|
CENAZELER / DEFÝN ÖNCESÝ - KABÝR |
D. ÖLÜVÜ KABRE ÝNDÝRECEK
OLAN ÞAHISLAR
A. ÖLÜYÜ KABRE ERKEKLERÝN KOYMASI
B. ÖLÜYÜ KABRE ÝNDÝRME KONUSUNDA HAK
SAHÝPLERÝNÝN SIRALAMASI
C. ÖLÜYÜ KABRE ÝNDÝRECEK OLANLARIN
SAYISI
A. ÖLÜYÜ KABRE
ERKEKLERÝN KOYMASI
Ölüyü kabre erkekler
koyar.
Þayet erkekler mevcut
ise -ölü kadýn bile olsa- ölüyü kabre erkekler indirir.
[*] - Çünkü Buhari þunu
rivayet etmiþtir: Nebi {s.a.v.} kýzý Ümmü Gülsüm'ün kabrine inmesini Ebu
Talha'ya emretmiþtir.(Buhari, Cenaiz, 1342)
EI-Mecmu'da Nevevi
haberi rivayet eden kiþiye tabi olarak Nebi (s.a.v.)'in kýzýnýn
"Rukiyye" olduðunu belirtmiþtir. Buhari, Tarihü'l-evsat adlý
kitabýnda "Nebi (s.a.v.), kýzý Rukiyye'nin ne ölümünde ne de defnedilmesi
esnasýnda mevcut deðildir; çünkü o Bedir'de idi" diyerek bunu
reddetmiþtir.
Bilindiði gibi Ümmü
Gülsüm vefat ettiði esnada onu kabre indirebilecek ve kendisinin mahremi olan
Hz. Fatýma vb. kadýnlar mevcuttu [oysa Nebi (s.a.v.) buna raðmen Ebu Talha'nýn
kabre inmesini emretmiþtir].
Ayrýca ölüyü kabre
indirmek kuvvet ister, kadýnlar ise genel olarak zayýf olduðundan buna erkekler
daha uygundur. Kadýnlarýn bu görevi yerine getirmesi halinde ölünün saygýnlýðýnýn
zedelenmesi veya kabre indiren kadýnlarýn avret yerlerinin açýlmasý ihtimali
söz konusudur. Bununla birlikte -el-Mecmu'da belirtildiðine göre- kadýnlarýn,
kadýn cenazesini yýkandýðý yerden tabutuna kadar taþýmalarý, kabirdekilere
teslim etmeleri, kabirde iken de kefenin baðlarýný çözme leri menduptur.
EI-Muhtasar, eþ-Þamil ve
en-Nihaye adlý eserlerdeki ifadelerden ilk anda anlaþýldýðýna göre erkekler
mevcut olduðunda ve onlara yetki verildiðinde erkeklerin bunu yapmasý farzdýr.
Ezrai bunu "güçlü
görüþ" olarak nitelemiþtir ki bu görüþ [gerçekten de] güçlüdür.
B. ÖLÜYÜ KABRE ÝNDÝRME
KONUSUNDA HAK SAHÝPLERÝNÝN SIRALAMASI
Ölüyü kabre koyma
konusunda en öncelikli hak sahibi [olan erkek], cenaze namazýný kýldýrma
konusunda en öncelikli hak sahibi alandýr.
Ölüyü kabre koyma
konusunda hak sahibi olan erkeklerin en önde geleni, derece bakýmýndan cenaze
namazýný kýldýrma konusunda en fazla hak sahibi alandýr. Bunun açýklamasý
"ölüyü yýkama" konusunda geçmiþti.
"Derece
bakýmýndan" ifadesi ile "nitelik bakýmýndan namazý kýldýrmaya en
layýk olan" dýþarýda býrakýlmýþ olmaktadýr; çünkü cenaze namazýný kýldýrma
konusunun aksine burada fýkhý daha iyi bilen kiþi yaþý daha büyük olandan,
fýkhý bilen uzak akraba fýkhý bilmeyen yakýn akrabadan daha önde gelir.
"Fýkhý daha iyi bilen" ifadesi ile "kabre koymaya iliþkin fýkhi
hükümler" kastedilmektedir.
Ben [Nevevi] derim ki:
Ancak ölen kiþi evli bir kadýn ise onu kabre koyma konusunda en öncelikli hak
sahibi kocasýdýr. Allah daha iyi bilir.
Nevevi -týpký Rajif'nin
eþ-Þerhu'l-kebir adlý eserinde dediði gibiþöyle demiþtir: "Þayet ölen kiþi
evli bir kadýn ise onu kabre koyma konusunda en öncelikli hak sahibi olan erkek
-namazýný kýldýrma hakký bulunmasa bile- kocasýdýr". Çünkü koca, karýsýnýn
bedeninde diðer erkeklerin bakamadýðý yerlere bakabilmektedir.
> [Buna göre; ölen
evli bir kadýn ise ilk sýrada koca gelir.]
> Kocadan sonra
"ölü gömmeye iliþkin fýkhi hükümleri en iyi bilen" gelir.
> Daha sonra mahrem
akrabalar içinden yakýnlýk sýrasýna göre
akrabalar gelir.
> Daha sonra ölen
kadýnýn kölesi gelir; çünkü ona bakma ve diðer hususlar bakýmýndan köle, ölenin
mahremi gibidir.
> Daha sonra
yaratýlýþtan erkeklik organý bulunmayan, sonra erkeklik organý kesik olan,
sonra hadým olan kiþi gelir; çünkü bunlarýn þehveti az olur. Bu kiþiler
þehvetlerinin farklýlýðý sebebiyle bu þekilde sýralanmýþlardýr.
> Daha sonra ölen
kadýn ile aralarýnda mahremiyet bulunmayan amcaoðullarý gibi asabeler gelir.
> Sonra ölen kadýný
az at eden kiþi, sonra azat edenin cenaze namazý kýldýrma sýrasýna göre
asabeleri gelir.
> Sonra,
-dayýoðullarý ve halaoðullarý gibi- ölen kadýn ile aralarýnda mahremiyet
bulunmayan zevi'l-erham akrabalar gelir.
> Daha sonra da salih
olan yabancý erkekler gelir. Bunun delili daha önce geçen Ebu Talha ile ilgili
hadistir.
> Daha sonra da
fazilet sýrasýna göre diðer insanlar gelir.
> Daha sonra ölüyü
yýkama sýralamasýna uygun olarak kadýnlar gelir. Çift cinsiyetli þahýs da kadýn
hükmündedir.
Ýki kiþi derece ve fazilet
bakýmýndan eþit seviyede olsa ve her ikisi de ölüyü kabre indirme konusunda hak
iddia etse aralarýnda kura çekilir.
Ezrai'nin belirttiðine
göre ilgili görüþler içinde en doðrusu þudur: Efendisi ile iliþkide bulunmasý
helal olan cariyeyi kabre indirme konusunda efendi koca gibidir. Ýliþkide
bulunmasý helal olmayan cariyelere gelince, efendi o cariyeye karþý yabancý bir
erkek gibi midir? Doðruya en yakýn görüþ -aralarýnda bir mahremiyet bulunmadýðý
sürece- onun yabancý bir erkek gibi kabul edilmesidir.
Köleye gelince, köle,
efendisi olan kadýný defnetme konusunda yabancý erkeklerden daha önce gelir. Bu
ittifakla kabul edilmiþtir.
Bu meselede valý, ölenin
yakýnýndan öne geçemez. Bu konuda ittifak vardýr.
C. ÖLÜYÜ KABRE
ÝNDÝRECEK OLANLARIN SAYISI
Ölüyü kabre koyanlar tek
sayýda olurlar.
Ölüyü kabre koyanlarýn
tek sayýda olmasý menduptur. Bunlar bir kiþi olabileceði gibi ihtiyaca göre
birden fzala da olabilir.
[*] - Nitekim Ýbn
Hibban'ýn rivayet ettiðine göre Nebi (s.a.v.)'i kabre üç kiþi indirmiþtir. (Ýbn
Hibban, Tarih, 6633)
[*] - Ebu Davud'un
rivayetine göre ise beþ kiþi indirmiþtir.(Ebu Davud, Cenaiz, 3209)
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN