ARD ARDA ÝKÝ ÝMAM'IN
ARKASINDA NAMAZ KILMAK
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bize Malik þöyle haber verdi: Ebu Hazim, Sehl b. Sa'd'ýn
þöyle dediðini nakletti: ResuluIlah (s.a.v), Amr b. Avf'ýn kabilesinin
fertlerinin arasýnýýslah kastýyla yanlarýna gelmiþti. Ve kendisi oradayken
namaz vakti geldiðinde, müezzin, Ebu Bekir'in yanýna gelerek þöyle dedi:
"Ýnsanlara imam olacaksanýz kamet getireyim mi?" O da
"Evet" dedi. Ebu Bekir imam oldu. Ýnsanlar namazdayken ResuluIlah
(s.a.v) gelerek safta yer buluncaya kadar insanlarýn arasýndan geçti.
Resulullah (s.a.v)'i gören insanlar Ebu Bekir'i uyarmak kastýyla alkýþlamaya
(Ellerini hýzlýca birbirlerine vurmaya) baþladýlar. Ebu Bekir namazda saða sola
bakan birisi olmadýðý için alkýþa itibar etmeyince insanlar alkýþýn þiddetini
arttýrdýlar; bunun üzerine Ebu Bekir baktý ve Resulullah (s.a.v)'i gördü.
Resulullah (s.a.v) yerinde kalmasý için ona iþaret etti. Resulullah (s.a.v)'in
bu emrinden dolayý Ebu Bekir ellerini kaldýrarak Allah (c.c)'a hamd etti.
Bundan sonra Ebu Bekir arkaya çekildi ve Resulullah (s.a.v) ilerleyerek
insanlara imam olarak namazlarýný kýldýrdý. Namazý bitirdikten sonra þöyle
buyurdu: "Ey Ebu Bekir! Sana yerinde kalman için emretmeme raðmen bundan
seni alýkoyan þey nedir?"
Ebu Bekir þöyle dedi:
"Resulullah (s.a.v) varken Ýbn Ebi Kuhafe onun önünde namaz kýlacak
deðildir." Sonra Resulullah (s.a.v) insanlara þöyle dedi: "Ne oldu ki
size çok alkýþ yaptýðýnýzý gördüm. Kim namazýnda uyarmasý gereken bir
þeyolursa, tesbih etsin (Subhanallah desin). Tesbih yapýnca, dikkati çekmiþ
olur. Alkýþlamak kadýnlara mahsustur. " Tahric:
Taberi, Seferde kasýr 1/163-164 no: 61; Buhari, Ezan 1/226 no: 684; Müs/im,
namaz 1/316-317 no: 102/421
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Bize Malik þöyle haber verdi: Ýsmail b. Ebi Hakim, Ata b.
Yesar'dan þöyle nakletti: Nebi (s.a.v) namazlardan bir namazda tekbir aldýktan
sonra oturulmasý için iþaret etti. Sonra geldiðinde ten i üzerinde suyun izi
vardý. Tahric:
Darekutni, Sünen, imamýn namazý 1/361 no: 1; Buhari, Ezan 1/214 no: 640;
Müslim, Mescidler 1/422-423 no: 157/605
Bize Rebi', Ýmam
Þafii'nin þöyle dediðini haber verdi: Bize güvenilir ravi þöyle haber verdi:
Usame b. Zeyd, Esved b. Süfyan'ýn kölesi Abdullah b. Yezid'den; odaMuhammed
b.Abdurrahman b. Sevban'dan, Ebu Hureyre yoluyla Nebi (s.a.v)'den bu manaya
gelecek bir rivayet naklettiler. Tahric:
Muvatta, Taharet 1/48 no:79 MürseL.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Tercih edilen þudur: Ýmam bir hades iþlerse, onunla namaza
devam edilmesi caiz olmaz. Bu burnunun kanamasý ya da abdestinin bozulmasý ya
da baþka bir sebepten olmuþ olabilir. Eðer imam, kýldýrdýðý namazdan bir ya da
birden daha fazla rekat kýldýrdýktan sonra söz konusu sebepten dolayý
ayrýlýrsa, öne baþka bir imam sürmeden münferiden namazlarýný kýlarlar. Ama
birisini imam'ýn yerine sürerler ya da imam kendi yerine baþkasýný öne sürer ve
geri kalan namazý o kýldýnrsa, namazlarý geçerli olur. Bu durum ikinci, üçüncü
ve dördüncü imam hades etse bile deðiþmez. Ya da ikinci yahut üçüncü imam namaz
kýlanlardan birini öne sürse yahut imam'ýn onu öne sürmeden onun kendi kendine
öne geçmesi arasýnda fark yoktur. Bu durumlarýn tamamýnda namazlarý caizdir.
çünkü Ebu Bekir, insanlar namazlarýný iftitah ettikten! namaza baþladýktan
sonra geri çekildi ve Resulullah (s.a.v) öne geçti. Bu durumda Ebu Bekir, imam
iken imama uyan oldu. Ýnsanlar da bu durumda Ebu Bekir'in baþlattýðý ve
Resulullah (s.a.v)'in devam ettirdiði namazý kýlmýþ oldular.
Ayný þekilde imam hades
söz konusu olmadan geri çekil se ve baþkasý öne geçip namazý devam ettirse,
arkalarýnda namaz kýlanlarýn namazý caiz olur. Ama imamýn bunu yapmasýný tercih
etmem. çünkü bu durum karþýsýnda hiç kimse Resulullah (s.a.v) gibi deðildir.
Eðer bunu yapar ve arkasýndakilerde namazlarýný onun namazýyla tamamlarlarsa,
namazlarý caiz olur ve namaz farzýný yerine getirmiþ olurlar.
Namaza baþkasý
baþladýktan sonra imam gelirse, ýmamýn namaza baþlayan kiþinin arkasýnda
namazýný kýlmasý müstehabdýr. Namazý kýldýran kiþinin, imamýn müsaadesiyle ya
da imamýn müsaadesi olmadan namazý kýldýrmýþ olmasý arasýnda fark yoktur.
Resulullah (s.a.v), Tebük seferinde Abdurrahman b. Avf'ýn arkasýnda namaz kýlmýþtýr.
Þöyle denilebilir: Bu
durum, Ebu Bekir'in namazda geriye çekilmesi ve Resulullah (s.a.v)'in öne
geçmesine muhalefet etmiyor mu?
Þöyle denilir: Bu, mubah
olan bir durumdur. Ýmam, istediðini yapma hususunda muhayyerdir. Tercih edilen;
imamýn namaza baþlayan kiþiye tabi olarak namazý kýlmasýdýr.
Ýmam tekbir aldýktan ve
okuöuktan ya da okumadan ancak daha rükua gitmeden taharet üzere olmadýðýný
hatýrlarsa, eðer abdest almasý ya da gusül yapmasý yakýnsalçabuk olacaksa,
abdest alýp gelinceye kadar insanlarýn onu namazda beklemelerinde beis yoktur.
Ve o döndüðünde yeniden namaza baþlasýn. Onlar da namazlarýný tamamlasýnlar.
Aynen Resulullah (s.a.v)'in cünüp olduðunu hatýrlayýnca yaptýðý gibi ... Toplum
da onun geri gelmesini bekledi. Geri geldiðinde kendisi için yeniden namaza
baþladý. çünkü cünüpken almýþ olduðu tekbir sayýlmaz. Onlar da kendi
kendilerine namazlarýný tamamlarlar. çünkü onun namazýndan çýkacak olurlarsa, o
tekbirle kendileri kýlmýþ olurlar.
Eðer gideceði yer uzak
ve tahareti aðýrsa, o tekbirle kendi kendilerine namazlarýný kýlarlar.
Kendisini beklemeleri için iþaret etse de, onlara sözle bunu söylemiþ olsa da
ona muhalefet ederek kendileri namazlarýný kýlarlar. Yahut baþkasýný öne
sürmeleri halinde namazlarý caiz olur. Benin tercihim, -en doðrusunu Allah
bilir- imamýn namazý fasit olduktan sonra namazlarýný münferiden
tamamlamalarýdýr.
Ýmam bir rekat kýldýktan
sonra cünüp olduðunu hatýrlayýp gusül için çýksa ve cemaat onu geri dönünceye
kadar bekleseler; o geri geldiðinde kýlmýþ olduðu rekýltýn üzerine bina etse,
namazlarý bozulur. çünkü onun namazýnýn fasit olduðunu bilmelerine raðmen ona
tabi olduklarý için namazlarý bozulmuþ olur. Ayrýca onun, cünüpken kýlmýþ
olduðu namazýn üzerine bina etme hakký yoktur. Bu durumu bazýsý bilip bazýsý
bilmezse, bilenlerin namazý bozulur. BilmeyenIerin namazý ise bozulmaz.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþi, bir topluluða imam olduktan sonra taharet Üzere
olmadýðýný hatýrlar yahut tahareti bozulursa, onun ayrýlmasýyla baþkasýný
yerine geçirir. Yahut birisini kendisi ileri geçirmez de arkasýnda bulunan bazý
MÜslÜmanlar öne sÜrerse ya da bir kiþi kendi kendine ileri geçerse, namazý,
imamýn namazý Üzerine bina etmesi gerekir. Bu hususta imamýn arkasýndakiler
ihtilaf etseler, bazýlarý birini, bazýlarý da baþkasýný öne sÜrseler, bu
durumda öne geçen kim olursa olsun öne geçenin arkasýnda namazlarýný eda
ederler. Ayný þekilde de bu ikisinin dýþýnda baþka birisinin öne geçmesi
halinde de durum deðiþmez.
Ýmam cemaatle bir re kat
kýldýktan sonra hades eder ve yerine o rekatý imamla kýlmayan birisi geçerse,
eðer öne geçen þahýs imam hades etmeden önce imama uyarak tekbir almýþsa, imam
için kalan rekatý kýlar ve ikinci rekatta oturur. Sonra imam için geriye kalan
iki re katý da kýlar ve teþehhÜt yapar. Selam vermek istediðinde de yerine
imamla beraber olan ancak rekat kaçýrmayan birisini selam vermek için geçirir
ve o selam verir. Eðer selam için yerine birisini geçirmezse, sonunda
onlarlcemaat selam verirler ve kendisi kýlmamýþ olduðu rekatý kýlmak için
kalkar. Eðer kendisi sehven cemaatle selam verirse, onlar kendileri selamlarýný
verirler ve namazlarý caiz olur. Kendisi de namazý Üzerine bina eder ve sehiv
için secde eder. Ama bilerek / kasten selam vermiþse, namazý tamamlamadýðýndan
dolayý namazý fasit olur. Onlar da selam vermek için baþkasýný öne geçirirler.
Bunlardan hangisini yaparlarsa yapsýnlar namazlarý caizdir.
Eðer imam (son oturuþtan
sonra) kalksa ve cemaat de onunla beraber sehven kalksa, sonra rÜkfra gitmeden
hatýrlasalar, geri oturup teþehhÜt yapýp kendilerinin ya da baþkasýnýn selam
vermesi gerekir. Ama ona tabi olup sonra hatýrlasalar, geri secde etmeden
otururlar. Ayný þekilde eðer birinci secdeyi yapýp ikincisini yapmamýþlarsa ya
da secdede hatýrlarlarsa, secdeyi keserler ve hangi halde namazda artýþa
gittiklerini hatýrlarlarsa, o durumlarýndan ayrýlarak teþehhÜt durumuna
giderler. Ve sonra sehiv için secde ederek selam verirler. Onlardan bazýlarý
namazýný hatýrlamasýna raðmen ve adedini tamamlamadýðýný bilerek bunu yapsa,
namazý bozulur. ÇÜnkÜ kasten farz olan bir namazdan nafile bir namaza çýkmayý,
farz namazýndan selamla çýkmadan önce yapmýþ olduklarý için namazlarý bozulur.
Namazdan ancak selam ile çýkýlýr.
Ebu Yakub el-Buveyti
þöyle dedi: Kim bir topluluða ihram (tekbir) aldýktan Sonra cünüp olduðunu
hatýrlar ve abdest almak için çýkýp geri gelirse, (araya fazla zaman girerse)
onlara imam olmasý caiz olmaz. Çünkü imam, iftitah için tekbir alýr. Bu durumda
topluluðun ihram / namaza giriþ tekbiri öne geçmiþ oldu. Ve imamýndan önce
ihram/namaza giriþ tekbirini alanlarýn namazý batýldýr. Bu, Nebi (s.a.v)'in þu
buyruðundan dolayýdýr: "Eðer tekbir alýrsa, siz de tekbir alýn. "
Ýmamýn namazýnýn
bitiminde imama tabi olanýn durumu gibi deðildir. Bir cemaat, imamýn namazýnýn
ilkinde tekbir alýr, imam da hades ederse / abdesti bozulursa ve kendisiyle
beraber namazýn sonunda / namaz bitiminde deðil de abdesti bozulduktan Sonra
ihram tekbiri alaný öne sürerse, bu durumda namazlarý caiz olmaz. Çünkü Ýmam
Þafii (Allah rahmet etsin) þöyle dedi: Ýmamdan önce ihram (namaza giriþ)
tekbirini alanýn namazý batýldýr.
Sonraki için týkla: