ÝHRAMLI KÝMSENÝN
ÖLOÜRDÜÐÜ KUÞUN FÝDYESÝ
Þafii (Allah'ýn rahmeti
ona) dedi ki: Yüce Allah: "Ey iman edenler! Ýhramlý iken (karada) av hayvaný
öldürmeyin. Kim (ihramlý iken) onu kasten öldürür se (kendisine) bir ceza
vardýr. (Bu ceza), Ka'be'ye ulaþtýrýlmak üzere, öldürdüðünün benzeri olup,
içinizden iki adil kimsenin takdir edeceði bir kurbanlýk hayvan veya yoksullarý
yedirmek suretiyle kefaret yahut onun dengi oruç tutmaktýr. (Bu) yaptýðý iþin
kötü sonucunu tatmasý içindir. Allah, geçmiþtekileri affetmiþtir. Fakat kim bir
daha böyle yaparsa, Allah ondan intikam alýr. Allah, mutlak güç sahibidir,
intikam sahibidir?' (Maide, 95) buyurmaktadýr.
Þafii dedi ki: Aziz ve
celil Allah'ýn: "Öldürdüðü hayvanýn benzeri" buyruðu þuna delildir:
Öldürülen hayvanýn davarlardan benzeri, ancak o türden benzerleri olanlar
hakkýnda söz konusu olur ki, burada benzerlik av hayvanlarý içindir. Çünkü davarlar,
yeryüzünde hareket eden ve yerden otlanan varlýklardýr. Canlý av hayvanlarý
ise, yeryüzünde otlayan davarlara benzer. Bunlar da ayný zamanda yerin üzerinde
yürüyen gidip gelen hayvanlar olup uçan varlýklar deðildir. Bunlarýn bedenleri
de bazen davarlarýn bedenleri gibi ya da ona yakýn olabilir. Fakat kuþ türünden
herhangi bir durumda ve anlamlarý itibari ile yerde yürüyen canlýlarýn
hilkatine uygun bir kuþ yoktur. Birisi dese ki:
- Kuþun davarlardan
benzeri yokken fidyesini nasýl tespit edersin? Þöyle denilir:
- Onun fidyesi Kitaptan
sonra da rivayetlerden delillendirmek ile sonra kýyas ve makulolan yolla tespit
edilir. Dese ki:
- Peki Kitap ile
delillendirmen nereden, nasýlolur? Þöyle denilir:
- Aziz ve celil Allah
þöyle buyurmaktadýr: "Deniz avý ve onu yemek size de yolcuya da bir fayda
olmak üzere helal kýlýndý. Ýhramda bulunduðunuz sürece de kara avý size haram
kýlýndý?' (Maide, 96) Böylelikle yenilebilir av hayvanlarýnýn tamamý, bu haram
kýlýnanýn kapsamýna girmektedir. Aziz ve celil Allah'ýn da misli olanlar
hakkýnda, mislinin / benzerinin fidye verilmesini emrettiðini gördük. Kuþun
davarlar arasýnda bir benzeri olmamakla birlikte haram kýlýnmýþ olduðunu
gördük. Rasulullah (s.a.v.)'ýn da ekin hakkýnda tazminatýnýn ödeneceði hükmünü
verdiðini, Müslümanlarýn da baþkasýna haram olan þeylerin telef edilmesi
halinde kýymetinin ödenmesi hükmünü verdiklerini gördük. Bu sebeple ben de uçan
kuþ hakkýnda Kitapta haram kýlýnmýþ olmasý sebebi ile kýymetinin ödenmesi
hükmünü verdim. Ayrýca sünnete ve icma'a kýyas yoluyla da bu hükme vardým.
Tespit edilen o kýymeti de þaný yüce Allah'ýn cezasýnýn hükme baðlanmasýný
istediði, haram av hayvanýnýn mislini Allah'ýn kendisine verdiði kimseye
verdim. Çünkü bunlarýn ikisi birlikte haramdýr. Onlarýn ikisinin de maliki yoktur.
Yüce Allah, bunlarýn bedelinin ise Kabe'nin yakýnýndaki yoksullara verilmesini
emr etmiþtir. Diðer taraftan yüce Allah'ýn izni ile zikredeceðim gibi
rivayetler ve kýyas yoluyla kuþlar hakkýnda, ancak onlarýn deðerinin ceza
olarak verileceði görüþündeyim.
Sonraki için týkla: