|
KURBAN |
2. KURBAN KESECEK OLAN
KÝÞÝNÝN YAPMASI SÜNNET OLAN ÝÞLER
1. Kurban kesmek isteyen
kiþinin, Zilhicce'nin on gününde kurbanýný kesinceye kadar kendi [vücudundaki] tüylerini
ve týrnaklarýný gidermemesi sünnettir.
2. Yine kiþinin
kurbanýný kendisinin kesmesi sünnettir. Aksi taktirde [þayet kurbanýný
baþkasýna kestireceksel kurbanýnýn yanýnda hazýr bulunsun.
9. Kurban kesmeyi
isteyen kiþinin -isterse ihramlý olmamýþ olsun- Zilhicce'nin ilk on günü
kurbanýný kesinceye kadar kendisinin tüylerini ve týrnaklarýný gidermemesi
sünnettir. Hatta bunu yapmasý mekruhtur. Çünkü Müslim'in, Ümmü Seleme'den
(r.anha) rivayet ettiði hadiste Hz. Peygamber (s.a.v.) þöyle buyurmuþtur:
> Zilhicce hilalini
gördüðünüzde sizden biri kurban kesmek isterse tüylerini ve týrnaklarýný
kesmesin. (Müslim, Edahi, 5041)
Bu konuda saç, sakal,
býyýk, koltuk altý ve kasýk tüyleri eþittir.
Hatta Nevevi'nin,
Ravdatü't-talibin'de Ýbrahim el-Mervezl'den naklettiðine göre bedenin diðer
kýsýmlarý da saç gibidir. Ancak yetiþkin kimsenin sünnet olmasý, hýrsýzýn
elinin kesilmesi, kýsasý gerektiren suç iþleyen kiþi hakkýnda kýsas talep
edilmesi durumlarý gibi bedenden giderilmesi zorunlu olan þeyler bundan istisna
edilmiþtir.
Þöyle bir itiraz söz
konusu olabilir: Çocuðun malýndan kurban kesmek imkansýzdýr; çünkü kýsýtlý olan
þahsýn velisinin onun malýndan kurban kesmesi caiz deðildir; çünkü veli onun
malý konusunda ihtiyata riayet etmekle görevlidir, baðýþta bulunmasý yasaktýr.
Kurban kesmek ise bir baðýþtýr. Þu halde bunun istisna edilmesi nasýl doðru
olabilir?
Buna þöyle cevap
verilmiþtir:
a) Kurban kesmek, ev
halký hakkýnda sünnet-i kHayettir. Ev halkýndan biri kurban kesip de diðer þahýslarý
sevaba ortak ettiðinde bu geçerli olur.
Ýsnevi "bu cevabý
reddetmek mümkündür" demiþtir ki daha uygun olaný da budur.
b) Kurban kesmeyi
emreden hadisleri kabul ettiðimizde bunu söylemek mümkündür.
Ýmamlarýn ibareleri
yalnýzca kurban kesmek isteyen kimse hakkýndadýr. Oysa bu kiþi kurban kesmeyi
istememiþtir.
Not: Zerkeþi þöyle demiþtir: "Kiþi, Zilhicce
ayýnýn on gününde ihram yapmak isterse onun tüy ve týrnaklarýný gidermesi
mekruh olmaz. Bu, Cuma gününün girmesine kýyas edilir. Zira bu kiþinin
saçlarýný ve týrnaklarýný kesmesi müstehaptýr."
Bu görüþ hem kýyaslanan
hem kýyaslanýlan açýsýndan kabul edilemez; çünkü ay içinde mutlaka Cuma günü
vardýr. Ýhrama giren kiþiye gelince onun saç ve týrnaðýný kesmesi haramdýr.
Nevevi'nin
"Zilhicce'nin on günü" ifadesinden akla ilk anda þöyle bir anlam
gelmektedir: "Kiþi, sonrasýnda kurban kesme azminde olsa bile bayramýn
birinci günü kurbanýný kesmemiþ olsa, teþrik günlerinde (ikinci, üçüncü ve
dördüncü gün) týraþ olmasýnda bir sakýnca yoktur." Bu kastedilmemiþtir. Bu
sebeple Ravdatü 'ttalibýn ve eþ-Þerhu'l-kebir'de "Zilhicce'nin on
günü" diye kayýt konulmamýþtýr.
Zerkeþi þöyle demiþtir:
"Kurbanlýklardan Beytullah'a hedy olarak kurban götürmek isteyen kimsenin
durumu da kurban kesmek isteyenin durumu gibidir. Hatta bu kiþi, hüküm
açýsýndan daha da önceliklidir." Ýbn Süraka bunu açýk olarak ifade
etmiþtir.
Zerkeþi þöyle demiþtir:
"Alimlerin, kurban kesilinceye kadar, þeklindeki ifadelerinden
anlaþýldýðýna göre kiþi birden fazla kurban kesmek istese ilk kurbaný
kesmeSiyle [týraþ olma ve týrnak kesme konusundaki] mekruhluk ortadan kalkar.
Burada yasaðýn, son kurbanýn kesilmesine kadar sürmesi de muhtemeldir."
Ýlk kurbanýn kesilmesiyle mekruhluðun sona ereceði görüþü daha güçlüdür.
Kiþinin son kurbaný kesinceye kadar bu þeylerden herhangi birini yapmamasý daha
faziletlidir.
Muayyen bir hayvaný
kesmeyi adamýþ olan kiþi kurbaný kesmeyi teþrik günleri sona erinceye kadar
geciktirse Bulkýnl'nin belirttiðine göre tercihe þayan görüþe göre mekruhluk
devam eder; çünkü bu durumda onun, kurbanýný kaza olarak kesmesi gerekir.
10. Erkek, hayvan
kesmeyi güzel bir biçimde becerebiliyorsa, Hz. Peygamber (s.a.v.)'e ittiba
etmiþ olmak için kurbanýný kendisinin kesme si sünnettir.(Buhari, Edahi, 5565;
Müslim, Edahi, 5060)
Kiþinin kurbanýný evinde
ailesinin huzurunda kesmesi, böylece onlarýn hayvanýn kesilmesinin sevincini
yaþamalarý ve etinden yararlanmalarý sünnettir. Yine birden fazla kurban olsa
bile hayýrlý iþlerde acele etmiþ olmak adýna bayramýn birinci günü kesmesi
sünnettir.
11. Kadýna gelince,
el-Mecmu'da belirtildiði üzere onun kurbanýný kesmek üzere birini vekil tayin
etmesi sünnettir. Çift cinsiyetli þahýs da onun gibidir.
Ezrai þöyle demiþtir:
"Kurbanýný kesebilecek durumda olsa bile hastalýk vb. sebeplerle bu konuda
zaafýn söz konusu olacaðý erkeklerin de bir baþkasýný vekil tayin etmesi
müstehaptýr. Kör olan ve hayvan boðazlamasý mekruh olan her þahsýn kurbaný
kesmek üzere birini vekil tayin etmesi daha kuvvetli bir biçimde
müstehaptýr."
12. Kiþi özürlü veya
özürsüz olarak kurbanýný kendisi kesemiyorsa [kurbaný kesilirken] hazýr
bulunsun. Çünkü Hakim enNisaburl'nin sahih olduðunu söylediði senetle rivayet
ettiði hadiste Hz. Peygamber (s.a.v.), kýzý Fatýma'ya (r.a.) þöyle buyurmuþtur:
> Kalk da kurbanýnýn
baþýnda hazýr bulun. Çünkü kurbanýn ilk kanýyla birlikte geçmiþ günahlarýn
baðýþlanýr.
Bunu duyan Ýmran bin
Husayn, Hz. Peygamber (s.a.v.)'e "bu sadece sen ve senin ehl-i beytin için
mi Þayet öyleyse siz zaten buna layýksýzýn yoksa bu bütün Müslümanlar için
mi?" diye sordu. Hz. Peygamber (s.a.v.) "hayýr [bu sadece ben ve
benim ehl-i beytim için deðil] bütün Müslümanlar içindir"
buyurdu.(Müstedrek, Zebaih, 4, 222)
Not: Nevevi'nin ifadesinden kurban kesimi
konusunda baþkasýný vekil tayin etmenin caiz olduðu anlaþýlmaktadýr. Baþkalarý
bunu açýk olarak ifade etmiþtir; çünkü Hz. Peygamber (s.a.v.) [veda haccýnda
kurban edilmek üzere] yanýnda yüz deve götürdü. Bunlarýn altmýþ üç tanesini
kendi elleriyle kestir. Daha sonra býçaðý Hz. Ali'ye verdi, geriye kalanlarý da
o kesti.(Müslim, Hac, 2941)
Kiþinin Müslüman ve
kurban kesmeye iliþkin fýkhý hükümleri bilen birini vekil tayin etmesi en
faziletli davranýþtýr. Ehl-i kitap, çocuk veya kör bir kimseyi vekil tayin
etmek mekruhtur. Loðusa kadýný vekil tayin etmek de böyledir.
Devlet baþkanýnýn
[bayram namazý kýlýnan] namazgahta devlet hazinesinden bir büyük baþ hayvaný
Müslümanlar adýna boðazlamasý, bunu kendisinin yapmasý sünnettir. Bunu Buhari
rivayet etmiþtir. (Buhari, Edahi, 5552)
Devlet baþkaný,
Müslümanlar adýna kendi malýndan kurban keserse bunu dilediði yerde kesebilir.
BÝR SONRAKÝ SAYFA ÝÇÝN
AÞAÐIDAKÝ LÝNKE TIKLAYIN