TEYEMMÜMDE NÝYET
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþi su bulmak için çabalamasýna raðmen suyu bulamazsa, teyemmüm
etmeye niyet eder ve teyemmümünü yapar.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Su bulmak için gerekli çaba harcanmadan teyemmüm geçerli
olmaz. Su bulmak için herhangi bir gayret sarf edilmeden teyemmüm yapýlýrsa,
yapýlan bu teyemmüm geçerli olmaz. Böyle yapan kiþi, su bulmak için gayretini
sarf etmesine raðmen eðer suyu bulamazsa tekrar teyemmümünü iade eder.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþi farz olan bir namaz için niyet ederek teyemmümle
taharetlendikten Sonra farz namazýný kýlar. Bu farz olan namazdan Sonra nafile
namaz kýlar, Kur'an okur, cenaze namazý kýlar, tilavet secdesi yapar ve þükür
secdesi yapabilir. Kiþi abdestini bozmadan ikinci bir farz namazý vakti girerse
bu farz namazýný kýlmak için vakit girdikten Sonra su bulmak maksadýyla
araþtýrma yapmasýna raðmen suyu bulamazsa, yeni bir niyetle teyemmüm yapmasý
gerekir, yani her bir farz namaz için ayrý ayrý teyemmüm etmesi gerekir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Teyemmümle iki namazý cem etmek isteyen kiþi, cem edeceði
iki namazýn ilkini almýþ olduðu teyemmümle kýlar, Sonra su bulmak için gereken
araþtýrmayý yapmasýna raðmen su bulamazsa yeni niyet ettikten Sonra teyemmüm
eder ve cem edeceði farz namazýný kýlar, yani her namaz için ayrý bir teyemmüm
yapmasý lazýmdýr.
Yukarýda izah ettiðim
gibi, her namaz için yeni bir teyemmüm aldýktan ve namazlarý kýldýktan Sonra
baþka bir farz namazýný ayný teyemmümle kýlamaz. Eðer iki namazý bir teyemmümle
kýlmýþsa iki namazýn ikincisini iade eder. Çünkü teyemmüm, sadece iki namazýn
ilkine yeteceðinden ikincisine yeterli gelmez.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Eðer kiþi teyemmüm ederken nafile namaz için yahut cenaze
namazý için yahut Kur'an okumak için yahut tilavet secdesi ve þükür secdesi
için niyet eder, fakat farz namazý kýlmak için niyet etmezse, farz namazý
kýlmak için niyet edinceye kadar bu teyemmümle farz namazý kýlamaz.
Dedi ki: Ayný þekilde
teyemmüm aldýktan Sonra vakitleri geçmiþ namazlar kýlan kiþi, kýlmýþ olduðu
namazlarýn ilki için teyemmümü kafi gelir. Teyemmümü ilkinin dýþýnda kalanlar
için kifi gelmeyeceðinden dolayý ilkinin dýþýnda kýlmýþ olduðu tüm namazlarý
iade eder. Her bir namaz içinde ayrý bir teyemmüm eder.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Farz namazý kýlmak niyetiyle teyemmüm eden kiþinin, farz
namazýndan önce nafile namaz yahut cenaze namazý kýlmasýnda yahut Kur'an
okumasýnda yahut tilavet ve þükür secdesi yapmasýnda beis yoktur.
Birisi þöyle sorabilir: Kiþi,
farz namazý için almýþ olduðu teyemmümle farz namazýndan önce ve Sonra nafile
namaz kýlma imkaný varken niçin iki farz namazý kýlamaz?
Allah'ýn izniyle ona
þöyle denir: Allah (c.c), namaz için kalkan kiþiye eðer su bulma imkaný yoksa
teyemmüm etmesini emretmiþtir. Teyemmüm edecek kiþinin ancak þu halde ve bu
kapsam dahilinde olmasý durumunda mümkündür: "Suyu bulamadý"
denebilmesi için, suyu bulmak için gayret ettikten Sonra bulmaktan aciz
kalýnmakla olur. Allah (c.c)'ýn talebin gerekliliðini kastettiði namaz farz
namazlandýr. Onun için -en doðrusunu Allah bilir- kiþinin, teyemmümde niyetini
farz namazýn dýþýnda kalan namazlar için niyet ederek aldýðý teyemmümle farz
namazý kýlmasý caiz olmaz. Ve her farz namazý için ayrý teyemmüm etmesi lazým
gelir. Her teyemmüm edileceði zaman suyu bulmak için eðer gerekli araþtýrma
yapýlmamýþsa teyemmüm taharetinin geçerli olmayacaðýna dair delil olmuþtur.
Dedik ki: Ýki farz namaz
bir teyemmümle kýlýnmaz. çünkü her bir farz namazýn mükellefüzerinde ayrý bir
yükümlülüðü vardýr. Nafileler farz namazlara tabi namazlar olup ayrý
yükümlülükleri yoktur.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Teyemmüm ancak þarta baðlý yapýlýr. Kiþinin teyemmüm
ettikten Sonra suyu bulmasý halinde abdest almasý gerekmez mi? (gerekir.)
Ýstihaze kaný, akýntý ve benzeri durumlardan dolayý özür sahipleri suyu bulmuþ
olmalarýna raðmen aynen teyemmümde olduðu gibi her farz namazý kýlacaklarý
zaman yeniden abdest almalarý gerekir. çünkü yapýlan bu taharet kemal için
deðil, zaruret için yapýlmaktadýr.
Birisi þöyle sorabilir:
Kiþi suyun bulunma umudu olmayan bir yerde bulunuyorsa?
Deriz ki: Bu iþ umut ile
bitmez. Belki suyu; binek üzerinde olan birisine rastlamasý neticesinde yahut
sel, çukur, yüzeyde birikmiþ ve tahmin etme imkam olmayan bir yerde bulacaktýr.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþinin teyemmümle namaz kýlmasý caizken teyemmüm aldýktan
Sonra farz namazýný kýlmak için durup tekbir almadan suyu bulmasý halinde artýk
abdest almadan söz konusu namazýný kýlamaz. Bir binek üzerinde olan ve yanýnda
su bulunan kiþiden su istemesine raðmen onun kendisine su vermeyi kabul
etmemesi halinde yahut bulmuþ olduðu suyla arasýna engel varsa ve gördüðü suya
hiçbir þekilde ulaþma imkaný yoksa ilk almýþ olduðu teyemmüm geçerliliðini yitirir.
Görmüþ olduðu ve ulaþma imkaný bulamadýðý sudan Sonra hades eden kiþi eðer farz
namazý için niyet eder ve teyemmüm ederse bu teyemmümle namaz kýlabilir.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþi teyemmÜill ettikten Sonra nafile bir namaz yahut cenaze
namazý kýlmak için namaza baþladýktan Sonra suyu görmesi halinde, baþlamýþ
olduðu namazýný tamamlar. Ve namazýný tamamladýktan Sonra eðer imkaný varsa
farz namazý için abdest alýr. Ama bu imkaný bulamazsa farz namazý için niyet
ederek teyemmüm eder.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþi nafile namazý kýlmak için tekbir alýp baþladýktan sonra
suyu görürse, iki rekattan sonra selam verir ve nafileye devam etmez. Sonra da
suya ulaþmaya çalýþýr.
Dedi ki: Kiþinin
teyemmüm edip farz namazýna baþladýktan sonra suyu görmesi halinde baþlamýþ
olduðu farz namazýný kesmek mecburiyetinde deðildir, namazý tamamlama hakký
vardýr. Baþlamýþ olduðu namazý bitirdikten sonra baþka bir namaz için abdest
almasý gerekir. Farz namazý için teyemmüm eden kiþi, namazýný bitirdikten ve
suyu bulduktan sonra almýþ olduðu ve farz namazý kýldýðý teyemmümle nafile
namazý kýlamaz. Farz namazý kýlmak için teyemmüm eden kiþi, namazdayken
kendisinden çýkan kaný yýkamak maksadýyla giderken suyu bulmasý halinde abdest almadan
baþlamýþ olduðu farz namazýný geri gidip tamamlayamaz. Bu kiþinin durumu suyu
bulduktan sonra teyemmümle namaz kýlma hakký olmayan kiþinin durumuna
dönüþmüþtür.
Ýmam Þafii (Allah rahmet
etsin) þöyle dedi: Kiþi teyemmüm eder ve onunla farz namazýna baþladýktan sonra
üzerinde kan görür ve kaný yýkamak için su aramaya baþlarsa ve suyu bulursa,
bulmuþ olduðu su, ancak üzerindeki kaný temizleyecek kadar olup abdest almasýna
yetmezse, üzerindeki kaný yýkar ve yeniden teyemmüm niyetiyle yeni bir teyemmüm
alýr. çünkü suyu görmesiyle önceki teyemmümü bozulduðu için suyu bulmak
maksadýyla gayret göstermesi gerekir. Bu gayreti neticesinde eðer suyu
bulamazsa, yeniden teyemmüm için niyet ederek teyemmüm etmesi gerekir.
Birisi þöyle sorabilir:
Kiþi namaza baþlamadan önce suyu bulmak için gayret etmeden namaza baþlayamaz.
Bu gayreti sarf etmesine raðmen eðer suyu bulamazsa teyemmüm için niyet ederek
teyemmüm eder. Kiþi namaza baþladýktan sonra yaný baþýnda akan suyu görmesine
raðmen namazýný kýlmaya devam eder. Halbuki sen þöyle diyorsun: "Kadýn
köle, iki rekatlý bir namaz kýlarken birinci rekatý kýldýktan sonra azad
(özgür) edilmesi halinde ikinci rekatý baþýný örtmeden kýlamaz. Bu iki mesele
arasýndaki fark nedir?"
Allah'ýn izniyle ona
þöyle deriz: Ben, kadýn köle için "Hür olduktan Sonra geriye kalan
namazýný tamamlarken öýiünmesi gerekir." dedim. Hasta bir kiþinin,
namazýný kýlarken, "Namazýndan geriye kalanýný gücü yeterse kýyam ederek
kýlmasý gerekir." dedim. çünkü bunlarýn ikisi, halen namazýn içinde olup
namazlarýndan henüz çýkmadýklarý içindir.
Namazlarýnýn geriye
kalan bölümü/namazlarý devam ettiðinden dolayý sözkonusu hüküm geçerli olur.
Kadýnköle, hür olmaneticesinde örtünmekle ve hasta kiþi, güç bulma neticesinde
kýyama kalkmakla mükellef olmuþtur. Bu durumlarý elde etmeden önce kýlmýþ
olduklarý rekýltlarý iade etmeleri gerekmez. çünkü önceki halleriyle Sonraki
halleri ayný deðildir.
Abdest ve teyemmüm
namazýn dýþýnda iki ayrý ameldir. Eðer namaza baþladýklarý caiz olan halleri
devam ediyorsa bu hal ile namazlarýný bitirme1erinde sakýnca yoktur. Bitmiþ ve
ondan normal bir þekilde çýkýlmýþ olur.
Namaza baþlayan kiþinin,
kýlmýþ olduðu namaz farz namazý olup baþladýktan Sonra suyu bulmaya muktedir
olmasýna raðmen teyemmümle kýlmýþ olduðu namazý iptalolmaz. Namazdan çýktýktan
so ma abdest alýr. Muhakkak ki Allah (c.c) þirke düþen kiþinin amellerini boþa
çýkarýr. [Hal deðiþikliði, ameli iptal eder. Yeni durum teyemmüm için de
böyledir, yani hal deðiþikliðidir.]
Söz konusu kiþiye þöyle denmez:
Abdest al ve namazda kaldýðýn yerden devam et. Kiþinin teyemmüm ettikten ve bu
þekilde namaza baþladýktan Sonra teyemmümle namaza baþlamasýna engelolacak bir
þey meydana gelmesi halinde namazýna zararý olmaz. çünkü teyemmüm, namazdan bir
bölüm deðildir. Zaruret halinde teyemmümle namaza baþlamasý caizdir.
Hatta namaza girmek
kastýyla teyemmüm eden kiþi için baþka bir yol da yoktur. Namaza teyemmümle
baþlamasýnda sakýnca olmayanýn bu fiili geçerlidir. Eðer namaza baþlamasýnda
sakýnca yoksa namazý bu hal üzere bitinnesinde de sakýnca yoktur.
Sonraki için týkla: