cl-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[21] El-İsâbe, 358l'de: "Hem İbnu'r-Rabi' hem de İbn
Rabi' şekiinde okunabilir." denilmektedir.
[22] Asıl nüshada, Ebû Neınîle'dir. El-İsâbe ve (t)'ye göre
düzeltildi. Adı ya (t)'de olduğu gjbi Mu'âz; ya da el-İsâbc'de olduğu gibi
Ammâr b. Mıı'âz'dır.
[23] El-İsâbe, 6739'da İbn Hacer diyor ki: "Zehebî,
et-Tecrîd'de, Bakî b. Mahled'e dayandırarak düzeltme yapmıştır. Ayrıca
Bâkî'nin iki hadis rivayet eden bu zâtın adını yanlış okuduğunu belirtmiştir.
Adı geçen kişi, meşhur sahâbî Ukbe b. el-Hâris b. Âmir b. Nevfel'den başka biri
değildir.
[24] Asıl nüshada, "el-Heshas" olarak geçer, (c)
ve (t)'ye göre düzeltildi, (t)'de; el-Haşhaş el-Anberî diye yazılıdır.
El-İsâbe, 1708'de: "El-Heshas... Ebû Ömer diyor ki: İbn Ebî Hatim
noktasız ha ile diğerleri ise noktalı hi harfi ile bu adı zikretmişlerdir.
Şayet diğerlerinin zikrettikleri doğru ise bu zat el-Haşhaş
el-Anberî'dir."
[25] Asıl nüshada, Sahra'dır.
[26] Asıl nüshada, Ebû Mecze'e b. Zahir şeklindedir.
El-İsâbe, 1005'e göre düzeltildi.
[27] (c)'de el-Fârisî'nin yerinde el-Firasî bulunmaktadır;
(t)'de ise sadece "Abdullah el-Kure-şî" yazılıdır.
[28] (c) ve (t)'de "Abdullah b. el-Murakka' "
yazılıdır. El~İsâbe, 4936'da ise "Abdullah" olarak zikredilmiş ve
"Abdurrahman"a atıfta bulunulmuştur. Zira biyografisi, 5191 numarada
bu adla yazılmıştır.
[29] Asıl nüshada Şehr'dir. El-İsâbe, 5387'ye göre, doğrusu
Attâb b. Şumeyr'dir. Şumeyr yerine Numeyr de söylenmiştir.
[30] (c) ve (d)'de İki Hadis Rivayet Edenler arasında adı
geçmemektedir, (c), (d) ve (t)'de onun adı Bir Hadis Rivayet Edenler, arasında
geçmektedir.
[31] (c)'de, Ebû'l-Vesim olarak geçer.
[32] Asıl nüshada, "Ebû Muhays"; (t)'de
"Târik b. Muhâşın" olarak zikredilir. Etrjsâbe'dt İse şöyle
yazılıdır: "Tank b. Kuleyb; Zehebî, et-Tccrîd'âc, Bakî b. Mahled'e
dayandırarak onun adını zikredip düzeltmiştir. Der ki: Bu kişiye İbn Muhâşın da
denilmiştir. Ben derim ki, İbn Muhâşın, İkinci tabakadan tabiîdir."
[33] Asıl nüshada, Ebû Kelb'tir. El-İsâbe ve (t)'ye göre
düzeltildi.
[34] Asıl nüshada, el-Cellâh'tır. (t)'de el-Leclâc'dır.
El-İsâbe'de yazılanı doğru ve aslına uygun olarak gördük.
[35] Asıl nüshada, "İbn Ebî Umâra"dır. (c), (t)
ve el-İsâbe, 29'a göre düzeltildi.
[36] Asıl nüshada, İyaz'dir. (t), (c) ve (d)'ye göre
düzeltildi.
[37] Asıl nüshada, Büzeyl eş-Şihâbî'dir. (c)'de, Niizeyl
eş-Şihâlî'dir. Tesbit ettiğimiz ise, el-İsâbe, nr. 631'e göredir. Bu isim
hakkındaki ihtilaflar için bkz. el-İsâbe, nr. 631, 8689.
[38] Bu zât Sa'lebe b. Su'ayr'dır. Ona İbn Ebî Su'ayr da
denilmiştir.
[39] Asıl nüshada, "Ebû Safvân" ayrı olarak tek
başına yazılmıştır. Bkz. el-İsâbe, 7665.
[40] Asıl nüshada, "Uneys b. Cehhaş" olarak
yazılmış, yanlıştır. El-İsâbe, I, 153'e göre düzeltildi.
[41] (t)'de, "ez-Zuneyb"dir. Henr ez-Zubeyb, hem
de ez-Zuneyb için bkz. el-İsâbe, 2778.
[42] Asıl nüshada, Ebû Sinan el-Mu'ammî şeklinde yazılmış,
(d), (t) ve el-!sâbe'ye göre düzeltildi.
[43] Buradan "Sebre b. Ebî Fakiri "e kadar (c)
nüshasından eksiktir.
[44] Asıl nüshada Sehl b. Süheyl'dir, (d), (t) ve
el-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[45] (t)'de Ümmü Bİşr'dir. İbn Hacer her iki tarzı da caiz
görmüştür.
[46] El yazmalı nüshanın hamişinde üç hadis rivayet edenler
olarak takdim edilmiştir.
[47] (t) ve el-İsâbe^ye, göre yapılan bir ilavedir.
[48] İbnu'l-Cevzî, iki hadis rivayet edenleri daha çok
sıralamıştır. Onun zikrettiklerinin çoğu el-Berkî'nin iahrİc enikleridir: Temîm
b. Zeyd, Ca'de b. Hâlid, Harise b. en-Nu'mân, Zeyd'in kardeşi Harise, Hamza b.
Abdilmuttalib, Bint Sâmir, Dehr b. el-Ahrâm, Seleme b. el-Huzâ'î, Sender b.
Şurahbil b. Hasene, Şeybe b. Utbe, Abdullah b. Sa'iebe, Abdullah b. Rabî'a b.
el-Hâris, Abdullah b. Ebî Rabî'a, Abde b. Hazn, Amr b. Ka'b el-Yamî, Umeyr b.
Katâde, Ma'kıl b. Mukarrin, Yesir (Useyr) ed-Dermekî.
[49] (d)'ye göre yapılan bir ilavedir.
İbn Hazm,
Cevâmiu’s-Sire, Çıra Yayınları: 274-279.
[50] Asıl nüshada, yanlış olarak "Asale"
yazılmıştır. Târîhu İbn Kesîr, V, 328 ve el-İsâbe'ye göre düzeltilip doğrusu
yazıldı.
[51] Asıl nüshada, "Besra'"dır. (t) ve
el-İsâbe'yt göre düzeltildi.
[52] Üç hadis rivayet edenler arasında da adı daha önce
geçti
[53] Asıl nüshada, es-Sukayl'dır. (t) ve el-İsâbe'ye göre
düzeltildi.
[54] Asıl nüshada, "Ebû Dâvûd" ayrı olarak tek
başına yazılmıştır, (t) ve el-İsâbe'de de geçtiği gibi Umeyr'in künyesidir.
[55] Asıl nüshada, Zencel'dir. İbn Hacer diyor ki:
"Zenkel (hiç bir ad veya yere) nisbet edilmemiş. Ebû Muhammed İbn Hazm,
Bakî b. Mahled'in Müsned'ine dayandırarak, onu el-Va-hİdan adlı eserinde
zikretmiş, Zehebî ise onun yazdıklarını düzeltmiştir. Bu ad bir kişinin adının
yanlış yazılmış olmasından kaynaklanmış olabilir. Bu durumda belirsizlik daha
da fazlalaşir."
[56] (t)'de, Nedrâ; (d)'de, Nesrâ yazılıdır. Bu adın
tahkiki için bkz. el-İsâbe, 713.
[57] İleride Kabîsa b. el-Mehârik zikredilecektir.
El-İsâbe'de de belirtildiği gibi, bu zât, Kabîsa el-Becelî'nin kendisidir.
[58] Ası! nüshada, Süleyman b. Sabit b. Ebî Âsım'dır.
Bunlar bir değil iki ayrı kişidirler.
[59] Ası! nüshada, "Haraşe b. Ebcer" diye
yazılıdır, (t) ve (d)'de: "İbnu'I-Hâris"; el-İsâbe'de ise,
"Haraşe b. el-Hâris veya İbnu'I-Hurr el-Muhâribî" yazılıdır.
[60] Asıl nüshada, Mucîr'dir. (d), (t) ve e!-/sâbe'yt göre
düzeltildi.
[61] Asıl nüshada, Sa'd b. Ömer el-Has'amî'dir. Doğrusu
yukarıda da yazıldığı gibi onların iki kişi olduğudur, (t)'de, Ömer ei-Cumeî
yazılıdır. El-İsâbe'de, e]-Has'amî ve el-Cumeî ayrı ayrı zikredilmiştir.
[62] Ası! nüshada, "Abdurrahman b. Ayyaş
el-Hadremî" yazılıdır. El-İsâbe ve (t)'ye göre düzeltildi.
[63] Asıl nüshada, ibn Zemîl'dir ki yanlıştır, (t), ve İbn
Ebî Hatim, II/IV, 320; el-İsâbe, 4676'da ise, "Abdullah b. Zeml"
olarak geçmektedir.
[64] Asıl nüshada, "Haydere"dir. Usdu'l-Ğâbe,
el-İsâbe, 1229 ve el-Kuna, 920'ye göre düzeltildi.
[65] Asıl nüshada, "en-Nuheyz"ıdir. El~İsâbe,
783'e göre düzeltildi. Bu eserde deniliyor ki: "Ebû Ali b. el-Buheyr ya da
el-Behir, et-Tecıid'de Bakî b. Mahled'e nisbet edilerek zikredilmiştir."
(t)'de, "Buceyr" olarak yazılıdır. El-Mecd, el~Kâmûs (Bahr)'da diyor
ki: "Ali b. Buheyr: tabiîdir." Bu onun babası olabilir.
[66] Asıl nüshada, "Ebû Sebit"tir. (t) ve (d)'de,
"Sebib"dir. El-İsâbe, "Kuna", 603'e göre düzeltildi.
[67] Asıl nüshada, "el-Hadile"'dir. Doğrusu
el-İsâbe (783)'de şu şekildedir: "Zehebî, ei-Tec-rîd'de, onun Bakî b.
Mahled'in Müsned'inde bir hadis rivayet ettiğini belirtmiştir. Bu yanlıştır.
Zira hadis onun oğlu Şeddâd b. el-Had el-Leysî'nindir."
[68] Asıl nüshada, "el-Anzî'"dir. (t) ve
el-İsâbe'ye göre düzeltildi. Bu zat Harmele b. Abdillah
b. İyas'tır.
[69] Asıi nüshada, "Habîb'"dir. El-İsâbe
(8935)'ye göre düzeltildi.
[70] Asıl nüshada, "Ma'bed" şeklindedir, (t), (d)
ve el-İsâhe'yç. göre düzeltildi.
[71] Asıl nüshada, "Sa'îd b. Ebi'1-Asî"
yazılıdır.
[72] El-İsâbe (3803)'de: "Sehl b. Yûsuf; Zehebî, onu
Bâkîb. Mahled'in Müsned'inden alıp zikretmiştir. Bu yanlıştır. Zira bu zât
tabiîn nesline uyanlar (etbâu't-tâbiîn)dandır."
[73] Asıl nüshada, "en-Nemir", önceki isimler ile
bitişik olarak: "Seh! b. Yûsuf b. en-Nemir" şeklinde geçmektedir.
El-İsâbe (8802)'de: "Nemir el-Huzâ'î; Musnedu Bakî b. Mah-led'de, onun
rivayet ettiği bir hadis bulunmaktadır. İbn Fethim, Ebû Ca'fer et-Taberî'ye dayandırarak,
onun kapalılığını gidermiştir. Ben derim ki: Bu zâtın Numeyr el-Huzâ'î olduğunu
uzak bir ihtimal olarak görmüyorum." şeklinde kaydedilmektedir. İleride
Numeyr el-Huzâ'î'den söz edilecektir.
[74] Ası! nüshada, "Nasr b. Zahir" yazılıdır,
(t), (d) ve el-İsâbe (8698)'ye göre düzeltildi.
[75] Asıl nüshada, "Ebû Haşme" yazılıdır, (t),
(d) ve el-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[76] Asıl nüshada, "Kureyz'"dİr. (t) ve
el-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[77] İbn Hacer, el-İsâbe (2739)'de diyor ki: "Rafi' b.
Bişr es-Sülemî: bazı raviler bu adı tersyüz etmişlerdir. Onun doğrusu, Bişr b.
Rafi'dir. Haşr ile ilgili bir hadis rivayet etmiştir. Ebû Ömer de böyle
demiştir. Onu tersyüz eden kişi ise Ali b. Sâbit'tir. Ben derim ki Bakî b.
Mahled onun tarîkiyie bu hadisi tahric etmiştir."
[78] Asıl nüshada, "Ebû Beser" yazılıdır.
El-İsâbe''de: "Ebû Beşer es-Sülemî... Ebû Mûsâ diyor ki: Bu zât
Ebû'l-Yeser olabilir." denilmektedir.
[79] Asıl nüshada, "Nedre Ebû Silk" yazılıdır,
(t), (d) ve el-İsâbe (Kuna, 603)'ye göre düzeltildi.
[80] Asıl nüshada, "Ebû Serde" yazılıdır.
El-İsâbe'yc göre düzeltildi.
[81] Asıl nüshada "Bişr Ebû Nehile" yazılıdır.
El-İşâbe, 81 l'de şöyle yazılıdır: "Beşîr b. Ebî CemUe Süleym
Oğullan'ndand.r. İbn Mende, ibn Sa'd'a dayandırarak onun adım zikre -7
nnHn\nnra Ebû Nu'aym onun adını zikrederek, doğru olanın: 'Sının Ebu Cemı
Nu'aym'ın dediği doğrudur." Bkz. e,-isâbe, (el-Kuna), 199, (el-Esma), 3511.
[82] asil nüshada, "Temam" yazılıdır, (d), (t) ve
el-habe ye göre düze İtildi.
[83] Bu zât Abdurrahman b. Senne el-Eslemı'dır. (Bkz.
el-Isabe, nr. 5127).
[84] (t), (d) ve el-İsâbe, 588O'e göre yapılan bir
ilavedir.
[85] Asıl nüshada, "Sebre" yazılıdır. Bâkî'nin
Müsned'inde alıntılanan el-İsâbe (4692)'ye göre düzeltildi.
[86] Asıl nüshada ve (t)'de "el-Musevver b.
Nedbe" yazılıdır. Bu çirkin bir yanlışlıktır. Bkz. el-Muştebeh, s. 482;
el-Jsâbe, 7989.
[87] Hucr adındaki bu zât, tanınan bir tabiîdir. Mursel bir
hadis rivayet etmiştir. Bakî b. Mahled yanılmış, onu sahabî zannetmiştir. Onun
bu yanlışlığını İbn Hazm ve İbnu'l-Cevzî sürdürmüştür. Bu zâtın biyografisi,
et-Tehzîb ve el-İsâbe, II, 77'de bulunmaktadır.
[88] Asıl nüshada, "Feyrûz" yazılıdır, (d), (t)
ve el-İsâbe'ya göre düzeltildi.
[89] (t) ve el-İsâbe'ye göre yapılan bir ilavedir.
[90] Bu kişi el-Mukanna' b. el-Husayn et-Temîmî'dir. Ona
el-Munakka' da denilmiştir. Bkz, el-İsâbe, $184.
[91] Asıl nüshada, "Sa'sa'a b. er-Rabi'
el-Ensârî" yazılıdır. Halbuki bunlar yukarıda da yazdığımız gibi iki
kişidirler.
[92] Asıl nüshada, "Mesleme" yazılıdır, (c), (t)
ve et~Isâbe'ye göre düzeltildi.
[93] Asıl nüshada, "Sahbere" yazılıdır, (c), (t)
ve el-İsâbe'ye göre düzeltildi
[94] (t)'de, "Ebû Buheyne'"dir. El-İsâbe, 111 'de
şöyle yazılıdır: "Ebû Buheyne; Zehebî, et-Tec-rîd'de Bakî b. Mahled'e
dayandırarak, onu zikretmiştir. Sanıyorum ki bu kişi İbn Buhey-ne'dir. Adı ise
Abdullah'tır."
[95] Asıl nüshada, "Ebû Umey"; (c)'de, "Ebû
Ubeyy b. Ebî Haram" yazılıdır. El-İsâbe, 6, ku-na, 7'ye göre düzeltildi.
[96] Asıl nüshada, "İbn Munîb"; (t)'de,
"Ümmü Munîb" yazılıdır. El-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[97] Bu adın tahkiki için bkz. el-İsâbe, 29.
[98] Asıl nüshada. "es-Sülemî"nin yerine
"ei-Fârisî" yazılıdır. Bu nisbet ile ilgili (c), (t) ve el-Isâbe'ds
bir şeye değinilmemiştir.
[99] Asıl nüshada, "Murt" yazılıdır, (c), (t) ve
el-İsâbc'yt göre düzeltildi.
[100] Asıl nüshada, "Araka"; (c)'de.
"Gazaya" yazılıdır, (t) ve el-İsâbe*fa göre düzeltildi.
[101] Asıl nüsha ve (t)'de de bu şekilde yazılıdır. Kim
olduğunu bilmiyoruz. Sahâbe'den "Ba'ce b. Zeyd" adında biri var. Bkz.
el-İsâbe.
[102] Asıl nüshada. "Ebû Ba'ce Abdullah" sonra
"Ebû İsâ" yazılıdır. İki isim birbirine karıştırılmış, (c), (t), (d)
ve el-İsâbe'ye göre düzeltildi. İbn Hacer, Abdullah b. İ.sâ'nın Bakî b.
Mah-Ied'in Müsned'inde bir hadisinin var olduğunu belirttikten sonra: "Bu
kişinin tabiînden olup, mürsel olarak rivayet etmiş olmasından
korkuyorum." demiştir.
[103] İbn Hacer, el-İsâbe, 7359'da: "Zehebî,
et-Tectfâ*de, Bakî b. Mahled'e dayandırarak, onu tek başına zikretmiştir. Bu kişi
en-Nabiğa e!-Ca'dî'dir."
[104] Asıl nüshada, "Abdullah b. Âmir", "Ebû
Uneys" diye iki ad yazılıdır. Bu yanlıştır, (t)'de Ebû Uneys
zikredilmemiştir. Doğrusu bizim tespit ettiğimiz gibi "Abdullah b. Âmir b.
Uneys'"dir. Bkz el-İsâbe, IV, 88. Ed-Dulâbî, el-Küna, I, 16'da Sahabe
bölümünde, "Ebû Enes" diye zikretmiştir. Daha sonra İbn Hacer,
el-İsâbe, 1, 16'da onun bazı ravilerin hatası olduğunu belirtmiştir.
[105] Asıl nüshada, "Ebû'l-Muşakkak" yazılıdır,
(c), (t) ve el-İsâbe'yz göre düzeltildi.
[106] Asıl nüshada, "İbn Ebî Fedâle" ayrı olarak
yazılmıştır. "Ebû Sa'îd" künyesi İse, ondan önceki
"Sa'lebe'"nih sonuna izafe edilmiştir, (t) ve el~İsâbe'ye göre
düzeltildi.
[107] Bkz. Tehzîh, I, 389; el-İsâbe, nr., 380.
[108] Biraz yukarıda yine bir hadis rivayet edenler arasında
adı zikredilmişti.
[109] (c) ve (d)'de, "Ebû Cihâd" şeklindedir,
(t)'de adı geçmemektedir. el-İsâbe'du ise Ebû'I-Ce-mei adında biri var.
[110] Busr: Bu adın Busr mu yoksa Bişr mi olduğu konusunda
ihtilaf bulunmaktadır. "Busr" olarak okunması daha çok tercihe
şayandır. Bkz. Tehzîb. Busr adındaki bu şahıs tâbiîndendir. Babası "Mihcen
b. Ebî Mihcen ed-Duelî" ise sahâbîdir. Busr'un babasından naklettiği hadis
el-Muvatta', s. I32'de bulunmaktadır. Hadisi, Ahmed ve en-Neseî rivayet
etmiştir.
[111] (d), (t) ve el-İsâbe'ye göre yapılan bir ilavedir.
[112] Asıl nüshada, "Ebû Hasle" yazılıdır, (t) ve
el-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[113] Asıl nüshada, "Habbâb" yazılıdır, (d) ve
(t)'ye göre düzeltildi. İbn Hacer: "Sa'îd b. Ebî Zubâb; İbn Hazm, Bakî b.
Mahled'e dayandırarak onu bir hadis rivayet edenler arasında zikretmiştir.
Doğrusu Sa'd'dır." demektedir.
[114] El-İsâbe'Aç: "Habîb b. Fuveyk, Fudeyk ve Fureyk
de denilmiştir." yazılıdır.
[115] (c) ve (t)'ye göre yapılan bir ilavedir.
[116] Köşeli parantez içindekiler, (c) ve (t)'ye göre
yapılan bir ilavedir. El-İsâbe'de, "Ubâde" yerine "Cunâde"
yazılıdır.
[117] Asıl nüshada, "Heyyân b. Nuhh" şeklinde
yazılıdır. El-İsâbe'ye. göre düzeltildi. Meşhur olanı, Hibbân şeklinde
okunmasıdir. "Hebbân" ya da "Heyyan" şeklinde okunduğu da
söylenmiştir.
[118] Asıl nüshada, "Mene1" yazılıdır. El-İsâbe,
(c), (d) ve (t)'ye göre düzeltildi. Bu ad "Ruvey-fi' " olarak da
okunmuştur.
[119] "Ebû öadiye" ile "Kendir" arasında
zikredilecek isimler, elimizdeki nüshada eksiktir. Biz bu isimleri (c), (d) ve
(t)'ye göre ilave ettik.
[120] Zehebî, bu adı düzeltip Bakî b. Mahled'in Müsned'inde,
onun rivayet ettiği bir hadisin olduğunu belirtmiştir. Zehebî, bu konuda
yanılmıştır. Zira o kişi, Yezîd'in babası Ebû Meryem es-Selûlî'dir. Adı Mâlik
b. Rabî'a'dır.
Bkz.
el-İsâbe 1257.
[121] (c)'de, Şumeyl; (d)'de, Sumeyr yazılıdır, İbn Hacer:
"İbn Hazm'ın söylediğine göre, hiç bir şeye nisbet edilmeyen Şumeyr'in,
Bakî b. Mahled'in Müsned'inde rivayet ettiği bir hadisi vardır. Zehebî, bu adı
düzeltmiştir. Bu şahsın, Ebyed b. Cemâl'den rivayet eden Sumeyr b. Abdilmudan
olmasından korkarım. Hadisi mürsel olarak rivayet etmiş olabilir. Bu yüzden adı
geçen Müsned sahibi de onun adını silmemiştir. Zira onun tarafından böyle
şeyler çok yapılmıştır." der. (e!~İsâbe, 3918).
[122] (t)'de, "Amrb. EbîAmr"; (c) ve (d)1 ise,
"Amr b. Amra" yazılıdır. Ehfşâbe'ye göre düzelttik.
[123] İki hadis rivayet edenler arasında da adı geçti.
[124] (c)'de, "İbn Ebi'l-Ezher" yazılıdır.
[125] İbn Hacer, el-hâbe, 412'de diyor ki: "Bakî b.
Mahled, onun hadisini Müsned'inde zikretmiştir. 8u zât meşhur bir tâbiî'dir.
[126] (c) ve (d)'de, "es~Suheymî"; (t)'de ise,
"es-Sehmî" yazılıdır. Her ikisi de yanlıştır. Doğrusu, Buhâri,
et-Târîhu'l-Kebîr, II/II, 345; el-İsâbe, III, 294.
[127] İbn Hacer, el-İsâbe, 6666'da diyor ki: Zehebî, onu,
Bakî b. Mahled'in Müsned'inde, Bir Hadisi Olanlar başlığı altında zikretmiştir.
Doğrusu, Abdulhamid Ebû Amr'dır (6665).
[128] El-İsâbe, 733'de şöyle yazılmaktadır: "İbn Hazm,
"Bakî b. Mahled'in tahric ettiği sahâbî-ler" içinde onu zikretmiştir.
İsnadına bakılması gerekir. Şamlı tabiî Bilâl b. Sa'd olmasından
korkuyorum."
[129] (c)'de, "Hubeyş" yazılıdır, (d)'de:
"Vehb b. Hanbeş olduğu da söylenmiştir." yazılıdır. Bkz. El-İsâbe,
9159.
[130] Üç asıl nüshada da bu şekilde yazılıdır. İbn Hacer,
el-İsâbe, 6803'de onun yan! olduğunu, doğrusunun "Ammâra" olduğunu
kesin bir bir şekilde söylemektedir.
[131] El-İsâbe* ûe: "Bakî b. Mahled'in, Müsned'inde,
onun iki hadisi vardır." denilmiştir. Bkz. îki Hadis Rivayet Edenler
[132] (c)'de, Gaziye yerine Yezîd yazılıdır.
[133] (t)'de, "Mehned"; (c)'de, "Mehted"
şeklinde yazılıdır. El-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[134] c'de, "Sıddîk" şeklinde yazılıdır. El-İsâbe,
8974'de onun hakkında şöyle yazılıdır: "Hişâm b. Fudeyk; Zehebî,
et-Tecr&Fâe onun Bakî b. Mahled'in Müsned'inde bir hadisinin olduğunu
zikretmektedir."
[135] (c)'de, "Ebû Sebre" yazılıdır. El-İsâbe
(Küna, 642)'de şöyle yazılıdır: "Ebû Sabira, et-Tec~ rîd'üe onun Bakî b.
Mahled'in Müsned'inde bir hadîsinin olduğu zikredilmiştir."
[136] (c) ve (d)'de: "Ebû't-Telİb" yazılıdır, (t)
ve el-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[137] (d)'de, "Se'ne" yazılıdır. El-İsâbe'âe ise:
"Bu İsmin Se'ne mi yoksa Se'ye mi olduğu konusunda ihtilaf vardır."
denilmektedir. Doğrusu Se'ne'dir.
[138] (t)'de, İbnu'ş-Şiyâb yazılıdır. El~İsâbe'de ise, Ebû
Şubas'tan başka değişik bir kayda rast-lanılmamaktadır. Bkz. el~İ.sâbe, nr. 3823,
Küna, 602.
[139] (c)'de, "b. Abdi Şurahbil" yazılıdır.
[140] (c)'de, "el-Hudânî" yazılıdır, (t) ve
eI-İsâbe'y<z göre düzeltildi.
[141] (c)'de, Ferâvis yazılıdır. El~İsâbe ve (t)'ye göre
düzeltildi.
[142] Burada (c), (d) ve (t)'ye göre ilave edilen isimler
sona erdi.
[143] Asıl nüshada, "Kender" yazılıdır. (C), (t)
ve el-İsâbe göre düzeltildi.
[144] El-İsâbe, 8526'da şöyle yazılıdır: "Muhammed b.
Amr b. Alkame; et-Tecrîd'dc, onun Bakî b. Mahled'in Müsned'inde bir hadisinin
olduğu zikredilmiştir. Bu kişi Ebû Seleme b. Abdirrahman ve o tabakadan hadis
rivayet eden el-Leysî'dir. Ne onun, ne de babasının sahâbîliğİ var. Bakî b.
Mahled'in Müsned'inde, buna benzer hadis ravileri bulunmaktadır. Tabiîn
neslinin büyük veya küçüklerinden veyahut Muhammed b. Amr gibi tabiîn neslinden
bile olmayan kişilerden hadis tahric etmiş, sonra bu durumu açıklamamıştır.
Bakî b. Mahled'in, İbn Hazm'm tertibi üzere tahric ettiği Müsned'inde, bazı
sahabe cüzlerinin nüshalarında, Muhammed b. Amr b. Alabe adına da
rastlanılmıştır. Allah en iyisini bilir."
[145] El-Hâfız, el-İsâbe, 2025'de, onun sahâbî değil tabiîn
neslinden olduğunu sağlam delillerle ortaya koymuştur.
[146] El-İsâbe, 14'de onun "Ammara" olduğu tercih
edilmiştir.
[147] Biraz yukarıda onun adı, bir hadis rivayet edenler
arasında geçti.
[148] Biraz yukarıda Meysere'nin adı, bir hadis rivayet
edenler arasında geçti.
[149] Asıl nüshada, "Yezîd" yazılıdır, el-İsâbe,
(c), (d) ve (t)'ye göre düzeltildi.
[150] Asıl nüshada, "Sa'd" yazılıdır. El-İsâbe,
(c) ve (t)'ye göre düzeltildi. İbn Hacer diyor ki: "Sa'îd b. Âmir el-Lahmî;
İbn Hazm, Bakî b. Mahled'in Müsned'ine dayandırarak, onu ei-Vehdan'da
zikretmiştir. Zehebî ise, onu Ebû Ya'lâ'ya dayandırmıştır. Mensub olduğu
kabileyi yanlış yazmıştır. Zira o el-Cumâhî'dir." Bkz. Nr. 3757 ve nr.
3263.
[151] Bkz. el-İsâbe, nr. 3510. el-Musned, nr. 6710, 7096.
[152] Yukarıda adı geçen Şu'be b. et-Tev'em, tabiîdir. Bkz.
Buhârî, el-Kebîr, II/II, 244; Te'cî-lu'1-Menfe'a, s. 177-178; el-İsâbe, nr.
4008.
[153] Asıl nüshada, "Cezîme" yazılıdır. El-İsâhe,
(c), (d) ve (t)'ye göre düzeltildi.
[154] Adı, "Zeyd b. Mırba' "dır. "Yezîd"
olduğu da söylenmiştir. Bkz. el-İsâbe, nr. 2928.
[155] Asıl nüshada, "Bişr" yazılıdır. El-İsâbe,
(c), (d) ve (t)'ye göre düzeltildi.
[156] Asıl nüshada, "Nufeyre" yazılıdır. El-İsâbe
ve (t)'ye göre düzeltildi.
[157] Asıl nüshalarda, "bint Mufîd" yazılıdır,
(t)'de "bint Ma'kıl" olarak geçer. Her ikisi de yanlıştır. El-İsâbe,
VIII, 109-110.
[158] Hafız İbn Hacer'in de kaydettiği gjbi bu ad
"Kanif diye okunur. Asıl nüshalarda "Kaif'
olarak yazılmıştır. Bu imla hatasından kaynaklanmaktadır.
[159] (t) ve (d)'ye göre yapılan bir ilavedir.
[160] bkz. Tefsîru't-Taben, nr. 4240.
[161] Bu ad kesinlikle yanlıştır. Ne (t)'de ne de
eI~İsâbe'Ğc var.
[162] Asıl nüshada, "bint Haik" yazılıdır. Bu
yanlış yazılmıştır. El-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[163] İbn Hacer diyor ki: Tu'me bint Cur, et-Teaid'd&,
Tu'ayme bint Cureyc olarak düzeltilmiştir. Babasının adından bazı harfler
eksik yazılmıştır.
[164] Asıl nüshada, "es-Sahbe" diye yanlış olarak
yazılmıştır.
[165] Asıl nüshada, "Ümmü Bilâl" yazılıdır. Bu
yanlıştır, (t) ve et-İsâbe'ye göre düzeltildi.
[166] Asıl nüshada, "Behhrat" vazilidır.
Ed-Dârekutnî, yukarıda yazıldığı gibi bu adı Tecrat olarak okuyup kaydetmiştir.
Adı ise Habîbe veya Hubeybe şeklinde okunup kaydedilmiştir.
[167] İbn Hazm, Cevâmiu’s-Sire, Çıra Yayınları: 279-297.
[168] Fetva verenlerin isimleri hakkında bkz. İbn Hazm'dcn
naklen İ'lâmu''1-MuvakkCtn, I, 13 ve sonrası; Yine İbn Hazm'ın bir kitabı olan
ef-/hkam,W, 176; İbn Hazm onları üç gruba ayırmıştır: 1) Çok fetva verenler
(el-Muksirûn); bunlar ilk yedi kişidir. 2) Orta derecede fetva verenler
(el-Mutavassıtûn). Bunlar: Ebû Bekir es-Sıddîk, Ene^ b. Mâlik, Ebû Sa'îd
el-Hudrî, Ebû Hureyre, Osman b. Aftan, Abdullah b. Artır b. el-Âs, Abdullah b,
ez-Zü-beyr, Ebû Mûsâ el-Eş'arî, SaLd b, Ebî Vakkâs, Selmân el-Fârisî, Câbir b,
Abdillah, Mu'âz b. Cebel. Bu on üç kişinin fetvalarını biraraya getirmek
mümkündür. Zira her biri küçük bir cüzdür, Mutavassıtûn'a, Talha, ez-Zübeyr,
Abdurrahman b. Avf, İmran b. Husayn, EbO Bekr, Ubâde b. es-Sâmit, Mu'Svİye b,
Ebî Süfyân gibi kişiler de ilave edilmiştir. Bu iki grubun dışındakiler ise Az
Sayıda Rivayet Edenler (el-Mukılfûn)'dir. Bir ya da iki veya çok az sayıda daha
fazla mesele ile ilgili fetvaların dışında bu kişilerden fetva rivayet edilmemiştir.
Derin bir inceleme ve araştırmadan sonra hepsinin fetvalarını sadece küçük bir
cüzde toplamak mümkündür.
Her iki yerde de sıralamada fetva çokluğu esas alınmasına rağmen,
müellifin burada yaptığı sıralama ile İbnu'I-Kayy^m'ın kendisinden naklettiği
sıralama arasında ihtilaf vardır. Mesela müellif, burada Hz. Aişe'yi diğer
sahâbîlerden Önce zikretmiştir. Diğer kitapta ise, Ömer b. el-Hattâb'ı ilk
şıraya, Hz. Aişe'yi dördüncü sırada zikretmiştir. Ne var ki Bedred-din
ez-Zerkeşî'nin "el-İcâbe li İradı mâ İstedmkethu Âi§etu ala's-Sahâbe, s.,
62" adlı kitabında, İbn Hazm'ın, Hz. Aişe'yi fetva veren bütün
sahâbîlerden önce zikrettiği şeklinde yaptığı yorumdan, onun elimizde bulunan
nüshaya benzer bir nüsha görmüş olabileceği işareti bulunmaktadır.
İbn Hazm, Cevâmiu’s-Sire, Çıra Yayınları: 301.
[169] Bkz. el-İsâbe, 6901, 6881; el-Müştebeh, s. 357.
[170] Ma'iz ve el-Ğamidiyye'nin, fetva ehli sayılmaları
konusunda ek açıklamada bulunarak, İb-nu'I-Kayyım {s. 16) diyor ki: "Ebû
Muhammed'in hangi yolla Ma'iz ile el-Gamidiyye'yi fetva ehli saydığını
anlayabilmiş değilim. Onlar, Rasûlullah (s.a.s.)'dan izin istemeksizin zina
yaptıklarım ikrar etmenin caiz olduğu konusunda İlk davrandıkları için,
aleyhlerine ikrarda bulunmaları dolayısıyla, ikrarın cevazı konusunda
haklarında fetva verdikleri şeklinde tasavvur edilmiş olabilir. Bu ise ne
büyük bir hayaldir! Ya da İbn Hazm, onların ahkâmla ilgili birer fetvalarını
elde etmiş olabilir.
[171] Asıl nüshada da böyle yazılıdır. Bu yanlıştır. Doğrusu
"Seyyar b. Ravh ya da Ravh b. Seyyar" olabilir. Adı konusunda
ihtilaf edilmiştir. Buhârî, el-Kebîr, lifli, 160-161 'de zikrettiğimiz
gibidir. El-Isâbe'de, hem râ, hem de sîn harfi başiığı altında ele alınmıştır.
[172] Asıl nüshada, "el-Cevla bint Luveys"
yazılıdır. İbn Sa'd, VIII, 178 ve el-İsâbe, 313'e göre düzeltildi.
[173] Asıl nüshada, "Habîb b. Müslim" yazılıdır.
El-İsâhe, 1595'e göre düzeltildi. Buhârî onun sahâbî olduğunu söylemektedir.
İbn Mu'în, "Şamlılar onun sahâbî olduğunu isbat ediyorlar; Medîneliler
ise kabul ediyorlar." demektedir.
[174] Asıl nüshada, "Kays b. Ümeyye" yazılıdır.
İ'lâmıt't-Muvakh'în'e göre düzeltildi.
[175] Habîb b. Adiyy (noktasız ha üe) adında bir safıâbî
yoktur. Noktalı hı harfi İle Hubeyb olabilir. Burada yazılan ismin yanlış
olması muhtemeldir. Zira eğer kasd edilen Hubeyb b. Adiyy ise, zaten onun adı
az yukarıda geçti.
[176] Bu ad Surrâk olarak okunmalıdır. El-Askerî, onu Ömer
ve Güder vezninde Sürek olarak okumuştur. Babasının adı Esed olduğu
söylenmiştir. Mısır'a gelip yerleşen bir sahâbîdir. (Bkz. el-İsâbe, 3116)
[177] İbn Hazm, Cevâmiu’s-Sire, Çıra Yayınları: 301-306.
[178] Mîzâıuı'l-İ'tidâi, 1467. Buhârî der ki:
Münkeru'l-hadistir. H. 180 yılında vefat etmiştir.
[179] Mizamı'l-Jtidal, 3131 'de onun Mürcieden olduğu
yazılıdır. İbn Muin der ki: Onun hiçbir zararı yok
[180] İbn Hazm, Cevâmiu’s-Sire, Çıra Yayınları: 307.
[181] İbn Hazm, Cevâmiu’s-Sire, Çıra Yayınları: 308-310.
[182] İbn Sa'd, II/VH, IS'e göre yapılan bir ilavedir. Aynı
eserde şöyie de yazılıdır: "O Teymli-lerden değil Murrîlerdendir. Ne var
ki evi Teymiiier arasında zikredildiği için onlara nisbet edilmiştir."
(İbn Sa'd'da et-Teymî olarak geçmektedir. Çev.)
[183] Asıl nüshada, "Umeliyye" yazılıdır.
Yanlıştır. İbn Sa'd, VI, 251 ve II/VII, 21 'e göre düzeltildi.
Fakihlerden olan Şu'be b. el-Haccâc, Abdunahman b. Mehdî, Yahya b. Sa'îd
el-Kattân, Hâlid b. el-Hâris, günahlardan titizlikle sakınıp ibâdet ettiklerinden,
fetva ile meşgul olmuyorlardı.
[184] İbn Hazm, Cevâmiu’s-Sire, Çıra Yayınları: 310-312.