|
GÝYÝLMESÝC CAÝZ OLAN OLMAYAN GÝYSÝ |
1. ÝPEK GÝYMEK
Erkeðin gerek yatak
olarak gerekse baþka bir þekilde ipek kullanmasý haramdýr.
Kadýnýn ise ipeði
giymesi helaldir. Daha doðru görüþe göre;
a) Kadýnýn ipeði eþya
olarak kullanmasý ise haramdýr.
b) Erkek çocuðun velisi
çocuða ipek elbise giydirebilir.
Ben [NevevI] derim ki:
Helaldir. [Mezhebimize mensup] Iraklý alimler ve diðerleri bunu tek görüþ
olarak aktarmýþlardýr. Allah daha iyi bilir.
Erkeðin; insaný
öldürecek derecede bir sýcak veya soðuðun olmasý veya ani bastýran bir savaþ
durumunda baþka bir giyecek bulamamasý halinde ipek giymesi helaldir. Ayrýca
uyuz, kaþýntý, bitleri def etmek vb. sebeplerle ihtiyaç durumunda giymesi de
helaldir. Yine savaþta ihtiyaç duymasý durumunda dibac gibi baþka bir þeyin
yerini dolduramadýðý bir þey giyebilir.
Ýpek ve baþka bir
maddeden yapýlmýþ bir kumaþta ipek miktarý daha fazla ise bunu giymek haram
olur. Tersi olursa [yani ipek miktarý daha az olursa] helal olur. Daha doðru
olan görüþe göre her ikisi eþit olduðunda da hüküm böyledir [yani giymek helal
olur].
Adete uygun bir miktarda
Ýpekle süslenmiþ veya uçlarý ipekle dikilmiþ elbise giymek helaldir.
A. ERKEÐÝN ÝPEK EÞYA
KULLANMASI
B. KADININ ÝPEK EÞYA
KULLANMASI
C. ERKEK ÇOCUÐUN
VELÝSÝNÝN ÇOCUÐA ÝPEK GÝYDÝRMESÝ VE KULLANDIRMASI
D. ERKEÐÝN ÝPEK
KULLANMASININ HARAM OLMADIÐI DURUMLAR
E. SAVAÞ ÝÇÝN ÝPEK
GÝYMEK
F. ÝPEK VE BAÞKA KUMAÞ
KARIÞIMINDAN YAPILAN ELBÝSEYÝ GÝYMEK
G. ÝPEKLE SÜSLENMÝÞ VE
YAMANMIÞ ELBÝSE GÝYMEK
H. UÇ KISIMLARI
ÝPEKTEN OLAN ELBÝSE GÝYMEK
I. GÝYECEKLERE ÝLÝÞKÝN
BAZI MESELELER
A. ERKEÐÝN ÝPEK EÞYA
KULLANMASI
[Savaþ durumu hariç]
normal durumda erkeðin ve -Kaffal'in görüþünün aksine- cinsiyeti belirsiz
þahsýn; ipekten döþek kullanmasý yahut da baþka yollarla ipekten yararlanmasý
haramdýr.
Ýpek, ipekböceðinin
ölümünden sonra [kazadan elde edilen] hela! maddedir. Koza, ipeðin yardýðý ve
içinden sað olarak çýktýðý yuvasýdýr.
Erkeðin ipekten
kullanmasý haram olan þeylerden istisna edilen; giyecek, yorgan ve örtü olarak
ipeði kullanabileceði durumlar ileride gelecektir.
Erkeðin ipek elbiseyi
giymesinin haram olduðu konusunda icma vardýr. (Ýcma)
Çift cinsiyetli þahýs
hakkýnda ise ihtiyaten haram kabul edilmiþtir.
Elbise dýþýndaki
þeylerin erkeðe haram kabul edilmesinin delilleri þunlardýr:
[*] - Huzeyfe (r.a.)
þöyle demiþtir: Resulullah (s.a.v.) bize ipek ve dibac giymeyi ve bunlarýn
üzerine oturmayý yasakladý. (Buhari, libas, 5837)
[*] - Ebu Davud, sahih
bir senetle þunu rivayet etmiþtir: Nebi (s.a.v.) sað eline bir parça ipek, sol
eline bir parça altýn alarak þöyle buyurdu: Bu ikisi[ni kullanmak] ümmetimin
erkeklerine haram, kadýnlarýna helaldir. (Ebu Davud, libas, 4057)
Ýmam Gazali ipeðin
erkeðe haram olmasýnýn sebebini þöyle açýklamýþtýr:
Ýpekte erkeðin
saygýnlýðýna yakýþmayacak bir sertlik vardýr.
Bir görüþe göre ipek
üzerine oturmak caizdir. Ancak yukarýda geçen hadis bu görüþü reddetmektedir.
B. KADININ ÝPEK EÞYA
KULLANMASI
1. Kadýnýn ipek elbise giymesi
helaldir. [Bu konuda farklý görüþ belirten] Abdullah b. Zübeyir' den sonra bu
meselede icma oluþmuþtur. (lcma)
2. [Kadýn, ipekten
yapýlmýþ döþek vb. eþyalarý kullanabilir mi? Bu konuda mezhep içinde iki görüþ
vardýr]
[Birinci görüþ]
Daha doðru görüþe göre,
israf ve kendini beðenmeye yol açacaðý için kadýnýn ipekten yatak vb. eþyalar
kullanmasý haramdýr. Kadýnýn ipeði giymesi bundan farklýdýr; çünkü kadýnýn ipek
elbise giymesi onu süsler, erkeðin gönlünü ona meylettirir ve kocasýnýn onunla
birlikte olmasýný [cinsel iliþki kurmasýný] saðlar. Bu da hüküm koyucu olan
Allah'ýn istediði neslin çoðalmasýný temin eder.
[Ýkinci görüþ]
Kadýnýn ipek elbise
giymesi helal olduðu gibi ipekten yapýlmýþ eþyalarý kullanmasý da helaldir.
Nitekim yukarýda geçen hadiste "ümmetimin diþilerine helaldir"
denilmiþtir. Birazdan bu görüþün doðru olduðu gelecektir.
C. ERKEK ÇOCUÐUN
VELÝSÝNÝN ÇOCUÐA ÝPEK GÝYDÝRMESÝ VE KULLANDIRMASI
[Bu konuda da üç görüþ
bulunmaktadýr]
[Birinci görüþ]
Daha doðru olan görüþe
göre erkek çocuðun velisi çocuk temyiz çaðýna ulaþmýþ olsa bile ona ipek elbise
giydirebilir. Çünkü [yetiþkin erkeðin aksine] çocuðun, kaba olan ipeði giyme
sebebiyle zedelenecek bir saygýnlýðý yoktur. Ayrýca çocuk mükellef [sorumlu]
deðildir.
Veli, -yukarýda
belirttiðimiz gerekçeler sebebiyle- velayeti altýnda olan erkek çocuðu bayram
günü dýþýnda bile olsa altýn ve gümüþ takýlarla süsleyebilir.
[Ýkinci görüþ]
Veli, bayram günü
dýþýnda erkek çocuða ipek elbise giydiremez, hatta aksine [çocuk böyle bir þeyi
kendisi giymek istese] diðer haram olan fiilleri yapmasýna engelolduðu gibi
çocuðun bunu yapmasýna da engelolur.
[Üçüncü görüþ]
Veli yedi yaþýna kadar
erkek çocuða ipek elbise giydirebilir, ancak yedi yaþýndan sonra alýþmamasý için
bunlarý giydirmez.
Alimlerimizin
"erkek çocuk" ifadesi "deliyi" dýþarýda býrakmakta, ancak
hükmün gerekçesi olarak ortaya koyduklarý þey deliyi de hükme dahil etmektedir
ki yerinde olan görüþ de budur. Gazali Ýhya'da deliyi erkek çocuk ile ayný hükme
tabi tutmuþtur.
Nevevi, erkek çocuða
ipekten yatak vb. eþyalar kullandýrýlmasý konusunda þunlarý söylemiþtir:
Ben [Nevevi] derim ki:
Daha sahih olan -ve Iraklý alimlerimizin ve diðerlerinin tek görüþ olarak
belirttiklerine göre- erkek çocuðu ipekten yatakta yatýrmak ve diðer ipek
þeyleri kullandýrmak helaldir.
Bunun gerekçesi yukarýda
belirtilmiþti.
Yukarýda kadýna ipek
elbise giymenin niçin helal olduðunu açýklarken ileri sürülen "kocasýna
(ve efendisine) karþý süslenmek için bunun mübah olduðu" görüþü kabul
edilemez. Çünkü böyle olsaydý, ipek elbise giymek yalnýzca evli kadýn (veya
efendisi bulunan cariye) hakkýnda helal olur, bekar kadýna helal olmazdý. Oysa
bu helalliðin yalnýzca evli kadýna özgü olmadýðý konusunda alimler icma
etmiþlerdir. (icma)
Erkek çocuða ipek eþya
kullandýrmanýn kesin olarak helalolduðu görüþüne "Þeyh Nasr el-Makdisý ve
diðer bazý alimler bunun kesin olarak haram olduðunu görüþündedirler"
denilerek itiraz edilmiþtir. Er-Ravda' daki ifade "Iraklý alimler ve Mütevelli
bunun kesin olarak helalolduðunu belirtmiþlerdir" þeklindedir.
Nevevi bir grup alime
tabi olarak þöyle fetva vermiþtir: Erkeðin mehir olarak kadýn için ipek üzerine
iþlenmiþ yazý yazmasý haramdýr; çünkü erkeðin ipeði kullanmasý helal deðildir.
Nevevi þöyle demiþtir:
"Bunu pek çok
alimin gördüðü halde tepki göstermemesi kimseyi aldatmamalýdýr" .
Ýsnevý, Nevevl'ye itiraz
ederek þöyle demiþtir: "Aksi görüþ daha uygundur; çünkü bu gerçekte nakýþ
vb. gibi kadýn için yapýlan bir iþtir". Barizý de hocasý Fahr b. Asakir'e
tabi olarak bu þekilde fetva vermiþtir. Bazýlarý "farklý þehirlerdeki
hakimler de bu görüþü benimsemiþlerdir" demiþtir.
Buna þu þekilde cevap
verilmiþtir: [Ýpeði dikmek ile ipek üzerine yazý yazmak farklý þeylerdir] Çünkü
ipeði dikmede ipeði kullanma durumu yoktur, oysa ipeðe yazý yazmada onu
kullanma vardýr.
Bundan anlaþýldýðýna
göre erkeðin ipek üzerine yazý yazmasýnýn haram olmasý "mektup vb. iþler
için yazý yazmak" ile ilgilidir.
Baþkadý Ýbn Rezýn'e saf
ipekten þapka vb. þeyler imal eden, erkeklerden saf ipek kumaþ alýp onlara
satan kimselerin durumu hakkýnda soru soruldu, o þöyle cevap verdi:
Kiþinin erkekler için
bunu yapmasý, onlara ipekten elbise dikmesi, onlardan ipek alýp satmasý
günahtýr. Bu, takýnmalarý için erkeklere altýn satmaya benzer. Ayný þekilde
ipeðin kazasýnýn satýlmasý ve ticaretinin yapýlmasý da haramdýr.
Giymeleri söz konusu
olmaksýzýn [yalnýzca evinde süs olarak tutmak üzere] erkekler için ipek elbise
yapýlmasý konusunda Ýzz b. Ab~ düsselam bunun haram olduðu ancak günahýnýn
giyme günahýndan daha az olduðunu söylemiþtir .
D. ERKEÐÝN ÝPEK
KULLANMASININ HARAM OLMADIÐI DURUMLAR
A. HAYATÝ TEHLÝKEYÝ
ÖNLEMEK
Nevevi, ipeðin erkeðe
haram olmasý hükmünün kapsamýndan þu durumu istisna etmiþtir: Erkeðin ve çift cinsiyetli
þahsýn; insanýn ölümüne yol açacak veya organýný tümden kaybetmesine veya
iþlevini yitirmesine yol açmak suretiyle ona zarar verecek derecede aþýrý sýcak
ve soðuk olmasý durumunda zararý gidermek için ipek elbise giymeleri helaldir.
Erkeðin bu durumda ipek
elbise giymesinin haram olmasýndan, giyme dýþýnda baþka yollarda kullanmasýnýn
haydi haydi helal olduðu anlaþýlýr, çünkü diðer kullanýmlar giymeye göre daha
hafiftir.
B. SAVAÞTA BAÞKA ELBÝSE
BULUNMAMASI
Ýpeðin erkeðe haram
olmasý hükmünden istisna edilen ikinci durum þudur: Aniden savaþ bastýrýr da
erkek ipeðin yerini tutacak baþka bir elbise bulamazsa, zaruret sebebiyle ipek
giymesi helal olur.
Ýbn Kecc, ipekten baþka
bir elbise bulunsa bile savaþta kullanmaya elveriþli bulunan ipek palto vb.
savunmaya yarayan elbiseler giymenin caiz olduðunu söylemiþtir. Çünkü týpký
kýlýçlarý süslemek vb. þeylerde olduðu gibi bunda da karþý tarafa korku salma
ve kafirlerin moralini bozma söz konusudur. Bu görüþ el-Kifaye'de bir grup
alimden aktarýlmýþ ve doðru kabul edilmiþtir. Ancak alimlerimizin görüþlerinin
zahirinden anlaþýldýðý üzere bunun caiz kabul edilmemesi görüþü daha uygun bir
görüþtür.
C. CÝLT HASTALIKLARI
Erkek uyuz ve kaþýntý
gibi hastalýklara yakalanýr da baþka bir elbise giymesi onu rahatsýz ederse(2) ihtiyaç sebebiyle
erkeðin ipek giymesi helal olur.
(2) Bu þartý
Ýbnü'r-Rif'a ortaya koymuþtur. (Þirbiný)
[*] - Çünkü Nebi
(s.a.v.) Abdurrahman b. Avf ve Zübeyir'in uyuz sebebiyle ipek giymesine izin
vermiþtir. (Buhari, Salat, 375; Müslim, Libas ve Zýnet, 5396. )
[Soru] "Necis olan bir þeyle tedavi olma"
meselesinde olduðu gibi burada da ipek elbise giymenin caiz olmasý için,
kiþinin hastalýðý iyi edecek baþka bir ilaç bulamamýþ olmasý þart mýdýr?
[Cevap] Burada birbirine kýyas edilen iki þeyarasýnda
eþitlik yoktur; çünkü ipek cinsi bu mesele dýþýnda helal kýlýnmýþtýr, bu yüzden
necis bir þeye göre ipek kullanmak daha hafif bir durumdur.
D. BÝTLERÝ DEF ETMEK
Bitleri def etme ihtiyacý
sebebiyle de erkeðin ipek elbise giymesi caizdir; çünkü ipek kumaþ, özelliði
sebebiyle bitleri barýndýrmaz.
[*] - Buhari ve
Müslim'de þu rivayet bulunmaktadýr: Zübeyir ve Abdurrahman b. Avf, Resulullah
(s.a.v.)'a bit sebebiyle dert yandýlar. Bunun üzerine Nebi (s.a.v.) onlarýn
ipek gömlek giymelerine izin verdi.(Buhari, Cihad, 2920; Müslim, Libas, 5400)
Nevevi'nin ifadelerinden
ilk anda bunun yolculukta veya hazarda olmasý arasýnda fark olmadýðý
anlaþýlmaktadýr ki el-Mecmu'da bunu açýk olarak ifade etmiþtir. Beðavl'nin ve
diðer alimlerin mutlak olarak zikrettikleri bu hüküm aynen böyledir. Son
dönemdekilerden biri "Nevevi dýþýnda hazarda iken bu hükmün geçerli
olacaðýný açýk olarak ifade eden kimseyi görmedim" demiþse de zikredilen gerekçe
bunun yalnýzca yolculukla sýnýrlandýrýlmamasýný gerektirmektedir. Söz konusu
þahsýn görüþü doðruya uzaktýr. Çünkü bu görüþteki gerekçe ve fýkhi yön son
derece basittir.
Not: Nevevi'nin "ihtiyaç sebebiyle"
ifadesinin kapsamýna ipek elbise dýþýnda bir þey bulamayan kiþinin
"namazda iken" ve "namaz dýþýnda insanlara karþý" avret
yerlerini örtmesi de girmektedir. Ayný þekilde kiþi yalnýz baþýna iken þayet
avret yerlerini örtmesini farz görüyorsak bu durumda da ipekle örtmesi söz
konusu ifade kapsamýna girer. Daha doðru olan görüþ budur. Nevevi el-Mecmu'da
bunu açýk olarak ortaya koymuþtur. Ýsnevi ise insanlarýn yanýna çýkarken avret
mahalli dýþýndaki bölgelerin ipekle örtülmesi konusunda bu hükmü n itiraza açýk
olduðunu belirtmiþtir.
Metinde geçen
"karný", "kummel" kelimesinin çoðuludur. Ata'nýn görüþüne
göre bu, Ýsrailoðullarýna gönderilen bitlerdir. Ebu Zeyd' e göre piredir. Bir
baþka görüþe göre bu güvedir. Bunun dýþýnda görüþler de belirtilmiþtir.
E. SAVAÞ ÝÇÝN ÝPEK
GÝYMEK
Dibac gibi ipekten
yapýlan bir elbiseyi savaþta giymeye ihtiyaç olur ve baþka bir þey de karþý
tarafýn silahýna engelolma konusunda bunun yerini tutmazsa kiþinin kendini
korumak için bunu giymesi caiz olur. Ancak bunun yerini tutacak baþka bir
elbise bulunursa bunun giyilmesi haram olur. Bu mesele, Nevevl'nin "aniden
savaþýn bastýrmasý" sözünden anlaþýlmaktadýr. Çünkü sýrf savaþa çýkma
durumunda bile caiz olduðuna göre bilfiil savaþmada haydi haydi caiz olur.
F. ÝPEK VE BAÞKA KUMAÞ
KARIÞIMINDAN YAPILAN ELBÝSEYÝ GÝYMEK
a) Erkeðin ve çift
cinsiyetli þahsýn ipek ve baþka bir kumaþtan (örneðin ipek ve yünden veya ipek
ve pamuktan) imal edilmiþ bir elbise giymesi, þayet içindeki ipek miktarý
[diðerinden] daha fazla ise haram olur.
b) Bunun aksi ise
helaldir. Yani ipeðin diðer maddeden daha az olduðu; örneðin dokumasýnýn dikine
olan kýsýmlarý ipekten, enine olan kýsýmlarý pamuktan ise çoðunluk pamuk
olduðundan bunu giymek caiz olur.
c) Þayet elbisedeki ipek
ile diðer madde tartý bakýmýndan eþit miktarda ise daha doðru olan görüþe göre
bu elbiseyi giymek de helal olur; çünkü buna "ipek elbise" denilmez.
Aslolan helalliktir.
[*] - Ebu Davud'da Ýbn
Abbas'tan sahih bir senetle þu hadis rivayet edilmiþtir:
Resulullah (s.a.v.)
yalnýzca tamamý ipekten yapýlan elbiseyi giymeyi yasakladý. (Ebu Davud, Libas,
4055)
Elbisenin içinde ipekten
iþleme [nakýþ, süs] veya ipek dokuma bulunsa bunun bir sakýncasý yoktur.
Kaffal "þayet
ipekle baþka þeyin karýþýmýndan yapýlan elbisede ipek dýþarýdan görülürse -aðýrlýðý
diðerinden az bile olsa- haram olur, görünmezse -aðýrlýðý diðerinden çok bile
olsa- haram olmaz" demiþse de ipeðin dýþarýdan görülüp görülmemesinin
hükme etkisi yoktur.
Haram olmadýðý görüþü
kabul edildiðinde bunun mekruh olmasý gerekir.
Kiþi elbisedeki
çoðunluðun ipek mi, diðer kumaþ mý olduðunda yahut ikisinin eþit olup
olmadýðýnda þüphe etse el-Envar'da tek görüþ olarak belirtildiðine göre haram
olur.
G. ÝPEKLE SÜSLENMÝÞ VE
YAMANMIÞ ELBÝSE GÝYMEK
Erkeðin ve çift cinsiyetli
þahsýn; kapalý haldeki dört parmak miktarýný geçmeyen ipekle süslenmiþ veya
yamanmýþ bir elbiseyi giymeleri helaldir, bunu aþan miktar helal deðildir.
[*] - Çünkü Müslim'in
Hz. Ömer'den (r.a.) rivayet ettiðine göre o þöyle demiþtir:
Resulullah (s.a.v.) bir,
iki, üç veya dört parmak miktarýnca olan ipek hariç ipek elbise giymeyi
yasakladý. (Müslim, Libas ve zýnet, 5382)
Ýþleme ve'yamalar,
ipeðin miktarý diðer kumaþtan çok olacak þekilde fazla olsa bu elbiseyi giymek
haram olur, aksi takdirde olmaz. Ancak buna muhalif olarak Zerkeþi, Hallmý'den
þunu nakletmiþtir: Her bir kolda iki süsten fazla olamaz. Her bir süs de en çok
iki parmak miktarýnda olabilir, böylece [her bir koldaki iþlemeli süsün
miktarý] toplam dört parmaktan fazla olamaz.
"Tatrýz"
elbiseye, tamamý ipekten olan iþlemeli süs yapýlmasýdýr. Ýðne ile süslenmiþ
elbiseye gelince; Subkl'nin dediði gibi bu konuda doðruya en yakýn görüþ bunun
da dokuma gibi kabul edileceði, yani bunun elbise ile iliþkisinin elbisedeki
ipekle diðer kumaþ arasýndaki orantý gibi olacaðý görüþüdür. Ezrai bunun
yukarýda bahsedilen iþleme ile ayný hükümde olduðunu söylemiþse de bu, yukarýda
bahsedilen iþleme gibi kabul edilemez.
Cübbenin dolgusunun veya
yastýðýn dolgusunun ipekten olmasý helaldir. Çünkü dolgu dokunmuþ elbise
olmadýðýndan bunu giyen kiþi "ipek giymiþ" olmaz. Dolgu bu açýdan
elbisenin astarýndan farklýdýr; çünkü cübbe vb. elbiselerin astarýnýn ipekten
olmasý [erkekler ve çift cinsiyetli þahýslar açýsýndan] haramdýr.
H. UÇ KISIMLARI
ÝPEKTEN OLAN ELBÝSE GÝYMEK
Uç kýsýmlarý -adet
miktarýnca [yani normal miktarda]- ipekle yapýlmýþ elbise giymek, yani kenar
kýsýmlarýnýn üzeri -normal miktardaipekle örtülmüþ elbise giymek helaldir.
[*] - Çünkü Müslim, Esma
binti Ebu Bekir'den þunu rivayet etmiþtir: Resulullah {s.a.v.)'ýn giydiði bir
cübbesi vardý, ya ka kýsmýnda ipekten bir þerit ve ön ve arka kýsmýnda da
ipekten kývnm yerleri vardý. (Müslim, Libas ve zinet, 5376)
Normalin üzerinde olursa
haram olur.
Bununla, yukarýdaki
meselede geçen "dört parmak" miktarýndaki sýnýrlama arasýndaki fark
þudur: Elbisenin uç kýsýmlarýnýn ipekle dikilmesi bir ihtiyaç sebebiyle
yapýlýr. Burada dört parmak miktarýndan fazla yerin dikilmesine ihtiyaç
duyulabilir. Yukarýdaki mesel e ise bir süsleme olduðundan bu dört parmakla
sýnýrlandýrýlmýþtýr. Nevevl'nin el-Minhac'daki ifadesinin zahirinden süsleme
ile elbisenin uç kýsýmlarýnýn ipekten olmasýnýn ayný hükme tabi olduðu gibi bir
izlenim doðmakla birlikte bu [belirttiðimiz gibi] farklýdýr.
izz b. Abdüsselam þöyle
demiþtir: Sarýðýn iki ucunda birer karýþ miktarýnda ipek bulunmasý da elbisenin
uçlarýnýn ipekle dikilmesi gibidir. Kiþi [bu birer karýþlýk kýsýmlarý ipekle
kaplarken] her dört parmak miktarý ipeðin arasýna bir kalem miktarýnca keten
veya pamuk koyar.
GazzÝ "Ýzz b.
Abdüsselam'ýn bu görüþü, bu konudaki adete binaen ileri sürülmüþtür"
demiþtir.
Þayet adet bundan farklý
ise o adet dikkate alýnýr. Çünkü adet kiþilere, zamanlara ve mekanlara göre
farklýlýk gösterir.
Nevevi metindeki
"ipekle" ifadesi ile altýn ve gümüþle süsleme veya elbisenin
uçlarýnýn altýn ve gümüþ kullanýlarak dikilmesini dýþarýda býrakmýþtýr, bu az
miktarda altýn ve gümüþle yapýlsa bile kendini beðenme [ve israfa] yol
açacaðýndan haramdýr.
I. GÝYECEKLERE ÝLÝÞKÝN
BAZI MESELELER
1. Kiþi elbisenin dýþý
ile astarý arasýna ipek kumaþ koyarsa alimlerin görüþünün zahirine göre bu caiz
olur. Oysa Cüveyni "bu itiraza açýktýr" demiþtir.
2. Elbisenin ipek
iplikle dikilmesi helaldir, bu elbisenin giyilmesi de helaldir. Bu konuda
"altýn ve gümüþ ile yamanmýþ kaplar" konusundaki ayrýntýlar söz
konusu deðildir. Çünkü ipekle ilgili konular, kaplar ile ilgili konulardan daha
hafiftir.
3. Nevevi el-Mecmu'da
þöyle demiþtir: Tesbihin ipinin ipek olmasý helaldir.
Zerkeþi de "hokka
içindeki iplikçikler de buna kýyas edilir" demiþtir.
4. Fevrani þöyle
demiþtir: Erkeðin Mushaf için ipekten muhafaza yapmasý caizdir.
5. Kiþi yere ipek döþek
yaydýktan sonra üzerine pamuk döþek koysa, -Kaffal'in görüþünün aksine- Kadý
Hüseyin ve Beðavi'nin dediðine göre üzerine oturmasý caiz olur; çünkü bu
durumda ipeði kullanmýþ sayýlmaz. Ancak ipekten olan döþeðin üzerini baþka bir
madde ile kaplarsa bu caiz olmaz; çünkü bu durumda ipekten bir eþya kullanmýþ
olur.
6. Ýmam Þafii {r.a.)'nin
belirttiðine göre erkeðin ve çift cinsiyetli þahsýn safranla boyanmýþ elbise
giymesi haram olduðu halde aspur ile boyanmýþ elbise giymesi haram deðildir.
Ancak Beyhaki buna muhalif olarak þöyle demiþtir:
Bunu yasaklayan sahih
rivayetler bulunduðundan bunu giymek haramdýr. Þayet bu hadisler Ýmam Þafii
(r.a.)'ye ulaþmýþ olsaydý o da bunlara uygun görüþ belirtirdi.
Aspur ile boyanmýþ
elbise konusundaki görüþ ayrýlýðý, elbisenin dokunduktan sonra boyanmasý konusundadýr.
Dokunmadan önce boyanmasý halinde giymenin caiz olduðu konusunda görüþ ayrýlýðý
yoktur. Konu ile ilgili birbirinden farklý hadisler de bu þekilde yorumlanýr.
7. Erkek ve çift
cinsiyetli þahsýn, safran ve aspur dýþýnda kýrmýzý, sarý, yeþil veya diðer
renklerle boyanmýþ bir elbise giymesi mekruh deðildir. Bu boyama, elbisenin
örülmesinden önce olsun sonra olsun fark etmez. Bazý sonraki alimler ise
örülmeden sonra boyama konusunda muhalif görüþ belirtmiþlerdir.
8. Fiyatý pahalý bile
olsa keten, pamuk, yün vb. kumaþlardan yapýlan elbiseleri giymek helaldir.
Çünkü bunlarýn deðerlerinin yüksek olmasý, üzerinde uygulanan iþçilikten
kaynaklanmaktadýr.
9. Gerek erkekler
gerekse diðer kimselerin hatta salih ve alimlerin bulunduðu yerlerin kumaþlarla
süslenmesi mekruhtur.
[*] - Çünkü Müslim'in
rivayet ettiði bir hadiste Nebi (s.a.v.) þöyle buyurmuþtur: Allah bize
duvarlara ve tuðlalara elbise giydirmemizi emretmedi.(Müslim, Libas ve Zýnet,
5487)
10. Evlerin ipekle ve
resimlerle süslenmesi haramdýr. Çünkü bu konu ile ilgili pek çok rivayet
bulunmaktadýr. Ayný þekilde mescidlerin de ipekle süslenmesi haramdýr. Bu
er-Ravd ve onun aslýnda "altýn ve gümüþün zekatý" konusunda
zikredilen sözlerden anlaþýlmaktadýr. Ancak Gazalý bunun caiz olduðuna dair fetva
vermiþtir. Kabe'nin ipekle örtülmesi ise caizdir. Bu konuda herhangi bir tepki
gösterilmeksizin uygulanagelen bir adet olmasý sebebiyle Nebi (s.a.v.)'in
kabrinin de ipekle örtülmesinin caiz olmasý gerekir.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN