ÝKÝ HAC YAHUT ÝKÝ UMRE
ÝÇÝN ÝHRAMA GÝREN KÝMSE
Þafii (Allah'ýn rahmeti
üzerine olsun) dedi ki: Bir kimse, iki hac için (bir tek) ihrama girse yahut da
önce bir hac için ihrama girmiþken sonradan o haccý tamamlamadan önce bir baþka
hacca niyet ederek onun üzerine onu getirse, bu kiþi yalnýzca bir hac için
ihrama girmiþ olur. Ýkinci hac niyetinden ötürü ona fidye, kaza ve daha baþka
herhangi bir sorumluluk düþmez.
Dedi ki: Haccýn iþlerini
tamamlamasý demek; üzerinde tavaf, týraþ, cemrelere taþ atmak ve Mina'da
gecelemek gibi bir yükümlülüðün kalmamasý demektir. Birisi:
- Sen bu görüþü nasýl
ileri sürebilirsin, derse þöyle denilir:
- Haccý ifa ederken haccýn
bütün iþlerini eksiksiz yapmasý onun görevi olur.
Hacca ihramlý olarak
girer ve haccýn tamamlanmasý ise Nahr günü kýsmen ihramdan çýkmasý (küçük
tehallül) suretiyle ve Nahr gününden sonra ise tamamýyla ihramdan çýkmasý
(büyük tehallül) ile tamamlanmýþ olur. Eðer biz, onun iki hac yapmak zorunda
olduðunu kabul edip ikisinden birisini tamamladý dersek, bir hac için ihramlý
iken ona ihramdan çýkmasýný emretmiþ oluruz. Eðer ona, bu iki hacdan herhangi
birisinin tamamlayýp ihramýndan çýkmadýkça -çýkma diyecek olursak ona-; sen
haccýn birtakým amellerini býrak diðer bir kýsým amellerini yerine getir demiþ
oluruz.
Peki, hac amellerinden
yerine getirmesi gereken ne kalýr derse, týraþ denilir.
Çünkü biz, ona sonrakini
bekleyerek önceki haccýný tamamlamamasýný emretmiþ oluruz. Eðer bu caiz ise,
-kýran haccý yapana denildiði gibi- ona da þöyle denilmesi caiz olur: Sen kendi
þehrinde yahut Mekke'de kal ve iki haccýndan diðerinin iþlerini yapmadýðýn
sürece herhangi birisi için bir þey yapma. Böylelikle kiþi ancak bir tek haccýn
amelini yapmýþ olur, diðeri de batýl olur.
Þayet: Hayýr, 'iki
haccýn birisinin amelini yapar ve diðeri sebebi ile de ihramlý kalmaya devam
eder: dersek biz de þöyle deriz: Bu durumda o ikisinden birisinin amelini
tamamlamamýþken diðerinin amelini tamamlarsa, o zaman diðer haccýn da
kendisinden yerine getirme sorumluluðunun düþmüþ olduðu bir iþi bu ikisinden
birisinde yerine getirmesi nasýl vacip olur? Deseniz ki:
- Hayýr iki hacdan
birisinin ihramýndan çýkar. O zaman þöyle denilir:
- Bu durumda diðerini
eda etme yükümlülüðü kalmaz. Çünkü birincisin-
den çýkmasý, onun için
caiz olursa, bir diðerine ise baþlamayý yenilemeden girmesi, söz konusu olmaz.
Þafii (Allah ondan razý olsun)
dedi ki: Ömer b. el- Hattab ve kendisinden ilim bellediklerimizden pek çok
kimse, arasýnda görüþ ayrýlýðý olduðuna dair bir þey bilmediðimiz kimseler,
þunlarý söylemektedir: Hac için ihrama girse, sonra da Arefe vakfesini kaçýrsa,
ihramb kalmayý sürdürmez. Tavaf ve say yapýp saçlarýný týraþ eder (ihramdan
çýkar), sonra kaçýrmýþ olduðu o haccýn kazasýný yapar.
Haccý kaçýrmamýþ olan
bir kimsenin ise, hacdan sonra hac için ihramlý kalmasý ebediyen caiz deðildir.
Bu caiz olmadýðýna göre, iki hacdan birisinin sakýt olmasýndan baþka bir þey de
caiz olmaz. Allah en iyi bilendir.
Bir vecihten rivayete
göre Ata dedi ki: Ýki hac niyetiyle ihrama girse, o bir hac için ihrama girmiþ
olur. El-Hasan Ebu'l-Hasan da bu görüþte ona uYmuþtur.
Dedi ki: Ýki um re hakkýnda
söylenecek söz de bunun gibidir. Umrenin tamamlanmasý, Beytin tavafý, Safa ile
Merve arasýnda sayetmek ve týraþ olmaktýr. Onlara hacca yetiþemeyen kimselere
tavaf yapmak, sayetmek ve týraþ olmak ile ihramdan çýkýp kaza yapmalarýný emir
buyurmuþtur. Her ikisi birlikte þuna delildir: Hac aylarý dýþýndaki zamanlarda
hac için ihrama girmesi caiz deðildir. Çünkü haccý kaçýran bir kimse, ertesi
seneye kadar ihramlý olarak kalabilir. Fakat onlara tavaf yapmak sureti ile
ihramdan çýkmasýný da ihramlý olarak kalmaya devam etmesini de emrettiklerini
görmüyorum. Çünkü böyle bir kimsenin, hac aylarý dýþýndaki zamanlarda hac için
ihrama girmiþ olarak kalmaya devam etmesi caiz deðildir. Umre yapmak suretiyle
haccýndan çýkmýþ olacaðýnýn delili ise, onun bu haccý umre olmamýþ olmasý ve
umre de olmayýþýdýr. Çünkü o, hac ile ihrama girmenin caiz olduðu bir zamanda
hac olarak baþlatmýþtýr. Eðer haccýn fesh olup umre olmasý caiz olsaydý, iþin
baþýndan iki hac için ihrama giren bir kimsenin hem hac hem de umre ile ihrama girmiþ
olmasý da caiz olurdu. Çünkü bir kimsenin hac ve umre niyetiyle baþlamasý
uygundur. Onun haccý, umre olur, diyen kimseler için ancak açýkladýðým þekilde
iþin baþýnda iki hac için ihrama giren bir kimse bir hac ve bir umre için
ihrama girmiþ olur, þekilde olur. Fakat önce hac için ihrama girip, hac için
ihrama giriþinden sonra ona bir hac daha sokacak olursa, her durumda bir haccý
diðer haccýn üzerine sokamayacak olmasý ve hac ile birlikte bir umre
olamayacaðý da gayet açýktýr.(Bu durumda bu caiz olmaz.) Týpký iþe baþlarken
haccýn üzerine bir umreyi sokacak olursa, umre onun üzerine dahil olmaðý gibi.
Eðer haccý umreye dönüþtürmek caiz olsaydý, o zaman umrenin de hacca
dönüþtürülmesi caiz olurdu. Böylelikle hac aylarýnda iki umre için ihrama
girmiþ bir kimse, bir hac ve bir um re için ihrama girmiþ olur ve onun ihramýný
kendisi için caiz olan þekle göre yorumlarýz. Fakat birinci görüþ dýþýnda
bunlarýn hiçbiri caiz deðildir. Þöyle ki: Kim iki hac için ihrama girerse, o
kiþi, bir hac için ihrama girmiþ olur. Kim iki umre niyetiyle ihrama girerse, o
kimse, bir umre için ihrama girmiþ olur ve bunun dýþýnda da ona bir þey düþmez.
ÝKÝ HAC YAHUT iKÝ UMRE
NÝYETÝ ÝLE ÝHRAMA GÝREN KÝMSE HAKKINDAKÝ GÖRÜÞ AYRILIÐI
Þafii (Allah'ýn rahmet
üzerine olsun) dedi ki: Ýnsanlar arasýndan iki kiþi bize muhalefet etmiþtir:
Bu iki kiþiden birisi
dedi ki:
- Ýki hac niyetiyle
ihrama giren bir kimse için, ikisini de yapmasý gerekir. Bu iki haccýn iþine
koyulduðu takdirde diðerini reddetmiþ olur.
Diðer adam da þöyle
demiþtir:
- Böyle bir kimse,
ihrama baþladýðý zaman diðerini reddetmiþ olur. Zannederim ikisi de þöyle
demektedir: Bu reddediþ halinde onun bir kurban kesmesi gerektiði gibi kaza
yapmasý da gerekir.
Þafii (Allah ondan razý
olsun) dedi ki: Bana her ikisinden de nakledildiði üzere þöyle demiþlerdir: Bir
kimse iki gün oruç tutmayý niyet etse ve bunlardan birisini tutsa, diðerini
tutmakla yükümlü deðildir. Çünkü birincisini bitirip ondan çýkmadýðý sürece
diðerine baþlamasý caiz deðildir. Ayný þekilde birkaç namazý kaçýrmýþ bir
kimse, tekbir alýp iki namaz kýlmayý niyet etse bu kýldýðý sadece bir namaz
olur. Bir arada iki namaz kýlmakla yükümlü deðildir. Çünkü ilk namazýný bitirip
ondan çýkmadýkça sonraki namaza baþlayýp giremez.
Dedi ki: Aralarý selam
vererek ayrýlan nafile iki namaza niyet etmesi halinde de durum böyledir. Namaz
ve oruçta durum böyle olduðuna göre bu iki kiþiye göre hac da durum niye böyle
deðildir? Halbuki onlarýn hac hakkýnda söylediklerinden vazgeçmeleri de
gerekmiyor mu? Çünkü onlar eðer Arefeyi (vakfeyi) kaçýracak olursa, hac umre
olur, dediklerine göre, iki hac için ihrama girmek baðlayýcýdýr, diyorlarsa
þöyle demeleri de gerekir: Bu bir hac ve bir umredir. Onlar ikisinden birisini
kaza eder, ister demiþ olsunlar ister böyle dememiþ olsunlar (durum deðiþmez.)
Þafii (Allah ondan razý
olsun) dedi ki:
- Ýþte biz bunu
söyledik: Bir hac ve bir umre müstesna iki ameli birlikte yapamaz. O da haccý
umre üzerine katar, fakat hacca baþlamýþ ise umreyi haccýn üzerine sokmaz.
Çünkü asýlolan iki ameli bir arada yapmamaktýr. Ýki amelin bir arada yapýlmasý
hususundaki haber dolayýsýyla, bunun kabul edilmesi halinde iki amel bir arada
yapýlýr. Ancak hakkýnda haberin geldiði hususta iki amel bir arada yapýlabilir.
Ne ona muhalefet edebilir ne de ona kýyas yapabilir. (Haber gelmemiþse bu
olmaz.)
Sonraki için týkla: