|
Mahlukat ve emir aleminin bu üç isimle irtibatını
düşün. Allah, Rabb ve Rahman isimlerinden mahlukat ve emir alemi sevab ve ikab
nasıl çıkmış, bunlar nasıl mahlukatı toplamış ve ayırmış. Mahlukatı toplamak
veya dağıtmak bu üç isme aittir.
Bütün mahlukatı içine alan toplama işi "Rabb" ismine
aittir. Allah herşeyin Rabbidir, yaratıcısıdır, herşeye gücü yetendir, hiç
birşey O’nun rububiyetinin dışında kalmaz. Göklerde ve yerde olan herşey O’nun
kuludur, O’nun kudreti ve kahrı altındadır.
Yaratıklar rububiyyet sıfatıyla
toplanırlar, uluhiyet sıfatıyla ayrılırlar.
Mutlu kişiler, sadece O’nu "ilah"
tanırlar ve gönüllü olarak ikrar ederler ki o Allah’tan başka ilah yoktur.
İbadet, tevekkül, ümit, korku, sevgi, tevbe, tevazu, haşyet, zillet ve boyun
eğme ancak O’na yapılır.
Burada insanlar gruplara ayrılmışlar ve iki grup
olmuşlardır.
a - Cehennemdeki müşrikler grubu,
b - Cennetteki muvahhidler grubu,
İnsanları bir araya getiren rububiyet vasfı olduğu
gibi onları gruplara ayıran da uluhiyet vasfıdır.
Din ve şeriat koymak, çıkışı ve uygulanışı ile
nehiyde bulunmak "uluhiyet" sıfatlarındandır.
Yaratmak, icad etmek, idare etmek ve yapmak
"rububiyyet" sıfatlarındandır.
Sevaba karşılık cenneti, cezaya karşılık cehennemi
vermek Melik sıfatlarındadır. O din gününün sahibidir.
Allah yaratıklara "İlahlık" sıfatıyla emreder,
Rabblık sıfatıyla onlara yardım eder, onları
başarılı kılar, hidayet veya dalalet verir.
Onlar sevab ve ikab vermesi
Melikliği ve adaletiyledir. Bu işlerden hiç birisi diğerinden ayrılamaz.
Rahmet ise Allah ile kulları arasındaki ilişki ve sebebdir.
Allah’ı İlah tanımak kulların, Rablik yapmak Allah’ın görevidir.
Rahmet Allah ile kulların arasını birleştiren, ulaşımı sağlayan sebebidir. Bu
sıfat sebebiyle Allah kullarına elçiler gönderir, kitablar indirir. Onlara
hidayet verir, onları sevab yurdunda iskan ettirir. Rahmetiyle kullarına rızık
verir, onları affeder, onlara nimet verir.
Kullardan Allah’a doğru ubudiyet, Allah’tan
kullara doğru Rahmet sebebi vardır.
Rablığının Rahmetine bitişik oluşu, Arşına
istivasının rahmetine bitişik oluşu gibidir.
“Rahman Arşa istiva etti”
ayeti böylece “Rahman ve rahim, alemlerin rabbi” ayetine tetabuk eder.(Mutabık
olur)
Hiç bir şeyin Rububiyetin dışında kalmaması
itibariyle Rububiyetin kapsam ve genişliği rahmetin kapsam ve genişliğinden daha
fazladır. Mahlukat üzerindeki yüceliğine delalet eden vasfı olduğu, alemlerin
rabbi ve her şeyin üstünde bulunduğu halde açıklaması inşaallah daha sonra
geleceği gibi, Allah "Rahmet" ve "Rububiyeti" ile herşeyi kuşatmıştır.
|