YABAN ÖKÜZÜ, YABAN
EÞEÐÝ, GEYÝK VE DAÐ KEÇÝSÝ
Þafii'ye dedim ki:
- Yaban öküzü yahut
yaban eþeði öldüren ihramlý hakkýnda ne dersin? o:
- Bunlarýn her birisinin
cezasý bir inektir, dedi.
Þafii'ye sordum: Bu
görüþü nereden çýkardýn? Dedi ki: "Ey iman edenler!
Ýhramlý iken (karada) av
hayvam öldürmeyin. Kim (ihramlý iken) onu kasten öldürürse (kendisine) bir ceza
vardýr. (Bu ceza), Ka'be'ye ulaþtýrýlýnak üzere, öldürdüðünün dengi olup,
içinizden iki adil kimsenin takdir edeceði bir kurbanlýk hayvan; veya
yoksullarý yedirmek suretiyle kefaret; yahut onun dengi oruç tutmaktýr. (Bu)
yaptýðý iþin kötü sonucunu tatmasý içindir. Allah, geçmiþtekileri affetmiþtir.
Fakat kim bir daha böyle yaparsa, Allah ondan intikam alýr. Allah, mutlak güç
sahibidir, intikam sahibidir." (Maide, 95) buyurmaktadýr.
Þafii dedi ki: Öldürdüðü
hayvanýn benzeri (dengi) buyruðu da beden itibari ile görünüþ yakýnlýðý açýsýndan
benzerliðe delildir. O halde bu hususta caiz olan ancak öldürmüþ olduðu av
hayvanýnýn benzerine bakmasý halinde bu iþ caiz olur. Eðer öldürdüðü hayvan,
koyundan daha ileri (büyük, deðerli) ise bu sefer koça çýkar. Eðer koçu
aþýyorsa ineðe çýkar. Ýneði aþýyorsa deveye çýkar. Av hayvanlarýndan karþýlýðý
verilmesi gerekenlerden deveyi aþan bir þey de yoktur. Þayet iki yaþýndaki
koyundan daha küçük ise yahut oðlak / kuzu ise bu sefer ondan daha küçüðüne
iner. Ýþte canlý hayvanlar hakkýnda görüþ budur.
[1236] Bize Müslim, Ýbn
Cüreyc'den haber verdi. O Atadan þöyle dediðini rivayet etti: Yaban öküzünde
bir inek, yaban eþeðinde de bir inek ceza olarak kesilir. Diþi dað keçisine
karþýlýk da bir inektir.
[1237] Bize Said,
Ýsrail'den haber verdi. O Ebu Ýshak el-Hemedani'den o Dahhak b. Müzahim'den o
Ýbn Abbas'tan þöyle dediðini rivayet etti: Yaban ineði karþýlýðýnda bir inek,
dað keçisi karþýlýðýnda da bir inek kesilir.
Þafii dedi ki: Bizde bu
görüþteyiz.
Þafii dedi ki: Diþi dað keçisi,
yaþlý inekten daha aþaðýda, koçtan yukarýdadýr.
Karþýlýðýnda boynuzlarý
görünmeye baþlamýþ erkek ya da diþi (inek türü) kesilir. Bunlardan hangisi ile
dilerse fidyesini verir.
Þafii dedi ki: Küçük bir
yabani eþek yahut küçük bir geyik öldürse, onun fidyesi küçük bir inektir.
Erkek karþýlýðýnda erkek diþi karþýlýðýnda diþi fidye verir.
Dedi ki: Küçük diþi bir
dað keçisi öldürürse, biz de onu ondan küçük bir ineðe fidye olarak indiririz.
Ta ki ona karþýlýk onu aþmayan bir þey fidye olsun. Ýþte canlý av hayvanlarý
karþýlýðýnda verilen fidyelerde durum böyledir.
Þafii dedi ki: Avladýðý
hayvan eðer doðumu yakýn bir inek olup karnýndakini diri olarak düþürüp sonra
ölürse, ikisi karþýlýðýnda bir inek bir de yeni doðmuþ bir buzaðý fidye verir.
Ýþte hamile bütün hayvanlarda durum böyledir.
Þafii dedi ki: Eðer
yavru ölü çýkar, annesi de ölüp yiyecek olarak bunun fidyesini vermek isterse,
öldürülen hayvanýn hamile olarak kýymeti, onun benzeri hamile bir hayvana göre
biçilir. Davardan onun mislinin deðerinin de kýymeti yiyecek olarak tespit
edilir.
Sonraki için týkla: