Fikih - 6. Sayfa - 065Cinayetler

Cinayet Bahsi:

 

Kati (öldürmek) beş çeşittir:

 1-Kasden öldürmek,

 2 -Kasden öldürmeye benzeyen kati,

 3 -Yanlışlıkla kati,

 4-Yanlışın yerine carî olan kati,

 5 -Sebepten ötürü katidir.

1-Katli amdi:  (Yâni kasden öldürmek) silâh ve silâh vazifesi gören parçalayıcı bir şeyle öldürmek demektir. Ağaçtan yapılan kesici,, taş ve ateş gibi...

Bu gibi bir öldürmenin mucibi, günahkârlık ve kısastır. Meğer ki ölünün velileri affetsinler. Kasden öldürmekte kefaret yoktur.

2 -Şüphi amd (kasden öldürmeye benzer bir Öldürme) Ebû Hanifeye göre, silâh ve silâhın yerine geçen nesne, olmayan bir şeyle vu­rup öldürmektir.

Ebû Yusuf ve Muhammed, «büyük bir taş veya ağaçla vurup öl­dürdüğü zaman, katli âmd olur. Şüphi amd (kasden öldürmenin ben­zeri) ise: Çoğu zaman öjdürülmiyecek bir şeyle vurmaktır» dediler.

Şüphi amd olan katlin —her iki tarife göre de— mucibi günah ve kefarettir, kısas ise burada yoktur.

Şüphi amd da katilin yakınlarına ağır diyet düşer.

3 -Yanlışlıkla Öldürmek iki çeşittir:

a. Kastte yanlışlık; bir şahsı av hayvanı sanarak okunu atıp öl­dürdükten sonra insan olduğunu görmesi gibi...

b Fiilde yanlışlık, hedefine attığında bir insana isabet etmesi gibi.

Bu gibi katlin mucibi: Kefaret vermektir, katilin yakınlarına da diyet lâzım gelir. Burada günah yoktur. Çünkü irade dışı bir hare­kettir.

4 -Yanlışın yerine carî olan kati; uyuyan bir kimsenin başka birisinin üzerine düşüp öldürmesi gibi. Bunun hükmü yanlışın hükmü gibidir.

5 -Bir sebeple Öldürmek ise; mülkünde   değil,   başka bir yerde kuyu kazan veya taş diken bir kimsenin hareketi gibi...

 Bu biçim katiden ötürü insan helak olursa, cezası yakınlarına di­yetin terettüp etmesidir. Bir sebepten ötürü yapılan katilde kefaret yoktur.

Daimî bir şekilde kanı himaye altına alınmış bir kimseyi [1] kasden öldürülmesiyle, katil öldürülür.

Hur bir insan; hür, köle, ve zımmiyi öldürürse öldürülür. Müslü­man olan şahıs, emin kılınan kâfiri öldürdüğü takdirde yine hüküm böyledir.              ;                                                              .

Erkek kadını, büyük küçüğü, sağlam körü ve topalı öldürürse yi­ne öldürülür.

Kişi, öz oğlunu, kölesini, müdebber kıldığı kölesini, kendisiyle ki­tabet yaptığı kölesini ve öz evlâdının kölesini öldürürse, öldürülmez.

Bir evlât, babasına lâzım olan kısasa vâris olsa, o kısas düşer.

Kısas, ancak kılıçla yapılır. Mükâtep bir köle kasden öldürüldüğü zaman, mevlâsından başka vârisleri yoksa, meylâşı kısasını alır. Eğer kitabet parasını vermemişse ve mevlâsından başka vârisleri varsa, vâ­risleri kısas hakkına sahip değildirler, velev ki nıevlâsiyle beraber ol­muş olsalar.

Birisinin yanında rehin bulunan köle, öldürüldüğünde, rehin ge­renle, alan bir araya gelmedikçe katiline kısas tatbik olunmaz.

Bir kişi, diğer bir şahsı kasden yaralayıp yatağa düşürürse ve ya­ralı da bu sebepten ölürse, kendisine kısas lâzım olur. Kasden başka­sının elini mafsaldan kesenin eli kesilir. Ayağın hükmü ele elin. hük­mü gibidir. Burnun genzi ve kulak ta böyledir.

Başkasının gözüne vurup çıkarana- kısas düşmez. Eğer çıkma­mış fakat görmez hale gelmişse vurana kısas lâzım gelir.

Ayna kızdırılır ve suçlunun yüzüne ıslak pamuk bağlanır, gözü aynanın karşısına getirilir, ışığı azaimcaya kadar devam edilir.

Dişte kısas vardır.

Benzen mümkün olan her yarada kısas vardır. Dişten başka hiç bir kemikte kısas yoktur.

Kaste benzer kati (şüphi amd) ancak nefiste vardır. Nefsin hari­cinde kalan azalarda ancak amd veya hata yanı yanlışlıklar olabilir.

Nefis hariç, eşler arasında başka azalarda kısas yoktur. Hür ile köle ve iki köle arasında da nefis hariç kısas yoktur.

Müslüman ve zımmî kâfiri arasında azalarda kısas vardır.

Kişinin elini bileğinin yansından kesene veya iyileşen bir derîn yara açana, kısas vacip olmaz (belki diyet lâzımdır.)

Kesilenin eli sağlam, kesenin eli çolak veya parmaklan eksikse, kesilen dilerse o ayıplı eli keser ve (ayıptan dolayı) kendisine bir şey (tazminat) verilmez. İster bir elin ırşmı (diyetim) tam olarak alır. Bir kişinin iki boynuz arasını (yânî alnın üst tarafım) istiap edercesi­ne 'başını yaran zatın iki boynuz arasına o kadar yara sıkışmazsa, ya­ralı muhayyerdir; isterse yarası karşılığında hangi taraftan başlarsa başlasın suçlunun başını iki boynuz arasını istiap edecek kadar yarar. Dilerse para cezası alır.

Lisan ve tenasül âletinde kısas yoktur. Meğer ki tenasül âletinin sünnet yeri bulunan haşefesi kesilmiş olsun.

Katille ölünün velileri bir mal üzerinde sulh ettiklerinde kısas düşer, ister az ve ister çok olsun şart edilen miktar lâzım olur.

Ortaklardan tek birisi hakkını affeder veya bir şey karşısında sulh ederse, diğerlerin kısas hakları düşer. Aıîcak diyet olarak ^hakla­rını alırlar. Bir cemaat birlikte birisini öldürrse hepsi birden öldürü­lür. Bir kişi bir cemaati öldürürse......

velileri hazır bulunduğu zaman, o kişi o cemaat yerinde öl-r ve onlara başka bir şey de verilmez. Eğer tek bir kışının velisi haz r olursa onun yerinde öldürülür diğerlerin hakkı düşer.

Kendisine kısas lâzım olan zat, öldüğü zaman kısas kendiliğinden

düşer.

iki kişi birlikte bir kişinin elim kestiğinde her ikisine birden kı­sas düşmez, ancak (insan) diyetin yarısını vereceklerdir.

E?er bir kişi, iki kişinin sağ ellerini keserse, her ikisi de hazır ol­duğunda" beraberce sağını keser ve yarım diyet alıp yarıya takdim edebilirler.

Eğer birisi hüküm meclisinde hazır olursa, o sağını, kestirir, diğe­rinde diyetin yarısı verilir.

Köle birisini amden öldürdüğünü, ikrar ettiğinde, kendisin* kısas tatbik edilir Bir kişiye kasden ok atarsa ok cnu delip dıger birisim de öfdurürse, birincinin yerinde öldürülür ikincinin diyeti katılın va-rislerine düşer.

⚠ Bu sayfada hata var mı? Bildirin!