|
CENAZELER / TAÞINMA |
4. ÖLÜNÜN TAÞýNMASI
Nevevi daha sonra ölünün
nasýl taþýnacaðý konusunu ele alarak þöyle demiþtir:
Daha doðru olan görüþe göre
cenazeyi iki kazýðýn arasýndaki [tabuta] koyarak [biri önde iki kiþi arkada üç
kiþiyle] taþýmak. [ikisi önde ikisi arkada] dört kiþinin taþýmasýndan daha
faziletlidir.
Bu þu þekilde yapýlýr:
Bir kiþi [tabutun] önündeki iki tahta parçasýnýn arasýna baþýný sokarak iki
tahta parçasýný omuzlarýna koyar. Tabutun arkasýndaki iki tahta parçasýný ise
iki erkek taþýr.
Dört kiþinin taþýmasý
ise tabutun ön tarafýna iki erkeðin arka tarafýna iki erkeðin geçmesiyle olur.
Cenazenin önünden
cenazeye yakýn bir þekilde yürümek daha faziletlidir.
Þayet cenazenin
bedeninin deðiþmeyeceðinden korkarsa [cenazeyi taþýyanlar] onu hýzlýca kabre
götürürler.
A. TAÞIMANIN ÞEKLÝ
B. CENAZE ÝLE BÝRLÝKTE
YÜRÜMENÝN ÞEKLÝ
C. CENAZENÝN TAÞINMASI
KONUSUNDA ACELE ETMEK
A. TAÞIMANIN ÞEKLÝ
1. Cenazeyi taþýmakta
düþük bir durum veya þahsiyete aykýrý bir Ö davranýþ söz konusu olmayýp aksine
bu ölüye bir iyilik ve saygýnýn gereðidir. Sahabe ve tabiOndan bazýlarý bunu
yapmýþtýr.
2. [Cenazeyi tabutun
önünde bir kiþi arkasýnda iki kiþinin taþýmasý mý yoksa önde iki kiþi arkada iki
kiþinin taþýmasý mý daha faziletlidir? Bu konuda mezhep içinde farklý görüþler
bulunmaktadýr]
[Birinci görüþ]
Cenazeyi iki kazýðýn
arasýnda [tabuta koyarak] taþýmak dört kiþinin taþýmasýndan daha faziletlidir.
[*] - Çünkü Sad b. Ebu
Vakkas, Abdurrahman b. Avf'ý bu þekilde taþýmýþtýr.
[*] - Nebi (s.a.v.) de
Sad b. Muaz'ý bu þekilde taþýmýþtýr.
Bu ikisini Ýmam Þafii
(r.a.) el-Ümm'de rivayet etmiþtir. (Þafii, Müsned, 1615)
Birincisinin senedi
sahih ikincisinin senedi zayýftýr.
[Ýkinci görüþ]
Cenazeyi [önde iki
arkada iki] dört kiþinin taþýmasý daha faziletlidir; çünkü bu ölünün
taþýnmasýna daha uygundur. Hatta bu þekilde taþýmanýn farz olduðu görüþü bile
rivayet edilmiþtir; çünkü dörtten az kiþinin taþýmasý ölüyü küçük düþürme
anlamýna gelir.
[Üçüncü görüþ]
Cenazeyi taþýma amacý
her iki taþýma ile de gerçekleþtiði için bu iki taþýma þekli fazilette
birbirine eþittir.
Bu, kiþi tek bir taþýma
þekli ile yetinmek istediðinde böyledir. Bu iki taþýma þeklini bazen öyle bazen
de böyle taþýmak suretiyle birleþtirmek en faziletli davranýþtýr.
3. Cenazeyi [üç kiþi
ile] iki kazýk arasýnda taþýmak þöyle olur:
Bir kiþi [tabutun
önündeki] iki kazýðýn arasýna girerek iki kazýðý omzu ile boynu arasýna alýr.
Kiþi baþýný iki kazýðýn arasýna sokar.
Arkadaki iki kazý ðý ise
iki erkek taþýr; birisi sað yanýnda birisi sol yanýnda durur.
Arkadaki iki kazýðý iki
erkeðin taþýmasýnýn sebebi þudur: Þayet bunu tek bir kiþi taþýsa yüzü ölüye doðru
dönmüþ olur. [Önünü görebilmek için] ölüyü baþýnýn üzerine koysa bu durumda onu
iki kazýðýn arasýna koymamýþ olur. Ayrýca bu durumda ölünün arka tarafý baþ
tarafýndan daha yukarýda olmuþ olur.
Þayet öndeki kiþi iki
kazýðý omzunda taþýyamazsa iki kiþi yardýmcý olur. Arkadaki iki kazýðý ise bir
kiþi taþýbilse de taþýyamasa da [bir kiþi deðil] iki kiþi taþýr.
Þu halde herhangi bir
acizliðin söz konusu olmadýðý durumda cenazeyi taþýyan kiþilerin sayýsý üçtür.
Cenazeyi üç kiþinin taþýyamadýðý durumda ise taþýyanlarýn sayýsý beþ kiþi olur.
-Alimlerin sözlerinden anlaþýldýðýna göre- beþ kiþi de taþýyamazsa yedi veya
-tek sayýda olmak kaydýyla- daha fazla kiþi taþýr.
4. Cenazeyi dört kiþinin
taþýmasý þöyle olur:
Ýki erkek [tabutun] ön
tarafýna geçer; birisi tabutun sað yanýndaki kazýðý sol omzuna koyar, diðeri de
aksini yapar. Baþka iki kiþi de tabutun arka tarafýný bu þekilde taþýr. Böylece
taþýyanlarýn sayýsý dört kiþi olur.
Dört kiþi taþýmazsa altý
veya sekiz kiþi taþýr. Dört kiþiden fazla olan kiþiler tabutun kenarlarýndan
taþýrlar. Yahut da tabutun kenarlarýndan cenazenin alt tarafýndan enlemesine
kazýklar eklenir. Nitekim Abdullah b. Ömer'in bedeni iri olduðundan cenazesinde
böyle yapýlmýþtýr.
5. Küçük çocuðun
cenazesini bir kiþi taþýrsa bu caiz olur; bu onu küçümseme anlamýna gelmez.
6. Cenazeyi üç kiþinin
taþýdýðý þekil düþünüldüðünde; kiþi cenazeyi teberrüken taþýmak istediðinde
önce ön tarafa iki kazýk arasýna girerek omuzlarý arasýnda taþýr. Daha sonra
arka sol tarafý taþýr, daha sonra cenazenin arkasýnda yürümüþ olmamak için
ileri hareket eder, tabutun sol arka köþesini omzuna koyar.
7. Cenazeyi dört kiþinin
taþýdýðý þekil düþünüldüðünde; kiþi cenazeyi taþýmak için ön sað taraftaki
kazýðý sol omzuna koyar, sonra ayný þekilde arka [sað] taraftaki kazý ðý omzuna
koyar. Sonra cenazenin arkasýnda yürümüþ olmamak için öne doðru gider ve sað ön
kýsmý sol omzuna koyar, sonra sað arka kýsmý da ayný þekilde taþýr.
8. Cenaze her iki taþýma
þekli ile birlikte taþýnacaksa ikincide yaptýðý þekilde yapar; bazýlarýnýn
dediðine göre ön tarafý iki omzu arasýnda daha sonra veya daha önce
taþýyabilir.
B. CENAZE ÝLE BÝRLÝKTE
YÜRÜMENÝN ÞEKLÝ
Cenazenin önünden
cenazeye yakýn bir þekilde yürümek daha faziletlidir.
1. Cenazeyi teþyý edecek
olan kimsenin cenazenin önünde yürümesi daha faziletlidir.
[*] - Bunu Ebu Davud
sahih bir senetle rivayet etmiþtir.(Ebu Davud, Cenaiz, 3180)
Ayrýca cenazeyi teþyý
eden kiþi onun için þefaatte bulunan [onun baðýþlanmasý için dua ederek aracýlýk
eden] bir kiþidir. Þefaat eden kiþinin hakký önde bulunmaktýr.
[*] - Þu hadis zayýftýr.
Cenazenin arkasýnda yürüyün. (Ebu Davud, Cenaiz, 3180; Tirmizi, Cenaiz, 1031;
Nesai, Cenaiz, 1947; Ýbn Mace, Cenaiz, 1481)
2. Yürüyen kiþinin
cenazeye baktýðýnda onu görebilecek kadar yakýn olmasý, yürüyenlerin çok olmasý
sebebiyle baktýðýnda göremeyecek kadar uzakta olmasýndan daha faziletlidir. Bu,
Nevevi'nin el-Muharrer'e eklediði bir fazlalýktýr.
Nevevi el-Mecmu'da þöyle
demiþtir: Cenaze ile birlikte gidenlerin fazla olmasý sebebiyle kiþi cenazeden
uzak kalsa ancak yine de cenazeye nispet edilecek bir mesafede bulunsa,
cenazenin yanýnda gitme faziletini elde etmiþ olur, aksi takdirde bu fazilete
sahip olamaz.
3. Nevevl'nin genel
ifade kullanmasý "binekli veya yaya olan kiþinin öne geçmesi veya arkada
kalmasý açýsýndan müstehaplýkta bir fark bulunmamasýný" gerektirir. Rafil
eþ-Þerhu'l-kebir ve eþ-Þerhu'ssaðýr'de, Nevevi er-Ravda'da bunu açýk olarak
ifade etmiþ, Nevevi el-Mecmu'da ise bunu Ýmam Þafil (r.a.) ve mezhebimizin
alimlerine nispet etmiþtir.
Rafii'nin Þerhu
Müsnedi'þ-Þajiý adlý eserinde zikrettiði "binekli olan kiþi cenazenin
arkasýnda gider, bu konuda ittifak vardýr" þeklindeki görüþe Hattabý de
tabi olmuþtur. Ýsnevý ise bunun hata olduðunu söylemiþtir.
Kiþi cenazenin arkasýnda
yürüse, aslen cenaze ile birlikte bulunma sevabiný elde etmekle birlikte bu
sevabýn kemalini kaçýrmýþ olur.
Kiþi mezarlýða ölüden
önce varsa bu mekruh olmaz. Daha sonra cenaze yere konuluncaya kadar mezarlýkta
oturma veya ayakta bekleme þýklarýndan dilediðini seçer.
4. Kiþinin cenaze ile
birlikte giderken bineðe binmesi mekruhtur.
[*] - Çünkü Tirmizi þunu
rivayet etmiþtir: Nebi (s.a.v.) bir cenazede cenazenin peþinden giden bir grup
insanýn binitli olduðunu gördü ve þöyle buyurdu: [Bu yaptýðýnýzdan] utanmýyor
musunuz? Þüphesiz ki Allah'ýn melekleri yaya olarak yürürken sizler binek/erin
sýrtýndasýnýz. (Tirmizi, Cenaiz, 1012)
Bu, kiþide hastalýk vb.
bir özür bulunmadýðýnda söz konusu olur.
Cenazeden dönerken bineðe
binmekte bir mekruhluk söz konusu deðildir.
C. CENAZENÝN TAÞINMASI
KONUSUNDA ACELE ETMEK
Þayet cenazenin
bedeninin deðiþmeyeceðinden korkarsa [cenazeyi taþýyanlar] onu hýzlýca kabre
götürürler.
1. Cenazeyi taþýmada
acele etmek menduptur.
[*] - Çünkü Buhari ve
Müslim þu hadisi rivayet etmiþlerdir: Cenazeyi taþýmada acele edin; þayet iyi
bir kimse ise onu acele taþýmanýz cenazeye takdim edeceðiniz bir iyiliktir.
Þayet cenaze bunun [iyinin] dýþýnda [kötü bir] kimse ise o boynunuzdan taþýyýp
býraktýðýnýz bir þerdir. (Buhari, cebaiz, 1315; Müslim, Cenaiz, 2183)
Bu, acele taþýma
sebebiyle cenazede bir deðiþimin gerçekleþmeyeceðinden korkulmuyorsa yapýlýr.
Aksi takdirde cenaze yavaþ taþýnýr.
2. Kiþinin önünden
cenaze geçerken -þayet kiþi cenaze ile birlikte gitmek istemiyorsa- onun için
ayaða kalkmasý mekruhtur. Nevevi erRavda'da bunu açýk olarak ifade etmiþ,
Ýbnü'l-Mukrý de bu görüþü tercih etmiþtir. Buna karþýn Mütevelll cenaze için
ayaða kalkmanýn müstehap olduðunu söylemiþtir.
3. Nevevi el-Mecmu'da
þöyle demiþtir: Bendenýci önünden cenaze geçen kimsenin, þayet cenaze övgüye
layýk ise onu övmesinin, onun için dua etmesinin ve þu sözleri söylemesinin
müstehap olduðunu belirtmiþtir: "Sübhane'l-hayyillezi la yemut,
Sübhane'l-meliki'l-kuddus.
[*] - Enes'ten þu hadis
rivayet edilmiþtir: Bir cenaze görüp de þu duayý okuyan kimseye yirmi hasene
[sevap] yazýlýr: "Allahu ekber, Sadakallahu ve resulüh. Haza ma vaadallahu
ve resulüh. Allahümme zidna ýmanen ve tesllmen.''
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN