|
TALAK |
Þarta Baðlý Boþamada
Þartýn Aynlýk Esnasýnda Gerçekleþmesi
111. Koca, karýsýný
boþamayý -mesela- karýsýndan bain olarak ayrýldýðý esnada gerçekleþmesi mümkün
olan; "kadýnýn eve girmesi" vb. bir fiile baðlasa, kadýn da zifaf
öncesinde boþama veya zifaf sonrasýnda nikahýn feshedilmesi, bedel karþýlýðý
boþama yahut üç kere boþama sebebiyle kocasýndan bain olarak ayrýlmýþ olsa daha
sonra adam o kadýnla yeniden nikah akdi yapsa sonra kadýn eve girse bakýlýr:
> Ýttifakla
benimsenen görüþe göre ayrýlýk [beynunet] döneminde kadýn eve girmiþse bundan
sonra girmesi sebebiyle boþama meydana gelmez; çünkü ayrýlýk döneminde kadýnýn
eve girmesiyle artýk [" eve girersen boþsun" þeklinde kocanýn yaptýðý]
yemin sona ermiþ olur.
> Kadýn, ayrýlýk
döneminde eve girmemiþ olsa sonradan evlenince girse [ne olur? Bu konuda Ýmam
Þafii'ye ait üç görüþ bulunmaktadýr:]
Birinci görüþ
Ýmam Þafii'nin en güçlü
olan görüþüne göre bile boþama gerçekleþmez; çünkü boþamayý baðladýðý [önceki]
nikah ortadan kalkmýþtýr.
Ýkinci görüþ
Ýmam Þafii'nin diðer
görüþüne göre þarta baðlama ve þart ýn gerçekleþmesi esnasýnda nikah mevcut
olduðundan boþama gerçekleþir. Araya ayrýlýðýn girmesinin bir etkisi yoktur;
çünkü bu ayrýlýk, boþamanýn þarta baðlandýðý ve þartýn gerçekleþtiði bir zaman
dilimi deðildir.
Üçüncü görüþe göre kadýn
daha önceden üç talak meydana gelmeden bain olarak ayrýlmýþ sa [sonradan tekrar
kocasýna dönüp eve girdiðinde] boþama meydana gelir; çünkü ikinci defa
kocasýyla evlendiðinde ilk nikahtan kalan boþama haklarý kadýna dönmüþ olur. Bu
talaklar, önceki sýfatlarýyla birlikte döner ki bu da boþamanýn eve girmeye
baðlanmýþ olmasýdýr. Ancak kadýn kocasý tarafýndan üç kere boþanarak ayrýlmýþsa
durum farklý olur; çünkü bu durumda, þarta baðladýðý boþama da dahil olmak
üzere koca bütün boþama haklarýný kullanmýþtýr. Bundan sonra kadýnla yeniden
evlendiðinde sahip olduðu boþama haklarý yeni haklardýr.
> Boþamanýn baðlandýðý
þart, ayrýlýk döneminde yerine gelmesi mümkün olmayan bir þart ise, örneðin
koca "seninle iliþkide bulunursam üç kere boþsun" dedikten sonra
karýsýndan bain olarak ayrýlmýþ, daha sonra tekrar onunla evlenmiþse; Ravdatü
't-talibýn ve eþ-Þerhu'l-kebir' deki ifadelerden çýkan zorunlu sonuca göre,
boþama kesinlikle meydana gelmez.
Not: Burada zikredilen hüküm, boþamanýn mutlak
olarak eve girmeye baðlandýðý durumla ilgilidir. Ancak koca karýsý bu ay içinde
eve girmezse onu üç kere boþayacaðýna dair yemin etse daha sonra ay dolmadan ve
kadýnýn eve girme imkaný bulunmadan önce karýsýndan bain olarak ayrýlsa daha
sonra tekrar evlense, ay dolduðu halde kadýn eve girmese ne olur?
Subki, Ýbn Rifa'nýn bu
durumda yeminden kurtulunmuþ olacaðýna ve boþamanýn gerçekleþmeyeceðine dair
fetvasýný naklettikten sonra bu fetvanýn yanlýþ olduðunu anladýðýný belirterek
þöyle demiþtir: "Bu konuda onunla konuþtum. Ben, kocanýn yeminden
kurtulmasý tarafýna meylediyordum, o ise görüþünün yanlýþ olabileceðine ihtimal
vermiyordu". Subki bu konuda uzun açýklamalar yapmýþ olup ben bunlara
Þerhu't-Tenbih adlý eserimde temas ettim. Bulkini þöyle demiþtir: "Ýbn
Rif'a'nýn ilk fetvasý doðrudur ki bu da yeminden kurtulma görüþüdür."
Ýtimad edilmesi gereken de budur; çünkü alimlerin mutlak ifadesinden bu
anlaþýlmaktadýr.
Bunlarýn bir kýsmýna
hul' kitabýnda iþaret edilmiþti.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN