HUTBENÝN ADABI
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Seleme b. Ekve'nin þöyle dediði bize haber verildi:
Resulullah (s.a.v) iki hutbe okudu ve iki kere oturdu. (sonra ravi olayý
anlattý:) Resulullah (s.a.v) minberin oturma yerinin altýndaki basamakta ayakta
durdu. Sonra selam verdi. Sonra minbere oturdu ve müezzin ezam tamamlayýncaya
kadar bekledi. Sonra kalktý ve birinci hutbeyi okudu, sonra oturdu. Sonra
tekrar kalktý ve ikinci hutbeyi okudu. (Ravi, hadisin ardýndan bu sözleri
aktardý. Ama bunu Seleme'den mi aktardý, yoksa hadise iliþkin bir tefsir olarak
kendisi mi söyledi, bilmiyorum.) Tahric: Buhari, 1/289; Beyhaki, el-Marife, 2/490.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Ýmamýn Cuma namazýnda yukanda vasfettiðim þekilde hareket
etmesini isterim. Eðer müezzin, imamýn minbere çýkmasýndan önce ezam okursa ve
imam da ezandan sonra minbere çýkarsa, birinci hutbeyi okuyup sonra oturursa,
ardýndan kalkýp ikinci hutbeyi okursa, -inþaallah- bu þekilde davranmasý caiz
olur. Çünkü iki hutbe okumuþ ve hutbelerin arasýnda da oturmuþtur.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Hutbe okuyan kimse, asa veya yay gibi bir þeye yaslanabilir.
Çünkü Resulullah (s.a.v)'in hutbe okurken asaya yaslandýðý haberi bize
ulaþmýþtýr.
Bize Rebi' haber verdi,
ona Þafii bildirdi ki: Abdulmecid, Ýbn Cureye'den naklen demiþ ki: Ata'ya dedim
ki: "Resulullah (s.a.v) hutbe okurken asaya dayamr mýydý?"
"Evet, aðýrlýðým vererek asasýna yaslamrdý." dedi. Tahric. Abdurrezzak, 3/183.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Ýmam hutbe okurken þayet asaya yaslanmýyorsa ellerini
bedenine koymasým uygun görürüm. Ya göðsünün üzerinde sað elini sol elinin
üzerine koyarak baðlamasýný ya da ellerini bedenine dayalý halde aþaðý doðru
salmasýný öneririm. Mümkün olduðunca saða sola dönmemesini ve yüzünün öne doðru
bakmasým müstehap görürüm. Ýnsanlar hutbesini duysun diye saða sola bakmasýný
hoþ karþýlamam. Çünkü bir taraf duysun diye onlara yönelmesi durumunda bu sefer
öbür taraf sözlerini duymayacaktýr. Çünkü bir taraf sesini duysun diye
yöneldiðinde öbür tarafa sesi mutlaka az gidecektir. Ayrýca saða sola dönmekte
bir türlü edep dýþýlýk da söz konusudur.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Hutbe okurken imamýn mümkünse cemaatin en son safýnda
olanlarýn duyacaðý þekilde sesini yükseltmesini isterim. Sözlerinin akýcý, açýk
ve belið olmasý, anlaþýlmasýný güçleþtiren dolambaçlý ifadelerden beri / uzak
olmasý, gereksiz uzatmalardan, uzun süren kesintilerden, abartýlý
telaffuzlardan beri olmasým isterim. Söylediðinin anlaþýlmasým engelleyen
acelecilikten, maksadýn anlaþýlmasým önleyen üsluptan uzak olmasý da gerekir.
Sözlerinin amacýný ifade eden, açýklayýcý ve kapsamlý bir þekilde olmasý ideal
olanýdýr.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Said b. Salim ve Malik b. Enes, Þihab'dan, o da Salim b.
Abdullah b. Ömer'den rivayet etti.
-----------------
Bütün
nüshalarda bu þekilde herhangi bir metin olmaksýzýn yer alýyor. Muhtemelen imam
Þafii bu konuyla ilgili Salim'in babasý ibn Ömer'den rivayet ettiði bir hadisin
de bulunduðuna iþaret etmek istemiþtir. Allah doðrusunu herkesten daha iyi
bilir.
----------------
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Ýmam, hutbesinde, benim mekruh gördüðüm, hutbeyi uzatmak
veya hutbede ya da davramþlarýnda adap dýþý bir harekette bulunmak gibi bir þey
iþlerse, bunun yanýnda iki hutbe okuyup aralarýnda oturursa yeniden hutbe
okumasý gerekmez.
Ýki hutbeye hutbe
denilebilmesi için en azýndan Allah'a hamd, Peygamberine salat içermesi,
birinci hutbede Kur'an'dan bir bölümün yer almasý, yüce Allah'a hamdedilmesi,
Peygamber'e salat edilmesi, Allah'tan korkmayý tavsiye etmesi, ahiret için dua
etmesi gibi hususlarýn yer almasý gerekir. Çünkü makul olam, bir hutbenin bazý
amaçlara yönelik sözler içermesidir. Bu hususlar da bu niteliðe sahip sözleri
en özet þekilde göstermektedir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Hutbede Kur'an'dan bir bölümün okunmasým emrettim, çünkü
bize ulaþan bütün rivayetler Resulullah (s.a.v)'in hutbede mutlaka Kur'an'dan
bölümler okuduðunu göstermektedir. Bu hususta Kur'an'dan, en azýndan bir ayetin
okunmasý gerekir. Daha fazla okunmasýný elbette iyi görürüm.
Eðer bir tek hutbe (iki
hutbeyi birleþtirerek) okursa, sonra yeniden dönüp ikinci hutbeyi okumasý
gerekir. Ama böyle yapmaz ve vakit geçinceye kadar hutbeyi okumazsa namazý
yeniden, dört rekat öðlen namazý olarak kýlmak durumundadýr. Eðer iki hutbe
okur da aralarýnda oturmaz sa hutbeyi yeniden okumasý gerekir. Böyle yapmazsa
dört rekat öðlen namazý kýlmasý lazým gelir. Minbere çýkarken hutbeye
baþlamadan önce oturmazsa, bunu mekruh görürüm, ama hutbeyi iade etmesi
gerekmez. Çünkü önceki oturma hlil'tbenin bir cüzü deðildir, iki hutbenin
arasýndaki oturma benzeri olmadýðý gibi sadece hutbelerden önceki bir ameldir,
onlarýn bir parçasý deðil.
Sonraki için týkla: