NAMAZ  ORUÇ  KURBAN KONULARINDA

SIKÇA SORULANLAR VE FETVALAR
 

Programlayan: Ahmetberk

    Buradaki metinler Diyanet Ä°ÅŸleri BaÅŸkanlığı'nın             www.diyanet.gov.tr adresindeki sitesinden             alınmıştır.

İÇİNDEKİLER

NAMAZ

Abdest

   1. Saç boyası, kına, ruj, oje, jöle gibi makyaj malzemeleri abdest ve gusle mani midir?.

   2. Abdest uzuvlarında yara veya hastalık bulunması halinde nasıl abdest alınır?.

   3. Özürlünün abdesti ve özrü sebebiyle elbisesine bulaÅŸan necasetin hükmü.

   4. Tuvalette abdest alınabilir mi?.

   5. Sargı Ãœzerine Mesh.

   6. Çorap Ãœzerine Mesh.

   7. Varis Çorabına Mesh.

   8. Abdestin tam olup olmadığı konusunda vesvese.

Namaz Vakitleri

   1. Namazların beÅŸ vakit oluÅŸu.

   2. Namazların Cem'i (BirleÅŸtirilerek Kilinmasi)

   3. Namazlarin Kazasi

   4. Kaza namazi borcu olan, nafile kilabilir mi?.

   5. Bir namaz hem kaza hem sünnet niyeti ile kilinabilir mi?.

   6. Sünnet namazlar kaza edilir mi?.

Namazin Farzlari

   1. Namazin ÅŸartlari

   2. Namazin Rükünleri

Imâ Ile Namaz.

Oturarak  Namaz.

Türkçe Namaz.

Teravih Namazi

     Oruç Tutamayanlarin Teravih Namazi Kilmasi

     Namaz Sonrasi Tesbihat

     Erkeklerle Kadinlarin Saflardaki Durumu.

     Vakitlerin Teºekkül Etmedigi Yerlerde Namaz.

     IÅŸyerinde Namaz.

  Cuma Namazi Kaç Rekattir?.

  Cuma Saatinde AlışveriÅŸ Yapilabilir mi?.

ORUÇ

    Oruç Kimlere Farzdir?.

    Oruç Tutmamayi Mübah Kilan Haller?.

    Fidye.

Orucun Sihhatinin ÅŸartlari?.

    Niyet

    Imsak.

    Ay Halinde Oruç.

    Alkollü Iken Namaz ve Oruç.

Orucu Bozan ÅŸeyler Nelerdir?.

Kaza ve Keffareti Gerektiren Durumlar

Keffareti Düşüren şeyler

Sadece Kazayi Gerektiren ÅŸeyler.

Orucu Bozmayan ÅŸeyler.

     Oruçlu oldugunu unutarak; yemek ve içmek.

     Oruçlu Iken Igne yaptirmak.

     Oruçlu Iken Yikanmak.

     Oruçlu Iken Ihtilam Olmak veya Cünüp Olarak Sabahlamak.

     Astim Hastaliginda Agza Püskürtülen Sprey.

     Parfüm ve Kolonya Orucu Bozar mi?.

     DiÅŸ Tedâvisi

     Sakiz Çignemek.

KURBAN

   Kurban ne demektir?.

   Kurbanin anlami ve dinî hükmü nedir?.

   Kurban kesmek yerine sadaka vermekle bu ibadet yerine getirilmiÅŸ olur mu?.

   Kimler kurban keser?.

   Yolcunun kurban kesmesi gerekir mi?.
   Kurban ne zaman kesilir?

   Kurban olarak kesilebilecek hayvanlar hangileridir? Bunlarda aranan ÅŸartlar nelerdir?.

   Kurbanlik hayvanlardan hangileri ortak olarak kesilebilir?.

   Kurban keserken nelere dikkat edilmelidir?.

   Kurbanliklarin bayiltilarak kesilmesi

   Kurban eti nasil degerlendirilir?.

   Adak kurbaninin etinden kimler yiyebilir?.

   Vekalet yoluyla kurban kesilebilir mi?.

   Kuyruksuz koyunlar kurban edilebilir mi?.

   Hac kurbanlari Türkiye'de kestirilebilir mi?.

   Akika Kurbanı nedir?.

   Ölü kurbanı var mıdır?.

NAMAZ

Abdest

1. Saç boyası, kına, ruj, oje, jöle gibi makyaj malzemeleri abdest ve gusle mani midir? 

2. Abdest uzuvlarında yara veya hastalık bulunması halinde nasıl abdest alınır? 

3. Özürlünün abdesti ve özrü sebebiyle elbisesine bulaÅŸan necasetin hükmü. 

4. Tuvalette abdest alınabilir mi? 

5. Sargı Ãœzerine Mesh 

6. Çorap Ãœzerine Mesh 

7. Varis Çorabına Mesh 

8. Abdestin tam olup olmadığı konusunda vesvese 

Namaz Vakitleri 

1. Namazların beÅŸ vakit oluÅŸu 

ªüphesiz namaz vakitli olarak farz kilindi" (Nisa 4/104) buyurulmaktadır. Bu nedenle, namazların vakitlerinden önce kılınması caiz olmadığı gibi, vaktinden sonraya bırakılması da caiz değildir.

Namazlara ve orta namaza devam edin. Allah'a saygı ve baÄŸlılık içinde namaz kılın." (Bakara 2/238) ayetinde namazlardan ve orta namazından bahsedilmektedir. Namazlar çoÄŸuldur, bu nedenle en az üç vakit olması gerekir. Ayrıca bir de orta namazından bahsediliyor dolayısıyla en az beÅŸ vakit olmalıdır. Belki orta namazının üç vakit içerisine dahil olacağı ileri sürülebilir. Ancak namazla ilgili diÄŸer ayetlere de baktığımızda üç vakitten fazla namaza iÅŸaret edildiÄŸi görülecektir; orta namazı olabilmesi için de dolayısıyla en az beÅŸ vaktin olması gerekir. Åöyle ki, "GüneÅŸin batiya yönelmesinden, gecenin kararmasina kadar (belli vakitlerde) namaz kil; bir de sabah vaktinde namaz kil. Çünkü sabah namaz‎i ÅŸahitlidir." (Ä°sra 17/78) ve "Haydi siz, akÅŸama ulaÅŸtiginizda (akÅŸam ve yatsi vaktinde) sabaha kavuÅŸtugunuzda, gündüzün sonunda ve ögle vaktine eriÅŸtiginizde Allah'‎ tesbih edin (namaz kilin). Göklerde ve yerde hamd O'na mahsustur." (Rum 30/17-18) ayetlerinde açık olarak dört vakitten bahsedilmektedir.

2. Namazların Cem'i (Birleºtirilerek Kilinmasi) 

3. Namazların Kazası 

Bizi ikinde namazından alıkoydular. Allah onların evlerini ve kabirlerini ateÅŸle doldursun" demiÅŸ ve  ikindi namazini akÅŸam ile yatsi arasinda kaza etmiÅŸtir (Müslim, Mesacid ve Mevadi'u's-Salat, N. 627). Ayrıca Hayber Fethinden dönerken, bir yerde konakladıklarında gece uyuya kalmışlar ve vaktinde kılamadıkları sabah namazını güneÅŸ doÄŸduktan sonra kaza etmiÅŸlerdir (Müslim, Mesacid ve Mevadi'u's-Salat, N. 680). Yine Peygamberimiz "Kim namazı unutursa veya uyuyup kalırsa hatırlayınca onu kılsın" buyurmuº ve "ekımi's-salâte li zikrî" (Taha, 20/14)  Ã¢yetini delil getirmiºtir. (Buhârî, Mevâkîtü's-Salati, No: 562; Müslim, Mesacid ve Mevadi'u's-Salat, N. 680-684)

4. Kaza namazı borcu olan, nafile kılabilir mi? 

5. Bir namaz hem kaza hem sünnet niyeti ile kılınabilir mi? 

6. Sünnet namazlar kaza edilir mi?       

Namazın Farzları 

Namazın dışındakiler ve içindekiler olmak üzere 12 farzı vardır. Bunlardan herhangi birinin eksik olması halinde namaz sahih olmaz. Namazın dışındaki farzlarına şartları, içindeki farzlarına da rükünleri denir.

1. Namazın Åartları 

Namaz kılanın üzerinde ve namaz kılacağı yerde namaza mani pislik bulunmamalıdır.

Namazda avret mahallinin örtülmesi demektir. Namazda erkeklerin en az diz kapağı ile göbeği arasını, kadınların ise, el, yüz ve ayağının dışındaki vücudunu örtmesi gerekir.

Namazı Kabe'ye yönelerek kılmak demektir. Kabe'yi görenlerin bizzat kendisine, görmeyenlerin ise o cihete yönelerek namazlarını kılmaları gerekir.

Namazı vakti girdikten sonra kılmak gerekir.

Namaz kılan kişinin, hangi namazı kıldığını bilmesi gerekir.

2. Namazın Rükünleri 

Namaz kilarken, gücü yeten kimselerin ayakta durmasi.

Namaz kilarken, ayakta bir miktar Kur'an-ı Kerim okumak.

Namazda eller dizlere deÄŸecek ÅŸekilde eÄŸilmek.

Namazda, ayaklar, dizler, eller ve alın ile burnun yere konulmasıdır.

Namazın sonunda teşehhüt miktarı oturmaktır.

Ä°mâ Ä°le Namaz 

Oturarak  Namaz 

Türkçe Namaz 

Kur'an'dan kolayınıza geleni okuyun!" (Müzzemmil 73/20) buyurulmaktadır. Hz. Peygamber de, "Sizden biriniz namaz kılmaya kalktığında, Allâh'ın kendisine emrettiği gibi abdest alsın. Sonra tekbir getirsin; Kur'an'dan bildiği bir şey varsa okusun. Eğer Kur'an'dan bir ezberi yoksa, Allâh'a hamdetsin ve O'nu yüceltsin." demiºtir. Bu nedenle Kur'an'ın orijinalinden okunması gerekir. Zira Kur'an mealleri Kur'an'ın kendisi değildir. Meallerdeki farklılıklar da bunu göstermektedir.

Teravih Namazı 

tervîha denilmiştir. Daha sonra bu kelimenin çoğulu olan terâvih, kılınan bu namaza isim olmuştur.

Kim inanarak ve sevabını Allâh'tan bekleyerek Ramazan namazını (teravih) kılarsa, onun geçmiş günahları bağışlanır" buyurmuşlardir (Buhârî, Salâtü't-Terâvih, 1; Müslim, Müsâfirîn, 174). Nafile namazların tek başına kılınması daha faziletli olduğu halde, terâvih namazının cemaatle kılınması sünnettir. Hz. Peygamber terâvih namazını iki defa cemaatle ashaba kıldırmış, ancak daha sonra farz olur düşüncesiyle cemaatle kıldırmaktan vazgeçmiştir (Buhârî, Salâtü't-Terâvih, 1; Müslim, Müsâfirîn, 177). Hz. Ömer halife olunca, halkın dağınık bir şekilde teravih namazı kıldıklarını görüp, tekrar cemaatle kılınmasının daha hoş olacağını düşünmüş ve ashapla istişare ederek bu namazın yeniden cemaatle kılınmasını başlatmıştır. Halkın bir vecd içinde bu namazı kıldıklarını görünce, "ne güzel bir adet oldu" diyerek sevincini belirtmiºtir (Muvatta, 84, H. No: 245). Hz. Ali de, "Ömer mescitlerimizi teravihin feyziyle nurlandırdığı gibi, Allâh da Ömer'in kabrini öyle nurlandırsın" duası ile memnuniyetini açığa vurmuştur.

Rasulullah ne Ramazanda, ne de Ramazandan baÅŸka gecelerde on bir rekat üzerine ziyade etmiº degildir." karºiligini vermiÅŸtir (Muvatta, 88, H. No: 261). Baºka bir rivayette bu sayi on üç olarak zikredilmektedir (Muvatta, 88, H. No: 262; Müslim, I/508-510). Öncelikle bu hadisin teravih namazi hakkinda oldugu konusunda bir açiklik bulunmamaktadir. Diger taraftan Hz. AiÅŸe'nin, Allâh'ın elçisinin Ramazan ayında ve Ramazan dışındaki gecelerde on bir veya on üç rekat namaz kıldığını belirtmesi, onun devamlı olarak kıldığı bir gece namazının bulunduÄŸunu göstermektedir. Zaten Kur'an-ı Kerim'de de, "Gecenin bir kısmında uyanarak, sana mahsus bir nafile olmak üzere namaz kıl. Umulur ki Rabbin, seni övgüye deÄŸer bir makama gönderir." Buyurulmaktadır (Ä°sra 17/79). Bundan da anlaşılmaktadır ki, bu soru, Ramazan ayında Hz. Peygamber'in diÄŸer ibadetlerinde olduÄŸu gibi, gece namazlarında da bir deÄŸiÅŸiklik, artış olup olmadığını öğrenmek amacıyla sorulmuÅŸtur; terâvih namazı ile iliÅŸkisi yoktur. Hz. AiÅŸe'den rivayet edilen, "Rasulullah (a.s) Ramazan ayında, diÄŸer aylarda görülmeyen bir gayrete girerdi. Ramazanın son on gününde ise çok daha ÅŸiddetli bir gayret gösterirdi. Son on günde, geceyi ihya eder, ailesini de uyandırırdı, izârını da baÄŸlardı." hadisi (Buharî, Fadlu Leyleti'l-Kadir 5; Müslim, î'tikâf 8). bu görüºümüzü desteklemektedir.  Diger yandan, bu hadisin terâvihin meºru kilinmasindan önce mi, yoksa sonra mi oldugu da belli degildir.

(Muvatta, 85-86 (H. No: 248, 249, 250); Ibn Ebî ªeybe, Musannef, II/163-164). Hz. Ömer'in dönemiyle ilgili farklı rivayetler; ünlü hadis bilgini Nevevî ve Buhârî şârihi Bedreddin Aynî tarafından, "Hz. Ömer'in on bir rekat emri, döneminde ilk kılınan teravih gecelerine aitti. Sonra teravih yirmi rekat olarak yerleÅŸmiÅŸti. Åimdiye kadar devam eden de budur." ÅŸeklinde yorumlanmiÅŸtir (Ibn Humam, Fethu'l-Kadir, I/334; Aynî, V/357; Neylü'l-Evtâr, III/61).

Oruç Tutamayanların Teravih Namazı Kılması 

Namaz Sonrası Tesbihat  

Erkeklerle Kadınların Saflardaki Durumu 

Vakitlerin TeÅŸekkül EtmediÄŸi Yerlerde Namaz 

Ä°ÅŸyerinde Namaz 

Cuma Namazı Kaç Rekattır? 

Cuma Saatinde AlışveriÅŸ Yapılabilir mi? 

ORUÇ

Oruç Kimlere Farzdır? 

Oruç Tutmamayı Mübah Kılan Haller? 

Yolculuk, Ramazan ayında orucu tutmamak için ruhsat olarak kabul edilmiÅŸtir. Yolculuk esnasında tutulmayan oruçlar, daha sonra kaza edilir. Kur'an'da "Ey inananlar! Oruç sizden öncekilere farz kılındığı gibi, Allâh'a karºi gelmekten sakinasiniz diye, size de sayili günlerde farz kilindi. Içinizden hasta olan veya yolculukta bulunan, tutamadigi günler sayisinca diger günlerde tutar. Oruca dayanamayanlar, bir düºkünü doyuracak kadar fidye verir. Kim gönülden iyilik yaparsa, o iyilik kendisinedir. Eger bilirseniz, oruç tutmaniz sizin için daha iyidir." buyurulmaktadır (Bakara 2/183-184).  

Gebe olan kadınların, oruç tuttukları takdirde kendilerine veya çocuklarına bir zarar gelmesinden korkulması halinde oruçlarını tutmayabilirler. Emzikli kadınlar da, sütlerinin kesilmesi ve çocuklarının zarar görmesi tehlikesi bulunması halinde oruçlarını tutmayabilirler. Hz. Peygamber hadislerinde buna müsaade etmişlerdir (Nesâî, Sıyam, 50-51, 62; İbn Mace, Sıyam,3).

Oruç tutamayacak kadar yaşlı olan kimseler de, oruç tutmayıp yerine fidye verebilirler. Bakara suresinin 184. ayetinde, bu şekilde olup da oruca güç yetiremeyenlerin, orucu tutmayıp fidye vermeleri gerektiği hükme bağlanmıştır. İyileşme umudu olmayan hastalar da aynı hükme tabidir.

Oruçlu bir kimse, açlıktan veya susuzluktan dolayı beden ve ruh sağlığının ciddi derecede bozulması tehlikesi ile karşılaşması halinde orucunu bozup daha sonra kaza edebilir. Böyle bir kimsenin orucuna devam etmesi ölümüne sebep olacak nitelikte ise, orucunu açmaması haram olur.

Esas itibariyle bir insanın ibadetlerini normal bir şekilde yapmasını engelleyecek zor ve ağır işlerde çalışması veya çalıştırılması doğru değildir. Ancak kişisel veya toplumsal zorunluluklar, bazılarının böyle işlerde çalışmalarını gerektirmektedir. Böyle bir durumda bulunan kişi, oruç tuttuğu takdirde sağlığına bir zarar gelmesinden korkuluyorsa, oruçlarını tutmaya bilirler. Bunlar, izin günlerinde tutamadıkları oruçları kaza etmelidirler. Yıllık izninin bulunmaması ve haftalık izninin de yeterli olmaması gibi mazeretlerle buna da imkanı yok ise, fidye vermelidirler.

Fidye 

Orucun Sıhhatinin Åartları? 

Niyet 

Ä°msak 

iftardır. İmsak vaktinin başlangıcı, tan yerinin ağarmasıyla başlar. Bu vakit, takvimlerde imsak vakti olarak gösterilmektedir.

Ay Halinde Oruç 

Alkollü Ä°ken Namaz ve Oruç 

Ey iman edenler! Sarhoşken, ne dediginizi bilene kadar namaza yaklaşmayin." buyurmuştur. Bu itibarla, alkol alan kişi, ne dedigini bilecek kadar sarhoş degilse namazlarini kilmasi gerekir. Ayni şekilde imsak vaktinde ne dedigini bilecek kadar ayik olan kişi orucunu tutmasi gerekir. Sarhoş oldugu için bu ibadetleri yerine getiremeyen, işlemiş oldugu bu haramdan dolayi tövbe etmesi ve daha sonra da kaza etmesi gerekir.

Orucu Bozan ÅŸeyler Nelerdir? 

Oruçlu iken, yemek, içmek ve cinsi münasebette bulunmak orucu bozar. Orucu bozan şeylerin bazisi hem kaza, hem de keffareti gerektirir. Bazi şeylerden dolayi ise, sadece kaza gerekir.

Kaza ve Keffareti Gerektiren Durumlar 

Keffareti Düşüren ÅŸeyler  

Sadece Kazayi Gerektiren ÅŸeyler. 

Orucu BozmayanÅŸeyler. 

Oruçlu oldugunu unutarak; yemek ve içmek.

"Bir kimse oruçlu oldugunu unutarak yer, içerse orucunu tamamlasin, (sakin) bozmasin. Çünkü onu, Allah yedirmiş, içirmiştir." Unutarak yiyen içen kişi, oruçlu oldugunu hatirlarsa hemen agzindakileri çikarip agzini yikar ve orucuna devam eder. Oruçlu oldugunu hatirladiktan sonra bogazindan aşagiya bişey geçerse orucu bozulur.

Oruçlu Iken Igne yaptirmak. 

Oruçlu Iken Yikanmak 

Oruçlu Ä°ken Ä°htilam Olmak veya Cünüp Olarak Sabahlamak 

Astım Hastalığında AÄŸza Püskürtülen Sprey 

Parfüm ve Kolonya Orucu Bozar mı? 

DiÅŸ Tedâvisi 

Sakız ÇiÄŸnemek 

KURBAN

Kurban ne demektir? 

kurbân, dinî bir terim olarak, ibâdet maksadıyla, belirli ÅŸartları taşıyan hayvanı usulüne uygun olarak kesmeyi ve bu amaçla kesilen hayvanı ifade eder. Kurban Bayramında kesilen kurbana udhiye, hacda kesilen kurbana ise hedy  denir.

Kurbanın anlamı ve dinî hükmü nedir? 

Kurban kesmek yerine sadaka vermekle bu ibadet yerine getirilmiÅŸ olur mu? 

Her ümmet için, Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiÄŸi kurbanlık hayvanların üzerine O'nun adını anarak kurban kesmeyi meÅŸru kıldık." (Hacc Suresi; 34)

Biz büyükbaº hayvanlari da sizin için Allah'ın (dininin) iÅŸaretlerinden (kurban) kıldık. Sizin için onlarda hayır vardır. Onlar ayakları üzerine sıralanmış halde dururken üzerlerine Allah'ın ismini anınız (ve kurban ediniz). Yanları yere yaslandığı zaman da onlardan yiyin, isteyen yoksulu da istemeyen yoksulu da doyurun. Ä°ÅŸte biz, şükredesiniz diye o hayvanları sizin emrinize verdik." (Hacc Süresi, 36)

Bu hayvanların ne etleri ve ne de kanları Allah'a ulaºacaktir: Allah'a ulaºacak olan ancak, sizin O'nun için yaptığınız, gösteriÅŸten uzak amel ve ibadettir." (Hacc Suresi; 37)

Kimler kurban keser? 

Yolcunun kurban kesmesi gerekir mi? 

Kurban  ne zaman kesilir? 

Kurban olarak kesilebilecek hayvanlar hangileridir? Bunlarda aranan ÅŸartlar nelerdir?   

Kurbanlık hayvanlardan hangileri ortak olarak kesilebilir?  

Kurban keserken nelere dikkat edilmelidir? 

Kurbanlıkların bayıltılarak kesilmesi 

Kurban eti nasıl deÄŸerlendirilir? 

Adak kurbanının etinden kimler yiyebilir? 

Vekalet yoluyla kurban kesilebilir mi? 

Kuyruksuz koyunlar kurban edilebilir mi? 

Hac kurbanları Türkiye'de kestirilebilir mi? 

Akika Kurbanı nedir? 

Ölü kurbanı var mıdır?