SIRTLAN
[1238] Bize Malik ve
Süfyan b. Uyeyne, Ebu Zübeyr'den haber verdi. O Cabir' den rivayet ettiðine göre,
Ömer b. el-Hattab sýrtlana karþýlýk ceza olarak koç fidye verilmesine
hükmetti.
Þafii dedi ki: Bu bizim
Mekkeli müftülerimizden ilim bellediðim kimselerin görüþüdür.
Þafii dedi ki: Sýrtlanýn
küçükleri karþýlýðýnda koyun türünün küçükleri verilir.
[1239] Bize Said b.
Salim, Ýbn Cüreyc'den haber verdi. Onun Atadan rivayet ettiðine göre, o Ýbn
Abbas (r.a.)'ý þöyle derken dinlemiþtir. Sýrtlana karþýlýk ceza, bir koçtur.
[1240] Bize er-Rebi'
tahdis edip dedi ki: Bize Þafii haber verip dedi ki: Bize Said, Ýbn Cüreyc'den
haber verdi. O Ýbn Abbas'ýn azatlýsý Ýkrime'den þöyle dediðini nakletli:
Rasulullah (s.a.v.) avlanmýþ sýrtlaný bir av hayvaný olarak deðerlendirdi ve
yerine (fidye olarak) bir koçun kesilmesi hükmünü verdi.
Þafii dedi ki: Bu ise
eðer münferit bir rivayet ise, bunun gibi bir rivayetin sabit olamayacaðý bir
hadistir.
[1241] Bunu
zikretmemizin sebebi ise þudur: Çünkü Müslim b. Halid, bize Ýbn Cüreyc'den
haber verdi. O Abdullah b. Ubeyd b. Umeyröen, o Ýbn Ebu Ammar'dan rivayet
ettiðine göre, Ýbn Ebu Ammar dedi ki: Cabir b. Abdullah'a sordum: Sýrtlan bir
av hayvaný mýdýr? o: Evet, dedi. Peki yenir mi, dedim. O evet dedi. Ben: Bunu
Rasulullah (s.a.v.)'tan mý iþittin, dedim. O: Evet, dedi.
Þafii dedi ki: Ýþte bu
av hayvanlarý arasýndan eti yenilenlerin fidyesinin verileceðine, eti
yenilmeyenlerin hakkýnda fidye söz konusu olmadýðýna dair bir beyandýr.
[1242] Bize Süfyan, Ýbn
Ebu Necih'ten haber verdi. Onun Mücahid'den rivayetine göre, Ali b. Ebu Talib (selam
ona) dedi ki: Sýrtlan bir av hayvanýdýr. Ýhramlý bir kimsenin onu öldürmesi
halinde cezasý bir kaçtur.
CEYLAN
[1243] Bize er-Rebi'
haber verip dedi ki: Bize Þafii haber verip dedi ki: Bize Malik ve Süfyan b.
Uyeyne, Ebu Zübeyröen haber verdi. O Cabir'den rivayet ettiðine göre, Ömer b.
el-Hattab ceylana ceza olarak bir keçi hükmünü verdi.
Þafii dedi ki: Biz de bu
görüþteyiz. Ceylan keçiden daha büyük olamaz.
[1244] Bize Said, Ýsrail
b. Yunus'tan haber verdi. O Ebu Ýshak'tan, o Dahhak b. Müzahimöen, o Ýbn
Abbas'tan þöyle dediðini rivayet etti: Ceylan karþýlýðýnda ya alacalý bir teke
ya da bir yaþýnda bir koyun kesilir.
Þafii dedi ki: Avlanýlan
av hayvanlarýnýn erkeklerine karþýlýk erkeklerden, diþilerine karþýlýk
diþilerden fidye verilir. Bütün bu türlerde diþilerin fidye olarak verilmesini
daha çok severim. Ancak bedeni itibari ile öldürülenden daha küçük olmasý
halinde, erkek fidye verilir ve erkeðin de diþinin bedenlerine yakýn olan ile
fidye verilir.
[1245] Bize Said b.
Salim, Ýsrail b. Yunus'tan haber verdi. O Simak'tan o Ýkrimeöen rivayet
ettiðine göre, Taif'te bir adam, ihramlý olduðu halde bir ceylan vurdu. Sonra
Ali'nin yanýna geldi ona: Koyun türünden bir koç -ya da bir teke, dedihediye
gönder (kurban et). Said dedi ki: Kanaatimce o ancak "bir teke"
demiþtir.
Þafii dedi ki: Biz bunu
kabul ediyoruz. Buna sebep ise bundan önce açýkladýðým sabit olan rivayettir.
Bu rivayeti ise hadis alimleri sabit görmemektedir.
[1246] Bize Said b.
Salim, Ýbn Cüreye'den haber verdi. O Atadan ceylan karþýlýðýnda bir koyun fidye
olarak kesilir, dediðini nakl etti.
TAVÞAN
[1247] Bize Malik ve
Süfyan, Ebu Zübeyr'den haber verdi. Onun Cabir'den rivayet ettiðine göre, Ömer
b. el - Hattab, tavþan karþýlýðýnda keçi oðlaðý verileceði hükmünü verdi.
[1248] Bize Said b.
Salim, Ýsrail b. Yunus'tan haber verdi. O Ebu Ýshak'tan, o Dahhak b.
Müzahim'den, o Ýbn Abbas'tan: Tavþan karþýlýðýnda bir koyun vardýr, demiþtir.
[1249] Bize Said, Ýbn
Cüreyc'den haber verdiðine göre Mücahid: Tavþan karþýlýðýnda bir koyun fidye
verilir, demiþtir.
Þafii dedi ki: Koyun
türünün küçüðüne de büyüðüne de "öL; (þat): koyun" denilir. Eðer Ata
ve Mücahid bu sözleriyle koyunun küçüðünü kast ediyorlarsa, biz de böyle deriz.
Fakat eðer bu sözleriyle bir yaþýnda olaný kast etmiþlerse, her ikisine de
muhalefet edip Ömer b. el-Hattab (r.a.)'ýn görüþünü kabul ederiz. Ýbn Abbas'tan
nakledilen bir yaþýndan küçük bir oðlak verileceðine dair rivayeti ise, yüce
Allah'ýn Kitabýnýn manasýna daha yakýndýr. Ayrýca Atadan her ikisinin kanaatine
yakýn bir görüþ de rivayet edilmiþtir.
[1250] Bize Said b.
Salim, er-Rebi' b. Sabih'den haber verdi. O Ata b. Ebu Rabah'dan rivayet
ettiðine göre: Tavþanýn cezasý bir oðlak yahut bir keçi oðlaðýdýr, demiþtir.
TAVÞAN
[1251] Bize Malik ve Süfyan,
Ebu Zübeyr'den haber verdi. Onun Cabir'den rivayet ettiðine göre, Ömer b. el-
Hattab tarla sýçanýnýn cezasý olarak keçi oðlaðýna hüküm verdi.
[1252] Bize Süfyan,
Abdulkerim el-Cezeri'den haber verdi. O Ebu Ubeyde b. Abdullah b. Mesud'dan
rivayet etti.
[1253] Bize Said,
er-Rebi' b. Sabih'den haber verdi. O Ata b. Ebu Rebah'tan:
Tarla sýçaný
karþýlýðýnda keçi oðlaðý ceza olarak kesilir, dedi.
Þafii dedi ki: Biz de
bütün bunlarý delil alýyoruz.
TÝLKÝ
[1254] Bize Said, Ýbn
Cüreycüen haber verdi. Onun Atadan rivayet ettiðine göre Ata: Tilki
karþýlýðýnda bir koyun vardýr, derdi.
[1255] Bize Said, Ýbn
Cüreyc'den haber verdi. O Ayyaþ b. Abdullah b. Mabedüen rivayet ettiðine göre,
tilkide bir koyun cezadýr, derdi.
KELER
[1256] Bize Ýbn Uyeyne,
Muharik'ten haber verdi. O Tarýk b. Þiliab'dan þöyle dediðini rivayet etti: Hac
etmek üzere yola çýktýk. Bizden Erbed denilen bir adam bir keleri çiðnedi. Onun
belini kýrdý. Ömer'in yanýna vardýðýmýzda Erbed ona (hükmünü) sorunca, Ömer
ona: Ey Erbed, hakkýnda sen hüküm ver, dedi. Erbed: Ey mümirýlerin emiri sen
benden hayýrlýsýn ve bilgilisin, dedi. Ömer ona:
Eh, sana hakkýnda hüküm
vermeni emr ettim. Beni tezkiye etmeni emr etmedim, dedi. Bu sefer Erbed: Benim
görüþüme göre bunun cezasý su içmeye ve ot odamaya baþlamýþ bir oðlaktýr, dedi.
Ömer: Ýþte onun cezasý budur, dedi.
[1257] Bize Said b.
Salim, Atadan haber verdiðine göre o: Kelerde bir koyun vardýr, dedi.
Þafii dedi ki: Eðer
Atanýn kastý küçük bir koyun ise biz de böyle diyoruz.
Þayet bir yaþýndakini
kast ediyorsa, onunla ayný kanaatte deðiliz. Bu hususta Ömer'in dediði gibi
deriz ve bu Kur'an'a daha yakýndýr.
AK TAVÞAN / ADA TAVÞANI
[1258] Bize Said, Ýbn
Cüreye'den haber verdi. Onun Atadan rivayetine göre, o ada tavþam hakkýnda:
Eðer yeniliyorsa bir koyun vardýr, dedi.
Þafii dedi ki: Atanýn:
"Eðer yeniyorsa" sözü ancak eti yenenin fidyesinin söz konusu
olacaðýna delildir.
Þafii dedi ki: Eðer
Araplar, ada tavþanýný yiyorlarsa, sütten kesilmiþ bir oðlak kurban edilir.
Zaten ada tavþanýnýn cüssesi bir oðlaktan daha büyük deðildir.
[1259] Bize Said'in
haber verdiðine göre, Mücahid: Ada tavþanýnýn cezasý bir koyundur, demiþtir.
KERTENKELE
[1260] Bize Süfyan,
Mutarrif'den haber verdi. Onun Ebu Sefer'den rivayetine göre Osman b. Affan
kertenkele karþýlýðýnda koyun türünden bir oðlak kesileceði hükmünü verdi.
Þafii dedi ki: Bununla (koyun türü) oðlaðý kast etmektedir.
Þafii dedi ki: Eðer
Araplar bu kertenkeleyi yiyorsa, hükmü Osman (r.a.)'tan rivayet edildiði
gibidir. Onun hakkýnda koyun türünden bir oðlak yahut onu geçmeyecek þekilde
keçi türünden onun misli hükmedilir.
Sonraki için týkla: