TEYEMMÜM NASIL ALINIR
?
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Allah (c.c) þöyle buyurdu: "Temiz toprakla teyemmüm edin
de yüzünüzü ve (dirseklere kadar) ellerinizi onunla (toprakla) meshedin."
(Maide, 6)
Ýmam Þafii
(Allahrahmetetsin) þöylededi: BizeÝbrahim b. Muhammed, Ebu Huveyris Abdurrahman
b. Muaviye'den; o da el-A'rec'den, Ýbn es-Sýmme'nin þöyle rivayet ettiðini
nakletti: Resulullah (s.a.v) teyemmüm ederken yüzünü ve kollarýný mesh etti. Tahric: Buhari, Mukimin teyemmümü
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bilinen o ki, teyemmüm abdestin bedeli olduðundan abdestte
yapýldýðý gibi yüz ve eller üzerine mesh edilerek yapýlýr. Allah (c.c) bunlarý
teyemmümde zikretmekle, teyemmümde olmayýp abdestte ve gusülde olan diðer
azalarý teyemmümde muaf tutmuþtur.
Teyemmümün farzý
üçtür: 1- Niyet etmek, 2- Yüzü ve
kollarý dirseklerle beraber toprakla meshetmek, 3- Tertibe riayet etmek.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþi teyemmüm ederken yüzünü ve kollarýný dirseklere kadar
toprakla mesh eder. Ve dirseklerin teyemmümün dahilinde olmasý gerekir. Eðer
bunlardan bir kýsmý teyemmüm dýþýnda býrakýlýp üzerlerine toprakla mesh
edilmezse -mesh edilmeyen kýsmýn az veya çok olmasýna bakýlmaksýzýn- teyemmüm
iade edilir/tekrar teyemmüm edilir. Teyemmümünü iade etmeden önce namaz
kýlmýþsa, ayrýca namazýný iade eder. Teyemmüm dýþýnda býrakýlan yerin dirhem
kadar yahut ondan az ya da ondan çok olmasý arasýnda fark yoktur. Terk
edildiðinin gözle görülmesi yahut bir kýsmýnýn terk edildiðine dair
kanaat hasýl olmasý
yeterlidir. Bir kýsmýnýn teyemmüm dýþý kaldýðýnýn gözle görü1memesine raðmen
terk edildiðine kanaat getirilmesi, teyemmümün iadesi için yeterli bir
sebeptir. Bir yerin teyemmüm dýþý býrakýldýðýna kanaat getirilmesiyle de
kýlýnmýþ namazlarýn iadesi icap eder.
Dedi ki: Teyemmüm alan
kiþinin yüzüne, kollarýna ve dirseklerine topraðýn temas etmesini saðlamasý, teyemmüm
için yeterli gelecektir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Topraðý yüzüne temas ettirmeden teyemmüm geçerli olmaz.
Topraðý iki eliyle yüzüne sürmesini tercih ederim. Ama tek eliyle tüm yüzüne
sürmesi halinde de caizdir. Topraða eliyle vurduktan Sonra çýkan tozu yüzüne
sürmesi halinde yeterli olur. Topraða baþka bir nesneyle vurduktan Sonra onu
yüzüne sürmesi yahut baþka bir þahsýn kendisinin isteðiyle teyemmüm ettirmesi
de caizdir. Rüzgar çýkýp yüzüne kondurduðu topraðý yüzüne sürmesi halinde
teyemmüm için yeterli gelmez. çünkü bu durumda kendisi topraðý yüzüne almýþ
sayýlmaz. Ama baþý üzerinde olan topraðý elleriyle aldýktan Sonra yüzüne sürse
kafi gelir. Yüzü ve avuçlarýn dýþýnda elleri üzerindeki topraðý alýp yüzüne
sürse yine kafi gelir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Eðer kiþi kendisi teyemmüm ediyorsa, topraða elleriyle
vurduktan Sonra kollarýna sürmesi gerekir. Bunu yapabilmek için ellerin
birbirlerine yardým etmelerine ihtiyaç duyulduðundan sað elin sol eli, sol elin
sað eli mesh etmesi gerekir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Teyemmüm eden kiþi parmak aralarýný toprakla hilaller ve
abdest esnasýnda abdest azalarýný suyla yýkadýðý gibi toprakla ayný þekilde
ovalar.
Dedi ki: Toprak teyemmüm
alan kiþinin kollarý üzerine hangi yolla gelirse gelsin caizdir. Ya da bir
baþkasý tarafýndan kendisinin isteði dahilinde kollarý üzerine uygulanmasý
halinde aynen yüzün meshinde dediðim gibi caizdir. (Yalnýz bilerek yapmasý
gerekir.)
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Teyemmüm izah ettiðim gibi olup kiþi ellerini topraða
vurduktan Sonra yüzünelsakalýnýn yüzeyine sürer. Ve sakalýnýn üzerini mesh
etmeyi terk etmez. Sonra topraða elleriyle vurur ve sað kolunu sol elinin avucu
içine koyar. Sonrada avuç içi kolun sýrtýna, parmaklar da kolun kenarýna ve
baþparmak kolun iç tarafýna gelecek þekilde kolunu me sh eder. Bu þekilde
yapmasýnýn sebebi kolun her tarafýna meshin yetiþmesini saðlamak içindir. Eðer
birinci temas ile meshin kolun her tarafýna ulaþtýðýndan emin olursa kolunu
ters çevirip tekrar mesh etmesine gerek yoktur. Bu iþlemi sað kolunda
uyguladýktan Sonra aynýsýný sað elinin avuç içiyle sol koluna da uygular.
Dedi ki: Teyemmüm eden
kiþi eðer yüzünü me sh etmeden önce kollarýný me sh ederse teyemmümü iade
ederek tekrar yüzünü mesh ettikten Sonra kollarýný mesh eder. Sað kolundan önce
solu mesh ederse kerahetle beraber iade etmesine gerek olmaz. Aynen abdestte
dediðim gibidir.
Teyemmüm alan kiþinin
eli yahut elleri kesikse, kesik olmayan kýsmýný mesh eder. Eðer eller
dirseklere kadar kesikse dirsekten geriye kalan kýsmýný mesh eder. Eðer
pazulardan kesikse pazulardan geriye kalan kýsmýný mesh etmesi müstehabdýr.
Pazulardan artan kýsmýný mesh etmemesi halinde de sorumluluk yoktur. çünkü
omuzlarýna baðlý olan elleri olmadýðýndan abdest ve teyemmümde bu mesuliyet
üzerinden kalkmýþtýr. Teyemmümde ellerini mesh etmesi farz olan kiþinin
farziyeti abdestteki farz gibi bir farz olmasýndandýr. Kiþinin elleri
dirseklere kadar kesikse pazularýnýn üzerini mesh etmesini ihtiyaten hoþ
görürüm. Bu þekilde söylememin sebebi, bu gerekli olmamasýna raðmen eller
ismine dahiloluþundandýr. çünkü Resulullah (s.a.v) teyemmümde kollarýný mesh
ederdi. Allah (c.c)'ýn teyemmümde ellerin mesh edilmesini farz kýlmasý, aynen
abdestte farz kýlmasý gibidir.(Taberi, Taharet 1/56)
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþinin elleri kesikse ve kendisine teyemmüm aldýracak kimse
yoksa ellerinden arta kalan kýsýmlarýnýn toprakla temaslarýný hangi yolla
saðlarsa saðlasýn caizdir. Yüzüne de ayaðýyla yahut kullanabileceði herhangi
bir yöntemle toprak ulaþtýrmasý halinde teyemmüm caiz olur. Eðer öyle bir
yöntem kullanma imkaný yoksa yüzünü ve ellerini topraða hafifçe sürerek
teyemmüm alýr. Bu teyemmümle de namazýný kýlmasýnda sakýnca yoktur. Eðer
ikisini (yüzü ve elleri) topraða sürme imkaný yoksa birisini topraða sürdükten
sonra namazýný kýlar. Ve kendisini teyemmüm yahut abdest aldýracak birisini
bulduðunda namazýný iade eder.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Seferde olan kiþinin, bulmuþ olduðu suyla abdest azalarýnýn
tamamýný yýkama imkaný yoksa suyun yeteceði kadar azalardan yýkar.
Rebi' þöyle dedi: Ýmam
Þafii'nin bu görüþünden baþka bir görüþü de vardýr: Elde ettiði suyla
yýkayabildiði kadar abdest azalarýndan yýkadýktan sonra teyemmüm alýr. Rebi'
þöyle dedi: çünkü taharet tamamlanmamýþtýr. Aynen abdest azalarýnýn bir kýsmý
yaralý olduðundan yýkanmayýp onlarýn dýþýnda kalanlan yýkadýktan sonra teyemmüm
almak gibidir. Çünkü bir kýsým abdest azalarýný yýkamakla taharet tamamlanmamaktadýr.
Bize Malik, Nafi'den; o
da Ýbn Ömer'den þöyle nakletti: Yukarýda tarif edildiði gibi teyemmüm etti ... Tahric: Bkz. Malik, Taharet, Teyemmüm bölümü
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþinin, abdestte elleri ve yüzü yýkadýðý gibi teyemmümde de
ayný yerleri toprakla mesh etmeden teyemmümü geçerli olmaz.
Sonraki için týkla: