ORUCA BAÞLAMAK VE BU
HUSUSTAKÝ GÖRÜÞ AYRILIÐI
Þafii (Allah'ýn rahmeti
ona olsun) dedi ki: Arkadaþlarýmýzdan birisi dedi ki:
Ramazan orucu niyetsiz olmaz.
Týpký namazýn niyetsiz olmayacaðý gibi. Bu hususta da Ýbn Ömer'in þu sözünü
delil göstermektedir:
[910] Fecirden önce oruç
tutmayý kararlaþtýran kimse müstesna oruç tutmuþ olmaz.
Þafii (Allah ondan razý
olsun) dedi ki: Bize Malik, Nafi'den o, Ýbn Ömer'den de böylece haber
vermiþtir.
Þafii dedi ki:
Böylelikle bu -elbette Allah en iyi bilendir- özelolarak Ramazan ayý için ve
kiþinin kendisine adak kabilinden vacip kýldýðý yahut da tutmasý vacip olan
oruç için söz konusu olur. Tetavvu (nafile) orucuna gelince, yiyip içmemiþ
olduðu sürece zevalden öncesinde niyet etmesinde bir sakýnca yoktur.
Böylelikle bu görüþü ile
bazý kimselere muhalefet ederek þöyle demiþtir:
Ýbn Ömer'in bu sözünün
manasý nafýle hakkýndadýr. Buna göre nafýle türünden oruçta bu caiz olmaz,
fakat Ramazan ayýnda bu (niyet etmemek) caizdir, diyerek bu rivayet (in
anlaþýlmasý) hususunda muhalefet etmiþ olmaktadýr.
ÞafIi (Allah'ýn rahmeti
ona olsun) dedi ki: Bu görüþü ileri sürene þöyle denilir: - Adak orucu da
kefaret oruçlarý da niyetsiz olmazken, Ramazan orucunun niyetsiz olabileceðini
nasýl söyleyebilirsiniz? Ayný þekilde size göre farz namaz da adak namazý da
teyemmüm de niyetsiz olmaz. O þöyle der:
- Çünkü adak ile kefaret
orucunun belli bir vakti yoktur. Onu ne zaman tutarsa, onun için mümkün olur.
Namaz ve teyemmümün niyeti ise vakitleri bellidir. Ona þöyle denilir:
- Peki þöyle diyen
hakkýnda ne dersin: Bu yýlýn bir ayýný Allah için oruç tutmak borcum olsun.
Sonra bu kiþi o senenin son ayý gelinceye kadar orucunu tutmasa ve o son ayý
adak niyetini yapmaksýzýn oruç tutarsa, ne olur? Bu kiþi:
- Bu, onun için geçerli
olmaz der. O zaman þöyle denilir:
- Ama o seneyi vakit
olarak tayin etmiþ olup o seneden sadece geriye bu
ay kalmýþ bulunuyor. Böylelikle
o ayý oruç tutmayacak olursa, o vaktin dýþýna çýkmýþ olur.
Yine ona þöyle denilir:
- Bir kimse, öðle
namazýný geriye ancak o namazý tam olarak kýlabileceði kadar bir vakit
kalýncaya kadar kýlmayýp, sonra da öðle namazýný niyet etmeksizin farz namaz
gibi dört rekat kýlarsa ne olur? O:
- Bu onun için yeterli
olmaz, çünkü öðle namazýný niyet etmemiþtir, der. Þafii (Allah'ýn rahmeti ona
olsun) dedi ki:
- Ben, Ramazan ile bunun
arasýnda bir fark olduðunu bilmiyorum. Bu kiþi, vakti gerekçe olarak gösterdi.
Biz de farz namaz hakkýnda; eðer o amel yapýlmayacak ise, geçecek þekilde
sýnýrlý ve tayin edilmiþ bir vakitten söz ettik ve bunu adak için
örneklendirdik. Sonra bunu her ikisi de farzý yapmak ve adaðý yerine getirmek
gibi amel olan sýnýrlý ve münhasýr iki vakit hakkýnda varsaydýk. Bu iki vakit
içerisinde de farzý ve adaðý yapabilecek kadar ayrý bir vakit bulunmadýðýný
söyledik. Çünkü geriye ancak farz namazý kýlacak ve adaðý yerine getirecek
kadar bir vakit kalmýþ olup onun için bu amelleri bu vakitten baþka zamanda
yapacak vakit kalmamýþtýr. Böylece o, bu iki ameli de son vakitlerinde yapmýþ
olur. Bu kiþi, bu iki ameli yapanýn eðer farzý yahut adaðý yaptýðýna niyet
etmeyecek olursa, geçerli olmayacaðýný iddia etti. Eðer illetI gerekçe, vaktin
sýnýrlý ve tayin edilmiþ olmasý ise, o takdirde, bu kimsenin -týpký Ramazanýn,
kendi ayýnda sýnýrlý ve münhasýr olmasý halinde geçerli olacaðý gibi- burada
farzýn ve adaðýn da vakitleri muayyen ve sýnýrlý ise geçerli olacaklarýný iddia
etmesi gerekmektedir.
Sonraki için týkla: