RÜKU'DA VE BAÞKA
YERLERDE TEKBiR GETÝRME
Bize Rebi', Ýmam
Þafii'nin þöyle dediðini haber verdi: Bize Malik þöyle haber verdi: Ýbn Þihab,
Ali b. Hüseyin'in þöyle dediðini nakletti: "Resulullah (s.a.v) namaz
kýlarken her eðilip kalktýðýnda tekbir getirirdi. Namazýna, Allah (c.c)'ýn
huzuruna varýncaya kadar, bu hal üzere devam etti. " Tahric: Taberi, Namaz 1/76 no: 17
Bize Rebi', Ýmam
Þafii'nin þöyle dediðini haber verdi: Bize Malik þöy le haber verdi: Ýbn Þihab,
Ebu Seleme'den; o da Ebu Hureyre' den þöyle nakletti: Ebu Hureyre, onlara imam
olduðu zaman her eðilip kalktýðýnda tekbir getirirdi. Namazýný bitirdikten
sonra "Allah'a andolsun ki, size kýldýrdýðým namaz, Resulullah (s.a.v)'in
namazýna benzer bir namazdýr." derdi. Tahric:
Taberi, Namaz 1/76 no: 20; Buhari, Ezan 1/255 no: 785; Müslim, Namaz 1/293 no:
27/392
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþinin münferit yahut imam yahut imamýn arkasýnda namaz
kýldýðý yerde rükua yahut secdeye giderken veya rükudan kalkarkenki tekbirleri
ve (rükudan kalkarken) "Semia Allahu limen hamidah" ve (secdeye
inerken) "Rabbane ve leke'l-hamd" demeyi terk etmesini sevmem. Zikri
geçen yerlerde tekbir getirmeden geçecek olursa, söz konusu yerleri geçtikten
sonra tekbir getirmesi gerekmez. Tekbir getirmesi gereken yerde tekbiri terk
eden kiþi, tekbirin kazasýný baþka yerde yapamaz.
Ebu Muhammed Rebi' b.
Süleyman þöyle dedi: Kitabýn bu kýsmý bana ulaþmýþtýr. Onu Buveyti'den duydum.
Ayrýca bunu, Ýmam Þafii'nin sözlerinden de bilmekteyim.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþi rükfýa inmek istediðinde, tekbire ayaktayken baþlar ve
rükfýa inerken ona devam etmiþ bir halde iner. Baþýný rükfýdan kaldýrmak
istediðinde sözüne þöyle baþlar: "Semia Allah'u limen Iýamidalý" Buna
rükfýdan doðruluncaya kadar devam eder. Rükfýdan doðrulup "SemiaAllah'u
limen Iýamidalý" demeyi bitirince þöyle der: "Rabbane ve
leke'l-hamd" Secdeye varacaðý zaman da tekbire ayaktayken baþlar; tekbire
baþlamasýyla beraber secdeye doðru harekete geçer ve secdeye varmasýyla beraber
tekbiri bitirmiþ olur.
Kiþinin, baþlamýþ olduðu
tekbiri secdede bitirmesi halinde bunun herhangi bir mesuliyeti yoktur. Ama
müstehab olan, secdeye varmadan önce tekbiri bitirmiþ olmasýdýr. Secdeden
baþýný kaldýrmasýyla beraber tekbire baþlar ve (iki secde arasýnda) oturmasýyla
beraber de tekbiri bitirir. Tekrar secdeye varmak için davrandýðýnda tekbire
oturduðu yerden baþlar ve secdeye varmadan önce tekbiri bitirir. Bu uygulamayý
namazýn tamamýnda tekrar eder.
Tekbiri getirirken izah
ettiðim gibi -yani- þöyle yapar: Tekbiri, açýk ve anlaþýlýr þekilde getirir;
lüzumundan fazla uzatmaz ve hakkýndan az olmayacak þekilde de kýsaltmaz. Bu
þekilde getirilen tekbir, geçerli bir tekbirdir. Namazdaki iftitah tekbirinin
dýþýnda kalan tekbirleri, "Sema i Allah'u limen Iýamidalý" demeyi ve
rükfý ile secdelerdeki tesbihatý (subhane rabbiyela'la, subhane rabbiyelazim)
terk etmek, namazýn iadesini gerektirmez.
Bunlarý, Kitap ve
sünnetin delillerine dayanarak söylemekteyim. Allah (c.c) þöyle buyurmaktadýr:
"Ey iman edenler, rükfi edin, secde edin, Rabbinize kulluk edin ve hayýr
iþleyin ki kurtuluþa eresiniz." (Hac, 77) Rükli ve secdede baþka bir þey
zikredilmediðinden dolayý farz, rükli ve secde içindir. Kim rükli ve secdeyi
yerine getirirse, bu husustaki farzý yerine getirmiþ olur. Bunlardaki tesbihat
ise ihtiyari sünnettir. Ayný þekilde, abdest alýrken yüzün yýkanmasý sýrasýnda
mazmaza ve istinþak yapmak (aðza ve burna su vermek) için de, ayný þeyi
söyledik. Yani yüzü yýkamak farzdýr, mazmaza ve istinþak yapmak farz deðildir.
Ýmam Þafii (Allah
rahmetetsin) þöyle dedi: Resulullah (s.a.v), namazýný iyi kýlamayan birisini
gördü ve namazý iade etmesini emretti. Adam kalkýp namazýný iade etti. Ama
namazýný yeniden iade etmesini emretti. Adam þöyle dedi: "Ey Allah'ýn
Resulü! Bana nasýl namaz kýlacaðýmý öðret." Bunun üzerine Resulullah
(s.a.v) ona rükli, secde, bunlardan kalkma ve iftitah tekbirini öðretip þöyle buyurdu:
"Bunlarý yerine getirirsen namazzn tamam olur. " Ona rükuda ve
secdede ne söyleyeceðini, iftitah tekbirinin dýþýnda kalan tekbiri ve
"Semia Allah'u limen Iýamidalý" demeyi öðretmemiþtir. Ona
-yukarýdazikri geçenleri kastederek - þöy le buyurmuþtur: "Bunlarý yerine
getirirsen namazzn tamamlanmýþ olur. Bunlardan eksik yaptýklarýnda, namazzndan
eksiitmiþ olursun. " Ona, terk etmesi halinde namazýnýn geçerli olmayacaðý
þeyler öðrettiði anlaþýlmaktadýr. Ýhtiyari þeyler ise, zikri geçenlerin dýþýnda
kalmaktadýr. Bkz. Malik, K. Salat, Namaza baþlama
Sonraki için týkla: