|
CENAZE NAMAZI |
4. CENAZE NAMAZINA
SONRADAN YETÝÞEN KÝÞÝNÝN DURUMU
Cenaze namazýna sonradan
yetiþen kiþi -imam Fatiha okunacak tekbirden baþka bir tekbirde olsa bile-
tekbir getirir ve Fatiha okur. Bu kiþi Fatiha'ya baþlamadan önce imam diðer
tekbiri getirirse o da imamla birlikte tekbir getirir, Fatiha okuma yükümlülüðü
düþer. O Fatiha okurken imam diðer tekbire geçerse daha güçlü görüþe göre
Fatiha okumayý býrakýp imama tabi olur.
Ýmam selam verince
namaza sonradan katýlan kiþi yetiþemediði tekbirleri zikirleri ile birlikte
telafi eder. [Zayýf] bir görüþe göre zikirleri okumasý þart deðildir.
1. Cenaze namazýna
sonradan yetiþen kiþi tekbir alarak Fatiha suresini okur.
Bu sýrada imam Nebi
(s.a.v.)'e salavat okunan veya ölü için dua edilen tekbiri almýþ olsa bile
hüküm böyledir. Çünkü sonradan gelen kiþinin yetiþtiði bölüm namazýn baþ tarafý
olarak kabul edilir, bu yüzden kiþi de namazýn baþ tarafýnýn tertibine riayet
eder.
2. Cenaze namazýna
sonradan yetiþen kiþi Fatiha suresini okuV maya baþlamadan önce imam baþka bir
tekbir alsa - örneðin kiþi namaza baþlamak için tekbir aldýðýnda imam da diðer
tekbiri almýþ olsa- imamla birlikte tekbir alýr, Fatiha suresini okuma farzý
düþer. Bu, [diðer namazlarda] namaza sonradan yetiþen kiþinin baþlamak için
tekbir aldýktan sonra imamýn rüku'ya gitmesine benzer ki bu durumda kiþi imamla
birlikte rüku yapar, imam Fatiha suresini okuma farzýný onun adýna yüklenmiþ
olur.
3. Cenaze namazýna
sonradan yetiþen kiþi Fatiha suresini okumakta iken imam diðer tekbiri alsa
[imama uyan kiþi ne yapmalýdýr? Bu konuda mezhep içinde iki görüþ vardýr]
[Birinci görüþ]
Daha doðru olan görüþe
göre Fatiha suresini okumayý býrakýp tekbir konusunda imama uyar. Ýmam, Fatiha
suresinin geri kalan kýsmýný okuma sorumluluðunu onun adýna yüklenmiþ olur. Bu,
[diðer namazlarda] namaza sonradan gelen kiþi Fatiha suresini okurken imamýn
rüku'ya gitmesine benzer. (kýyas)
Bu, daha önce geçen
"Fatiha suresinin ilk tekbirden sonra okunmasý zorunlu deðildir"
görüþü ile çeliþmez. Çünkü en kamil hareket Fatiha suresini ilk tekbirden sonra
okumak olduðundan, sonradan yetiþen kiþi adýna imamýn okuyuþu yeterli olur.
Cenaze namazýna sonradan
yetiþen kiþi tekbir aldýktan sonra imam selam verse, sonradan gelen kiþinin
Fatiha suresini okuma yükümlülüðü düþmez. Daha önce mesbuk konusunda þu
geçmiþti:
Namaza sonradan yetiþen
kiþi;
[a] - [Fatiha suresini
okumak yerine] namaza baþlama duasý ve eCýzü çekmekle meþgulolarak imamdan geri
kalsa ve [Fatiha'yý tamamlayamadan] imam rükua gitse baþlama duasý ve eCýzü
miktarýnca Fatiha suresinden okumaya devam eder.
[b] - Þayet baþlama
duasý ve eCýzü okumakla meþgul olmamýþsa imama uyar.
Nevevi ve Rafil burada bundan
bahsetmemiþlerdir. EI-Kifaye'de þöyle denmiþtir:
Bu hükmün -daha doðru
görüþe- eCýzü okumanýn mendup olmasý ve -zayýf görüþe göre- baþlama duasý
okumanýn mendup olmasý meselesine binaen cenaze namazýnda da aynen geçerli
olduðunda þüphe yoktur.
FOraný de bu görüþü açýk
olarak ifade etmiþtir.
4. Ýmam selam verdiðinde
namaza sonradan yetiþen kiþi kaçýrdýðý tekbirleri [nasýl telafi eder? Bu konuda
iki görüþ bulunmaktadýr]
[Birinci görüþ]
Bu kiþi tekbirleri
zikirleri ile birlikte telafi eder.
-Diðer namazlarýn
kaçýrdýðý rekatlarýnda Fatiha okuma ve diðer zikirleri yapmada olduðu gibi-
farz olanlarýný yapmasý farz, mendup olanlarýný yapmasý ise menduptur.
[Ýkinci görüþ]
[Þafii'ye ait zayýf] bir
görüþe göre ise zikirleri okumak þart deðildir, [Fatiha'yý okuduktan sonra]
diðer tekbirleri peþpeþe alýr. Çünkü imam selam verdikten sonra cenaze
kaldýrýlacaðýndan, durum namazý uzatmaya elveriþli deðildir.
Muhibbu't-Taberý þöyle
demiþtir: Buradaki görüþ ayrýlýðý [namazdan sonra] cenazenin kaldýrýlmasý
durumuna özgüdür. Þayet herhangi bir sebeple cenaze yerinde kalacaksa veya
gýyabi cenaze namazý kýlýnýyorsa görüþ ayrýlýðýný gerektiren bir durum söz
konusu deðildir. Bu durumda tekbirlerin zikirleriyle birlikte yapýlacaðý
konusunda tek bir görüþ söz konusudur.
Ezrai de þöyle demiþtir:
Bu, Taberl'nin kendi fýkhý çýkarýmý olsa gerektir. Çünkü alimlerin genel
ifadeleri cenazenin hemen kaldýrýlmasý ile kaldýrýlmamasý arasýnda fark
olmadýðý izlenimini uyandýrmaktadýr.
Bu [Ezral'nin] görüþ[ü]
daha güçlüdür.
Birinci görüþe göre,
namaza sonradan yetiþenlerin namazýný tamamlamalarý için cenazeyi bir süre
bekletmek sünnettir. Þayet sonradan gelenler namazýný bitirmeden cenaze
kaldýrýlýrsa -cenaze ile namaz kýlanlar arasýnda mesafe uzak bile olsa- bunun
bir zararý olmaz. Çünkü ilk olarak yapýlmasýna göz yumulmayan bir þey sonradan
meydana geldiðinde devamýna göz yumulabilir. Örneðin imam yatakta iken namaza
baþlama tekbiri alsa bir kiþi de imamý taþýyarak yürüse - hareket halindeki
gemide imamýn arkasýnda namaz kýlmanýn caiz olmasý gibi- bu da caiz olur.
Bir kimse, taþýnmakta
olan bir cenaze için namaza baþlasa ve namaz kýlan ile cenaze arasýnda üç yüz
veya daha az zira'lýk [arþýnlýk] mesafe bulunsa, kiþi cenaze ile -imama uyan
kiþinin imamla birlikte olduðu gibi- ayný hizada bulunsa, bundan sonra
aralarýndaki mesafe daha da açýlsa bile namaz caiz olur.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN