|
m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe |
Vasiyetler |
Malı Az Olan Kişi
Vasiyette Bulunur mu?
31588. İbn Abbas der ki:
''Kişi ölünce geriye yediyüz dirhem bırakacaksa herhangi bir vasiyette
bulunmaz.''
31589. Hemmam
naklediyor: "Eğer geride bir hayır bırakmışsa ... ''4 ayeti için Katade
der ki: "Burada hayırdan kasıt, geriye bırakılan maldır ve bunun bin
dirhem ve üzeri olduğu söylenirdi."
31590. Hişamı babasından
naklediyor: Hz. Ali, Haşim oğullarından hasta olan bir adamı ziyarete gitti.
Adam vasiyet bırakmak isteyince Hz. Ali onu bundan alıkoydu ve şöyle dedi:
"Yüce Allah: ''Eğer geride bir hayır (mal) bırakmışsa''[Bakara, 180]
buyurur. Sen ise geriye mal bırakmıyorsun. Geriye kalanları ailene bırak."
31591. İbn Ebi Muleyke
bildiriyor: Adamın biri Hz. Aişe'ye: "Vasiyet bırakmak istiyorum"
dedi. Hz. Aişe: "Ne kadar malın var?" diye sorunca, adam: "Üçbin
(dirhem)" karşılığını verdi. Hz. Aişe: "Kaç çocuğun varr diye sorunca
da adam: "Dört'1 karşılığını verdi. Bunun üzerine Hz. Aişe şöyle dedi:
"Yüce Allah ''Eğer geride bir hayır (mal) bırakmışsa''[Bakara, 180]
buyurur. Senin malın ise pek az. Bunu ailene bıraksan daha hayırlı olur.''
"Eğer Geride Bir
Hayır (mal) Bırakmışsa...''[Bakara, 180] Ayeti
31592. Habıb naklediyor:
"Içinizden ölüp geriye dul eşler bırakan erkekler, eşleri için, evden
çıkarılmaksızın bir yıla kadar geçimlerinin sağlanmasını vasiyet
etsinler"[Bakara, 240] ayeti hakkında İbrahim(-i Nehai): ''Bu ayet
neshedilmiştir" dedi.
31593. Abdullah b. Bedr
naklediyor: "Eğer geride bir hayır (mal) bırakmışsa ... ''[Bakara, 180]
ayeti hakkında İbn Ömer: "Miras ayeti, bu ayeti neshetmiştir" dedi.
31594. Hasan(-ı Basri)
der ki: "Bakara suresinin 180. ayetini miras ayeti neshetmiştir; ancak
ayetin miras alamayan diğer yakınlar hakkındaki hükmü baki kalmıştır."
Vasiyet Garanti Altında
mıdır? Değil midir?
31595. Ata (b. Ebi
Rabah) der ki: "Vasiyetin verilmesi garantili değildir, aksine kişinin
malındaki borç gibidir."
31596. ibrahim b.
Meysere naklediyor: "Tavus vasiyetin garantili olduğunu düşünürdü."
Kendisine Vasiyette
Bulunulan Kişinin Bu Vasiyeti Önce Kabul Etmesi Sonra da Reddetmesi
31597. Hasan(-ı Basri)
der ki: "Birisi gıyabında birine bir vasiyette bulunduğu zaman, kendisine
vasiyette bulunulan kişi sonradan gelip bunu kabul ederse, sonra inkar ederse
bu vasiyetteki hakkını kaybeder."
Doğum Yapmak Üzere Olan
Kadının, Savaşacak Olan veya Deniz Yolculuğuna Çıkacak Olan Adamın Vasiyeti
31598. Hz. Ömer der ki:
''İki ordu karşı karşıya geldiği zaman adamın, veya doğurmak üzere olan kadının
malları üzerinde ancak üçtebirlik kadarı tasarruf hakları vardır."
31599. Hişam naklediyor:
iki ordu savaşmak üzere karşı karşıya geldiğinde veya deniz yolculuğuna
çıkacağı sırada veya vebaya yakalandığında veya kadın için hamile olduğunda
yapabilecekleri bağış konusunda Hasan(-ı Basri) şöyle demiştir: "Böylesi
durumlarda yapacakları bağış, caizdir ve malın üçtebirinden (vasiyetten)
sayılmaz."
31600. Hasan(-ı Basri)
der ki: ilHamile kadının doğum ayında yapacağı bağışlar malının üçtebirinden
(vasiyetten) sayılır."
31601. Abdulmelik
naklediyor: Halsizlikten dolayı yatağına girmedikten sonra veremli veya hummalı
olan ve devamlı olarak kendinden geçen kişi konusunda Ata (b. Ebi Rabah) şöyle
demiştir: "Bu kişinin yapacağı bağışlar, (vasiyetten değil) malının
tümünden sayılır."
31602. Ata (b. Ebi
Rabah) der ki: "Hamile kadının yapacağı bağışlar, vasiyetten
sayılır."
31603. Ata (b. Ebi
Rabah) der ki: "Hamile kadının yapacağı bağışlar, vasiyetten sayılır."
31604. Şureyh der ki:
"Hamile kadının yapacağı bağışlar vasiyetten sayılır."
31605. Yahya b. Said
bildiriyor: Karım hamile iken bir bağışta bulundu. Bunu Kasım b. Muhammed'e
bildirince de, Kasım: "Bu, malın tümünden sayılır" dedi. Ravi Hammad,
bu konuda Yahya'nın şöyle dediğini bildirir: "Biz de diyoruz ki:
"Doğum anında olmadıktan sonra bu bağış malının tümünden sayılır."
31606. Amir(-i Şa'bi)
der ki: "Hamile kadının yapacağı bağışlar, vasiyetten sayılır."
Hapiste Olan Kişiye
Malının Ne Kadarı Caiz Olur?
31607. Muhammed
bildiriyor: iyas b. Muaviye şüphe üzerine hapsedilmişti. Beni çağırdı ve:
"Hasan'a git, içinde bulunduğum durumu bildirve bu durumdayken malım
konusunda ne kadarlık tasarruf hakkımın olduğunu sor" dedi. Hasan'a gittim
ve dedim ki: "Kardeşin iyas sana selam gönderdi ve: ''Benim içinde
bulunduğum böylesi bir durumda malım konusunda ne kadarlık tasarruf hakkım
var?'' diye soruyor." Hasan da şöyle cevap verdi: "Onun durumu hasta
olan kişinin durumu gibidir ve ancak malının üçtebiri üzerinde hakkı
vardır,"
Yolculuğa Çıkan Birisi
Vasiyet Etmek istese Malının Üzerinde Ne Kadar Hakkı Bulunur?
31608. Şa'bi der ki:
"Ayağını bineğinin üzengisine koyduğunda artık vasiyet ettiği, malının
üçtebirinden sayılır."
31609. (Kadı) Şureyh der
ki: "Ayağını bineğinin üzengisine koyduğunda vasiyete yönelik ne derse
malının üçtebirinden sayılır."
31610. Mesruk: ilAyağını
bineğinin üzengisine koyduğunda yani yolculuğa başladığında artık vasiyet
ettiği, malının üçtebirinden sayılır" dedi.
Düşman Elinde Esir
Bulunan Kişinin Kendi Malı Üzerindeki Tasarrufu
31611. Hişam naklediyor:
Düşman elinde esir bulunan kişi konusunda Hasan(-ı Basri): ''Bu kişinin bir
bağışta bulunması, hediye vermesi veya malının üçtebirini vasiyet etmesi
caizdir" dedi.
31612. Zühri der ki:
''Esir için kendi malı üzerinde ancak üçtebirlik bir tasarruf hakkı vardır.''
''(Ölenin Malı Üzerinde
Sorumlu Kılınan) Vasinin Yaptıkları Caizdir ve Baba Konumundadır'' Diyenler
31613. İbrahim(-i Nehai)
der ki: ''(Ölen tarafından mirastan sorumlu kılınan) vasınin (mirasçılar adına)
yaptığı satış caizdir.''
31614. Şa’bi der ki:
''Vasl (mirasçılar için) baba konumundadır.''
31615. Ebu Vehb der ki:
''Ev, arazi gibi şeyler dışında vasınin mal üzerinde yapacağı işlemler caizdir.
Satış yapması durumunda da bu satışı geçerli olur.''
31616. Hasan(-ı Basri)
der ki: ''Yetimin kendi malı üzerindeki tasarrufu gibi onun velisi olan kişi de
yetim adına aynı tasarruf ta bulunabilir.''
31617. Şa’bi der ki:
''Vasİ (mirasçılar için) baba konumundadır.''
Vasinin (Kendi Lehine)
Şahitliği Caiz midir?
31618. Ebu ishak
naklediyor: ''Şureyh vasilerin (miras paylaşımındaki olası bir ihtilafta)
şahitliklerini geçerli sayardı.''
31619. İbn Numeyr,
ibrahim'den de benzeri bir fetva nakleder.
31620. Amir(-i Şa'bi)
der ki: "Vasınin öylesi bir şehadeti geçerli değildir çünkü kendisi
taraftır."
Kişinin, Ümmü Veled'ine
Yaptığı Vasiyet Geçerli midir?
31621. Hasan bildiriyor:
"Hz. Ömer, ümmü veledlerinin (kendilerinden çocuğu olan cariyelerin) her
birine dörderbin (dirhem) vasiyette bulundu."
31622. Hasan bildiriyor:
"imran b. Husayn ümmü veledlerine vasiyette bulundu."
31623. Cafer b. Burkan
bildiriyor: Meymun b. Mihran'a: "Kişi ümmü veledine vasiyette bulunabilir
mi?" diye sorduğumda: "Caizdir, bulunabilir" dedi.
31624. Cabir bildiriyor:
"Şa’bi, ümmü veledine vasiyette bulundu."
31625. Hakem naklediyor:
Ümmü veledine bağışta bulunan kişi hakkında İbrahim(i Nehai):
"Caizdir" dedi.
31626. Mu'temir
bildiriyor: Ümmü veledine bağışta bulunup da sonra ölen kişi hakkında Yunus'a
sorduğumda şöyle karşılık verdi: "Hasan(-ı Basri) böylesi bir durumda:
"Bağış kadınındır'' derdi."
31627. İbrahim(-i Nehai)
der ki: "Ümmü veled, efendisi hayatteyken malolarak ondan bir şeyler elde
etmişse, efendisi ölünce bu mallar kendisinde kalır ve özgür olur. Ancak
efendisi henüz ölmeden ondan bir şeyler almışsa veya hayattayken kendisinden
elde ettiği mallardan bir vasiyette bulunursa, mal efendisinindir ve onu
dilediği gibi kullanır."
Kişinin Ölürken Geriye
Mal ile Köle Bırakması ve: "Filan Kölem Filana Aittir" Demesi
31628. Abdulkerım b.
Rufay' bildiriyor: Rey'de bir adam geride mal ve köleler bırakarak öldü.
Ölmeden de: "Filan kölem filana, falan kölem de falanadır" dedi. Bu
vasiyeti de malının üçtebirine ulaşmadı. Köleler Küfe'ye getirilince
mirasçılardan bazılarının köleleri öldü. Ancak kendilerine vasiyette bulunulan
kişilerin köleleri ise ölmedi. Bu durumu İbrahim(-i Nehai)'ye sorduğumda :
"Ölen kişinin vasiyeti, kendilerine vasiyette bulunulan kişilere
belirtildiği şekliyle verilir" dedi.
Mukatebeli Olan ve
Olmayan Kölelerine Vasiyette Bulunan Kişi
31629. Muğire
naklediyor: Kişinin vasiyetini mukatebeli kölesine etmesi, bu kölenin de:
"Mukatebe bedelini efendimin ailesine bağışlıyorum" demesi konusunda
İbrahim(-i Nehai) der ki: "Böylesi bir şey geçerlidir ve kişinin kölesine
vasiyette bulunmasında bir sakınca yoktur. Ancak kölenin: "Kendi kendimi
mukatebeli yaptım I" veya: "Kendi kendimi (başkasına) sattım"
demesi geçerli değildir.
Haşim Oğullarına Edilen
Vasiyetten Azatlıları da Pay Alır mı?
31630. Abdulmelik
naklediyor: Ata (b. Ebi Rabah)'a: "Haşim oğullarına vasiyette bulunan bir
kişinin bu vasiyetinde Haşim oğullarının azatlıları da payalır mı?" diye
sorulduğunda: "Hayır! Alamaz" dedi.
Malda Sorumlu Kılınan
Kişi, Mirasçılar içinde Büyükler ve Küçükler de Bulunuyorsa Taksimi Nasıl
Yapar?
31631. Ata naklediyor:
Sa'd b. Ubade malını mirasçıları arasından Yüce Allah'ın Kitab'ına göre paylaştırdı.
Ölümünün ardından hanımlarından biri, erkek bir çocuk doğurdu. Bunun üzerine
Ebu Bekr ile Ömer, Kays b. Sa'd'a: "Bu çocuğa da hakkını verin!" diye
haber yolladılar. Kays: "Sa'd'ın yaptığı bir şeyden ben geri dönecek
değilim, ancak bana düşen payı ona veriyorum" deyince, Ebu Bekr ile Ömer
bunu kabul ettiler.
Kişinin (Köle Olan)
Kızkardeşini Satın Alması, Bu Kızın Babası Belli Olmayan Bir çocuğunun Olması
ve Bu çocuğun Ölmesi Durumu
31632. Vebere
bildiriyor: Adamın biri Cahiliye döneminde esir edilen kızkardeşini satın aldı.
Kadının babası belli olmayan bir oğlu da vardı. Bu çocuk büyüdü ve mal sahibi
oldu. Çocuk öldüğünde Ömer'e gelip çocuğun bu durumunu ona anlattılar. Ömer de:
"Çocuğun mallarını alın ve beytülmala aktarın; zira geriye bir veli veya
mirasçısı olacak birini bıraktığını zannetmiyorum" dedi. Bu durum İbn
Mes'ud'a bildirildiğinde: "Onunla görüşene kadar bekleyin I" dedi.
Ömer'le karşılaşınca da: "Ey müminlerin emiri! Çocuğun hem asabesi, hem de
bir velisi bulunmakta" dedi. Ömer:
"Öyle mi?"
diye sorunca, İbn Mes'ud: "Evet!" dedi. Bunun üzerine malı adama
(çocuğun dayısına) iade etti.
Kişinin Fahişe Olan
Kızkardeşinin Ölüp Geriye Bir Çocuk Bırakması ve Bu Çocuğun da Ölmesi Durumu
31633. Esved bildiriyor:
Adamın biri Hz. Ömer'e geldi ve şöyle dedi: "Fahişe bir kızkardeşim vardı.
Ölünce geriye bir erkek çocuk bıraktı. Bu çocuk da ölünce geriye birkaç (üç-on
arası) deve bıraktı." Ömer de ona: "Seninle onun arasında herhangi
bir akrabalık bağı olduğunu düşünmüyorum. Bu develeri getir ve zekat olarak
toplanan develerin içine kat" karşılığını verdi. Adam daha sonra İbn
Mes'ud'un yanına gelip aynı şeyi söyleyince, Abdullah, Ömer'in yanına geldi ve:
"Ey müminlerin emiri! Bu konuda ne diyorsun?" diye sordu. Ömer: "Adamla
çocuk arasından herhangi bir akrabalık görmüyorum" karşılığını verdi.
Abdullah ona: "Peki adam onun dayısı ve velisi değil midir?" diye
sorunca, Ömer: "Peki sen ne dersin?" dedi. Abdullah: "çocuğun
malları üzerinde adamın daha fazla hak sahibi olduğunu düşünüyorum" karşılığını
verince, Ömer develeri, adama geri verdi.
Kişi Fakirlere Bir
Vasiyette Bulunduğunda Hangi Fakirlere Öncelik Tanınır?
31634. Ebu Avane
bildiriyor: Hammad (b. Ebi Süleyman)'a, fakirlere verilmek üzere dirhemler
vasiyet eden adam hakkında soru sorulduğunda: "ihtiyaç durumlarına göre
birilerinin diğerlerine öncelik tanınmasında bir sakınca görmüyoruz"
karşılığını verdi.
|
SONRAKİ SAYFA İÇİN
AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN |
Kişinin Bazı
Çocuklarına Diğerlerinden Daha Fazla Öncelik Tanıması