İare [13] = Ödünç Verme - Fıkıh - 111Emanetverme - 14. Sayfa

İARE[13] = ÖDÜNÇ VERME

157 -İare; menfaatları (bedelsiz olarak) bağışlamaktır.

158 - Ödünç vermek ancak aynı baki olmakla beraber kendisi ile faydalanılan şeylerde olur.

159 -Ödünç verilen mal, ödünç alan yanında bir emanettir.    -

160 -Ödünç verme akdi, ödünç verenin "şu malımı sana ödünç ver­dim, kullanmak için şu tarlamı sana verdim, şu kölemi senin hizmetine verdim" ve bağışladığını kast etmiyorsa "şu elbisemi sana verdim, seni şu hayvana bindirdim" ve "evim senin meskenindir" yahut "yaşadığın müddetçe evim senin meskenindir" gibi sözleri ile sahih olur.

161 -Ödünç alan = (müste'îr) m, kullananların değişmesi ile deği­şen bir durum yoksa ödünç aldığını bir başkasına ödünç vermeğe hakkı

vardır.

162 - Ödünç alanın, müste'ar = (ödünç alman mal)ı kiraya vermek hakkı yoktur. Kiraya verir de zayi olursa kıymetini öder. Bu durumda ödünç verenin ödünç alana kıymetini ödettirmek hakkı vardır. Ödünç alan bunun kıymetini tazmin edince dönüp onu kiracısından alamaz. Fakat ödünç veren zayi olan malını kiracıya ödettirirse kiracı (onun ödünç mal olduğunu bilmeden kiralamışsa) dönüp Ödediği şeyi ödünç alandan alır.                                         

163 - 1) Ödünç veren:

a) Zaman tahdidi koydu ise,

b) Ödünç verilen maldan faydalanmayı,

c) Kullanma yerini sınırlandırdı ise ödünç alan; bir hayır olmaksı­zın bu kayıtlara aykırı hareket ederse zayi olduğunda o malın kıymetini öder.

2) Ödünç için bir kayıt konulmayıp serbest bırakıldı ise; geri istenil-mediği müddetçe ödünç alan; onun sağladığı menfaatlarm her çeşidin­den faydalanma hakkına sahip olur.

164 - Bir kimse, arazisini bina yapması veya ağaç dikmesi için biri­ne ödünç verse; bu ödünç akdinden dönüp ağaçları ve evi yıktırıp söktür­me teklifinde bulunmaya hakkı vardır. Şayet muayyen bir zamana ka­dar ödünç verilir de vakit çıkmadan önce yer geri alınırsa, bu onun için çirkin bir iş olur. Arazi sahibi ödünç müddeti bitmeden önce arazisini ge­ri alınca, bina veya ağaçların kıymetlerini ödeyip onlara mâlik olur. Bu durumda araziye büyük bir zararı olmadıkça ödünç alanın bunları sök­mek hakkıdır. Zarar verdiği halde sökse de bir şey ödemek gerekmez.

165 -Ziraat için ödünç verilen arazi bir zaman tayin edilmemişse bile hasattan önce geri alınamaz[14].

166 -Ödünç malı sahibine iade etmek için gereken masraflar ödünç alan şahsa ait olur. Kirada ise kiralanan malı sahibine götürüp teslim etmek için lâzım gelen masraf mal sahibine aittir.

167 -Ödünç alınan hayvan, sahibinin ahırına götürülünce onun mesuliyetinden beri olunur. Elbiseyi, husûsî tuttuğu adamı ile yahut kölesi ile veya ailesinden birisi ile elbise sahibinin evine göndermekle de aynı şekilde berî olunur. (Yani bunlar ahırda veya evde sahibinin eline geçmeden zayi olsalar, kıymetlerini ödemek gerekmez, Mütercim).