BİR ERKEĞİ VE KARISINI ÂZADLAMAK İSTEYEN KİŞİ ÖNCE ERKEĞİ ÂZADLASIN   6

BİR KÖLEDE BULUNAN HİSSESİNİ ÂZADLAYAN KİMSE (YE ÂİT GELEN HADÎSLER) 5

BİR KÖLEYİ ÂZADLAYIP BİR HİZMETTE BULUNMASINI ŞART KOŞANIN BABI  4

GENEL  HADİSLER.. 1

KÖLE VF. CÂRİYE   ÂZADLAMA (FAZİLETİNİN BEYÂNI) 3

KÖLENİN MALI VARKEN ONU ÂZADLAYANIN BABI. 5

ZİNA ÇOCUĞU  (KÖLE-CÂRİYE)  ÂZADLAMA BABI. 6

GENEL  HADİSLER

2512)    "... Câbir (bin Abdillah)  (Radtyallâhü anhümâ)'dan rivayet edildiğine göre :
Resûlullah (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) müdcbber (Yâni âzad-lanması sahibinin ölümüne talik edilen) köleyi sattı."

2513)    "... Câbir bin Abdîllah (Radtyallâhü onhümâ)'âar\; Şöyle demiştir:
Bizden (Ebû Mezkûr isimli) bir adam (Ben öldükden sonra sen âzadlısm diye) tedbîr akdi suretiyle (Yâkub isminde) bir köleyi âzad-ladi. Adamın bu köleden başka malı da yoktu. Peygamber (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) (âzadlanması sahibinin ölümüne talik edilen) bu köleyi (sahibi hayatta iken) sattı. Benî Adî kabilesinden İb-nü'n-Nehhâm (Nuaym) isminde bir adam bu köleyi satın aldı. (Re-sûl-i Ekrem kölenin bedelini sahibine verdi.)"

2514) "... (Abdullah) bin Ömer (Radtyallâhü ankümâyâ&n rivayet edildiğine göre; Peygamber (Sallallakü Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur-
«Müdebber (yâni âzadlanması sahibinin ölümüne bağlanan) köle sülüs (yâni sahibinin terekesinin üçte birin) den (olmak üzere geçerli) <Jir.«

2515)    "...  (Abdullah) hin Abhâs (Radıyatiâhk <whünıây<\M\ rivayet edil dİRİne göre: Resûlullah (Sallallahü Aleyhi vr Srllrm) şöyle buyurdu, demiştir :
«Herhangi bir adamın cariyesi kendisinden olma çocuk doğurursa o câriye o adamın ölümünden sonra âzadlanmış olur.»"

2516    (Abdullah} hin \h\ms İUuetfvutlâfiii antıiimâ)\\ı\n:  Şöyle demiştir ;
Resûlullah (Sallallahü Aleyhi ve SellemJ'in huzurunda (oğlu) İbrahim'in anası (ve Resûl-i Ekrem (Sallallahü Aleyhi ve Sellem)'in cariyesi olan Mâriye) (Radıyallâhü anhâ)'dan söz edildi. ResüM Ekrem  (Sallalîahü Aleyhi ve Sellem) ;
-Onu, oğlu  (İbrahim) âzadladı» buyurdu."

2517)    "... Câbir bin Abdillah  (Radıyallâhü  ankümâ)'dan;     Şöyle demiştir :
Peygamber (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) aramızda, hayatta iken biz, çocuklarımızın anaları olan cariyelerimizi satardık. Bunda bir sakınca görmezdik."

2518) "'.,. Ebü Hüreyre (Radıyallâhü anh)\\çn rivayet edildiğine göre; Resûlullah (Satlallahü Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu, demiştir;
-Üç kişi vardır ki Allah Teâlâ'mn bunların hepsine yardım va*dl vardır» Allah yolunda savaşan gazi, (âzadlanması için vermesi gereken parayı - malı) ödemek isteyen mükâteb köle ve nefsini harama girmekten menetmek isteğiyle evlenen adam.»

2519) "... Amr bin Şuayb'ın dedesi (Abdullah bin Amr bin ei-Âs) (Ra-dtydUâku ankümâ)'dan rivayet edildiğine göre; Resûlullah (Sotlallahü Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu, demiştir :
«Her hangi bir köle ile yüz okka üzerine kitabet akdi yapılır ve İle bunun hepsini ödeyip de yalnız on okka ödememiş ise köleliği svam eder.»"

2520) "... (Peygamber (Sallallahü Aleyhi ve SeÜem)'m zevcelerinden) Ümmü Seleme (Radıyallâhü ankâ)'dan rivayet edildiğine göre; Peygamber (Sallallahü Aleyhi ve Sellem)  (kendisine hitaben) şöyle buyurmuştur :
«Siz (kadınlar) dan birisinin mükâteb bir kölesi olup kölenin Ödeyeceği meblâğı (para - malı) olduğu zaman artık kölenin sahibesi (kadın) ondan saklansın (Yâni köle onun odasına girmesin.)»"

2521) "... Peygamber (SaHallahü Aleyhi ve Selfcmym zevcesi Âişe (Ra-dtyallâhü an/ıâydan rivayet edildiğine göre :
Berire (Radıyaliâhü anhâ), dokuz okka (yâni 360 dirhem) ödemek üzere âzadlanması için efendileriyle kitabet akdini yapan mü-kâtebe bir câriye iken O'na (yâni Âişe'ye) geldi (Bu meblâğın ödenmesi hususunda ondan yardım diledi.) Âişe, Berîre'ye i Eğer efendilerin arzu ederlerse, velâ hakkı (yâni sen öldüğün zaman veraset hakkı) bana ait olmak üzere defaten onlara öderim (Yâni bu meblâğla seni onlardan satınalırım ve sonra seni âzadlarım), dedi. Râvî demiştir ki t Berire efendilerinin yanma giderek durumu onlara anlattı. Fakat onlar (bu teklifi) kabul etmediler, meğer ki Âişe, Beri-re'nin velâ hakkını kendilerine şart koşa. Sonra Âişe, bu durumu Peygamber (Sallallahü Aleyhi ve Sellem)'e arz etti. Bunun üzerine Peygamber (Sallallahü Aleyhi ve Sellem),   (Âişe'ye) :
«Yap (yâni Berireyi onlardan satın al ve sonra âzadla. Çünkü velâ hakkı âzadlayanadır. Onların koştukları şart geçersizdir.)» buyurdu. Râvî demiştir ki: Sonra Peygamber (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) kalktı ve (Mescide gidip) halka karşı bir hutbe irâd buyurdu. Allah'a hamd ve sena ettikten sonra şöyle buyurdu :
«Bir takım adamlara ne oluyor ki, onlar Allah'ın kitabında (Yâni hükmünde) olmayan bir takım şartları şart koşuyorlar. Allah'ın kitabında olmayan (ve ona aykırı olan) her şart, yüz adet şart olsa bile o bâtıldır (geçersizdir). Hak olan, Allah'ın kitabıdır ve kuvvetli olan Allah'ın şartıdır. Velâ hakkı da (köleyi - cariyeyi) âzadlayana aittir.»"

KÖLE VF. CÂRİYE   ÂZADLAMA (FAZİLETİNİN BEYÂNI)

2522)     "...   K;Vh hin   Mıırrc   (KndıyaUâhu  nnh)\\crı;  Şöyle rlrmiştiı :
Ben Resûlullah  (Sallallahü  Aleyhi ve SellemTclen işittim  buyurdu ki :
-(Müslümanlardan) kim, müsiüman bir köleyi âzadlarsa o köle o kimsenin (cehennem) ateş(in)den kurtuluşu (na vesile) olur. Âzad-layanın her kemiği âzadlananın her kemiği yerine geçer. Ve (müs (umanlardan) kim, müslüman iki cariyeyi âzadlarsa o iki câriye o kimsenin (cehennem) ateş(in) den kurtuluşu (na vesile) olur. Âzad-layanın her kemiği âzadlanan iki kadının iki kemiği yerine geçer.»

2523)       . .   F.bû   Zat ('Kadıya!!ahit auh)\\cn.   Şiiylr firmiştir :
Ben   (bir kere Resûi-i   Ekrem   (Sallallahü  Aleyhi  ve Sellem)e) ; Yâ  Resûlallah   kölelerin   ve   cariyelerin   hangisifni   âzadlamak) daha faziletli   (hayııiı)dır? diye sordum. Buyurdular ki:
«Sahibi yanında en nefis (rağbetli)   ve pahası en yüksek olan» dırV

2524)    "... Semûre bin Cündüb (Radıyallâhü anh)'âen rivayet edildiğine Köre; Peygamber (Sallaltahü Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur:
«Kim mahremi olan bir yakınma mâlik olursa o yakın (köle - câriye) hürdür.»"

2525) "... (Abdullah) bin Ömer (Radtyallâhü anhümâ)'âan rivayet edildiğine göre; ResûluHah (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu, demiştir:
«Kim mahremi olan bir yakınına mâlik olursa o yakm (köle - câriye) hürdür.»"

BİR KÖLEYİ ÂZADLAYIP BİR HİZMETTE BULUNMASINI ŞART KOŞANIN BABI

2526) "... Sefine Ebû Abdirrahmân (Radıyallâhü anh)'âen; Şöyle demiştir :
(Peygamber (Sallallahü Aleyhi ve Sellem)'in zevcelerinden) Ümmü Seleme (Radıyallâhü anhâ) beni âzadladı ve Peygamber (Sallallahü Aleyhi ve Sellenıî'e    yaşadığı sürece hizmet etmemi    şart
koştu."        ■ ■  ■$*■■"■ » •                                                   '*•'*

BİR KÖLEDE BULUNAN HİSSESİNİ ÂZADLAYAN KİMSE (YE ÂİT GELEN HADÎSLER)

2527) "... Ebû Hüreyre (Radıyallâhü ank)'den rivayet edildiğine göre; Resûlullah (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu, demiştir :
«Kim bir memlûk (yâni köle) deki hissesini âzadlarsa, (memlû-kün kalan hissesine yetecek kadar) o kimsenin malı olduğu takdir-
de kendi malından onu (kölelikten) kurtarması vâcibtir. Şayet malı yoksa köleye (kalan hissesinin) değerini kazanması için gücü dahilindeki işlerde çalışma teklifi yapılır."

2528 "... (Abdullah) bin Ömer (Radıyaltâhü anhümâydnn rivayet edildiğine gorc; Resulullah (Sallaîlahü Aleyhi ve Sellcm) şöyle buyurdu, demiştir;
«Kim bir köledeki hissesini âzadlar ve kölenin (kalan) hissesine yetecek kadar malı var ise onun adına, kölenin kalan sehmi için adaletli bir kıymet takdir edilir ve o kimse, ortaklarının hisseleri (nin kıymet)ini verir. Köle de onun adına âzadlamr. Şayet o kimsenin, ortaklarının hisselerini karşılıyacak kadar malı yok ise köleden azarladığı hisseyi âzadlamış olur.»"

KÖLENİN MALI VARKEN ONU ÂZADLAYANIN BABI

2529)    "...  (Abdullab) bin Ömer (Radıyallâkü ankümâ)7d<m rivayet ediî-ine göre; Resûlullah (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu, demiştir:
«Kim kölenin malı varken onu âzadlarsa kölenin malı o kimseyedir. Meğer ki efendi (kölesine) malım vere de böylece mal onun ola.»"
Meğer ki efendi kölenin malını istisna ede (Yâni kölenin malım köleye bağışlaya)» ifâdesini rivayet etmiştir.'*

2530)    c\..  (Abdullah) îbn-i Mes'ûd'un âzadhsı Umeyr (Radıyaîlâhü an-^'dan rivayet edildiğine göre Abdullah  (îbn-i Mes'ûd)  kendisine:
Yâ Umeyr! Şüphesiz beni seni kolay bir âzadlama ile âzadla-
din% (Çünkü) ben Resûlullah (Sallallahü Aleyhi ve Sellemî'i:
-Herhangi bir adam bir köleyi âzadlar da o (köle)nin (elinde bulunan) malına değinmezse o mal o (köle) nindir» buyururken işittim. Artık bana söyle, senin (elinde bulunan) malın n© (kadar)dır."
Müellif bu hadîsin kısmen değişik ikinci bir senedle de kendisine intikal ettiğini belirtir."

ZİNA ÇOCUĞU  (KÖLE-CÂRİYE)  ÂZADLAMA BABI

2531)  Peygamber (Sallallahü Aleyhi ve Selle?n)'in âzadli cariyesi Meymûne bint-i Sa'd  (Radıyallâhü anhâ)'âan rivayet edildiğine göre:
Resûlullah (Sallallahü Aleyhi ve Sellem)'e zina çocuğu (köleyi âzadlama)nm (sevab) durumu soruldu. Bunun üzerine O, buyurdular ki:
«Savaşta giydiğim bir çift ayakkabı, zina çocuğunu âzadlamadan hayırlıdır.»"

BİR ERKEĞİ VE KARISINI ÂZADLAMAK İSTEYEN KİŞİ ÖNCE ERKEĞİ ÂZADLASIN

2532)    "... Âişe  (Radtyaltâhü  anhâ)'dan   rivayet  edildiğine  göre:
Kan - koca durumunda olan bir kölesi ve bir cariyesi vardı. Kendisi:
Yâ Resûlallah ben bunları âzadlamak istiyorum, dedi. Bunun üzerine Resûlullah (Sallallahü Aleyhi ve Sellem) :
«Eğer ikisini âzadlayacak isen kadından önce erkeği âzadla» buyurdu."