|
CEMAATLE NAMAZ |
2. CEMAATLE NAMAZIN HÜKMÜ
-Cuma namazý dýþýnda-
farz namazlarda cemaatle namaz kýlmak müekked sünnettir.
[Zayýf] bir görüþe göre erkekler
için bu farz-ý kifayedir. Bu yüzden yerleþim biriminde Ýslamýn þiarýný
gösterecek þekilde yapýlmasý gerekir. Þayet bir bölgedekilerin tümü bunu terk
ederse kendilerine savaþ açýlýr.
Daha doðru görüþe göre
kadýnlarýn cemaatle namaz kýlmasý, erkeklerinki kadar güçlü bir mendup
deðildir.
Ben [Nevevi] derim ki:
Ýmam Þafii tarafýndan açýkça belirtilen ve daha sahih olan görüþe göre cemaatle
namaz kýlmak farz-ý kifayedir. [Zayýf] bir görüþe göre ise farz-ý ayndýr. Allah
daha iyi bilir.
A. FARZ NAMAZLARIN
CEMAATLE KILINMASININ SÜNNET OLDUÐU GÖRÜÞÜ
B. CEMAATLE NAMAZIN
FARZ-I KÝFAYE OLDUÐU GÖRÜÞÜ
C. CEMAATLE NAMAZIN
FARZ-I AYN OLDUÐU GÖRÜÞÜNÜN REDDÝ
A. FARZ NAMAZLARIN
CEMAATLE KILINMASININ SÜNNET OLDUÐU GÖRÜÞÜ
A. ERKEKLERÝN CEMAATLE
NAMAZ KILMASI
[Cuma namazý dýþýndaki
farz namazlarda cemaatin hükmü nedir? Bu konuda mezhep içinde farklý görüþler
vardýr]
[Birinci görüþ]: Cuma
namazý dýþýndaki farz namazlarda cemaat -kadýnlar için dahi- sünnet-i müekkededir.
Yukarýda geçen hadisler bunu göstermektedir. Cuma namazýnda ise cemaat farz-ý
ayndýr. Bu konu kendi bölümünde incelenecektir.
[Ýkinci görüþ]: [Zayýf]
bir görüþe göre cemaat erkekler için farz-ý kifayedir.
[*] - Çünkü Nebi
(s.a.v.) þöyle buyurmuþtur: Bir kasaba veya açýk alanda üç kiþi bulunur da
cemaat yapmazlarsa þeytan mutlaka onlara hakim olur. Öyleyse sen cemaate devam
et. Çünkü sürüden ayrýlan koyunu kurt kapar. (Ebu Davud, salat, 547; Nesai,
Ýmamet, 846; Ýbn Hibban, salat, 2101)
Bu görüþe göre cemaat
farz-ý kifaye olduðundan, gerek küçük gerekse büyük köylerde bir yerde cemaatle
namaz kýlmak suretiyle, büyük þehirlerde ise birden fazla yerde cemaatle namaz
kýlmak suretiyle Ýslam'ýn bu þiarýnýn ortaya konmasý gerekir.
Dinin "cemaatle
namaz kýlýnmasý" yönündeki isteði az miktarda bir toplulukla bile yerine
gelir. Þayet bir bölgede insanlar evlerde cemaat yapsalar ve o bölgede
camilerde cemaatle namaz kýlma þiarý görülmese farz yerine gelmemiþ olur.
Bir bölge insanlarýnýn
bütünü yukarýda belirtildiði üzere bu þiarý terk etseler devlet baþkaný veya
yetkili kýldýðý kimse onlara karþý savaþ ilan eder, tek tek þahýslar ise savaþ
edemezler. Ayný þekilde küçük veya büyük bir kasabada bir mahalle halký bunu
toplu olarak terk ettiklerinde de hüküm böyledir.
Cemaatle namazýn sünnet
olduðu görüþü kabul edilirse bunu terk etme sebebiyle bölge insanlarýna karþý
savaþ ilan edilmez.
B. KADINLARIN CEMAATLE
NAMAZ KILMASI
[Kadýnlar cemaatle namaz
kýlma konusunda erkeklerle ayný durumda mýdýr? Bu konuda mezhep içinde iki
görüþ vardýr]
[Birinci görüþ]: Daha
doðru olan görüþe göre kadýnlarýn cemaatle namaz kýlmalarýnýn mendupluðu
erkeklerinki kadar güçlü deðildir. Çünkü erkeklerin kadýnlara karþý ayrýcalýðý
vardýr. Nitekim Yüce Allah "erkeklerin kadýnlar üzerinde bir derecesi
vardýr" [Bakara, 228] buyurmuþtur.
[Ýkinci görüþ]: Kadýnlar
hakkýnda da cemaatle namaz kýlmak erkeklerin cemaatle kýlmasý gibi kuvvetli bir
menduptur. Çünkü cemaatle namaz kýlma konusundaki deliller [hem erkekleri hem
de kadýnlarý kapsayacak þekilde] geneldir.
Ýlk görüþe göre
kadýnlarýn deðil erkeklerin cemaatle namaz kýlmayý terk etmeleri mekruhtur.
Kadýnlar hakkýnda
cemaatin farz olmadýðý konusunda ittifak vardýr.
B. CEMAATLE NAMAZIN
FARZ-I KÝFAYE OLDUÐU GÖRÜÞÜ
A. CEMAATLE NAMAZ
KÝMLERE FARZDIR?
[Nevevi, Rafii
tarafýndan yukarýda "zayýf bir görüþ" olarak verilen ikinci görüþü
daha güçlü bularak þöyle demiþtir] Daha
doðru olan ve bizzat Þafii tarafýndan ifade edilmiþ olan görüþe göre cemaatle
namaz kýlmak farz-ý kifayedir.
Hür ve mukim olan,
çýplak olmayan [giyecek elbisesi bulunan] erkeklerin farz namazý cemaatle
kýlmasý farz-ý kifayedir. Bunun delili daha önce geçen Ebu Davud ve Nesai'nin
rivayet ettikleri hadistir.
B. KÝMLERÝN CEMAATLE
NAMAZ KILMASI FARZ DEÐÝLDÝR?
> Kadýnlara ise
cemaatle namaz kýlmak farz deðildir.
> Çift cinsiyetli
þahýslar da bu konuda kadýnlar gibidir.
> Kölelere cemaatle
namaz farz deðildir; çünkü onlar efendilerinin hizmetlerini yerine getirmekle
meþguldürler.
> Çýplak kimselerin
de cemaatle namaz kýlmalarý farz deðildir; hatta onlarýn tek baþýna kýlmalarý
cemaatle kýlmalarýna eþittir. Ancak çýplak kimseler kör iseler veya karanlýkta
namaz kýlýyorlarsa bu durumda onlarýn cemaat yapmalarý müstehap olur.
> Bir kaza namazý
kýlan kimsenin, ayný türden bir kaza kýlan kimseyle cemaat yapmasý da farz
deðildir, sünnettir.
> Bir eda namazý
kýlan kimse arkasýnda kaza namazý kýlan kimsenin cemaat yapmasý veya tersi
yahut farklý cinsten bir kaza namazý kýlan kimsenin cemaat yapmasý ise sünnet
deðildir.
> Adak namazýnda da
cemaat farz deðil sünnettir.
C. CEMAATLE NAMAZIN
FARZ-I AYN OLDUÐU GÖRÜÞÜNÜN REDDÝ
[Cemaatle namazýn farz-ý
ayn olup olmadýðý konusunda da iki görüþ vardýr]
[Birinci görüþ]:
[Mezhepte kabul edilen görüþe göre] cemaat farz-ý ayn deðildir.
[*] - Bunun delili
konunun baþýnda Buhari ve Müslim' den aktarýlan hadistir.
Bu hadiste cemaatle
namazýn tek baþýna kýlýnan namazdan üstün tutulmasý, tek baþýna kýlýnan namazýn
caiz olduðunu göstermektedir.
Bu konuda çöllerde yaþayan
kimselerle diðerleri eþittir. Ancak koyun otlatmak vb. için otlu, sulu yer
araþtýranlarýn hükmü farklýdýr.
[Ýkinci görüþ]: [Zayýf]
bir görüþe göre cemaatle namaz kýlmak farz-ý ayndýr.
[*] - Bunun delili þu
hadistir: Münafýklara en aðýr gelen namazlar yatsý ve sabah namazýdýr. Onlar bu
iki namazda olan fazileti bilselerdi sürünerek de olsa gelirlerdi. Andolsun
içimden öyle geçti ki emredeyim de namaz için kamet getirilsin, sonra bir
kiþiye insanlara namazý kýldýrmaslný emredeyim, sonra odun taþýyan birkaç
adamla namaza gelmeyenlerin evlerine gidip de onlar içindeyken evlerini
yakayým. (Buhari, Husumat, 2420; Müslim, Mesacid, 1480)
Bu ikinci görüþe þu
þekilde cevap verilmiþtir: Hadisin baþýna ve sonuna baktýðýmýzda bunun
cemaatten geri kalan ve namaz da kýlmayan münafýklarla ilgili olduðu
anlaþýlmaktadýr. Ayrýca Nebi (s.a.v.) onlarýn evlerini yakmamýþ, yalnýzca
yakmayý içinden geçirmiþtir.
[Soru]: Evlerini yakmak
caiz olmasaydý, Nebi (s.a.v.) bunu içinden geçirmezdi.
[Cevap]: Nebi (s.a.v.)
kendi ictihadý ile bu kararý vermiþ daha sonra vahiy inerek bunu yasaklamýþ
olabilir. Yahut da Nebi (s.a.v.)'in ictihadý daha sonra deðiþmiþ olabilir. Bu,
el-Mecmu'da zikredilmiþtir.
Bunda Nevevi'nin zorlama
bir yorum yaptýðý anlaþýlmaktadýr.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN